چرا مقاومت مدنی به «تنوع تاکتیک» نیاز دارد؟

وقتی اعتراض خیابانی تنها ابزار یک جنبش نیست

وقتی از مقاومت مدنی حرف می‌زنیم، اغلب نخستین تصویر، جمعیتی است که در خیابان تجمع کرده و شعار می‌دهد. تظاهرات می‌تواند بسیار قدرتمند باشد؛ تعداد مخالفان را آشکار کند، ترس را کاهش دهد و توجه جامعه را به یک مطالبه جلب کند.
اما مقاومت مدنی فقط تظاهرات نیست.
جنبشی که تنها یک روش برای کنش داشته باشد، برای حکومت نیز قابل پیش‌بینی‌تر است. اگر تنها ابزار مخالفان تجمع خیابانی باشد، حکومت می‌داند نیروهایش را کجا مستقر کند، چه کسانی را بازداشت کند و چگونه هزینه مشارکت را بالا ببرد.
به همین دلیل پژوهشگران مقاومت مدنی بر اهمیت تنوع تاکتیک‌ها تأکید می‌کنند.
اعتصاب یک شکل از کنش است. تحریم اقتصادی شکلی دیگر. خودداری از همکاری با یک نهاد، کنش نمادین، تشکیل شبکه‌های همیاری، مستندسازی نقض حقوق بشر، فعالیت صنفی و ایجاد نهادهای مستقل نیز می‌توانند بخشی از مقاومت مدنی باشند.
هرکدام کارکرد متفاوتی دارند.
تظاهرات می‌تواند نارضایتی را آشکار کند.
اعتصاب می‌تواند همکاری لازم برای ادامه فعالیت یک بخش را متوقف کند.
تحریم می‌تواند هزینه اقتصادی ایجاد کند.
مستندسازی می‌تواند حقیقت را برای دادخواهی امروز و آینده حفظ کند.
تشکل‌سازی می‌تواند ظرفیت ادامه مقاومت را ایجاد کند.
و شبکه‌های همیاری می‌توانند به کسانی که به دلیل مشارکت در اعتراض شغل، درآمد یا امنیت خود را از دست داده‌اند کمک کنند تا فشار را تحمل کنند.
اهمیت تنوع فقط در تعداد روش‌ها نیست. مسئله این است که حکومت مجبور می‌شود با انواع متفاوتی از عدم همکاری روبه‌رو شود.
ممکن است سرکوب یک تجمع برای دستگاه امنیتی امکان‌پذیر باشد؛ اما مسئله زمانی پیچیده‌تر می‌شود که هم‌زمان کارگران اعتصاب کنند، متخصصان از اجرای برخی سیاست‌ها خودداری کنند، شهروندان یک نهاد را تحریم کنند و شبکه‌های مستقل اطلاعات و کمک‌رسانی نیز فعال باشند.
اریکا چنووت و ماریا استفان در پژوهش درباره مقاومت‌های مدنی موفق، علاوه بر مشارکت گسترده، بر توان جنبش‌ها برای ایجاد شکاف در ستون‌های پشتیبان حکومت و حفظ مقاومت در برابر سرکوب تأکید کرده‌اند.
اما تنوع تاکتیک به معنای انجام هر کاری نیست.
هر کنش باید با توجه به هدف، ظرفیت جامعه، میزان خطر و نتیجه احتمالی آن سنجیده شود. تاکتیکی که در یک موقعیت مؤثر است ممکن است در موقعیتی دیگر بی‌اثر یا بسیار پرهزینه باشد.
بنابراین پرسش یک جنبش فقط این نیست:
«اعتراض بعدی چه زمانی است؟»
پرسش مهم‌تر این است:
«برای رسیدن به هدف، چه شکل‌هایی از کنش و عدم همکاری در اختیار داریم؟»
مقاومت مدنی زمانی قدرتمندتر می‌شود که حکومت با جامعه‌ای روبه‌رو باشد که برای هر فشار، فقط یک پاسخ قابل پیش‌بینی ندارد.
یک جنبش ممکن است یک هدف داشته باشد؛ اما برای رسیدن به آن، به بیش از یک راه نیاز دارد.

مرتبط:
درس‌های مقاومت مدنی:
https://tavaana.org/civil_resistance2/

#مقاومت_مدنی

@Tavaana_TavaanaTech