ژوزه ساراماگو، نویسنده ای با ۶۷ عنوان ترجمه در ایران
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
ژوزه ساراماگو نویسنده پرتغالی در ایران نویسنده کاملا شناخته شده‌ای است و به جرات می‌توان گفت تمامی آثار این نویسنده برنده نوبل در ایران ترجمه شده است. از این رو شاید بتوان ادعا کرد که ساراماگو بعد از مارکز نویسنده‌ای بوده که با اقبال مترجمان مواجه شده و آثار او به فارسی ترجمه شده است.
برای اولین بار در ایران رمان «کوری» این نویسنده پرتغالی که بنا به نظر منتقدان بهترین اثر وی محسوب می‌شود، به طور همزمان مورد توجه سه مترجم کشورمان اسدالله امرایی، مینو مشیری و مهدی غبرایی قرار گرفت و به فارسی ترجمه شد و در یک زمان منتشر شدند. اما این ترجمه تنها به «کوری» محدود نشد و آخرین اثر این نویسنده که مجموعه‌ای از یادداشت‌های وی در موضوعات مختلف بود و با عنوان‌های«یادداشت‌ها»، «نوت بوک»، «یادداشت‌های ساراماگو» منتشر شد.
ساراماگو در ایران به این دو کتاب محدود نشد و در جدول زیر که لسیت بلندی از آثار ترجمه شده این نویسنده پرتغالی است، آورده می‌شود و بیشتر این آثار از زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند. نام ژوزه ساراماگو هم به مانند بیت معروف «کشتی شکسته گانیم ای باد شرطه برخیز» حافظ در میان مترجمان ایرانی محل بحث بوده و در حالی که برخی‌ها وی را ژوزه ساراماگو می‌خوانند، عده‌ای نیز وی را خ‍وس‍ه ساراماگو می‌نامند. در جدول زیر نام کتاب‌ها و مترجمانی که این آثار ترجمه کرده‌اند دیده می‌شود.
@TPortal | پورتال ترجمه
برای اولین بار در ایران رمان «کوری» این نویسنده پرتغالی که بنا به نظر منتقدان بهترین اثر وی محسوب می‌شود، به طور همزمان مورد توجه سه مترجم کشورمان اسدالله امرایی، مینو مشیری و مهدی غبرایی قرار گرفت و به فارسی ترجمه شد و در یک زمان منتشر شدند. اما این ترجمه تنها به «کوری» محدود نشد و آخرین اثر این نویسنده که مجموعه‌ای از یادداشت‌های وی در موضوعات مختلف بود و با عنوان‌های«یادداشت‌ها»، «نوت بوک»، «یادداشت‌های ساراماگو» منتشر شد.
ساراماگو در ایران به این دو کتاب محدود نشد و در جدول زیر که لسیت بلندی از آثار ترجمه شده این نویسنده پرتغالی است، آورده می‌شود و بیشتر این آثار از زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند. نام ژوزه ساراماگو هم به مانند بیت معروف «کشتی شکسته گانیم ای باد شرطه برخیز» حافظ در میان مترجمان ایرانی محل بحث بوده و در حالی که برخی‌ها وی را ژوزه ساراماگو می‌خوانند، عده‌ای نیز وی را خ‍وس‍ه ساراماگو می‌نامند. در جدول زیر نام کتاب‌ها و مترجمانی که این آثار ترجمه کرده‌اند دیده می‌شود.
@TPortal | پورتال ترجمه
فهرست این کتاب ها بنابر اساس آرشیو کتابخانه ملی تنظیم شده است و در میان مترجمان کیومرث پارسای با 14 ترجمه در صدر جدول مترجمان قرار دارد و رکورددار ترجمه آثار ساراماگو در ایران است. از سوی دیگر با توجه به اینکه بهترین اثر این نویسنده پرتغالی «کوری» نام دارد 12 مترجم به ترجمه این اقدام کرده‌اند.
@TPortal | پورتال ترجمه
http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910329000279
@TPortal | پورتال ترجمه
http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910329000279
خبرگزاری فارس
خبرگزاری فارس - ژوزه ساراماگو نویسنده‌ای با 67 عنوان ترجمه در ایران + جدول
خبرگزاری فارس: کیومرث پارسای با 14 ترجمه از ساراماگو رکورد دار ترجمه آثار ساراماگو در ایران است. از سوی دیگر «کوری» که گفته می‌شود بهترین اثر این نویسنده است 11 بار به فارسی ترجمه شده است.
@TPortal | پورتال ترجمه
تاملی در ترجمه متن‌های اندیشه سیاسی جدید؛ سید جواد طباطبایی @TPortal | پورتال ترجمه
نکته‌هایي در باره‌یِ زبان، ترجمه، و فهمِ متن: پاسخ داریوش آشوری به سید جواد طباطبایی
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
باری، بپردازیم به نقدگریِ آقای طباطبایی از ترجمه‌هایِ شهریار که آماجِ اصلیِ آن ترجمه‌یِ من است. نخست بگویم که، با همه دقّت و کوششي که در چند مرحله برایِ به دست دادنِ متني درست و پیراسته، و نیز از نظرِ سبک آراسته، از این کتاب کرده ام، آنچه در «دفاع» از ترجمه‌یِ خود می‌گویم هرگز به معنایِ آن نیست که ترجمه‌یِ من نقدپذیر نیست یا نمی‌شود در هیچ گوشه‌اي از آن اندک لغزشي یافت یا واژه و عبارتي را جانشینِ واژه و عبارتي دیگر کرد. ولی نقدگری با روحِ عدالت و انصاف، و از جمله یادآوریِ برخِي لغزش‌ها و کاستی‌هایي که در بهترین ترجمه‌ها هم می‌تواند پیش بیاید، کاري ست درست و روا، اما نه جنجال‌آفرینی به نیّتِ «اسکاتِ خصم» یا بی‌ارج کردنِ کاري که بر سرِ آن همتِ بسیار صرف شده است!
هر ترجمه ناگزیر گونه‌اي تفسیرِ متن است. در نتیجه، بی آن که همه‌یِ ترجمه‌ها در یک پایه باشند، هیچ ترجمه‌اي ترجمه‌یِ آخرین از یک متن نیست. همین گونه هیچ تفسیري نیز تفسیرِ آخرین نیست، اگرچه تفسیرها نیز در یک پایه نیستند. و اما، هنگامي که متني از زباني به زبانِ دیگر واگردان می‌شود، اگر شیوه‌یِ بیانی و سبکیِ آن ویژگی‌هایِ برجسته‌اي داشته باشد که به آن ارجِ یک اثرِ ادبی را ببخشد، آنچنان که ویژگی‌هایِ سبکیِ اثر بازتابي در مایه‌یِ معناییِ آن داشته باشد، مترجم اگر در کارِ نویسندگی بی‌هنر نباشد و در کارِ ترجمه نیز باریک‌بین و اهلِ نظر باشد، بر حسبِ گوناگونی طبع و ساختارِ زبان‌ها و زمینه‌یِ فرهنگی‌شان، و نیز ژانر و سبک و جایگاهِ تاریخیِ متن، با مسائلي رو به رو می‌شود که می‌باید در باره‌یِ آنها اندیشه و تصمیم‌گیری کند، وگرنه چیزي «هر-دم-بیلی» و ناهنجار و میانمایه به نامِ ترجمه به بازار خواهد آمد، چنان که بسیار می‌آید. متني مانندِ شهریار، چنان که مترجمان و تفسیرگرانِ آن بسیار گفته اند، از نظرِ فشردگی و چالاکی و سرزندگیِ زبانِ آن دارایِ ارزشِ سبکیِ ویژه‌اي ست، که از دلِ شورِ نویسنده‌یِ آن برایِ طرحِ ایده‌هایِ جاندارِ نوآورانه‌یِ خود، و نیز هنرمندیِ وی در مقامِ نویسنده، برمی‌آید. چنان که سبک‌شناسِ باریک‌اندیشي همچون نیچه در باره‌یِ سبکِ نویسندگیِ ماکیاوللی در شهریار چنین می‌گوید:
لسینگ از نظرِ آهنگِ کلام نیز عاشقِ آزاده‌جانی و گریز از آلمان بود. اما زبانِ آلمانی، حتا در نثرِ کسي چون لسینگ، کجا می‌تواند از آهنگِ کلامِ ماکیاوللی تقلید کند، از آهنگِ کلامِ کسي که در فضایِ شهریار-اش می‌توان در هوایِ خشک و عالیِ فلورانس دم زد؛ از کسي که کتاب‌اش جدی‌ترین مطالب را نیز با جوش-و-خروشي لگام‌گسیخته بیان می‌کند.
بنا بر این، ترجمه‌یِ چنین متني چیدنِ مکانیکیِ یک مشت واژه‌‌یِ یکسان و یکدست پشتِ هم به نامِ ترجمه‌یِ «دقیق» و وفادار به متن نیست، چنان که طباطبایی گمان می‌کند و در این ده مقاله به نمایش گذاشته است. البته، ترجمه‌هایِ گوناگون از یک متن، بر پایه‌یِ دانش و فهم و نیز ذوقِ زبانیِ مترجمان، از نظرِ گزینشِ واژگانی و سبکی و معنایی — اگر به‌راستی چنین گزینشي در کار باشد و مترجم مایه‌یِ آن را داشته باشد— نه متن‌هایي یکسان و یکدست، بلکه بسیار گوناگون از کار درمی‌آورند. در کارِ ترجمه‌یِ متن‌هایِ ادبی، یا دارایِ ارزشِ ادبی، وجهِ ِاستتیکِ برگردانِ متن– اگر مترجم توانایی و هنرِ آن را داشته باشد– نمی‌باید از یاد برود. زیرا در این گونه متن‌ها سبکِ بیان و انرژیِ زبانیِ آن پاره‌اي از ساختارِِ معنا و پایه‌اي برایِ آن است و با آن در-هم-تنیده. هر شعر یا هر نثرِ سبکدارِ آراسته اگر به زباني ترجمه شود که، بی هیچ پیرایه‌یِ سبکی، بخواهد معنا را لخت-و-عریان برساند و بس، ناگزیر روحِ متن، که ساختارِ معناییِ ویژه‌ي آن را جان می‌بخشد، در آن از دست می‌رود. از این‌رو، کوششِ من در ترجمه‌های‌ام از متن‌هایِ بزرگِ ادبی-فلسفی در این راستا بوده است که با به کار گرفتنِ مایه‌ها و توانمندی‌هایِ ادبی و تاریخیِ زبانِ فارسی، روحِ متن را، آنچنان که من درمی‌یابم و زبانِ فارسی می‌تواند در خود پذیرا شود، در قالبِ این زبان بازآفرینی کنم. همچنین تجربه‌هایِ من در کارِ ترجمه کوششي ست برایِ بازسازیِ نثرِ فارسی و سلامتِ دو باره بخشیدن به آن از دیدگاهي که شرح خواهم داد. به همین دلیل و با این هدف است که من ترجمه‌هایِ خود را بازبینیِ چندباره می‌کنم. البته، این جا میدانِ درکِ زیباشناسیک و ذوق و فهمي ست که سنجه‌یِ ثابتِ همگانی ندارد. و دور نیست که کساني آن را نپسندند یا چنان که باید درک نکنند.
@TPortal | پورتال ترجمه
نقد دکتر طباطبایی در پست زیر ⬇️
https://telegram.me/tportal/1088
پاسخ کامل دکتر آشوری در لینک زیر ⬇️
http://ashouri.malakut.org/?p=85
هر ترجمه ناگزیر گونه‌اي تفسیرِ متن است. در نتیجه، بی آن که همه‌یِ ترجمه‌ها در یک پایه باشند، هیچ ترجمه‌اي ترجمه‌یِ آخرین از یک متن نیست. همین گونه هیچ تفسیري نیز تفسیرِ آخرین نیست، اگرچه تفسیرها نیز در یک پایه نیستند. و اما، هنگامي که متني از زباني به زبانِ دیگر واگردان می‌شود، اگر شیوه‌یِ بیانی و سبکیِ آن ویژگی‌هایِ برجسته‌اي داشته باشد که به آن ارجِ یک اثرِ ادبی را ببخشد، آنچنان که ویژگی‌هایِ سبکیِ اثر بازتابي در مایه‌یِ معناییِ آن داشته باشد، مترجم اگر در کارِ نویسندگی بی‌هنر نباشد و در کارِ ترجمه نیز باریک‌بین و اهلِ نظر باشد، بر حسبِ گوناگونی طبع و ساختارِ زبان‌ها و زمینه‌یِ فرهنگی‌شان، و نیز ژانر و سبک و جایگاهِ تاریخیِ متن، با مسائلي رو به رو می‌شود که می‌باید در باره‌یِ آنها اندیشه و تصمیم‌گیری کند، وگرنه چیزي «هر-دم-بیلی» و ناهنجار و میانمایه به نامِ ترجمه به بازار خواهد آمد، چنان که بسیار می‌آید. متني مانندِ شهریار، چنان که مترجمان و تفسیرگرانِ آن بسیار گفته اند، از نظرِ فشردگی و چالاکی و سرزندگیِ زبانِ آن دارایِ ارزشِ سبکیِ ویژه‌اي ست، که از دلِ شورِ نویسنده‌یِ آن برایِ طرحِ ایده‌هایِ جاندارِ نوآورانه‌یِ خود، و نیز هنرمندیِ وی در مقامِ نویسنده، برمی‌آید. چنان که سبک‌شناسِ باریک‌اندیشي همچون نیچه در باره‌یِ سبکِ نویسندگیِ ماکیاوللی در شهریار چنین می‌گوید:
لسینگ از نظرِ آهنگِ کلام نیز عاشقِ آزاده‌جانی و گریز از آلمان بود. اما زبانِ آلمانی، حتا در نثرِ کسي چون لسینگ، کجا می‌تواند از آهنگِ کلامِ ماکیاوللی تقلید کند، از آهنگِ کلامِ کسي که در فضایِ شهریار-اش می‌توان در هوایِ خشک و عالیِ فلورانس دم زد؛ از کسي که کتاب‌اش جدی‌ترین مطالب را نیز با جوش-و-خروشي لگام‌گسیخته بیان می‌کند.
بنا بر این، ترجمه‌یِ چنین متني چیدنِ مکانیکیِ یک مشت واژه‌‌یِ یکسان و یکدست پشتِ هم به نامِ ترجمه‌یِ «دقیق» و وفادار به متن نیست، چنان که طباطبایی گمان می‌کند و در این ده مقاله به نمایش گذاشته است. البته، ترجمه‌هایِ گوناگون از یک متن، بر پایه‌یِ دانش و فهم و نیز ذوقِ زبانیِ مترجمان، از نظرِ گزینشِ واژگانی و سبکی و معنایی — اگر به‌راستی چنین گزینشي در کار باشد و مترجم مایه‌یِ آن را داشته باشد— نه متن‌هایي یکسان و یکدست، بلکه بسیار گوناگون از کار درمی‌آورند. در کارِ ترجمه‌یِ متن‌هایِ ادبی، یا دارایِ ارزشِ ادبی، وجهِ ِاستتیکِ برگردانِ متن– اگر مترجم توانایی و هنرِ آن را داشته باشد– نمی‌باید از یاد برود. زیرا در این گونه متن‌ها سبکِ بیان و انرژیِ زبانیِ آن پاره‌اي از ساختارِِ معنا و پایه‌اي برایِ آن است و با آن در-هم-تنیده. هر شعر یا هر نثرِ سبکدارِ آراسته اگر به زباني ترجمه شود که، بی هیچ پیرایه‌یِ سبکی، بخواهد معنا را لخت-و-عریان برساند و بس، ناگزیر روحِ متن، که ساختارِ معناییِ ویژه‌ي آن را جان می‌بخشد، در آن از دست می‌رود. از این‌رو، کوششِ من در ترجمه‌های‌ام از متن‌هایِ بزرگِ ادبی-فلسفی در این راستا بوده است که با به کار گرفتنِ مایه‌ها و توانمندی‌هایِ ادبی و تاریخیِ زبانِ فارسی، روحِ متن را، آنچنان که من درمی‌یابم و زبانِ فارسی می‌تواند در خود پذیرا شود، در قالبِ این زبان بازآفرینی کنم. همچنین تجربه‌هایِ من در کارِ ترجمه کوششي ست برایِ بازسازیِ نثرِ فارسی و سلامتِ دو باره بخشیدن به آن از دیدگاهي که شرح خواهم داد. به همین دلیل و با این هدف است که من ترجمه‌هایِ خود را بازبینیِ چندباره می‌کنم. البته، این جا میدانِ درکِ زیباشناسیک و ذوق و فهمي ست که سنجه‌یِ ثابتِ همگانی ندارد. و دور نیست که کساني آن را نپسندند یا چنان که باید درک نکنند.
@TPortal | پورتال ترجمه
نقد دکتر طباطبایی در پست زیر ⬇️
https://telegram.me/tportal/1088
پاسخ کامل دکتر آشوری در لینک زیر ⬇️
http://ashouri.malakut.org/?p=85
Telegram
Translation Portal | پورتال ترجمه
دکتر سید جواد طباطبایی در این کتاب بزرگ‌ترین مشکل ترجمه آثار سیاسی در ایران را تفاسیر و ترجمه نادرست این آثار به دلیل نبود روح پژوهش و غلبه روحیه «تتبعات ادبی» در نهادهای متولی تولید علم در ایران می‌داند که نتیجه آن فروغلتیدن در «تفنن و لغت‌بازی» و تولید…
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ترادوس ۲۰۱۷، ساده تر و قدرتمندتر از گذشته
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
ترجمه گوگل در برابر ترجمه انسان؛ کدام برنده‌اند؟
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
گوگل یکی از مهم‌ترین شرکت‌هایی است که در حوزه هوش مصنوعی و ترجمه زبان کار می‌کند. حال این شرکت اعلام کرده یک تکنیک جدید را برای ترجمه از طریق هوش مصنوعی به کار گرفته است. تکنیکی که از طریق آن نتیجه بسیار بهبودیافته‌تری حاصل می‌شود. تیم هوش مصنوعی گوگل این سیستم را Google Neural Machine Translation نامیده‌اند. این سیستم جدید (GNMT) به جای تجزیه و تحلیل کردن یک جمله در قالب واحدهای مجزا که در گذشته انجام می‌شد، روی تمام جمله کار می‌کند.
یکی از مزایای این سیستم استفاده کمتر از طراحی‌های مهندسی است. زمانی که این تکنیک برای بار اول به کار گرفته شد توانست دقتی معادل با روش‌های قبلی از خود نشان دهد اما با گذر زمان این روش بهبود یافته و دقت و سرعت آن هم از روش‌های پیشین بیشتر شده است.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://Goo.gl/92XOqF
یکی از مزایای این سیستم استفاده کمتر از طراحی‌های مهندسی است. زمانی که این تکنیک برای بار اول به کار گرفته شد توانست دقتی معادل با روش‌های قبلی از خود نشان دهد اما با گذر زمان این روش بهبود یافته و دقت و سرعت آن هم از روش‌های پیشین بیشتر شده است.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://Goo.gl/92XOqF
دیجی‌کالا مگ
ترجمه گوگل در برابر ترجمه انسان؛ کدام برنده‌اند؟
گوگل که در حوزه هوش مصنوعی و ترجمه زبان کار می‌کند اعلام کرده یک تکنیک جدید را برای ترجمه از طریق هوش مصنوعی به کار گرفته است.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قلاده‌ی سخنگو (Catterbox): مترجم صدای گربه به صدای انسان
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
انسان‌ها همیشه در برقراری ارتباط با گربه‌ها دچار مشکل بوده‌اند. گربه‌ها و میومیوی‌شان برای ما معماست. مطالعات نشان داده گربه‌ها فقط در تعامل با انسان میومیو می‌کنند. وقتی چیزی می‌خواهند آن‌قدر به شما می‌چسبند و درخواست نوازش می‌کنند که کلافه می‌شوید و دست آخر به آنچه می‌خواهند می‌رسند. اما وقتی شما از آنها چیزی می‌خواهید، کاملا با بی‌اعتنایی رفتار می‌کنند. وقتی میومیو می‌کنند چطور؟ واقعا می‌دانید از شما چه می‌خواهند؟ «کترباکس» (Catterbox)، یک قلاده‌ی مخصوص است که مدعی است می‌تواند صدای گربه را به زبان انسان ترجمه کند.
کترباکس از یک سنسور دیجیتال استفاده می‌کند که صدای گربه را شناسایی می‌کند؛ سپس با یک برنامه‌ی مخصوص، با صدای بلند آن را به زبان انسان ترجمه می‌کند تا همه بشنوند. کترباکس توسط یک آژانس تبلیغاتی انگلیسی ساخته شده است. این دستگاه از طرف «آزمایشگاه درخواست» (Temptations Lab) ساخته شده که به مطالعه‌ی رفتار گربه‌ها هنگام درخواست چیزی می‌پردازد.
این اولین باری نیست که کسی ادعا می‌کند می‌تواند صدای گربه را به زبان انسان ترجمه کند. در سال ۲۰۰۷، یک شرکت ژاپنی دستگاه ترجمه‌ی زبان گربه‌ها را روانه‌ی بازار کرد. احتمالا کسانی که گربه دارند دوست داشته باشند از طریق کترباکس گربه‌شان با صدای انسان صحبت کند و این کار را سرگرم‌کننده و حتی مفید بیابند که احتمالا برای گربه‌ها این‌طور نیست.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/kn1T5r
کترباکس از یک سنسور دیجیتال استفاده می‌کند که صدای گربه را شناسایی می‌کند؛ سپس با یک برنامه‌ی مخصوص، با صدای بلند آن را به زبان انسان ترجمه می‌کند تا همه بشنوند. کترباکس توسط یک آژانس تبلیغاتی انگلیسی ساخته شده است. این دستگاه از طرف «آزمایشگاه درخواست» (Temptations Lab) ساخته شده که به مطالعه‌ی رفتار گربه‌ها هنگام درخواست چیزی می‌پردازد.
این اولین باری نیست که کسی ادعا می‌کند می‌تواند صدای گربه را به زبان انسان ترجمه کند. در سال ۲۰۰۷، یک شرکت ژاپنی دستگاه ترجمه‌ی زبان گربه‌ها را روانه‌ی بازار کرد. احتمالا کسانی که گربه دارند دوست داشته باشند از طریق کترباکس گربه‌شان با صدای انسان صحبت کند و این کار را سرگرم‌کننده و حتی مفید بیابند که احتمالا برای گربه‌ها این‌طور نیست.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/kn1T5r
دیجی‌کالا مگ
قلاده‌ی سخنگو: مترجم صدای گربه به صدای انسان
کترباکس قلاده ای است که از یک سنسور دیجیتال استفاده می‌کند و صدای گربه را شناسایی می‌کند؛ سپس با صدای بلند آن را به زبان انسان ترجمه می‌کند تا همه بشنوند.
ترجمه و تفنن: نقد سید جواد طباطبایی بر ترجمه‌ی خشایار دیهیمی، قسمت اول
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
◀️ قسمت اول
اگر مترجم تا این حد متفنّن نمی‌بود، ترجمه‌ی کتاب کلوسکو در زبان فارسی می‌توانست مغتنم باشد و پس از سه دهه فرمانروایی بلامنازع «خداوندان اندیشه‌ی سیاسی» و اتلاف وقت دانشجوی ایرانی، جانشین مناسبی (البته در حدِ دانشگاه‌های ایرانی) برای آن باشد.
پیش‌تر من به پیامدهای نامطلوب انتقال پژوهش‌های حوزه‌ی علوم انسانی از دانشگاه و نهادهای پژوهشی به حوزه‌ی عمومی اشاره‌هایی آورده‌ام. اینکه دانشگاه و نهادهای پژوهشی به دلایلی که اینجا نمی‌توان به آنها پرداخت، کانون چنین پژوهش‌هایی نیست و اینکه به تدریج افراد متفنّن یا چنان که امروزه گفته می‌شود، فعالان اجتماعی و سیاسی به متولیان علوم اجتماعی تبدیل شده‌اند، تولید علوم اجتماعی در کشور را به فعالیتی از سنخ صدور بیانیه‌های سیاسی تبدیل کرده است. در چنین بازار آشفته‌ای که در غیاب دانشگاه (که باید نهاد متولی تولید علم و ناظر آگاه بر این تولید باشد)، یگانه محتسب آن ممیزی وزارت ارشادی است که جز ملاحظات عقیدتی‌سیاسی را مورد توجه قرار نمی‌دهد، فعالان اجتماعی و سیاسی نه تنها انحصار تولید علوم اجتماعی را به دست دارند، بلکه بر جای نظریه‌پردازان آن نیز نشسته‌اند و جایی که مقتضی موجود و مانع مفقود باشد، که البته اغلب هست، پرده‌ی ادعاها را بالاتر و بالاتر می‌گیرند و کوس انا‌الحق می‌زنند! یکی از موارد اسفناک چنین تفنن‌ورزی به جای کار جدی، ترجمه‌های خشایار دیهیمی است که پایین‌تر به مواردی از آن به تفصیل خواهم پرداخت تا پرتویی بر ابعاد فاجعه‌ای بیندازم که علوم اجتماعی در چنبر آن گرفتار آمده‌اند.
من در حاشیه‌ی برخی ایرادهایی که بر ترجمه‌های فارسی رساله‌ی «شهریار» گرفته بودم و نیز پیش‌تر در نخستین بخش همین گفتارها، به مواردی از اشکالات در فهم مفاهیم که در ترجمه‌های فارسی این متن‌ها وجود دارد اشاره‌هایی آورده بودم. برخی از همین اشکالات در ترجمه‌های دیهیمی نیز وجود دارد که به یکی دو مورد از آنها در آن مقاله‌ها اشاره‌ای آمده است. من در این ملاحظه‌ی مقدماتی درباره‌ی دفاع او از آشوری چیزی نمی‌گویم، زیرا ایرادهای آشوری از سنخ دیگری است و من با خواندن چند جمله‌ای که دیهیمی به دفاع از او اختصاص داده می‌توانم دریابم که بی‌هیچ تعارفی، چیزی در این باره نمی‌داند. اما به عنوان عضوی «متعهد» از فعالان اجتماعی، خود را «مسئول» می‌داند که از پیشه‌ی تفنّن‌‌ورزی نیز به هر بهایی دفاع کند.
دیهیمی در پاسخ به ایراد من درباره‌ی ترجمه‌ی نادرست «civil society» انگلیسی در همه‌ی متن‌ها گفته است که طباطبایی «به یک نکته توجه نمی‌کنند که هر واژه‌ای سیر تطوری دارد. Civil society که امروز در متون به کار می‌رود با civil society که جان لاک یا هابز به کار می‌برند، دو معنای کاملاً متفاوت دارد. اگر شما فقط صورت ظاهر کلمه را نگاه کنید و بگویید که معنای civil society این است و متوجه نشوید که این کلمه در طول تاریخ تطور معنایی پیدا کرده است، اشتباه می‌کنید.»
دنباله‌ی مطلب را که توضیحی بر این توضیح بدیهی است نقل نمی‌کنم، اما جای شگفتی است که دیهیمی مطلب مرا به خود من پس می‌دهد تا نتیجه‌ای بگیرد که معلوم نیست جز مخالف‌خوانی چه می‌توان نامید؟ اگر «civil society» در متن‌ها جدید و در متن‌های هابز و لاک «دو معنای متفاوت» دارد، پس نمی‌توان همه جا آن را «جامعه‌ی مدنی» ترجمه کرد؛ چنان که دیهیمی، بشیریه و مترجمان دیگری چنین ترجمه کرده‌اند. این پاسخ به من نیست، بلکه تأیید حرف من است و از دیهیمی که ادعا می‌کند: «کار من این است!» بعید بود که چنین اشتباهی را مرتکب شود، زیرا آدمی که «کارش این است» توان فهم ایرادی را که به او گرفته می‌شود دارد! این نوع تکرارها و اشتباه‌ها، که شمار آنها در کارهای دیهیمی اندک نیست، حاصل عجله در کار است و من تصور می‌کنم او با عجله‌ای که برای روشن کردن مردم دارد، نه تنها نوشته‌ی مرا نمی‌خواند، بلکه نوشته‌ی خود را نیز نمی‌خواند و ناشر، که گویا او نیز عجله‌ی دیگری دارد، همان نوشته‌های نخوانده را به چاپ‌خانه روانه می‌کند. ادامه در لینک ⬇️
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/VCIE1z
اگر مترجم تا این حد متفنّن نمی‌بود، ترجمه‌ی کتاب کلوسکو در زبان فارسی می‌توانست مغتنم باشد و پس از سه دهه فرمانروایی بلامنازع «خداوندان اندیشه‌ی سیاسی» و اتلاف وقت دانشجوی ایرانی، جانشین مناسبی (البته در حدِ دانشگاه‌های ایرانی) برای آن باشد.
پیش‌تر من به پیامدهای نامطلوب انتقال پژوهش‌های حوزه‌ی علوم انسانی از دانشگاه و نهادهای پژوهشی به حوزه‌ی عمومی اشاره‌هایی آورده‌ام. اینکه دانشگاه و نهادهای پژوهشی به دلایلی که اینجا نمی‌توان به آنها پرداخت، کانون چنین پژوهش‌هایی نیست و اینکه به تدریج افراد متفنّن یا چنان که امروزه گفته می‌شود، فعالان اجتماعی و سیاسی به متولیان علوم اجتماعی تبدیل شده‌اند، تولید علوم اجتماعی در کشور را به فعالیتی از سنخ صدور بیانیه‌های سیاسی تبدیل کرده است. در چنین بازار آشفته‌ای که در غیاب دانشگاه (که باید نهاد متولی تولید علم و ناظر آگاه بر این تولید باشد)، یگانه محتسب آن ممیزی وزارت ارشادی است که جز ملاحظات عقیدتی‌سیاسی را مورد توجه قرار نمی‌دهد، فعالان اجتماعی و سیاسی نه تنها انحصار تولید علوم اجتماعی را به دست دارند، بلکه بر جای نظریه‌پردازان آن نیز نشسته‌اند و جایی که مقتضی موجود و مانع مفقود باشد، که البته اغلب هست، پرده‌ی ادعاها را بالاتر و بالاتر می‌گیرند و کوس انا‌الحق می‌زنند! یکی از موارد اسفناک چنین تفنن‌ورزی به جای کار جدی، ترجمه‌های خشایار دیهیمی است که پایین‌تر به مواردی از آن به تفصیل خواهم پرداخت تا پرتویی بر ابعاد فاجعه‌ای بیندازم که علوم اجتماعی در چنبر آن گرفتار آمده‌اند.
من در حاشیه‌ی برخی ایرادهایی که بر ترجمه‌های فارسی رساله‌ی «شهریار» گرفته بودم و نیز پیش‌تر در نخستین بخش همین گفتارها، به مواردی از اشکالات در فهم مفاهیم که در ترجمه‌های فارسی این متن‌ها وجود دارد اشاره‌هایی آورده بودم. برخی از همین اشکالات در ترجمه‌های دیهیمی نیز وجود دارد که به یکی دو مورد از آنها در آن مقاله‌ها اشاره‌ای آمده است. من در این ملاحظه‌ی مقدماتی درباره‌ی دفاع او از آشوری چیزی نمی‌گویم، زیرا ایرادهای آشوری از سنخ دیگری است و من با خواندن چند جمله‌ای که دیهیمی به دفاع از او اختصاص داده می‌توانم دریابم که بی‌هیچ تعارفی، چیزی در این باره نمی‌داند. اما به عنوان عضوی «متعهد» از فعالان اجتماعی، خود را «مسئول» می‌داند که از پیشه‌ی تفنّن‌‌ورزی نیز به هر بهایی دفاع کند.
دیهیمی در پاسخ به ایراد من درباره‌ی ترجمه‌ی نادرست «civil society» انگلیسی در همه‌ی متن‌ها گفته است که طباطبایی «به یک نکته توجه نمی‌کنند که هر واژه‌ای سیر تطوری دارد. Civil society که امروز در متون به کار می‌رود با civil society که جان لاک یا هابز به کار می‌برند، دو معنای کاملاً متفاوت دارد. اگر شما فقط صورت ظاهر کلمه را نگاه کنید و بگویید که معنای civil society این است و متوجه نشوید که این کلمه در طول تاریخ تطور معنایی پیدا کرده است، اشتباه می‌کنید.»
دنباله‌ی مطلب را که توضیحی بر این توضیح بدیهی است نقل نمی‌کنم، اما جای شگفتی است که دیهیمی مطلب مرا به خود من پس می‌دهد تا نتیجه‌ای بگیرد که معلوم نیست جز مخالف‌خوانی چه می‌توان نامید؟ اگر «civil society» در متن‌ها جدید و در متن‌های هابز و لاک «دو معنای متفاوت» دارد، پس نمی‌توان همه جا آن را «جامعه‌ی مدنی» ترجمه کرد؛ چنان که دیهیمی، بشیریه و مترجمان دیگری چنین ترجمه کرده‌اند. این پاسخ به من نیست، بلکه تأیید حرف من است و از دیهیمی که ادعا می‌کند: «کار من این است!» بعید بود که چنین اشتباهی را مرتکب شود، زیرا آدمی که «کارش این است» توان فهم ایرادی را که به او گرفته می‌شود دارد! این نوع تکرارها و اشتباه‌ها، که شمار آنها در کارهای دیهیمی اندک نیست، حاصل عجله در کار است و من تصور می‌کنم او با عجله‌ای که برای روشن کردن مردم دارد، نه تنها نوشته‌ی مرا نمی‌خواند، بلکه نوشته‌ی خود را نیز نمی‌خواند و ناشر، که گویا او نیز عجله‌ی دیگری دارد، همان نوشته‌های نخوانده را به چاپ‌خانه روانه می‌کند. ادامه در لینک ⬇️
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/VCIE1z
فرهنگ امروز
ترجمه و تفنن!
اگر مترجم تا این حد متفنّن نمی‌بود، ترجمه‌ی کتاب کلوسکو در زبان فارسی می‌توانست مغتنم باشد و پس از سه دهه فرمانروایی بلامنازع «خداوندان اندیشه‌ی سیاسی» و اتلاف وقت دانشجوی ایرانی، جانشین مناسبی (البته در حدِ دانشگاه‌های ایرانی) برای آن باشد.
ساندار، اکنون درباره‌ی سیستم ترجمه‌ی ماشینی گوگل صحبت می‌کند. اینکه این سیستم می‌تواند زبان‌ها را یاد بگیرد و متون را به شکلی ترجمه کند که انگار یک انسان آن را ترجمه کرده.
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
نخستین بانوی مترجم ایرانی کیست؟ (عکس تزئینی است)
@TPortal | پورتال ترجمه
@TPortal | پورتال ترجمه
نخستین زنی که در ایران دست به کار ترجمه زد، تاج‌ماه آفاق‌الدوله بود که نمایشنامه «نادرشاه» اثر «نریمان نریمانف» را از ترکی به فارسی برگرداند و آن را در سال 1324 هجری قمری منتشر کرد.
محمد گلبن - پژوهشگر ـ درباره تصحیح ترجمه نمایشنامه «نادرشاه» که توسط تاج‌ماه آفاق‌الدوله از زبان ترکی به فارسی برگردانده شده است، می‌گوید: «می‌توانیم بگوییم تاج‌ماه آفاق‌الدوله نخستین زنی است که در ایران دست به کار ترجمه می‌زند. من از کودکی عادت داشتم نسخه‌های خطی و کتاب جمع‌آوری کنم. نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» را که خانم آفاق‌الدوله ترجمه کرده‌اند، سال‌ها پیش یکی از آشنایانم به من داد تا اینکه متن آن را خواندم و دیدم اثر بسیار جالی است و آن را تصحیح کردم و نسخه تصحیح‌شده آن حدود سال 73 در شماره پنجم فصلنامه «تئاتر» به کوشش خانم لاله تقیان به چاپ رسید.»
او همچنین درباره نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» که تاج‌ماه آفاق‌الدوله آن را ترجمه کرده است، عنوان می‌کند: «من کتابخانه شخصی‌ام را به آستان قدس رضوی مشهد مقدس و مجلس تقدیم کرده‌ام که نسخه خطی این کتاب هم همراه کتاب‌هایم بود. فکر می‌کنم نسخه میکروفیلم آن هم در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگه‌داری می‌شود. »
این پژوهشگر درباره نخستین مترجمان در ایران می‌گوید: «در سال 1270 در دوره احمدشاه، ترجمه از زبان رایج آن موقع که فرانسه بود، رواج داشت. پدر پروین اعتصامی مجله‌ای به نام «بهار» منتشر می‌کرد که درواقع، در این مجله اولین ترجمه‌ها از زبان فرانسه به فارسی منتشر می‌شد.
تاج‌ماه در ابتدای نمایشنامه «نادرشاه» خود را کمینه تاج‌ماه آفاق‌الدوله همشیره «آقا اسماعیل آجودان باشی» و عیال «فتح‌الله ارفع السلطنه طالش» معرفی می‌کند. تاج‌ماه، فرزند علی‌اکبر خان آجودان باشی، اهل زنجان و پدرش علی‌اکبر خان، یکی از نظامیان قاجاری بود. جدا از ترجمه نمایشنامه «دره نادری» یا «نادرشاه»، مجموعه دست‌نوشته‌ای از نامه‌ها و شعرهایی از تاج‌ماه به‌جا مانده است. این مجموعه با عنوان دیوان اشعار مجموعه تاج‌ماه به شماره 3552 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگه‌داری می‌شود. دوسوم این مجموعه شامل گزیده شعرهای شاعران دوره قاجار است و یک‌سوم دیگر آن به نامه‌ها و شمار اندکی به سروده‌های تاج‌ماه اختصاص دارد. نوشته‌های تاج‌ماه را به لحاظ موضوعی می‌توان این‌گونه رده‌بندی کرد: نامه درباره مسائل خانوادگی، نامه به دوستان، نامه‌های دیگران، انشاها و شعرها.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/0tZxsC
محمد گلبن - پژوهشگر ـ درباره تصحیح ترجمه نمایشنامه «نادرشاه» که توسط تاج‌ماه آفاق‌الدوله از زبان ترکی به فارسی برگردانده شده است، می‌گوید: «می‌توانیم بگوییم تاج‌ماه آفاق‌الدوله نخستین زنی است که در ایران دست به کار ترجمه می‌زند. من از کودکی عادت داشتم نسخه‌های خطی و کتاب جمع‌آوری کنم. نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» را که خانم آفاق‌الدوله ترجمه کرده‌اند، سال‌ها پیش یکی از آشنایانم به من داد تا اینکه متن آن را خواندم و دیدم اثر بسیار جالی است و آن را تصحیح کردم و نسخه تصحیح‌شده آن حدود سال 73 در شماره پنجم فصلنامه «تئاتر» به کوشش خانم لاله تقیان به چاپ رسید.»
او همچنین درباره نسخه خطی نمایشنامه «نادرشاه» که تاج‌ماه آفاق‌الدوله آن را ترجمه کرده است، عنوان می‌کند: «من کتابخانه شخصی‌ام را به آستان قدس رضوی مشهد مقدس و مجلس تقدیم کرده‌ام که نسخه خطی این کتاب هم همراه کتاب‌هایم بود. فکر می‌کنم نسخه میکروفیلم آن هم در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگه‌داری می‌شود. »
این پژوهشگر درباره نخستین مترجمان در ایران می‌گوید: «در سال 1270 در دوره احمدشاه، ترجمه از زبان رایج آن موقع که فرانسه بود، رواج داشت. پدر پروین اعتصامی مجله‌ای به نام «بهار» منتشر می‌کرد که درواقع، در این مجله اولین ترجمه‌ها از زبان فرانسه به فارسی منتشر می‌شد.
تاج‌ماه در ابتدای نمایشنامه «نادرشاه» خود را کمینه تاج‌ماه آفاق‌الدوله همشیره «آقا اسماعیل آجودان باشی» و عیال «فتح‌الله ارفع السلطنه طالش» معرفی می‌کند. تاج‌ماه، فرزند علی‌اکبر خان آجودان باشی، اهل زنجان و پدرش علی‌اکبر خان، یکی از نظامیان قاجاری بود. جدا از ترجمه نمایشنامه «دره نادری» یا «نادرشاه»، مجموعه دست‌نوشته‌ای از نامه‌ها و شعرهایی از تاج‌ماه به‌جا مانده است. این مجموعه با عنوان دیوان اشعار مجموعه تاج‌ماه به شماره 3552 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نگه‌داری می‌شود. دوسوم این مجموعه شامل گزیده شعرهای شاعران دوره قاجار است و یک‌سوم دیگر آن به نامه‌ها و شمار اندکی به سروده‌های تاج‌ماه اختصاص دارد. نوشته‌های تاج‌ماه را به لحاظ موضوعی می‌توان این‌گونه رده‌بندی کرد: نامه درباره مسائل خانوادگی، نامه به دوستان، نامه‌های دیگران، انشاها و شعرها.
📝 @TPortal | پورتال ترجمه
🔗 https://goo.gl/0tZxsC
www.khabaronline.ir
اولین مترجم زن ایرانی چه کسی بود؟
ایسنا نوشت: