یکی از بازی‌های روزگار هم اینست که مردم برای آزادی، با ایثار و بی‌دریغ به شهادت می‌رسند تا یکی تنها به موجب آنکه وابسته به آقاست حدود «آزادی» آنها را معین کند. این را می‌گویند نیشخند انقلاب.

شاهرخ مسکوب
@Tafakkor

یکی از وصف‌هایی که در نهج‌البلاغه در مورد پیامبر آمده؛ «طبیب دوار بطبه» طبیب دوره‌گرد.
طبیب بود، نه شلاق‌به‌دست، نه عسس، نه پلیس
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا
تو را برای مردم به پیامبری فرستادیم، و گواه بودن خدا [بر پیامبریِ تو] کافی است.
نساء/۷۹
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

نخستین کسی که وارد آتش می‌شود، حاکم مسلّطی است که عدالت نکرده باشد.

پیامبر(ص)
@Tafakkor

وقتی خشونت، زبان مشترک جامعه می‌شود
(قتل مداح حکومتی )

شاید خطرناک‌ترین مرحله یک بحران، زمانی باشد که دیگر از دیدن خشونت شگفت‌زده نمی‌شویم.
جامعه‌ای که در آن خبر مرگ انسان‌ها، شکنجه، انتقام، تحقیر و بی‌رحمی به بخشی از گفت‌وگوی روزمره تبدیل شود، فقط با یک بحران سیاسی یا امنیتی مواجه نیست؛ بخشی از سرمایه اخلاقی خود را از دست داده است.

دردناک‌تر این است که ما کم‌کم یاد گرفته‌ایم رنج را هم دسته‌بندی کنیم. برای یکی عزاداری می‌کنیم، برای دیگری سکوت. مرگ یک نفر را فاجعه می‌دانیم و مرگ دیگری را نتیجه طبیعی درگیری. انگار ارزش جان آدم‌ها به این بستگی دارد که در کدام سمت ایستاده باشند.

اما حقیقت ساده‌تر از این حرف‌هاست؛ مرگ انسان، با تغییر پرچم و عقیده، انسانی بودن خود را از دست نمی‌دهد.
اگر فرزند یک خانواده کشته شده، مادر او برای گرایش سیاسی یا اجتماعی فرزندش اشک نمی‌ریزد؛ برای فرزندش گریه می‌کند. پشت هر نامی که در فهرست قربانیان نوشته می‌شود، خانواده‌ای وجود دارد، اتاقی خالی می‌ماند، صندلی‌ای بی‌صاحب می‌شود و زندگی چندین نفر برای همیشه تغییر می‌کند.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که خشم، جای عدالت را می‌گیرد و انتقام، جای قانون را. در چنین شرایطی هر طرف تصور می‌کند چون زخمی شده، حق دارد زخم تازه‌ای بر دیگری وارد کند. نتیجه، جامعه‌ای است که در آن هیچ زخمی فرصت ترمیم پیدا نمی‌کند. ما نمی‌توانیم با افزودن قربانی به قربانی، به آرامش برسیم.
اگر خشونت علیه مخالف را توجیه کنیم، در واقع داریم قانونی نانوشته می‌سازیم که روزی می‌تواند علیه خودمان استفاده شود. اگر امروز از رنج انسانی که دوستش نداریم عبور کنیم، فردا نباید انتظار داشته باشیم دیگران رنج ما را ببینند.

جامعه برای عبور از چنین وضعیتی به آدم‌هایی نیاز دارد که در میانه آتش، هنوز بتوانند انسان را ببینند؛ کسانی که حاضر نباشند نفرت را با نفرت پاسخ دهند و شجاعت داشته باشند بگویند «این کار، حتی اگر علیه دشمن من انجام شده باشد، باز هم غلط است.»
این شاید سخت‌ترین موضع ممکن باشد؛ چون در فضای ملتهب، انسان بیشتر تشویق می‌شود طرف خودش را بگیرد تا اینکه طرف حقیقت بایستد.

اما اگر قرار است این سرزمین روزی از چرخه‌ی خشونت بیرون بیاید، باید از همین‌جا شروع کنیم؛ از پذیرفتن اینکه هیچ‌کس مالک انحصاری درد نیست و هیچ جناحی حق ندارد برای جان انسان‌ها معیار دوگانه تعیین کند.

متخصصان علوم اجتماعی، روان‌شناسان، دانشگاهیان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران، بزرگان فکری و همه کسانی که هنوز دغدغه‌ی آینده جامعه را دارند، باید درباره‌ی این وضعیت جدی‌تر حرف بزنند. سکوت در برابر عادی شدن خشونت، به‌تدریج خود به بخشی از مشکل تبدیل می‌شود.
و از همه مهم‌تر، کسانی که نفوذ و تریبون دارند باید به جای تحریک خشم، راهی برای کاهش آن پیدا کنند. جامعه‌ی امروز بیش از هر چیز به صدای عقل، خویشتن‌داری و همدلی نیاز دارد.

ممکن است با هم اختلاف داشته باشیم؛ حتی ممکن است یکدیگر را قبول نداشته باشیم. اما اگر نتوانیم بر سر یک اصل ساده توافق کنیم که جان انسان ارزشمند است، حتی وقتی آن انسان شبیه ما نیست، دیگر اختلافات ما فقط اختلاف نظر نخواهند بود؛ به جنگی فرسایشی علیه خودمان تبدیل خواهند شد.
خشونت اگر متوقف نشود، قربانی نهایی‌اش ‌کسی نخواهد بود جز خود جامعه.

هنوز می‌توان این چرخه را شکست؛ اما نه با پیروزی یک طرف بر طرف دیگر، بلکه با روزی که هیچ مادری مجبور نباشد برای اثبات حقانیت فرزندش، مادر دیگری را نادیده بگیرد.
زهرا مهر
@Tafakkor

رسالت پیامبر(ص)ترویج خشونت یا تصاحب قدرت نبود.
سه موضوعی که برای ایشان از اهمیت بالایی برخوردار بود عبارت بود از ؛
۱- موضوع ایمان
۲-تربیت اخلاقی افراد
۳-موضوع مرگ
دریغ که پس از مرگ پیامبر رسالت او توسط حکمرانان و فقیهان مسلمان کم‌رنگ و بجای آن قوانین و مقررات شرعی از اهمیت برخوردار شد. یعنی احکام جانشین اخلاق شد و زندگی شرعی جانشین زندگی لذت بخش معنوی شد.

دکتر ناصر مهدوی
@Tafakkor

حضرت محمد (ص) در آخرین خطبه قبل از رحلت، درباره‌ی نماز و روزه یا حجاب صحبت نکرد؛ خطبه بسیار کوتاه بود و فقط توصیه به حاکمان

پیامبر فرمود «همه‌ی حاکمانی که بعد از من والی مسلمانان می‌شوند قسم می‌دهم مردم را به فقر نکشانید که فقر، مردم را به کفر می‌کشد»
‌
خط قرمز پیامبر ما، فقر بود
@Tafakkor

هیچ قومی نیست که نیروی مسلح احتیاج نداشته باشد، اما داشتن نیروی مسلح با جهادی کردن اسلام تفاوت دارد. داشتن نیروی دفاعی با اینکه جهان را انسان، خصمِ خودش بداند متفاوت است.
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

وَالصُّلْحُ خَيْرٌ
و صلح، بهتر است.
نساء/۱۲۸
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

برای من، دیرزمانی است که داوری ظاهرِ زندگی کسی، دلهره آورترین فعل دنیاست.
@Tafakkor

فلسفه اخلاق هرمنوتیکی

خوب و بد را نمی‌توان اینگونه تشخیص داد که شما بنشینید با دلائل فلسفی بیان کنید که معنای خوب چیست، معنای بدچیست. شما معنای خوب و بد را در روند تحولات اجتماعی و قاطی شدن با تحولات اجتماعی و درگیر شدن با تحولات اجتماعی می توانید بفهمید.

هر جایک قانونی هنوز معنا دارد، مفهوم دارد، وقتی آن قانون را اجرا می‌کنی ، درک می‌کنی، تجربه می‌کنی که اثر دارد، آنجا قانون درست است، درک می‌کنی که اجرای آن قانون معنا برایت تولید می‌کند، آنجا قانون درست است. هر جا که قانون داری اما هر چه عمل می‌کنی فرمالیته شده، هیچ معنایی به شما نمی‌دهد، صرفاً یک دستور است، آنجا قانون وجود ندارد.
آیا این دستور اخلاقی در زندگی برایت معنا بخش است؟ افقی برایت باز می‌کند؟ داری تجربه می‌کنی که در یک دوراهی توانستی تصمیم درستی بگیری یا در سطح تحولات اجتماعی، واقعا این دستور اخلاقی، تولید معنا می‌کند؟

اخلاق از اینجا بیرون می‌آید؛ معنا داری، ارزشداری. هر دو اینها در عمل پیدا می‌شود، پراتیکی است. این هم تاریخی است، یعنی هیچ کس نمی‌تواند از اول معین کند، که این معنا خواهد داشت یا معنا نخواهد داشت. باید درگیر بشوی و ببینی آیا معنا پیدا کرد یا خیر.

محمد مجتهد شبستری
@Tafakkor

سری نشست‌های بررسی كتب دينی (قرآن)
مجموع نقد و تحليل‌هاي معاصر

دکتر محمد جواد عظیمی
@Tafakkor

امام رضا (ع):
«هر کسی در کار ظالمانه حضور نداشته باشد ولی به آن رضایت داشته باشد مانند کسی است که در متن ظلم قرار دارد.»

عیون ج۲/ص۷۵
@Tafakkor

‏مروان‌‌‌بن‌‌محمد چون خلافت را به دست گرفت، به دنبال مردی فرستاد تا او را به ولایتی بگمارد. چون آمد، پینه بر پیشانی او دید و گفت:
اگر این پینه از عبادت خداست، شایسته نیست تو را از عبادت بازداریم و اگر از ریا باشد جایز نیست که تو را به کاری بگماریم.

محاضرات الأدباء
راغب اصفهانی
@Tafakkor

‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

وَ الَّذينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما يَمْلِکُونَ مِنْ قِطْميرٍ
و كسانى را كه بجز او(خدا) مى‌خوانيد، مالك پوست هسته خرمايى نيستند.
فاطر/١٣
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

اگر این حکم صادر می‌شد که همه در جهان آخرت با هم برابرند، و این که نیکوکاری بی‌ثواب و گناهکاری بی‌جزا می‌ماند، می‌توانید در چنین شرایطی واکنش جامعه را پیش‌بینی کنید؟
@Tafakkor

تفاوت تأثیرپذیری و تقلید، نه در ظاهر که در ماهیتِ رابطه‌ی انسان با اثر است. تأثیرپذیر کسی است که اثر را درونی می‌کند؛ با آن زیست می‌کند، آن را می‌شکافد، با آن گفت‌وگو می‌کند و در نهایت، اثر در وجود او دگردیسی می‌یابد و به آفرینشی تازه می‌انجامد. او نه پیرو که هم‌سفر اثر است؛ انتخاب می‌کند، جرئتِ دخل و تصرف دارد و از دلِ تأثر، تحول برمی‌خیزد.
تأثیرپذیر، دیگری را وارد قلمرو اندیشه خود می‌کند؛ مقلد، قلمرو اندیشه خود را به دیگری واگذار می‌کند.

اما مقلد، اسیرِ بی‌چون‌وچرای اثر است. برای او اثری نیست که او را به حرکت وا دارد، بلکه فرمانی است که باید بی‌کندوکاو اجرا شود. او در حصارِ تکرار گرفتار است و هیچ‌گاه صاحبِ کنش نمی‌شود؛ چرا که فضایِ انتخاب در کار او معنا ندارد. تقلید، اطاعتی است خاموش و کور، در حالی که تأثیرپذیری، ایمانی است آگاهانه و پویا.

این تمایز، همان خطِّ باریکی است که تاریخ هنر و ادب را از انباشتِ کپی‌برداری نجات داده و به موتورِ خلاقیت بدل کرده است. آنکه می‌فهمد، آنکه جرئتِ تغییر دارد و آنکه از اثر، الهام می‌گیرد نه دستور، در حقیقت از بندگیِ صرف به آزادیِ آفرینش قدم گذاشته است. این نه ذوق که هوش و بصیرتی تاریخی می‌طلبد تا منتقد، میانِ ایمان به سنت و اسارتِ در سنت، یکی را برگزیند.
زهرا مهر
@Tafakkor

قرائت قلبی قرآن
جلسه‌ی چهل‌و هشتم
عبدالکریم سروش
@Tafakkor

این نکته‌ی بدیهی را یاد‌آوری کنیم که کلام برای خود حرمتی دارد، اعتباری دارد، منشاء آثار می‌شود. ما در زندگی روزمرّه پیوسته ناظر آن هستیم که کلمات به رایگان به کار برده می‌شوند، زیرا جاری کردنِ آنها از زبان، مستلزمِ صرفِ سرمایه‌ای نیست: تعارف‌ها، قسم‌ها، غلوّها... نه گوینده آنها را جدّی می‌گیرد، نه شنونده. فقط لقلقه‌ی زبان به کار افتاده است.

دکتر محمّد‌علی اسلامی نُدوشن
@Tafakkor

کسی که به‌واسطهٔ زخم‌هایش توجه می‌گیرد، ناآگاهانه از درمان می‌گریزد؛ چرا که می‌ترسد با پایانِ رنج، نگاه دیگری را از دست بدهد.

عمر که بی‌عشق رفت،
هیچ حسابش مگیر

مولانا
@Tafakkor

‍ ‍ ‍امروز‌‌دراین‌آیه‌‌تدبر‌‌می‌کنیم
👇به نام خدا

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ
روزی که هیچ مال و اولادی سود نمی‌دهد
شعراء/٨٨
@Tafakkor
࿐ྀུ༅࿇༅═‎┅

بهترین‌ها ایمان و باور خود را از دست داده‌اند، در حالی که بدترین‌ها سرشار از شور و حرارت‌اند.

ویلیام باتلر ییتس
@Tafakkor

جدایی اخلاق فردی از اخلاق اجتماعی در دنیای جدید

در دنیای جدید عمدتاً برای رفع عوارض اجتماعی گفتمان تکلیف‌محور و برای جلوگیری از این سوء استفاده، اخلاق اجتماعی از اخلاق فردی جدا شد و مبنا و متکای دیگری پیدا کرد. انسان مدرن به این نتیجه رسید که رابطه‌ی‌ انسان‌ها با یکدیگر و با حکومت ربطی به رابطه‌ی آنان با خدا ندارد؛ بدین معنا که
نسبت خدا با همه انسانها مساوی است و ارتباط با خدا و دوری و نزدیکی به او و تخصص در شناخت دین و شریعت او امری شخصی و خصوصی است و نمی‌تواند منشأ حقوق ویژه اجتماعی یا تبعیض در حقوق اجتماعی باشد.

گرامی‌ترین انسان‌ها در نزد خداوند پرهیزگارترین آنهاست، اما رابطه‌ی‌ آنها با یکدیگر باید بر اساس برابری و عدالت تنظیم شود، نه بر اساس دیانت و تقوی.
یعنی دیانت و تقوی که از منظر اخلاقِ فردی مربوط قلمداد می‌شوند و در مقام ارزش داوری در مورد آدمیان و رفتار فردی آنان و فهم حقوق و تکالیف آنان نسبت به خود و خدا جز اقلام مورد محاسبه‌اند، از منظر اخلاق اجتماعی نامربوط‌اند و نباید در حقوق و تکالیف اجتماعی آدمیان نسبت به یکدیگر نقش بازی کنند و موجب تبعیض شوند.

اخلاق دین‌شناسی
ابوالقاسم فنایی
@Tafakkor