1⃣ اصلاحات در بخش سازمانی و نظارتی مدیریت منابع آب 2⃣ تقویت مدیریت جلب مشارکت های اجتماعی و بخش خصوصی 3⃣ تثبیت حقوق آب قابل مبادله و تشکیل و تقویت بازارهای آب
تاکنون بخش مدیریت منابع آب کشور برنامه هایی در خصوص دو چاره اول داشته ولی با توجه به آماده نبودن فضای قانونی و حقوقی مناسب، از راهکار و چاره سوم استفاده مقتضی نشده است. در این کانال در نظر است تا چاره سوم یعنی "تقویت نظام بازارهای آب" را به عنوان رویکردی محوری طرح کنیم و به توانمندی آن در حل برخی از مسائل مبتلا به مدیریت منابع آب بپردازیم. لازم به یادآوری است که مدیریت منابع آب تنها با یک نسخه و راه حل قابل درمان نیست و باید همزمان از تمام امکانات و گزینه ها و به صورت یکپارچه در این مسیر گام برداشت. بنابراین ضمن آگاهی بخشی در خصوص منابع آب کشور و چالش های پیش رو، در نظر داریم با فرهنگ سازی و آموزش مدیریت یکپارچه منابع آبی، از قابلیت و ظرفیت بسیار با اهمیت مشارکت های مردمی برای این هدف بهره ببریم. مجموعه ای از این راه حل ها در کنار همدیگر برای مدیریت چالش های پیش روی حوزه آب کشور ضروری و حیاتی به نظر می رسد.
🔵سرفصل رهیافت های بخش آب :
✅ لزوم تشکیل وزارت آب که اختیار همراه با مسئولیت همه منابع آب کشور را داشته باشد.
✅ لزوم ورود بخش خصوصی داخلی وخارجی به تصدی گری آب کشور با منطق wsco
✅ لزوم سرمایه گذاری در بازیافت آب
✅ لزوم حاکمیت منطق قیمت رقابت فروش در سرمایه گذاری بخش آب کشور
✅ لزوم محدود نمودن چاه های کشاورزی در مناطق سه وچهار کشور.
✅ عدم برقدار نمودن چاه های کشاورزی در برنامه ششم و هفتم توسعه
✅ لزوم ایجاد بازار محلی و بورس آب کشور
✅ لزوم منطقی نمودن قیمت آب ومدیریت اقتصاد آب کشور
✅ هوشمند نمودن لوازم اندازه گیری بخش آب
✅ مدیریت هدر دهی آب با استفاده از مکانیزیم wsco
✅ لزوم حمایت از طرحهای آبی مشابه آنچه در قانون یارانه تسهیلات وجود دارد
✅ مدیریت بخش آب در کولرهای آبی کشوربا پتانسیل مصرف :
۲۰۰۰۰۰۰۰*./۱۵۰*۶۰=۱۸۰۰۰۰۰۰۰m3
✅ سازماندهي و برنامه ريزي براي نصب تجهيزات كاهنده آب
✅ توجه به موضوعات كيفيت آب و سلامت آب ( مهم)
✅ مهار آب هاي مرزي
✅ سياست گذاري در آب مجازي ( مهم)
✅ توجه همزمان به آب و محيط زيست
✅ بررسي واگذاري يا عدم واگذاري شركتهاي آب و فاضلاب به شهرداريها !!
✅ لزوم تشکیل وزارت آب که اختیار همراه با مسئولیت همه منابع آب کشور را داشته باشد.
✅ لزوم ورود بخش خصوصی داخلی وخارجی به تصدی گری آب کشور با منطق wsco
✅ لزوم سرمایه گذاری در بازیافت آب
✅ لزوم حاکمیت منطق قیمت رقابت فروش در سرمایه گذاری بخش آب کشور
✅ لزوم محدود نمودن چاه های کشاورزی در مناطق سه وچهار کشور.
✅ عدم برقدار نمودن چاه های کشاورزی در برنامه ششم و هفتم توسعه
✅ لزوم ایجاد بازار محلی و بورس آب کشور
✅ لزوم منطقی نمودن قیمت آب ومدیریت اقتصاد آب کشور
✅ هوشمند نمودن لوازم اندازه گیری بخش آب
✅ مدیریت هدر دهی آب با استفاده از مکانیزیم wsco
✅ لزوم حمایت از طرحهای آبی مشابه آنچه در قانون یارانه تسهیلات وجود دارد
✅ مدیریت بخش آب در کولرهای آبی کشوربا پتانسیل مصرف :
۲۰۰۰۰۰۰۰*./۱۵۰*۶۰=۱۸۰۰۰۰۰۰۰m3
✅ سازماندهي و برنامه ريزي براي نصب تجهيزات كاهنده آب
✅ توجه به موضوعات كيفيت آب و سلامت آب ( مهم)
✅ مهار آب هاي مرزي
✅ سياست گذاري در آب مجازي ( مهم)
✅ توجه همزمان به آب و محيط زيست
✅ بررسي واگذاري يا عدم واگذاري شركتهاي آب و فاضلاب به شهرداريها !!
روال عمومی مديريت و سياستگذاری آب در سطح جهان تا آغاز دهه 1980، صرفاً به دنبال عرضه آب بيشتر برای تأمين تقاضای جمعيت رو به رشد بود. متأثر از اين رويكرد، مبنای توسعه منابع همواره تك منظوره بود. چنين رويكردی به روابط درونی و پيچيدگیهای محيط طبيعی و انسانی و برهمكنش آنها توجهی نداشت. به بياني ديگر، طرحهای توسعه صرفاً در پی كنترل فيزيكی آب در راستای منافع اقتصادی بودند و به تأثيرات زيستمحيطی و اجتماعی نيز توجه چندانی نمیشد. افزون بر اينها، مشاركت مردمی در فرايندهای تصميمگيری بهندرت وجود داشت. چنين رويكردی آثار نامطلوب و گاه جبرانناپذيری را بر اكوسيستمها و جوامع برجای میگذاشت. اين امر جامعه جهاني را به واكنش و اتخاذ نگرشی جديد در مديريت بخش آب وادار كرد. تلاشهای بينالمللی 30 سال اخير، ضرورت جامعنگری را به الگوی جديد مديريت آب تبديل كرده است كه «مديريت يكپارچه منابع آب» و «مديريت يکپارچه حوضه» از مظاهر آن به شمار میرود.
جامعنگری در مديريت آب، به بيانی ساده بدين معناست كه مسائل اقتصادی، زيستمحيطی، فنی و اجتماعی، در عين تضمين پايداری منابع آب براي نسلهای آتی مورد توجه قرار میگيرد.
مديريت يكپارچه منابع آب مفهومی تجربی است كه مبتنی بر تجربه جامعه آب برپا شده است. با اينكه سابقه اين مفهوم به چند دهه قبل باز میگردد (نخستين كنفرانس جهانی آب در ماردل پلاتا در سال 1977)، ولی پس از دستور كار 21 و اجلاس سران زمين درباره توسعه پايدار در سال 1992 در ريودوژانيرو بود كه پيادهسازی اين مفهوم در عمل، موضوع مباحثات وسيع قرار گرفت. امروزه اين مفهوم در سطح گسترده مورد توجه مديران آب، تصميمگيران و سياستمداران در سراسر جهان قرار گرفته است
جامعنگری در مديريت آب، به بيانی ساده بدين معناست كه مسائل اقتصادی، زيستمحيطی، فنی و اجتماعی، در عين تضمين پايداری منابع آب براي نسلهای آتی مورد توجه قرار میگيرد.
مديريت يكپارچه منابع آب مفهومی تجربی است كه مبتنی بر تجربه جامعه آب برپا شده است. با اينكه سابقه اين مفهوم به چند دهه قبل باز میگردد (نخستين كنفرانس جهانی آب در ماردل پلاتا در سال 1977)، ولی پس از دستور كار 21 و اجلاس سران زمين درباره توسعه پايدار در سال 1992 در ريودوژانيرو بود كه پيادهسازی اين مفهوم در عمل، موضوع مباحثات وسيع قرار گرفت. امروزه اين مفهوم در سطح گسترده مورد توجه مديران آب، تصميمگيران و سياستمداران در سراسر جهان قرار گرفته است
در كنفرانس بينالمللي آب و محيطزيست در دوبلين در ژانويه 1992، نمايندگان دولتها از 100 كشور جهان بر سر اصولی به توافق رسيدند که به اصول دوبلين (موارد چهارگانه ذیل) مشهور شدند.
1.آب شيرين، منبعی محدود و آسيبپذير است و برای تداوم حيات، توسعه و محيط زيست ضروری است.
2.زنان نقشی محوری در تهيه، مديريت و تضمين آب ايفا میكنند.
3.توسعه و مديريت آب بايستی بر رهيافتی مشاركتی شامل مصرفكنندگان، برنامهريزان و سياستگذاران در تمامی سطوح مبتنی باشد.
4.آب در تمامی مصارف رقيب خود دارای ارزش اقتصادی است و بايستی به عنوان كالايی اقتصادی به رسميت شناخته شود
1.آب شيرين، منبعی محدود و آسيبپذير است و برای تداوم حيات، توسعه و محيط زيست ضروری است.
2.زنان نقشی محوری در تهيه، مديريت و تضمين آب ايفا میكنند.
3.توسعه و مديريت آب بايستی بر رهيافتی مشاركتی شامل مصرفكنندگان، برنامهريزان و سياستگذاران در تمامی سطوح مبتنی باشد.
4.آب در تمامی مصارف رقيب خود دارای ارزش اقتصادی است و بايستی به عنوان كالايی اقتصادی به رسميت شناخته شود
نهاد همکاری جهاني آب (GWP)، مديريت يکپارچه منابع آب را چنين تعريف مي کند:
«مديريت يكپارچه منابع آب، فرايندی است كه توسعه و مديريت هماهنگ آب، خاك و منابع وابسته را بهمنظور حداكثركردن رفاه اقتصادی و اجتماعی به شيوهای عادلانه، بدون لطمهديدن پايداری اكوسيستمهای حياتی ترويج میكند.»
اجراي فرايند مديريت يكپارچه منابع آب، در گروی تحقق «سه ركن» زير است (شكل1):
1.بسترسازی در قالب سياستها، راهبردها و قوانين مناسب برای توسعه و مديريت پايدار منابع آب.
2.چارچوب نهادی كه از طريق آن سياستها، راهبردها و قوانين اجرا شوند.
3.ابزارهای مورد نياز برای انجام وظايف نهادها.
«مديريت يكپارچه منابع آب، فرايندی است كه توسعه و مديريت هماهنگ آب، خاك و منابع وابسته را بهمنظور حداكثركردن رفاه اقتصادی و اجتماعی به شيوهای عادلانه، بدون لطمهديدن پايداری اكوسيستمهای حياتی ترويج میكند.»
اجراي فرايند مديريت يكپارچه منابع آب، در گروی تحقق «سه ركن» زير است (شكل1):
1.بسترسازی در قالب سياستها، راهبردها و قوانين مناسب برای توسعه و مديريت پايدار منابع آب.
2.چارچوب نهادی كه از طريق آن سياستها، راهبردها و قوانين اجرا شوند.
3.ابزارهای مورد نياز برای انجام وظايف نهادها.
سياستها و قوانين، «برنامه بازي» را مشخص میكنند. نقشهای نهادی مشخص میكنند «بازیگران» چه كساني هستند و چه بايد بكنند. ابزارهای مديريت نيز «صلاحيتها و مهارتهای» بازيگران را كه برای بازی لازم است مشخص میكنند
مديريت يكپارچه منابع آب يك نظريه علمی نيست كه نياز به اثبات يا رد داشته باشد. در واقع، مجموعه توصيههايي است كه از فهم متعارف درباره عناصر مهم مديريت آب برگرفته شده است. مديريت يكپارچه منابع آب بايستی رويكردی انعطافپذير به مديريت آب داشته باشد تا بتواند با شرايط متنوع (محلی و ملی) انطباق يابد. از سویی دیگر مستلزم آن است كه تصميمگيران درباره مناسبترين پيشنهادها، اصلاحات، ابزارها و ترتيبات نهادی با توجه به زمينه خاص فرهنگی، اجتماعی، سياسی، اقتصادی و زيستمحيطی به قضاوت بنشينند.
از نقاط قوت مهم مديريت يكپارچه منابع آب اين است كه به جامعه آب زبان مشتركي داده است كه در سطوح محلي تا ملي و منطقهای قابل استفاده است. بر اين اساس امکان تبادل دانش و تجربه و توافق (در آبهای مشترک) و پايش سياستها و اهداف ارتقای مديريت منابع آب برای تصميمگيران و مديران فراهم میگردد
از نقاط قوت مهم مديريت يكپارچه منابع آب اين است كه به جامعه آب زبان مشتركي داده است كه در سطوح محلي تا ملي و منطقهای قابل استفاده است. بر اين اساس امکان تبادل دانش و تجربه و توافق (در آبهای مشترک) و پايش سياستها و اهداف ارتقای مديريت منابع آب برای تصميمگيران و مديران فراهم میگردد
مشارکت عمومی(مردمی)، یکی از فاکتورهای کلیدی در موفقیت مدیریت یکپارچه منابع آبی میباشد. مشارکت ذینفعان محلی در تصمیمگیری ها، بخصوص در موضوعاتی که به طور مستقیم بر رفاه مردم تاثیرگذار است از اهمیت ویژهای برخوردار است. وقتی که مردم در مدیریت منابع آبی درگیر میشوند، ایجاد تغییر در عملکردهای آنها که تاثیرات منفی بر مدیریت منابع آبی دارد راحتتر و سریعتر صورت میگیرد. از طرفی اجتماعات محلی دارای اطلاعات، تجربیات و ایدههای با اهمیتی هستند که در حل مشکلات مدیریت منابع آبی میتوانند مفید باشند. مشارکت عمومی همچنین باعث افزایش آگاهی مردم در مدیریت یکپارچه منابع آبی میگردد. تاریخ نشان میدهد که بسیاری از شکست ها در مدیریت منابع آب، به دلیل نوع نگاه به آب به عنوان یک کالای آزاد و نه به عنوان یک کالای اقتصادی، حادث شده است. یکی از عوامل عمده بروز مشکلات زیست محیطی به ویژه در زمینه مدیریت منابع آب، عدم مشارکت و فقدان احساس مسئولیت مردم، چه از نظر فردی و چه از لحاظ اجتماعی است.
💧آب، کالایی اقتصادی است!..............🎁 آب برای مصارف آشامیدنی، کشاورزی و صنعتی یک کالا تلقی می گردد که با مصرف آن به نسبت های متفاوت، ارزش ایجاد می شود. طبق نظریه های اقتصادی، هر کالای باارزش و کمیاب دارای قیمتی است که به میزان عرضه و تقاضای آن بستگی دارد. بنابراین، به سبب وجود عامل کمیابی و قابلیت مبادله، آب نیز کالایی اقتصادی است که می توان برای آن قیمت بازاری جستجو کرد. با تعریف آب به عنوان یک کالا می توان برای آن قائل به اجازه تصرف و کسب منافع گردید. در این خصوص اصل مالکیت و حیازت آب(حق استفاده) معنادار می شود. از طرفی آب جزو منابع طبیعی و از مشترکات ملی بوده و در عین تجدیدپذیر بودن، حیازت آن دال بر مالکیت تام و بدون قید و شرط نیست.
همان طور که بیان شد، آب کالایی است اقتصادی و قابل حیازت؛ لذا بر برداشت و مصرف آن سلسله قوانین و حقوقی(Water Property Rights) مترتب است. تدوین این حقوق و تعارض نداشتن آنها مستلزم نظارت بر رفتارهاست، به خصوص که در برخی مواقع مصرف آب با پیامدهای خارجی منفی(Negative Externalities) رو به رو است.
به لحاظ بروز مواردی مانند: ✅ تضییع حقوق دیگران ✅ کاهش حجم سفره های آب زیرزمینی ✅ خطر نابودی بوم نظام های طبیعی ✅ وجود پساب های مصرفی(از جمله فاضلاب ها و آلاینده ها که می توانند منجر به نابودی حقوق عمومی و خصوصی و تصرف در مشترکات و انفال ملی شوند)، آب در گروه کالاهایی قرار می گیرد که نظارت بر حقوق و مصرف آن الزامی است.
در برنامهریزی اقدامات آگاهیبخشی آب، درباره چهار موضوع باید تصمیمگیری کرد: دامنه مخاطبان، پیچیدگی یا سادگی پیام و محتوا، میزان مشارکت و میزان تأثیر. بر این اساس، سه رویکرد پایه در آگاهیبخشی قابل تشخیص است: بازاریابی اجتماعی، رویکردهای آموزشی و رویکردهای اجتماعی. متناسب با هر رویکرد نیز اقدامات مختلفی قابل پیگیری است. شکل بالا جایگاه اقدامات مختلف آگاهیبخشی را در هر رویکرد نشان میدهد
👑“حکمراني آب”💧
به كليت نظامهايي اطلاق ميشود كه در تصميمگيري درباره توسعه و مديريت منابع آب دخيل هستند. به زبان همكاري جهاني آب، “حكمراني آب” «به طيفي از نظامهاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي و اداري مربوط ميشود كه براي توسعه و مديريت منابع آب و عرضه خدمات آبي در سطوح مختلف جامعه وجود دارند».
💦💦💦💦💦💦💦💦💦💦
در حكمراني آب بحث راه و رسم تصمیمگیری درباره آب مطرح است: چگونه، به دست چه كسي، و تحت چه شرايطي. هم طريقهاي كه تصميمات درباره تخصيص و تنظيم آب گرفته ميشود، و هم نهادهاي رسمي و غيررسمي كه توسط آنها اختيارات اعمال ميشود.
“حكمراني آب” ماهيتاً فرايندی سياسي است، بدين معنا كه براي برقراری توازن ميان منافع رقيب درباره اينكه چه كسي مستحق چه خدماتي است، چگونه خدمات فراهم شوند، چه كسي پرداخت كند و چگونه ميان منافع رقيب توازن برقرار شود و نيز تصميمات درباره نحوة حفاظت از منابع آب مستلزم انتخاب سياسي است. نظامهاي حكمراني آب معمولاً بازتاب واقعيات سياسي در سطوح ملي، استاني و محلي هستند. بنابراين بحث كاملاً جداگانه حكمراني آب از حكمراني جامعه ناممكن است.
در حالي كه تعاريف حكمراني نسبتاً بحثبرانگيز نيستند، مؤلفههای حكمراني خوب فوقالعاده محل بحث است. برخي معتقدند كه گروههاي مختلف چشماندازهاي مختلفي از «حكمراني مطلوب» دارند، که متأثر ايدئولوژی آنان است. برخي تحقق حكمراني خوب را عمدتاً با حذف محدوديتها براي هموارشدن عمل بازار و به حداقلرساندن نقش دولت ميسر ميدانند، و حكمراني بد را بازارهاي بیکفایت و دولت حجیم. برخي ديگر نيز، ويژگيهايي چون شفافيت، پاسخگويی و حق تصميمگيری در پائينترين سطوح را برای حکمرانی خوب برمیشمارند.
@ParticipateForWater
به كليت نظامهايي اطلاق ميشود كه در تصميمگيري درباره توسعه و مديريت منابع آب دخيل هستند. به زبان همكاري جهاني آب، “حكمراني آب” «به طيفي از نظامهاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي و اداري مربوط ميشود كه براي توسعه و مديريت منابع آب و عرضه خدمات آبي در سطوح مختلف جامعه وجود دارند».
💦💦💦💦💦💦💦💦💦💦
در حكمراني آب بحث راه و رسم تصمیمگیری درباره آب مطرح است: چگونه، به دست چه كسي، و تحت چه شرايطي. هم طريقهاي كه تصميمات درباره تخصيص و تنظيم آب گرفته ميشود، و هم نهادهاي رسمي و غيررسمي كه توسط آنها اختيارات اعمال ميشود.
“حكمراني آب” ماهيتاً فرايندی سياسي است، بدين معنا كه براي برقراری توازن ميان منافع رقيب درباره اينكه چه كسي مستحق چه خدماتي است، چگونه خدمات فراهم شوند، چه كسي پرداخت كند و چگونه ميان منافع رقيب توازن برقرار شود و نيز تصميمات درباره نحوة حفاظت از منابع آب مستلزم انتخاب سياسي است. نظامهاي حكمراني آب معمولاً بازتاب واقعيات سياسي در سطوح ملي، استاني و محلي هستند. بنابراين بحث كاملاً جداگانه حكمراني آب از حكمراني جامعه ناممكن است.
در حالي كه تعاريف حكمراني نسبتاً بحثبرانگيز نيستند، مؤلفههای حكمراني خوب فوقالعاده محل بحث است. برخي معتقدند كه گروههاي مختلف چشماندازهاي مختلفي از «حكمراني مطلوب» دارند، که متأثر ايدئولوژی آنان است. برخي تحقق حكمراني خوب را عمدتاً با حذف محدوديتها براي هموارشدن عمل بازار و به حداقلرساندن نقش دولت ميسر ميدانند، و حكمراني بد را بازارهاي بیکفایت و دولت حجیم. برخي ديگر نيز، ويژگيهايي چون شفافيت، پاسخگويی و حق تصميمگيری در پائينترين سطوح را برای حکمرانی خوب برمیشمارند.
@ParticipateForWater