دانه‌های انار+ خرده‌های شیشه
نبردی که اکنون در برابر چشمهای آستیگمات ما جریان دارد بین برخورداری و داشتن و نابرخورداری و نداشتن، بین اقلیت کوچک حکومت‌کننده و اکثریت بزرگ حکومت‌شونده، و میان اسلام و ایران است.
مطوّل‌نامه‌ها و قلمزنان همسو می‌کوشند جا بیندازند که اوضاع کنونی تقصیر درس‌خوانده‌های روزگار پیش و نتیجهٔ نافهمی آنهاست. در همان حال، تبلیغاتشان ایرانشهربازی را به بیرون از کلاس درس و به سطح جامعه پمپاژ می‌‌کند.
http://www.mghaed.com/essays/comment-and-review/historicity_as_gimmick.htm
نبردی که اکنون در برابر چشمهای آستیگمات ما جریان دارد بین برخورداری و داشتن و نابرخورداری و نداشتن، بین اقلیت کوچک حکومت‌کننده و اکثریت بزرگ حکومت‌شونده، و میان اسلام و ایران است.
مطوّل‌نامه‌ها و قلمزنان همسو می‌کوشند جا بیندازند که اوضاع کنونی تقصیر درس‌خوانده‌های روزگار پیش و نتیجهٔ نافهمی آنهاست. در همان حال، تبلیغاتشان ایرانشهربازی را به بیرون از کلاس درس و به سطح جامعه پمپاژ می‌‌کند.
http://www.mghaed.com/essays/comment-and-review/historicity_as_gimmick.htm
Mghaed
دانه‌های انار + خرده‌های شیشه
دربارهٔ ایرانشهربازی: ترفندی کلامی برای لوث مسئولیت فلاکت کنونی و آیندهٔ تاریک ایران
آينده اي پيشگويي ناپذير
http://www.mghaed.com/interviews/imponderable_future.htm
http://www.mghaed.com/interviews/imponderable_future.htm
بابك مهدي‌زاده: شما چه تعریفی از جمهوری‌خواهی و مشروطه‌خواهی به عنوان دو روش مبارزهٔ سیاسی ارائه می‌کنید؟
ـ- در الگوي دوم، انتصاب موروثي وجود دارد اما به مرحمت رؤسای جمهوری كه از فك و فاميل‌شان جانشين تعيين مي‌كنند، اين تفاوت هم رنگ مي‌بازد. براي پرهيز از دعواهاي خونين، رياست موروثي روش عاقلانه‌ای است. چنانچه جمهوري اسلامي دوام بياورد، طبيعي است كه با پايان نسل پانزده‌خردادی‌ها فكر تداوم رهبري در يكي از خانواده‌های عصمت و طهارت، مثلا خانوادۀ امام راحل، قوّت بگيرد (درهند هم هركس اسمش گاندي باشد براي رئيس‌شدن در اولويت است). وقتي رقابت به نتيجۀ قاطع نرسد، حتماً از بازي پردردسري مثل شورايي‌شدن بهتر است، هم براي حكومت‌كننده و هم حكومت‌شونده. رياست ادواری اساساً فكر مشركين يوناني و رومي است كه باب طبع مسيحيان واقع شد. در جايي مثل ايران اسلامي، خان گردن هركس را كه يك ذرّه قد بكشد مي‌شكند. تا عهد صفويه و نادر، شاه معمولاً هرآنچه پسر و مرد در تك و طايفه‌اش می‌‌ديد، گاه حتي وليعهد را، خيلي راحت كور می‌كرد يا می‌كشت. در جايي مثل بين‌النهرين كه تازه امروز اين‌قدر وحشی‌‌اند، خلفا بايد داستان بيعت را درز می‌گرفتند. حكومتْ شرّ لازمي است اما خونريزي بر سر جانشينْ مصيـبت نالازمي است. اگر تغيير مشي سياسي مطرح نباشد و امور مملكت در مداری بسته بچرخد، تقی چقدر با نقی تفاوت دارد كه به دعوا بيرزد؟
- يعني مي‌خواهيد بگوييد مشروطه‌خواهي با جمهوري‌خواهي تفاوت ندارد؟
- عبيد زاكاني مي‌گويد از كسي پرسيدند قيمه با غين است يا با قاف؟ گفت با گوشت است و لپـّه. ما از نظر مواد اوليه در مضيقه‌ايم اما سر خودمان را با فلسفه‌بافي گرم نگه مي‌داريم. هر مملكتي براي اينكه به جايي برسد بايد سنگ زيرين آسيا داشته باشد، يعني جمعي آدم پاكيزۀ باشعور و عاري از روحيۀ ”پولو بردار فرار كن“ و ”دزد ِ نگرفته پادشاه است“، و صاحب فرهنگي درست و حسابي كه براي مردم الگو باشد، تا سنگ بالايي كه عبارت از خواست هاي متغير ملت است بتواند بچرخد (بله، بله، مي دانم كه از نظر نزاكت اجتماعي بايد گفت ملت اسّ و اساس است و طبقۀ حاكمْ نوكر ِ گوش به فرمانش). در سرزميني كه ايران خوانده مي شود در چهارده قرن گذشته نه مغلوبان (كه همچنان فكر می‌كنند بدبخت شده‌اند) در ته قـلب باور داشته‌اند پروردگار به عربها عنايتي خاص مبذول فرموده، و نه فاتحان (كه بيش از هر چيز به چپـو فكر می‌كنند) پنج دقيقه هم باور كرده‌اند كه اين گبرها مسلمان شده باشند. بگيريم جمهوری: آن يكي انتخاب می‌شود و می‌گويد خدا هم فقط نظرش را گفته و مردم حق انتخاب دارند. چند سال بعد اين يكي انتخاب می‌شود و مي گويد بايد همه‌تان فوراً آدم شويد و احكام الهي را اجرا كنيد.
اسمش را بگذاريد مشروطه: عين همين بازي و الاكلنگ را با نخست‌وزير و مجلس داريد مگر اينكه، مثل تركيه، حزب اسلامي بتواند مدير شود اما سياه بازي ممنوع. به قيافه و سبك زندگي و طرز فكر و رفتار آدمها كه نگاه كنيم شايد نتيجه بگيريم اختلافات ما، وراي الگوهاي سياسي، ريشه‌هاي عميق قومي و حتي نژادي دارد: شمالی‌های ”آريايي“ و گرجی و بيزانسی و يونانی، در برابر جنوبی‌های سامی و صحرایی و اسلامی. اينها همديگر را صنـّار قبول ندارند، تا چه رسد كه بر سر تشكيل حكومت به توافق برسند. در مجلس به اصطلاح ملی ِ چنين مردمانی يا احدی نماز نمی‌خواند یا همه از دَم نماز می‌خوانند ـــــ یعنی سركوبي ِ ادواري. پاره‌ای نكات فني هم كلا نه تنها خريدار ندارد بلكه غيرروشنفكرانه تلقي می‌شود. اسم مجلس دوم، يا سنا، كه بياوريد تقريباً همه اخم می‌کنند و پوزخند مي‌زنند. بعد گرفتار اين بساط مي‌شويد كه هر دار و دسته‌اي زورش برسد پولي از بيت‌المال برمی‌دارد و براي خودش محفلي نيمه‌مخفي به شكل مجلس عليا درست مي‌كند. عنوان نظام هرچه باشد، مملكت به دو مجلس علني و قانوني و منتخب احتياج دارد، وگرنه رندان حق‌پرست برايتان پنج تا درست می‌كنند. شوراي نگهبان اگر مثل مجلس اعيان و سنا در همه جاي دنيا اداره می‌شد شايد می‌توانست روشن‌بيـنانه‌تر به منافع هيئت حاكمه خدمت كند.
- يعني جمهوريت و مشروطيت تفاوت ماهيتي باهم ندارند، حتي در کشوري مثل ايران؟
ــ- لباس به شكل هيكل آدم و نظام حكومتي به شكل جامعه درمی‌آيد. مي‌توان خيالپردازي كرد كه اگر علما گذاشته بودند سردارسپه رئيس جمهور شود نتيجه چه می‌بود. يحتمل در رفتار و سياستهاي آن آدم تأثيري نداشت و پس از خلع او در شهريور بيست، شايد ايران به همان راهي می‌رفت كه چند سال بعد پاكستان رفت. امروز می‌بينيم، با شصت سال تأخير، در مسير پاكستانيزه شدنيم. اگر منظور از ”مبارزۀ سياسي“، ارائۀ جانشين بديل براي وضع موجود باشد، برنامۀ مشروطه‌خواهان يك اِشكال كوچولو دارد: چه كسي را می‌خواهند شاه كنند؟ شوخي نكنيم كه ايران قرار است دانمارك شود. ماشين آبپاش در ايران اولين و آخرين بار
ـ- در الگوي دوم، انتصاب موروثي وجود دارد اما به مرحمت رؤسای جمهوری كه از فك و فاميل‌شان جانشين تعيين مي‌كنند، اين تفاوت هم رنگ مي‌بازد. براي پرهيز از دعواهاي خونين، رياست موروثي روش عاقلانه‌ای است. چنانچه جمهوري اسلامي دوام بياورد، طبيعي است كه با پايان نسل پانزده‌خردادی‌ها فكر تداوم رهبري در يكي از خانواده‌های عصمت و طهارت، مثلا خانوادۀ امام راحل، قوّت بگيرد (درهند هم هركس اسمش گاندي باشد براي رئيس‌شدن در اولويت است). وقتي رقابت به نتيجۀ قاطع نرسد، حتماً از بازي پردردسري مثل شورايي‌شدن بهتر است، هم براي حكومت‌كننده و هم حكومت‌شونده. رياست ادواری اساساً فكر مشركين يوناني و رومي است كه باب طبع مسيحيان واقع شد. در جايي مثل ايران اسلامي، خان گردن هركس را كه يك ذرّه قد بكشد مي‌شكند. تا عهد صفويه و نادر، شاه معمولاً هرآنچه پسر و مرد در تك و طايفه‌اش می‌‌ديد، گاه حتي وليعهد را، خيلي راحت كور می‌كرد يا می‌كشت. در جايي مثل بين‌النهرين كه تازه امروز اين‌قدر وحشی‌‌اند، خلفا بايد داستان بيعت را درز می‌گرفتند. حكومتْ شرّ لازمي است اما خونريزي بر سر جانشينْ مصيـبت نالازمي است. اگر تغيير مشي سياسي مطرح نباشد و امور مملكت در مداری بسته بچرخد، تقی چقدر با نقی تفاوت دارد كه به دعوا بيرزد؟
- يعني مي‌خواهيد بگوييد مشروطه‌خواهي با جمهوري‌خواهي تفاوت ندارد؟
- عبيد زاكاني مي‌گويد از كسي پرسيدند قيمه با غين است يا با قاف؟ گفت با گوشت است و لپـّه. ما از نظر مواد اوليه در مضيقه‌ايم اما سر خودمان را با فلسفه‌بافي گرم نگه مي‌داريم. هر مملكتي براي اينكه به جايي برسد بايد سنگ زيرين آسيا داشته باشد، يعني جمعي آدم پاكيزۀ باشعور و عاري از روحيۀ ”پولو بردار فرار كن“ و ”دزد ِ نگرفته پادشاه است“، و صاحب فرهنگي درست و حسابي كه براي مردم الگو باشد، تا سنگ بالايي كه عبارت از خواست هاي متغير ملت است بتواند بچرخد (بله، بله، مي دانم كه از نظر نزاكت اجتماعي بايد گفت ملت اسّ و اساس است و طبقۀ حاكمْ نوكر ِ گوش به فرمانش). در سرزميني كه ايران خوانده مي شود در چهارده قرن گذشته نه مغلوبان (كه همچنان فكر می‌كنند بدبخت شده‌اند) در ته قـلب باور داشته‌اند پروردگار به عربها عنايتي خاص مبذول فرموده، و نه فاتحان (كه بيش از هر چيز به چپـو فكر می‌كنند) پنج دقيقه هم باور كرده‌اند كه اين گبرها مسلمان شده باشند. بگيريم جمهوری: آن يكي انتخاب می‌شود و می‌گويد خدا هم فقط نظرش را گفته و مردم حق انتخاب دارند. چند سال بعد اين يكي انتخاب می‌شود و مي گويد بايد همه‌تان فوراً آدم شويد و احكام الهي را اجرا كنيد.
اسمش را بگذاريد مشروطه: عين همين بازي و الاكلنگ را با نخست‌وزير و مجلس داريد مگر اينكه، مثل تركيه، حزب اسلامي بتواند مدير شود اما سياه بازي ممنوع. به قيافه و سبك زندگي و طرز فكر و رفتار آدمها كه نگاه كنيم شايد نتيجه بگيريم اختلافات ما، وراي الگوهاي سياسي، ريشه‌هاي عميق قومي و حتي نژادي دارد: شمالی‌های ”آريايي“ و گرجی و بيزانسی و يونانی، در برابر جنوبی‌های سامی و صحرایی و اسلامی. اينها همديگر را صنـّار قبول ندارند، تا چه رسد كه بر سر تشكيل حكومت به توافق برسند. در مجلس به اصطلاح ملی ِ چنين مردمانی يا احدی نماز نمی‌خواند یا همه از دَم نماز می‌خوانند ـــــ یعنی سركوبي ِ ادواري. پاره‌ای نكات فني هم كلا نه تنها خريدار ندارد بلكه غيرروشنفكرانه تلقي می‌شود. اسم مجلس دوم، يا سنا، كه بياوريد تقريباً همه اخم می‌کنند و پوزخند مي‌زنند. بعد گرفتار اين بساط مي‌شويد كه هر دار و دسته‌اي زورش برسد پولي از بيت‌المال برمی‌دارد و براي خودش محفلي نيمه‌مخفي به شكل مجلس عليا درست مي‌كند. عنوان نظام هرچه باشد، مملكت به دو مجلس علني و قانوني و منتخب احتياج دارد، وگرنه رندان حق‌پرست برايتان پنج تا درست می‌كنند. شوراي نگهبان اگر مثل مجلس اعيان و سنا در همه جاي دنيا اداره می‌شد شايد می‌توانست روشن‌بيـنانه‌تر به منافع هيئت حاكمه خدمت كند.
- يعني جمهوريت و مشروطيت تفاوت ماهيتي باهم ندارند، حتي در کشوري مثل ايران؟
ــ- لباس به شكل هيكل آدم و نظام حكومتي به شكل جامعه درمی‌آيد. مي‌توان خيالپردازي كرد كه اگر علما گذاشته بودند سردارسپه رئيس جمهور شود نتيجه چه می‌بود. يحتمل در رفتار و سياستهاي آن آدم تأثيري نداشت و پس از خلع او در شهريور بيست، شايد ايران به همان راهي می‌رفت كه چند سال بعد پاكستان رفت. امروز می‌بينيم، با شصت سال تأخير، در مسير پاكستانيزه شدنيم. اگر منظور از ”مبارزۀ سياسي“، ارائۀ جانشين بديل براي وضع موجود باشد، برنامۀ مشروطه‌خواهان يك اِشكال كوچولو دارد: چه كسي را می‌خواهند شاه كنند؟ شوخي نكنيم كه ايران قرار است دانمارك شود. ماشين آبپاش در ايران اولين و آخرين بار
سال ٤٠ عليه تظاهرات خياباني به كار رفت اما گلوله جاي آب را گرفت. كسي كه باز ماشين آبـپاش به ميدان بياورد خلايق خواهند گفت سوسول است و وسط خيابان جكوزي راه انداخته. اين شغل خشن و پرخطري است. آدمي هم كه با روحيۀ روشنفكران كرانۀ شرقي آمريكا بزرگ شده باشد و نتواند مثل شصت‌تير دروغ بگويد خيلي به درد اين كار نمي‌خورد.
تأسيس سلسلۀ جديد در قرن بيست‌ويكم هم از آن ايروني‌بازي هاي خنده‌ناك خواهد بود. بنا به سنت فكري ما، براي بهبود اوضاع بايد كل سيستم را چپه كرد. و با توجه به تجربۀ شاه در ايجاد فضاي باز سياسي و به‌زندان‌انداختن مقامهاي خاطي، نظام مقدس مي‌داند كه نبايد ذرّه‌اي كوتاه بيايد و بازخواست از عمله‌اكره ها يعني غزل خداحافظي. پس چشم‌اندازي نگران‌كننده در برابر داريم: آيا برای اصلاح قانون اساسی، كه در جهان مانند ندارد، بايد دوباره انقلاب كرد و پادگان گرفت و دادگاه سرپايي و مصادره و اعدام راه انداخت؟ و اگر يك صبح بلند شديم ديديم ديشب تفنگچيهاي زابلي به قدرت رسيده‌اند و آنها هم دارند دربارۀ وظايف روشنفكران از تلويزيون سخنراني می‌كنند چه خاكي به سر كنيم؟ با پايان عمر طبيعي ِ پانزده‌خردادی‌ها، اگر اوضاع خيلي خانخاني شود شايد برنامه‌هاي فعلا نامحتمل شاهزاده‌بازی هم مشتري پيدا كند. قاطبۀ مردم كاري به ساختارپاختار ندارند. كلمۀ سلطنت در گوش آنها يعني رونق و رفاه، دلار هفت تومانی، ويزای ا ُو ِ رت و بی‌دردسر ـــــ و برای هـُرهـُری مذهب‌هايش هم يك قــُـلـُپ آبجو تگری.
تأسيس سلسلۀ جديد در قرن بيست‌ويكم هم از آن ايروني‌بازي هاي خنده‌ناك خواهد بود. بنا به سنت فكري ما، براي بهبود اوضاع بايد كل سيستم را چپه كرد. و با توجه به تجربۀ شاه در ايجاد فضاي باز سياسي و به‌زندان‌انداختن مقامهاي خاطي، نظام مقدس مي‌داند كه نبايد ذرّه‌اي كوتاه بيايد و بازخواست از عمله‌اكره ها يعني غزل خداحافظي. پس چشم‌اندازي نگران‌كننده در برابر داريم: آيا برای اصلاح قانون اساسی، كه در جهان مانند ندارد، بايد دوباره انقلاب كرد و پادگان گرفت و دادگاه سرپايي و مصادره و اعدام راه انداخت؟ و اگر يك صبح بلند شديم ديديم ديشب تفنگچيهاي زابلي به قدرت رسيده‌اند و آنها هم دارند دربارۀ وظايف روشنفكران از تلويزيون سخنراني می‌كنند چه خاكي به سر كنيم؟ با پايان عمر طبيعي ِ پانزده‌خردادی‌ها، اگر اوضاع خيلي خانخاني شود شايد برنامه‌هاي فعلا نامحتمل شاهزاده‌بازی هم مشتري پيدا كند. قاطبۀ مردم كاري به ساختارپاختار ندارند. كلمۀ سلطنت در گوش آنها يعني رونق و رفاه، دلار هفت تومانی، ويزای ا ُو ِ رت و بی‌دردسر ـــــ و برای هـُرهـُری مذهب‌هايش هم يك قــُـلـُپ آبجو تگری.
رياست ادواری اساساً فكر مشركين يوناني و رومي است كه باب طبع مسيحيان واقع شد. در جايي مثل ايران اسلامي، خان گردن هركس را كه يك ذرّه قد بكشد مي‌شكند. تا عهد صفويه و نادر، شاه معمولاً هرآنچه پسر و مرد در تك و طايفه‌اش می‌‌ديد، گاه حتي وليعهد را، خيلي راحت كور می‌كرد يا می‌كشت. در جايي مثل بين‌النهرين كه تازه امروز اين‌قدر وحشی‌‌اند، خلفا بايد داستان بيعت را درز می‌گرفتند. حكومتْ شرّ لازمي است اما خونريزي بر سر جانشينْ مصيـبت نالازمي است. اگر تغيير مشي سياسي مطرح نباشد و امور مملكت در مداری بسته بچرخد، تقی چقدر با نقی تفاوت دارد كه به دعوا بيرزد؟
دنبال چیزی در فایلها می‌گشتم به این مطلب برخوردم به تاریخ سال ٩١ اما بدون روز و ماه. ظاهراً خیال داشته‌ام هوا کنم اما فراموش شده.
شاعران نارس، شاعران بالغ
سحرگاه از فکرم می‌گذرد اگر کاغذی با این چند سطر به درخت سر کوچه و/یا سنگکی محل بزنم
یک دست جام باده و یک دست زلف یار
بعلت مسافرت
فوری به فروش می‌رسد
اجناس عرضه‌شده چقدر متقاضی پیدا خواهد کرد؟
ساعتی بعد زیر دوش حواسم دنبال مطلبی می‌رود که نزدیک نیمه‌شب ارسال کرده‌ام و به خاطر می‌سپارم یک پاراگرافش را باید کامل‌تر کنم و دوباره بفرستم، چند نکته هم به مطلبی که در حال شدن است بیفزایم.
سر صبحانه به این فکر می‌افتم که اعلامیهٔ کذایی فروش اجناس واقعاً الهامی در خلسه (یا شاید خـَرسه)ی سحرگاهی بود یا یادآوری چیزی که زمانی جایی خواند‌ه‌ام؟ یعنی مال خود خودم است یا عاریتی است؟
در گوگل می‌گردم اما چنین چیزی پیدا نمی‌کنم. تی. اس. الیوت گفت "شاعران نارس تقلید می‌کنند، شاعران بالغ می‌دزدند." با این حساب اگر نادانسته و غلفتی از جایی برداشته باشم پس لابد شاعر خوبی می‌توانم باشم. اما واقعیت این است که دیر شده. در هجده سالگی جداً تصمیم گرفتم از سرودن، یا گفتن یا نوشتن، هر نوع شعر مطلقاً خودداری کنم.
٢٠ مرداد ٩٣
شاعران نارس، شاعران بالغ
سحرگاه از فکرم می‌گذرد اگر کاغذی با این چند سطر به درخت سر کوچه و/یا سنگکی محل بزنم
یک دست جام باده و یک دست زلف یار
بعلت مسافرت
فوری به فروش می‌رسد
اجناس عرضه‌شده چقدر متقاضی پیدا خواهد کرد؟
ساعتی بعد زیر دوش حواسم دنبال مطلبی می‌رود که نزدیک نیمه‌شب ارسال کرده‌ام و به خاطر می‌سپارم یک پاراگرافش را باید کامل‌تر کنم و دوباره بفرستم، چند نکته هم به مطلبی که در حال شدن است بیفزایم.
سر صبحانه به این فکر می‌افتم که اعلامیهٔ کذایی فروش اجناس واقعاً الهامی در خلسه (یا شاید خـَرسه)ی سحرگاهی بود یا یادآوری چیزی که زمانی جایی خواند‌ه‌ام؟ یعنی مال خود خودم است یا عاریتی است؟
در گوگل می‌گردم اما چنین چیزی پیدا نمی‌کنم. تی. اس. الیوت گفت "شاعران نارس تقلید می‌کنند، شاعران بالغ می‌دزدند." با این حساب اگر نادانسته و غلفتی از جایی برداشته باشم پس لابد شاعر خوبی می‌توانم باشم. اما واقعیت این است که دیر شده. در هجده سالگی جداً تصمیم گرفتم از سرودن، یا گفتن یا نوشتن، هر نوع شعر مطلقاً خودداری کنم.
٢٠ مرداد ٩٣
👍1
موفقيت در كشمشستان
در ايران كيك كشمشی، جز در هتلهای بزرگ و معدود مكانهاي خاص، بسيار كم پيدا می‌شود و نبايد انتظار داشت تازه باشد. قنادها آرد و روغن و شكر را به قيمت دولتی می‌گيرند و بايد قيمت تعيين‌شدۀ محصول را رعايت كنند وگرنه سر و كارشان با دايرۀ تعزيرات حكومتی است كه نمی‌تواند قيمت بالاتری برای نوع كشمشی به رسميت بشناسد (زيرا كاسب در هر تغار خمير چهار دانه كشمش می‌اندازد و می‌گويد بفرما). برخی كه به اجرای صحيح مناسک صبحانه اهميت می‌دهند ناچارند رأساً به طبخ كيك كشمش‌دار اقدام كنند.
چند شب پيش گذارم به بلوار كشاورز افتاد. هميشه به اندازۀ خيابان تخت جمشيد (طالقانی) از آن خوشم می‌آمده (البته تا آن حد كه شهری عنيف مانند تهران می‌تواند خوشايند باشد). از معدود مكانهايی‌‌اند كه، به بركت قسر در رفتن از سليقۀ ويرانگر اُزگـــَلستانی، از نيم قرن پيش تقريباً به همان شكل، و نسبتاً نو، مانده‌اند.
می‌بينم هر دو پيادهرو بلوار را تبديل كرده‌اند به رديفهای بانك، بانك، بانك. نه يكی، نه دو تا، و هر كدام نه يك تابلو و يك در ورودی. دراز به دراز پيادهرو، بيشتر شبيه نمايشگاههای اغواگر پول: از اسكناسهای چشم‌نواز و روح‌فزای ما ديدن كنيد. ملتهای مادي‌گرا و بی‌خبر از عوالم معنوي وقتی وعده‌های پول‌پاروكردن و بردن كوه اسكناس را می‌شنوند شايد فكر كنند ما داريم شوخی می‌كنيم و اينها مضامينی فكاهی است.
كاظم شريعتمداری فقيد در پاسخ اينكه جمهوری اسلامی چيست، از پشت عينك عتيقه‌اش نگاهی نافذ به مخاطب می‌انداخت و ــــ با حالت ”ول كن بابا اسدالله “ــــ می‌گفت ”ايسلام نه سُس‌ياليسم است نه چاپ‌تاليسم.“
اما در ايران كه انگار چيزی به نام طبقۀ متوسط وجود ندارد و هركس يا مرفه بيدرد و عضو مافياست يا زجركشيده و فلك‌زده، نرخ‌گذاری روی كيك به منظور رفاه حال بينوايان و تيره‌روزان و محرومان و مستضعفان يعنی مملكت را حزب سوسياليستی اداره كند كه دبيركلش ماری آنتوانت باشد.
سال 59 وقتی رئيس جمهوری آمريكا پس از شكست عمليات طبس تهديد كرد برای آزادكردن گروگانها دست به اقدامهای ديگری خواهد زد، امام راحل با بي‌اعتنایی و تحقير گفت ”اين آقای كارتر مثل شیری است كه هم می‌غرد و هم ضرطه می‌دهد. “
حالا اين بانكداری ِ مبتنی بر خريد هرچه بيشتر املاك كنار خيابانهای اصلی و طفره‌رفتن از پرداخت ماليات واقعی درآمد با توسل به قرعه‌كشی و بخت‌آزمايی و جايزه، به كاپيتاليسمی می‌ماند كه نغمه‌های استضعاف از آن به گوش برسد. در فكرم صاحبان و مديران سعادتمند اين بانكها اگر از خوردن كيك كشمشی محرومند پس طعم شيرين دارندگی و رياست را چطور می‌چشند.
شايد مانند ساير اعضای طبقۀ جديد برای صرف كيك كشمشی هم سری به خارجه می‌زنند. شايد هم اساساً هنوز به مرحلۀ كشف چنين عوالمی نرسيده‌اند.
24 بهمن 87
در ايران كيك كشمشی، جز در هتلهای بزرگ و معدود مكانهاي خاص، بسيار كم پيدا می‌شود و نبايد انتظار داشت تازه باشد. قنادها آرد و روغن و شكر را به قيمت دولتی می‌گيرند و بايد قيمت تعيين‌شدۀ محصول را رعايت كنند وگرنه سر و كارشان با دايرۀ تعزيرات حكومتی است كه نمی‌تواند قيمت بالاتری برای نوع كشمشی به رسميت بشناسد (زيرا كاسب در هر تغار خمير چهار دانه كشمش می‌اندازد و می‌گويد بفرما). برخی كه به اجرای صحيح مناسک صبحانه اهميت می‌دهند ناچارند رأساً به طبخ كيك كشمش‌دار اقدام كنند.
چند شب پيش گذارم به بلوار كشاورز افتاد. هميشه به اندازۀ خيابان تخت جمشيد (طالقانی) از آن خوشم می‌آمده (البته تا آن حد كه شهری عنيف مانند تهران می‌تواند خوشايند باشد). از معدود مكانهايی‌‌اند كه، به بركت قسر در رفتن از سليقۀ ويرانگر اُزگـــَلستانی، از نيم قرن پيش تقريباً به همان شكل، و نسبتاً نو، مانده‌اند.
می‌بينم هر دو پيادهرو بلوار را تبديل كرده‌اند به رديفهای بانك، بانك، بانك. نه يكی، نه دو تا، و هر كدام نه يك تابلو و يك در ورودی. دراز به دراز پيادهرو، بيشتر شبيه نمايشگاههای اغواگر پول: از اسكناسهای چشم‌نواز و روح‌فزای ما ديدن كنيد. ملتهای مادي‌گرا و بی‌خبر از عوالم معنوي وقتی وعده‌های پول‌پاروكردن و بردن كوه اسكناس را می‌شنوند شايد فكر كنند ما داريم شوخی می‌كنيم و اينها مضامينی فكاهی است.
كاظم شريعتمداری فقيد در پاسخ اينكه جمهوری اسلامی چيست، از پشت عينك عتيقه‌اش نگاهی نافذ به مخاطب می‌انداخت و ــــ با حالت ”ول كن بابا اسدالله “ــــ می‌گفت ”ايسلام نه سُس‌ياليسم است نه چاپ‌تاليسم.“
اما در ايران كه انگار چيزی به نام طبقۀ متوسط وجود ندارد و هركس يا مرفه بيدرد و عضو مافياست يا زجركشيده و فلك‌زده، نرخ‌گذاری روی كيك به منظور رفاه حال بينوايان و تيره‌روزان و محرومان و مستضعفان يعنی مملكت را حزب سوسياليستی اداره كند كه دبيركلش ماری آنتوانت باشد.
سال 59 وقتی رئيس جمهوری آمريكا پس از شكست عمليات طبس تهديد كرد برای آزادكردن گروگانها دست به اقدامهای ديگری خواهد زد، امام راحل با بي‌اعتنایی و تحقير گفت ”اين آقای كارتر مثل شیری است كه هم می‌غرد و هم ضرطه می‌دهد. “
حالا اين بانكداری ِ مبتنی بر خريد هرچه بيشتر املاك كنار خيابانهای اصلی و طفره‌رفتن از پرداخت ماليات واقعی درآمد با توسل به قرعه‌كشی و بخت‌آزمايی و جايزه، به كاپيتاليسمی می‌ماند كه نغمه‌های استضعاف از آن به گوش برسد. در فكرم صاحبان و مديران سعادتمند اين بانكها اگر از خوردن كيك كشمشی محرومند پس طعم شيرين دارندگی و رياست را چطور می‌چشند.
شايد مانند ساير اعضای طبقۀ جديد برای صرف كيك كشمشی هم سری به خارجه می‌زنند. شايد هم اساساً هنوز به مرحلۀ كشف چنين عوالمی نرسيده‌اند.
24 بهمن 87
👍1
نوشیدن این حجم چاى پررنگ و بلعیدن این مقدار پنیر در واقع مىتواند سپر بلا باشد. چنانچه گذر پوست به دبـّاغى بیفتد و آقا یا خانم پزشك نچنچكنان اعلام خطر كند كه یا باید دست از عادات مضرّ بردارم یا آمادۀ فنا باشم، همانند آن نویسندۀ چك، بخش اعظم صبحانۀ غیربهداشتىام را فدا خواهم كرد و دست از این همه پنیر كلسترول‌آلود و چاى قلبخرابكن بر خواهم داشت تا سایر عاداتم محفوظ بماند ــــ مثل ناخدایى كه عدلهاى گرانقیمت را براى نجات كشتى به دریا مىاندازد.
”اون نگاه گرم تو جام شرابه“
برخی مسافران پرواز داخلی معمولاً در فكرند مبادا فقط بيست و چند دﻗﻴﻘﮥ ديگر از عمرشان باقی مانده باشد. بعضی شاكی‌‌اند كيك بسيار شيرين و آب ميوﮤ مصنوعی و چای آب‌زيپو جای باقلاپلو را نمی‌گيرد، و بليت را گران می‌كنند اما سر مردم را شيره می‌مالند.
دامت افاضاته ورای اين حرفهاست. شكايت ايشان اين است كه ”مهماندارها وضعيت بسيار بدي دارند” و ”بد“ را اين گونه توضيح می‌دهد كه ”انگار قصد شرکت در مراسم عقد و عروسي“ داشته باشند، و ادامه می‌دهد ”من صداي اعتراضم بلند شد اما برخوردي از سوي هيچ نهادي مشاهده نمي‌شود.“
در مؤدبانه‌ترين تعبير، در عرف جامعه به ”صداي اعتراض“ نسبت به سر و وضع مهماندار هواپيما می‌گويند نقّ بيخودی. شركتی بزرگ، زير نظر سازمانی تحت امر وزارتخانه‌ای، برنامه‌ای مدوّن دارد و پس از نشستها و صورت‌جلسه‌ها و بخشنامه‌ها، طرحی تصويب كرده‌اند برای پوشش مهماندارها كه به نظر قاﻃﺒﮥ خلايق، با پوشش همكارانشان در جاهای ديگر دنيا فرق دارد.
مشكل حاج‌آقا چيست كه برخلاف ميليونها مسافر در اين مملكت و سراسر دنيا به خودش اجازه می‌دهد توی اين سوراخ هم سرك بكشد؟ و چرا نظرش را روی سربرگ اداری به اطلاع دوايری كه طرح پوشش را تصويب و اجرا كرده‌اند نمی‌رساند؟
زيرا در آن اداره هم چند نفر عين ايشان نشسته‌اند كه پس از سالها حرف و حديث و اعتراض و شكايت و مكاتبات و مراسلات، روی طرح پوشش و آرايش مهماندارها به توافق رسيده‌اند و دقيقاً اجرا كرده‌اند، و حالا ناﻣﮥ حاوی آن كلمات را نه تنها به حساب امر به معروف نمی‌گذارند، بلكه خـُلقشان تنگ می‌شود و می‌گردند ببينند قضيه از كجا آب می‌خورد و كی می‌خواهد به اين بهانه زيرآب كی را بزند و دست پسرخاﻟﮥ خودش را آن‌جا بند كند.
اساساً چرا ”مرد خداشناس كه تقوا طلب كند“ سرش به كار خودش نيست و توی نخ مهماندار هواپيما می‌رود كه رئيس و سرپرست و مربّی دارد و ده رقم مافوق و مأمور موعظه و حراست و غيره چهارچشمی بالای سر اوست؟
در وجه اجتماعی، بقايای روﺣﻴﮥ فاتحان است كه قرنها پيش فرمان دادند عجم حق ندارد سوار اسب شود يا جلوتر از عرب راه برود. حالا كار به جايی كشيده كه عجم، آن هم از طاﻳﻔﮥ اُناث، مهماندار طيارّه می‌شود و راست‌قامت پذيرايی می‌كند و، گرچه مؤدبانه، حتی به افراد ذكور دستور می‌دهد. پس از اين همه سال، انگار نه انگار.
در وجه روانشناختی، بقايای خام‌طبعی ِ نوجوانانه، بخصوص نوجوان تازه‌وارد روستايی در شهر بزرگ است كه انجام وﻇﻴﻔﮥ منشی مطب و خانم فروشنده و مهماندار هواپيما را موضوعی كاملاً شخصی و مستقيماً مربوط به خويش می‌بيند: اگر خوشگل است و لبخند می‌زند و مهربان است خطاب به شخص من است، در تحسين من است و برای من است. ساﻳﮥ شوم وساوس شيطانی و گناه.
ايران تنها مملكت دنياست كه مرد خداجوی به‌منصب‌رسيده، حالا ”وكيل‌الدوله“ يا هرچه، از جايگاه مقام خويش مبادرت به بحث علنی و اظهار نظر رسمی در باب هيئت و كسوت مهماندار هواپيما می‌كند. اين تمايز را نبايد به معنی امتياز گرفت. بيشتر نمايانگر تقابل اسلام‌ـا‌يران و روستاـ‌شهر است تا هر چيز ديگر.
3 آبان 89
برخی مسافران پرواز داخلی معمولاً در فكرند مبادا فقط بيست و چند دﻗﻴﻘﮥ ديگر از عمرشان باقی مانده باشد. بعضی شاكی‌‌اند كيك بسيار شيرين و آب ميوﮤ مصنوعی و چای آب‌زيپو جای باقلاپلو را نمی‌گيرد، و بليت را گران می‌كنند اما سر مردم را شيره می‌مالند.
دامت افاضاته ورای اين حرفهاست. شكايت ايشان اين است كه ”مهماندارها وضعيت بسيار بدي دارند” و ”بد“ را اين گونه توضيح می‌دهد كه ”انگار قصد شرکت در مراسم عقد و عروسي“ داشته باشند، و ادامه می‌دهد ”من صداي اعتراضم بلند شد اما برخوردي از سوي هيچ نهادي مشاهده نمي‌شود.“
در مؤدبانه‌ترين تعبير، در عرف جامعه به ”صداي اعتراض“ نسبت به سر و وضع مهماندار هواپيما می‌گويند نقّ بيخودی. شركتی بزرگ، زير نظر سازمانی تحت امر وزارتخانه‌ای، برنامه‌ای مدوّن دارد و پس از نشستها و صورت‌جلسه‌ها و بخشنامه‌ها، طرحی تصويب كرده‌اند برای پوشش مهماندارها كه به نظر قاﻃﺒﮥ خلايق، با پوشش همكارانشان در جاهای ديگر دنيا فرق دارد.
مشكل حاج‌آقا چيست كه برخلاف ميليونها مسافر در اين مملكت و سراسر دنيا به خودش اجازه می‌دهد توی اين سوراخ هم سرك بكشد؟ و چرا نظرش را روی سربرگ اداری به اطلاع دوايری كه طرح پوشش را تصويب و اجرا كرده‌اند نمی‌رساند؟
زيرا در آن اداره هم چند نفر عين ايشان نشسته‌اند كه پس از سالها حرف و حديث و اعتراض و شكايت و مكاتبات و مراسلات، روی طرح پوشش و آرايش مهماندارها به توافق رسيده‌اند و دقيقاً اجرا كرده‌اند، و حالا ناﻣﮥ حاوی آن كلمات را نه تنها به حساب امر به معروف نمی‌گذارند، بلكه خـُلقشان تنگ می‌شود و می‌گردند ببينند قضيه از كجا آب می‌خورد و كی می‌خواهد به اين بهانه زيرآب كی را بزند و دست پسرخاﻟﮥ خودش را آن‌جا بند كند.
اساساً چرا ”مرد خداشناس كه تقوا طلب كند“ سرش به كار خودش نيست و توی نخ مهماندار هواپيما می‌رود كه رئيس و سرپرست و مربّی دارد و ده رقم مافوق و مأمور موعظه و حراست و غيره چهارچشمی بالای سر اوست؟
در وجه اجتماعی، بقايای روﺣﻴﮥ فاتحان است كه قرنها پيش فرمان دادند عجم حق ندارد سوار اسب شود يا جلوتر از عرب راه برود. حالا كار به جايی كشيده كه عجم، آن هم از طاﻳﻔﮥ اُناث، مهماندار طيارّه می‌شود و راست‌قامت پذيرايی می‌كند و، گرچه مؤدبانه، حتی به افراد ذكور دستور می‌دهد. پس از اين همه سال، انگار نه انگار.
در وجه روانشناختی، بقايای خام‌طبعی ِ نوجوانانه، بخصوص نوجوان تازه‌وارد روستايی در شهر بزرگ است كه انجام وﻇﻴﻔﮥ منشی مطب و خانم فروشنده و مهماندار هواپيما را موضوعی كاملاً شخصی و مستقيماً مربوط به خويش می‌بيند: اگر خوشگل است و لبخند می‌زند و مهربان است خطاب به شخص من است، در تحسين من است و برای من است. ساﻳﮥ شوم وساوس شيطانی و گناه.
ايران تنها مملكت دنياست كه مرد خداجوی به‌منصب‌رسيده، حالا ”وكيل‌الدوله“ يا هرچه، از جايگاه مقام خويش مبادرت به بحث علنی و اظهار نظر رسمی در باب هيئت و كسوت مهماندار هواپيما می‌كند. اين تمايز را نبايد به معنی امتياز گرفت. بيشتر نمايانگر تقابل اسلام‌ـا‌يران و روستاـ‌شهر است تا هر چيز ديگر.
3 آبان 89
👍1
، عادت به مطالعه مربوط است به این انگیزه كه فرد لازم ببیند دركی نظری و تعقلی از جهان و جامعه داشته باشد و این درك را بالا ببرد. وقتی به‌اصطلاح اطلاعات خرده‌ريزی كه فرد به طور شفاهی و رایگان از پیرامونش دریافت می‌كند برای توضیح امور كافی به نظر برسد، ضرورتی ندارد سراغ نوشته برود و برای آن پول بدهد. قضیۀ بازار كتاب معمای دیگری است كه من هم از آن سر در نمی‌آورم زیرا اطلاعات اساسی و واقعی در مورد جنبۀ اقتصادی‌اش، مثل سایر جنبه‌های این مملكت، مفقود است و همه فقط می‌نالند و همدیگر را نصیحت می‌كنند. درهرحال، كتاب و مطبوعات به دبیرستان و دانشگاه‌رفته‌ها مربوط می‌شود و از حیطۀ بحث نوسوادها و برنامۀ سوادآموزی بیرون است.
اگر منظور این است كه چرا سواد به رفتار باسوادانه منجر نشده، باید گفت سواد هم مهارتی است مثل راندن اتومبیل. وقتی می‌بینیم مردم ایران وحشیانه رانندگی می‌كنند، مشكل را باید در طرز فكر و شخصیت آشفتۀ آنها و در نداشتن مربی و سرمشق برای جامعه جستجو كرد، نه در اینكه آیا روش استفادۀ صحیح از كلاچ و ترمز را بلدند یا نه (در ایران هم با تستهای استاندارد بین‌المللی گواهینامه می دهند؛ طرز رانندگی ایرانی ارتباط چندانی به سواد و تحصیلات و طبقۀ اجتماعی و جنسيت ندارد و همه شبيه همند).
وقتی اقلیتی به جمعيت شهرنشين باسوادتر از خودش غلبه می‌كند و سرشاخه‌های جامعه را می‌زند، اهداف و شیوه‌های سوادآموزی را نباید مقصر دانست. این موقعيتی است اجتماعی، نه موضوعی صرفاً فنی.
اگر منظور این است كه چرا سواد به رفتار باسوادانه منجر نشده، باید گفت سواد هم مهارتی است مثل راندن اتومبیل. وقتی می‌بینیم مردم ایران وحشیانه رانندگی می‌كنند، مشكل را باید در طرز فكر و شخصیت آشفتۀ آنها و در نداشتن مربی و سرمشق برای جامعه جستجو كرد، نه در اینكه آیا روش استفادۀ صحیح از كلاچ و ترمز را بلدند یا نه (در ایران هم با تستهای استاندارد بین‌المللی گواهینامه می دهند؛ طرز رانندگی ایرانی ارتباط چندانی به سواد و تحصیلات و طبقۀ اجتماعی و جنسيت ندارد و همه شبيه همند).
وقتی اقلیتی به جمعيت شهرنشين باسوادتر از خودش غلبه می‌كند و سرشاخه‌های جامعه را می‌زند، اهداف و شیوه‌های سوادآموزی را نباید مقصر دانست. این موقعيتی است اجتماعی، نه موضوعی صرفاً فنی.
سينيور ف. اومانيته
1.
بخشى از جامعۀ فرهنگى ايران هم رفته رفته مىپذيرد متنى جديد مربوط به تاريخ قديم كه در برابر داريم در واقع تا حد زيادى حسب حال امروز ماست. بـِنـِدِتـّو كروچه گفت تاريخ ”يكسره تاريخ معاصر است.“ شايد بد نباشد قدرى تخفيف بدهيم و بگوييم بازتاب طرز فكر ماست در وقايع روزگار پيش، يا انعكاس آن وقايع است در چشم ناظر معاصر.
ادامه در سایت
http://www.mghaed.com/essays/farewell/signor_f_humanite.1.htm
1.
بخشى از جامعۀ فرهنگى ايران هم رفته رفته مىپذيرد متنى جديد مربوط به تاريخ قديم كه در برابر داريم در واقع تا حد زيادى حسب حال امروز ماست. بـِنـِدِتـّو كروچه گفت تاريخ ”يكسره تاريخ معاصر است.“ شايد بد نباشد قدرى تخفيف بدهيم و بگوييم بازتاب طرز فكر ماست در وقايع روزگار پيش، يا انعكاس آن وقايع است در چشم ناظر معاصر.
ادامه در سایت
http://www.mghaed.com/essays/farewell/signor_f_humanite.1.htm
Mghaed
سينيور ف. اومانيته - 1
دربارۀ فريدون آدميت و آثارش
.
فكر سياسى در جامعۀ ايران كلاً به سه شاخۀ چپ، ملى و دينى تقسيم مىشود. دينداران به سه نـِحلۀ نوانديش، نيم‌دارانديش و درمانناپذير تقسيم مىشوند و هر يك را شعبهها و خردهشعباتى است. همين طور چپ سنتى و سوسياليست ولرم و ضدتودهاى و چپ محفلى و چپ تكرو و چپِ بريده و ميهن‌دوست و ملىگراى پلاسيده و مشروطهخواه و سلطنتطلب باستانگرا و ناراضى قومگرا و ياغى و جدايیطلب و بىتفاوت و مرام‌گريز و مخالف مزمن.به هفتاد و دو شايد نرسد اما به هفتاد سر مىزند.
در حالى كه با وجود اين همه خبر و نظر و مقاله و كتاب و مصاحبه و منبع، دربارۀ آنچه هماكنون مىگذرد توافقى وجود ندارد، نوشتن متنى دربارۀ مثلاً ميرزا آقاخان كرمانى كه اين همه خط و خطوط را راضى كند محال است. آن چنان متنى خدا هم نافريد. همه انتظار دارند كسى كه صد و دوازده سال پيش كشته شد دقيقاً حرف امروز آنها را زده باشد. اينكه زند‌ه‌ها از جانب مردگان حرف بزنند يك داستان است و حرف زند‌گان را در دهن مرده‌ها گذاشتن داستانی ديگر.
هر گرايشى در ايران به دليلى از موجودى چموش به نام تاريخ ناراضى است چون همه خيال مىكنند از جايى به بيراهه رفت، و در نوبت بعد با شناخت كافى از مفاهيم و موقعيتها مىتوان مانع بيراهه رفتن تاريخ شد، همچنان كه برخى پدر و مادرها فكر مىكنند اگر اشتباهات والدين خودشان را تكرار نكنند بچه هاى بهترى بزرگ خواهند كرد.
حلواى نذرى ِ مدرنيته و دموكراسى خير مىكردند اما تاريخ لاكردار بازى در آورد، اين ملت را قال گذاشت و سهمى درخور به ما نرسيد، و آن بابانوئلِ بىمروّت براى رساندن هداياى كريسمس به خانۀ ما سر نزد. و مثل محصلهايی كه ادعا می‌كنند بيست و پنج صدم نمره كم آوردند وگرنه قبول ِ قبول بودند، به ما هم اگر در نمرۀ مدرنيته (نه مدرنيزاسيون قلابی) ارفاق شده بود حالا مثل خارجه بوديم، مشخصاً يعنی همپای آلمان كه پسرعموی‌مان است و از كرمان به ژرمان رفت و آدم شد.
قائل به حقيقتى تاريخى وراى وقايعيم اما قائل به تشخيص حق از امتياز نيستيم. امروز اگر ايران از جهاتی به برخى كشورهاى آمريكاى جنوبى بيشتر شبيه است تا به عموزاده‌های ديوار به ديوارش در افغانستان و عراق، عمدتاً نتيجه تأثير فرهنگ غرب و درآمد نفت است وگرنه همچنان حتی نمی‌فهميديم در چه شرايطی هستيم زيرا فكر به شكل جامعه و جامعه به شكل سرزمين در می‌آيد.
فكر سياسى در جامعۀ ايران كلاً به سه شاخۀ چپ، ملى و دينى تقسيم مىشود. دينداران به سه نـِحلۀ نوانديش، نيم‌دارانديش و درمانناپذير تقسيم مىشوند و هر يك را شعبهها و خردهشعباتى است. همين طور چپ سنتى و سوسياليست ولرم و ضدتودهاى و چپ محفلى و چپ تكرو و چپِ بريده و ميهن‌دوست و ملىگراى پلاسيده و مشروطهخواه و سلطنتطلب باستانگرا و ناراضى قومگرا و ياغى و جدايیطلب و بىتفاوت و مرام‌گريز و مخالف مزمن.به هفتاد و دو شايد نرسد اما به هفتاد سر مىزند.
در حالى كه با وجود اين همه خبر و نظر و مقاله و كتاب و مصاحبه و منبع، دربارۀ آنچه هماكنون مىگذرد توافقى وجود ندارد، نوشتن متنى دربارۀ مثلاً ميرزا آقاخان كرمانى كه اين همه خط و خطوط را راضى كند محال است. آن چنان متنى خدا هم نافريد. همه انتظار دارند كسى كه صد و دوازده سال پيش كشته شد دقيقاً حرف امروز آنها را زده باشد. اينكه زند‌ه‌ها از جانب مردگان حرف بزنند يك داستان است و حرف زند‌گان را در دهن مرده‌ها گذاشتن داستانی ديگر.
هر گرايشى در ايران به دليلى از موجودى چموش به نام تاريخ ناراضى است چون همه خيال مىكنند از جايى به بيراهه رفت، و در نوبت بعد با شناخت كافى از مفاهيم و موقعيتها مىتوان مانع بيراهه رفتن تاريخ شد، همچنان كه برخى پدر و مادرها فكر مىكنند اگر اشتباهات والدين خودشان را تكرار نكنند بچه هاى بهترى بزرگ خواهند كرد.
حلواى نذرى ِ مدرنيته و دموكراسى خير مىكردند اما تاريخ لاكردار بازى در آورد، اين ملت را قال گذاشت و سهمى درخور به ما نرسيد، و آن بابانوئلِ بىمروّت براى رساندن هداياى كريسمس به خانۀ ما سر نزد. و مثل محصلهايی كه ادعا می‌كنند بيست و پنج صدم نمره كم آوردند وگرنه قبول ِ قبول بودند، به ما هم اگر در نمرۀ مدرنيته (نه مدرنيزاسيون قلابی) ارفاق شده بود حالا مثل خارجه بوديم، مشخصاً يعنی همپای آلمان كه پسرعموی‌مان است و از كرمان به ژرمان رفت و آدم شد.
قائل به حقيقتى تاريخى وراى وقايعيم اما قائل به تشخيص حق از امتياز نيستيم. امروز اگر ايران از جهاتی به برخى كشورهاى آمريكاى جنوبى بيشتر شبيه است تا به عموزاده‌های ديوار به ديوارش در افغانستان و عراق، عمدتاً نتيجه تأثير فرهنگ غرب و درآمد نفت است وگرنه همچنان حتی نمی‌فهميديم در چه شرايطی هستيم زيرا فكر به شكل جامعه و جامعه به شكل سرزمين در می‌آيد.
👍2
شاملو عاشق نوشته و شعر و قلم بود و تصورش بسيار دشوار است كه وارد تجارت يا سياست يا صنعت شود. با آن ذهن و زبان شاعرانه، محكوم بود كه شاعر باشد. فراموش نكنيم كه پنجاه و چند سال مدام نوشت و چاپ كرد. چنين سابقهاى در هر رشتهاى جايگاهى به فرد مىدهد كه او خود را محق مىداند از آن دفاع كند، و نوع دفاع يك فرد جسور از سابقهاى پنجاه ساله ممكن است با دفاع آدمى ملايم از سابقهاى كوتاهتر متفاوت باشد. شخصيتى بود خستگىناپذير و پرجلوه و كمياب كه بسيار تلاش كرد و به نحوى درخشان موفق شد. نوشتن را انتخاب كرد و تا آخرين ساعاتى كه توان حركت داشت مىنوشت. درس مهمى كه مىتوان از زندگى او گرفت سختكوشى و ايمان به كارى است كه آدم انجام مىدهد، البته به اضافه اين هوش كه آدم جهت حركت زمانه را تشخيص بدهد و اين شانس كه جاى صحيح خودش را در آن حركت پيدا كند. شاملو در زمان صحيح در جاى صحيح قرار گرفت و مىتوان گفت، از نظر تاريخى، انسان بجا و صحيحى بود.
❤3👍1
خرگوش‌ها و آدمها
در تصوير كودكی‌ام از سفر تابستانی به تهران، شهر قم جايی است داغ با مگسهای بزرگ و آب تلخ و شور.
اما در تازه‌ترين عكسهای بهاری، قم نگو، رم بگو. عيناً شهرهای خارجه در فيلمهای خبری: ماشينها را سيل مثل قوطی كبريت روی هم ريخته است. دريچه‌های سد شهر را باز كرده‌اند تا سرريز نكند، لابد بی‌آنكه فرصت باشد اتومبيلهای پارك‌شده را از رودخانۀ ظاهراً خشك بيرون ببرند.
اهل شكار و طبيعت هم مانند زيست‌شناسان می‌دانند خزندگان و جوندگان در مكانی كه زمانی جريان آب گذر كرده باشد لانه حفر نمی‌كنند. اينكه چگونه تشخيص می‌دهند زمانی اين‌جا آب جاری شده، مثل حس جهت‌يابی پرندگان مهاجر موضوع تحقيق است.
برای هرچه بيشتر پول‌درْآوردن از زمين و زمان، از جمله، روی نيم‌وجب كانالهای گيشا و ميرداماد تهران هم پاساژ ساختند و دكانهای بنجل‌فروشی زدند. حتی سيل تابستانی تجريش، در سالهای قبل از آن، درس عبرت نشد كه هر جا ده هزار سال پيش آب جاری شده باشد ممكن است امشب هم جاری شود.
مسئولين وقتی در تلويزيون وطنی اعلام می‌كنند اينك سال صفر تاريخ است انگار خودشان هم باورشان شده كه طي مدت رياست آنها ديگر اين‌جا از آن خبرها نخواهد بود. تماشا كنيم و ببينيم با بساط پاركينگ در رودخانۀ خشك قم چه خواهند كرد. به احتمال قريب‌به‌يقين سر جايش می‌ماند چون در هر سانتيمتر مربع آن پولهاست.
بد نيست پيش از اقدام به آسفالت‌كردن مسيلها و زدن سازۀ فلزی روی آنها، چند خرگوش و موش صحرايی ول كنند تا ببينند آن موجودات هوشمند چه كارهايی نمی‌كنند.
آيا رؤسای مردمي پولكی می‌توانند از چنين صفتی عاری باشند؟
13 فروردين 88
در تصوير كودكی‌ام از سفر تابستانی به تهران، شهر قم جايی است داغ با مگسهای بزرگ و آب تلخ و شور.
اما در تازه‌ترين عكسهای بهاری، قم نگو، رم بگو. عيناً شهرهای خارجه در فيلمهای خبری: ماشينها را سيل مثل قوطی كبريت روی هم ريخته است. دريچه‌های سد شهر را باز كرده‌اند تا سرريز نكند، لابد بی‌آنكه فرصت باشد اتومبيلهای پارك‌شده را از رودخانۀ ظاهراً خشك بيرون ببرند.
اهل شكار و طبيعت هم مانند زيست‌شناسان می‌دانند خزندگان و جوندگان در مكانی كه زمانی جريان آب گذر كرده باشد لانه حفر نمی‌كنند. اينكه چگونه تشخيص می‌دهند زمانی اين‌جا آب جاری شده، مثل حس جهت‌يابی پرندگان مهاجر موضوع تحقيق است.
برای هرچه بيشتر پول‌درْآوردن از زمين و زمان، از جمله، روی نيم‌وجب كانالهای گيشا و ميرداماد تهران هم پاساژ ساختند و دكانهای بنجل‌فروشی زدند. حتی سيل تابستانی تجريش، در سالهای قبل از آن، درس عبرت نشد كه هر جا ده هزار سال پيش آب جاری شده باشد ممكن است امشب هم جاری شود.
مسئولين وقتی در تلويزيون وطنی اعلام می‌كنند اينك سال صفر تاريخ است انگار خودشان هم باورشان شده كه طي مدت رياست آنها ديگر اين‌جا از آن خبرها نخواهد بود. تماشا كنيم و ببينيم با بساط پاركينگ در رودخانۀ خشك قم چه خواهند كرد. به احتمال قريب‌به‌يقين سر جايش می‌ماند چون در هر سانتيمتر مربع آن پولهاست.
بد نيست پيش از اقدام به آسفالت‌كردن مسيلها و زدن سازۀ فلزی روی آنها، چند خرگوش و موش صحرايی ول كنند تا ببينند آن موجودات هوشمند چه كارهايی نمی‌كنند.
آيا رؤسای مردمي پولكی می‌توانند از چنين صفتی عاری باشند؟
13 فروردين 88
👍1