سرانجام، پیش‌نویس داستان آیندگان



دوازده سال پس از آغاز شکل‌دادن به فکر نوعی وقایع‌نگاری، اینک تقدیم به صاحبدلان.



ترکیب تیترهای 163 شمارهٔ روزنامهٔ روزگار گذشته که برای برخی خاطره است و نزد بسیاری تاریخ، همراه با مطالبی که هم یادآوری باشد و هم بازنگری دیروز از نگاه امروز، شکل مناسب خویش می‌طلبد.



این نه خاطرات است و نه تاریخ. نوعی وقایع‌نگاری ِ خاطرهٔ جمعی است که پیشتر تجربه نشده: نگاه به پشت سر صددرصد با استناد به متن، نه تنها با اتکا به حافظه و از روی سلیقه.



نخستین پرسش: بازنگری‌ها در جای صحیح از نظر توالی وقایع بیاید، یعنی بین سرخط‌های دو روز پیاپی مطلبی بگنجانیم در چندین صفحه. یا در انتهای وقایع‌نگاری، عملاً یعنی جلد مستقل دوم یا سوم.



در حالت اول، خوانندگانی ممکن است پرداختن به یک شخص یا موضوع در فاصلهٔ سرخط‌های شنبه و یکشنبه را بپسندند. این امکان هم وجود دارد که کسانی از این ‌شاخه ‌به ‌آن ‌شاخه پریدن تلقی کنند و مخلّ تمرکز بر جریان مورد بحث.



حالت دوم‌ یعنی کتابهایی مستقل که دشوار بتوان خواننده را تشویق کرد آنها را با زیگزاگ بخواند: ده صفحه از این، پنج صفحه از آن. و بدون آگاهی از جزئیات زمینه، درکی کامل از اینکه بازیگران آن نمایش خونین چه می‌گفتند و داستان چه بود به دست نمی‌آید.



در شکل چاپی ناچار باید به یکی از دو روش عمل کرد. اکنون به برکت امکانهای سپهر وب می‌توان ترکیبی از هر دو به دست داد. نشانی اینترنتی مطالب بازنگری و یادآوری و تأمل که طی چندین سال هوا شده‌اند در جای مناسب قرار دارد بی‌اینکه میان‌پرده‌های مؤلف رشتهٔ مطالعهٔ خواننده را بگسلد.


‌


زمانی سرگرم کار روی متنی بودم و متوجه شدم توضیح وقایعی مانند جنگ ویتنام و استعفای ریچارد نیکسون گرچه برای برخی خواننده‌ها لزومی ندارد باید برای خواننده‌هایی که مخاطبان اصلی‌ متن به حساب می‌آیند افزوده شود. اکنون، دو دهه بعد، به گمانم برای تقریباً تمام خوانند‌ه‌ها لازم است. سالمندترهایی هم که زمانی می‌دانستند کجا چه خبر بود امروز چه بسا نیاز به گردگیری خاطرات داشته باشند.



بدین قرار باید به تجربه دید خوانندهٔ جوان‌تر که موقعیت را شخصاً تجربه نکرده است در حاشیهٔ این متن چه مقدار توضیح دیگر لازم می‌بیند.



برای کسانی که بخواهند کندوکاو کنند آرشیو دیجیتال کتابخانهٔ دانشگاه منچستر گنجینه‌ای است باارزش که باید بانیان آن را صمیمانه ستود. در آن‌جا می‌توانید شماره‌های روزنامه را صفحه‌ به ‌صفحه ببینید و سطر به ‌سطر بخوانید جز شمارهٔ 15 آبان 57 که سربازان حکومت نظامی نسخه‌های چاپ‌شده را سحرگاه در کامیون ریختند و بردند و یگانه نسخهٔ نجات‌یافته‌اش در یورش 16 مرداد 58 از بین رفت. توانسته‌ام فقط تصویر صفحهٔ اول آن را بگنجانم.




به سبب تفاوتها در انواع ک و گ و ی عربی و فارسی، این پی‌دی‌اف‌ در بسیاری مرورگرها قابلیت جستجو ندارد. زیر عنوان مطالب الحاقی و مکمـّل، نشانی لاتین آنها همانند لینک عمل می‌کند. چنانچه نکرد خبر بدهید.



تا زمانی که کتاب چاپ شود، عجالتاً بلگ سبزی است تحفهٔ دلویش.

20 بهمن ۹۶

نخیر جانم. سوارکارانی که می‌بینید به رولز رویس روباز ارباب ابهّت می‌دهند و از خود او محافظت می‌کنند (به اصطلاح امروز، گادی‌بارد) به احتمال پنجاه‌ویک درصد لُر نیستند تُرک‌اند.
طوایف گروه اول شهرت داشتند به یک‌جا یله‌شدن و کمین‌کردن و راهزنی (معمولاً‌ در خدمت رایش آلمان علیه کاروانهای اینگیلیس)؛ دومی شُهره بود به تاخت‌وتاز و غارت و چپو.

فصلی از «سووشون» سیمین دانشور خاطرات افسر ارتش است از حملهٔ قشقایی‌ها به ستون نظامی در دههٔ ۲۰. محمد بهمن‌بیگی در کتابش او را ملامت می‌کند که کاه کهنه باد می‌دهد، و گذشته‌ها گذشت و رفت خانم جان.

به او تلفن کردم بپرسم در کدام کتابش. با توپ پُر و شدیداً دلخور روشنفکرها را سرزنش کرد که تا این مملکت را به باد ندهند ول‌کن نیستند.
در کتابی در دست چاپ آورده‌ام. عجالتاً ارتکاباتم پشت سد عرشاد در حال انباشت است.

.
نخیر جانم. سوارکارانی که می‌بینید به رولز رویس روباز ارباب ابهّت می‌دهند و از خود او محافظت می‌کنند (به اصطلاح امروز، گادی‌بارد) به احتمال پنجاه‌ویک درصد لُر نیستند تُرک‌اند.
طوایف گروه اول شهرت داشتند به یک‌جا یله‌شدن و کمین‌کردن و راهزنی (معمولاً‌ در خدمت رایش آلمان علیه کاروانهای اینگیلیس)؛ دومی شُهره بود به تاخت‌وتاز و غارت و چپو.

فصلی از «سووشون» سیمین دانشور خاطرات افسر ارتش است از حملهٔ قشقایی‌ها به ستون نظامی در دههٔ ۲۰. محمد بهمن‌بیگی در کتابش او را ملامت می‌کند که کاه کهنه باد می‌دهد، و گذشته‌ها گذشت و رفت خانم جان.

به او تلفن کردم بپرسم در کدام کتابش. با توپ پُر و شدیداً دلخور روشنفکرها را سرزنش کرد که تا این مملکت را به باد ندهند ول‌کن نیستند.
در کتابی در دست چاپ آورده‌ام. عجالتاً ارتکاباتم پشت سد عرشاد در حال انباشت است.

متنی که درباره ' نوستالژم نوستالژی نوستالژ است '
' ملاقات با خویشتن و با گذشته در خیال'
مرقوم شده
#محمد_قائد

اینک اوج ناله‌ و نفرین و زاری علیه آمریکا و ۵۷ و غیره
https://www.mghaed.com/essays/observation/ranting_vs_US_57_et_al.htm

اینک اوج ناله‌ و نفرین و زاری
علیه آمریکا و ۵۷ و غیره
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
نوشتن مطلبی دربارهٔ سیاست و رفتارها و اهمّ اقدامات محمدرضا پهلوی از ۱۳۵۰ تا ۵۷ چندین ماه به درازا کشید و حاصل کار برای چاپ مناسب‌تر از کار آمد تا در وبسایت. جمعبندی و ارجاع به چندین مطلب این کیبورد در ردّ تبلیغات ضدروشنفکری از سوی همانها که در عین حال تبلیغ می‌کنند ایران روشنفکر ندارد و می‌توانست چپ هم نداشته باشد: همه مثل جوجه‌های ماشینی سفید در پیاده‌رو سمت ‌راست.
در ماههایی که بوی الرحمٰن شاه بلند می‌شد مقامهای آمریکا درمی‌یافتند واگذاری ادارهٔ ‌ایران به او اشتباه بود. تجربهٔ پولپاشی در عراق و افغانستان هم نشان داد وجوه کلان ادارهٔ مجمع‌القبایل را نباید به دست مردمان نارس آنها سپرد.
حکومت دینی ایران، با تبار شیعیان مهاجر جنوب لبنان، از سنگینی شرم و گناه تحویل‌گرفتن حکومت از آمریکا خلاصی نخواهد یافت. ’’شهید مظلوم‘‘، تحویلدار و نمایندهٔ پانزده خردادیون، اردیبهشت ۵۸ وقتی هوا را پس دید چاره‌ای جز قایم‌شدن پشت شعارهای ضدآمریکایی نداشت.

چاغو میکْ شی بر ما میزْ نی: فتواها ابدی‌اند؟
https://www.mghaed.com/essays/comment-and-review/fatwas_are_not_forever.htm

گوسپندان فروتن
#محمد_قائد

پاسی از شب گذشته با عدس پختهٔ دانه‌ریز مزیّن به ادویهٔ‌ ژاپنی و فلفل سیاه و گلپر و روغن زیتون ‌اعلا و آب‌ لیموی جهرم و هاینکن صفر درصد که از طعم مطبوع رازیانه تهی نیست از خویش پذیرایی می‌کنم.
 
یادم آمد روزگاری چنین اسنَک سادهٔ مطبوعی (بدون ادویهٔ‌ ژاپنی) در بیستروهای بی‌دنگ‌وفنگ خیابانهای روبه‌روی دانشگاه و چند کافهٔ کوچولوی تقاطع تخت جمشید و وصال شیرازی همراه زبان گوسفند و تگری سِرْو می‌کردند.
 
الان هم لابد جاهایی عدسی می‌فروشند (سر میز بوفهٔ یک هتل بزرگ ایران کنار ظرف عدسی نوشته بودند Lens.  ایوَل به مترجم گوگل).  اما با مخلّفات متنوع در سطح رستوران بالای متوسط است نه بیستروی دانشجویی با چهارپایه به جای صندلی (زبان پخته ۵۰ ریال معادل دو‌سوم دلار؛ امروز نپختهٔ آن بیش از دویست ‌هزار تومن، نزدیک سه‌ دلار).
 
و یادم افتاد به چندین پیکان زهرآگین مستر زردک به طرف هُم‌الغالبون و هُم‌السارقون/اولئک گانگسترون ِمیهن آریایی‌ـ‌‌اسلامی‌مان و پاسخ همتای ایرانی‌اش که یانکی هجاگو را به «خورد و خوراک معلوم» نظام ارجاع داد (لابد چیزی شبیه شام ضدکلسترول من) و «از قیاسش خنده آمد خلق را.»
 
یانکی در هجو سخت سوزندهٔ تاریخی‌اش نگفت حاکمان ایران زیاد مرغ ‌و مسمّای چرب ‌و چیلی می‌خورند؛ گفت بیرحمانه چپو می‌کنند.
 
و همین همتای ایرانی پیش‌تر با درماندگی گفته بود در حیرت است از چه کسی بپرسد چرا قیمتها فشفشه‌وار بالا می‌رود.
 
می‌تواند از سردار سرلشکر دکتر فیلدمارشال آماتوری بپرسد که زمانی برنامهٔ آینده‌اش را این طور اعلام کرد: «بعد از جنگ نوبت اقتصاد است.»  نمونهٔ درخشان ایهام و دوپهلو حرف‌زدن.
 
’’آنگوزمان‘‘ قبلی (با معاونش، یادآور حاجی جبّار) چنان خلایق را افسرده کرد که انتقاد از او خیلی زود خز شد و کمتر کسی حوصلهٔ تنقید داشت.
 
شاید تنها دستاورد واقعی دکتر زپریدنت پس از یک سال تصدی ریاست دولت این باشد که به نظر می‌رسد تا حدی دست از سر نهج‌البلاغه برداشته باشد. می‌گویند کتاب کلاسیک را کم می‌خوانند و زیاد درباره‌اش حرف می‌زنند.  به تجربه نتیجه گرفته‌ام صداقت و ذکاوت اشخاصی که در ارجاع به کتاب کلاً و یک کتاب خاص افراط ‌کنند جای شک دارد.
 
کسانی ترجیح می‌دهند اسباب خنده باشند تا مایهٔ عبرت.  زیاد آویزان ‌شدن به متنی مشهور که ممتحن کاربلد با یک دُور خواندنش می‌تواند نمرهٔ مدعی را به زیر ۱۰ برساند ممکن است آدم را هم اسباب خنده کند و هم مایهٔ عبرت.
 
وینستون چرچیل که به لنترانی مَلَس شُهره بود دربارهٔ رقیبش کلِمنت اَتلی برای مقام نخست‌وزیری گفت ’’گوسفندی در لباس گوسفند‘‘ و ’’آدمی فروتن که از بسیاری لحاظ حق دارد فروتن باشد.‘‘

‏آنچه اتفاق افتاد نه تقدیر ازلی بود، نه مشیت ربّانی، نه توطئهٔ خارجی، نه نتیجهٔ خرّیت روشنفکرها.  جبر عِلّی و رشته تحولاتی برآیند بُردارهای موجود در مکان و دارای پیشینه در زمان بود.

 وقتی شاه به آخر خط رسید و قدرتْ خیابانی شد، ائتلاف ۱۵ خرداد که مؤتلفه بخشی اساسی از آن بود
‏در دل نیروهای مهاجم از روستا به شهر که مستعدترین جانشین برای قبضهٔ قدرت بود رشد کرد.
‏در دل نیروهای مهاجم از روستا به شهر که مستعدترین جانشین برای قبضهٔ قدرت بود رشد کرد.

تشکیل لژیون خارجی (مشهور به هلال شیعه و نیروهای نیابتی) با پشتوانهٔ دلارهای نفتی ابتکار یک فرد و فتوای یک نفر نبود.  اوایل ۵۸ محمد منتظری بدون رودربایستی اعلام کرد
‏دولت بازرگان کارگزار آمریکاست و باید با تشکیل نیرویی یکپارچه از طرابلس تا بیروت و جبل عامل و تهران بر ایران مسلط شد ـــ نقشه‌ای بعدها با برچسب ’’عمق استراتژیک‘‘ و حاوی مضمون قلّابی ’’ایرانشهر بزرگ‘‘.
‏

مصاحبه دربارة «ظلم، جهل و برزخيان زمين» ــ 2
http://mghaed.com/interviews/mehrnameh.interview.mordad89.htm

ایرانیان بهتر است بپذیرند كه نظر یونانیان باستان دربارۀ آنها در خاطرۀ جمعی ملتها باقی مانده است؛ كه تصویری مثبت از آنها در ذهن مردم جهان، و نه فقط غربیان، وجود ندارد، و هر خطایی كارنامۀ نه چندان درخشان درستكاری و راستگویی‌شان را سیاه‌تر می‌كند.  فهم این نكته كمك خواهد كرد تا شاید روزی روزگاری دریابیم ارزشهای ما تا چه حد نیاز به تغییر و خودمان تا چه حد نیاز به اصلاح داریم.

دو تا بخر سه‌ تا ببر
===========
دو فقره ارتکاب که مدتها در انجماد بود تقدیم به صاحبدلان و دردآشنایان.
همراه با یک فقره جدیدتر در حجمی نسبت به آن دو معقول.
قطعهٔ سوم بابت دلجویی از خواننده‌ای است که احتمال دارد خصوصاً از اطناب اولی ملول شود.  دو بار به حداقل ممکن هـَرَس شد اما باز بسط یافت.
راه‌حل پیشنهادی: پنج شش پاراگراف اول و همین تعداد را از آخر بخوانید و بقیه را بگذارید برای دوران بازنشستگی.

1.
شکافتن دل هر ذرّه
و لایه‌لایه‌بریدن کالباس ــــ چهل سال بعد
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نسلهای آیندهٔ این مملکت در نگاه به پشت سر دربارهٔ مناقشه بر سر برنامهٔ تغلیظ اورانیوم و موشک میانبـُرد و پیامد آنها در تنگنای اوضاع رو به وخامت کنونی چگونه قضاوت خواهند کرد؟
http://www.mghaed.com/essays/observation/a_proactive_nuclear_retrospection.htm

2.
جرقـّه در الدورادو
و اهمیت فزایندهٔ ماهیچه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
فیلمی که یقیناً تلویزیون وطنی از ماجرای صبح پنجشنبه  ۷ دی ۹۶ در الدورادو گرفت بسیار احتمال دارد سندی باارزش باشد برای درک آنچه اتفاق افتاد.
http://www.mghaed.com/essays/observation/flex_thy_muscles.htm

3.
ژیگول مردا که تو بودی
یا
رؤیای اسلام با چهرهٔ انسانی
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
یک دهه پیش نگارنده اظهار امیدواری کرد ”صفاتی مثبت هم که لابد داشت دوستان نزدیکش خواهند نوشت.  شاید هم روزی قهرمان یک فیلم نئولاتی شود.“
http://www.mghaed.com/essays/farewell/M_Zadeh.htm

نوستالژم نوستالژی نوستالژ است
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ملاقات با خویش و با گذشته در خیال
http://mghaed.com/interviews/Nostalgia/cinema-and-nostalgia.htm
قاچهایی مَـلـَس از یک گپ ماراتن:
ایران به گمانم تنها جامعهٔ جهان باشد که، علاوه بر امراض دیگر، به نوستالژی تلویزیون (یا تله‌نوستالج) هم مبتلا شده ــــ گرفتاری یکی‌دوتا نیست. زمانی کسی در روزنامهٔ بسیار جدی لوموند نوشت کود شیمیایی با میوه‌های ما چه کرده و کجاست زردآلوهای کودکی‌مان با آن طعم خوش. اما به چشمم نخورده کسی در جایی جز ایران دلش برای برنامه‌های تلویزیون کودکی‌اش با آن گوینده‌های مامانی تنگ شده باشد و بگوید تلویزیون هم تلویزیون قدیم.

ایرج میرزا سرود ”یاد ایام جوانی جگرم خون می‌کرد/ خوب شد پیر شدم کمکم و نسیان آمد.“ اما اهل روان‌ـ‌درمانی و طب روان‌ـ‌تنی در سراسر دنیا با تقاضای مراجعانی روبه‌رو هستند که کمک می‌خواهند و شکایت دارند یاد ایام جوانی ول‌کن نیست، و خریدار ترفندی، تکنیکی، نسخه‌ای، قرصی، معجونی، آمپولی، شربتی‌اند که خاطرات لعنتی را بشوید و پاک کند و خلاص. آن همه الکل و مواد فقط برای سرورافزایی و داونلود کردن کلیپهای شاد نیست، تلاش برای دیلیت‌کردن فلش‌بک‌های رنج‌آور هم هست.

آگهی تبلیغ برای بانک می‌گوید ”درگذشته نمانید.“ اهل هرمنوتیک شاید چنین تأویل کنند که یعنی اگر هم روحاً مرحوم شده‌اید بکوشید خودتان را احیا کنید بلکه فیض روح‌القدُس مدد فرماید سوار قطار زمان حال شوید.