اُوِرتورهای یک مترجم
جلسه‌ای دیگر و یک نظرخواهی

علی صدر
از سال ۱۳۶۹ تا امروز، در کنار کتب تالیفی، از محمد قائد ۱۰ عنوان کتاب ترجمه و منتشر شده است. حتی اگر بشود آن مجموعه را در سه یا چهار دسته طبقه‌بندی کرد، تنوعِ موضوعی‌شان به گونه‌ای‌ست که دشوار بتوان دو یا سه کتاب را در یک قالب گنجانده و به بحث گذاشت. در جلسات پیشین (که همگی آرشیو شده‌اند)، هر بار به یکی از کتب تالیفی پرداختیم و توانستیم در قالب بحثی دوساعته به همراه صحبتی کوتاه از خود مولف، به یک جمع‌بندی درباره‌ی کتاب مورد بحث برسیم. جلسه‌ی پیشِ‌رو اما، نه درباره‌ی یک کتاب است و نه از اساس درباره‌ی فن ترجمه یا کیفیت کار قائد در موقعیت مترجم. این‌بار درباره‌ی خصوصیتی به گفتگو می‌نشینیم که نه تنها در اغلب ترجمه‌ی‌های او مشترک است که آن مجموعه را از کارِ مترجمانِ دیگر هم متمایز می‌کند: پیش‌گفتارها.

متن‌هایی گاه در اندازه و فرم یک جستار که ورای کتابی که در پی می‌آید هویتی مستقل داشته و می‌توانند به تنهایی خوانده شوند، مورد بحث قرار گیرند و حتی گاه به اندازه‌ی خود کتاب‌ها بر سر زبان‌ها بیافتند. نه آن پیش‌گفتارها به متن کتاب وابسته‌اند و نه توضیحِ مجددِ همان حرف‌های نویسنده‌‌اند در قالبی دیگر. غالبا موضوعاتِ سرگرم‌کننده و در همان‌حال جدی و عمیقی‌اند که در شکلی مفصل یا نیمه‌مفصل نوشته شده‌اند. قطعه‌نوشتاری خواندنی اما تامل‌برانگیز که به نظر به بهانه‌ی متنی که قرار است در ادامه بیاید فرصت طرح یافته‌؛ هم‌چون بحث‌های مهم تاریخی و مروری بر تحولات اجتماعی در جامعه‌ی اروپا و ایران در پیش‌گفتارِ کتاب توپ‌های ماه اوت با نامِ "مرگ در اثر گاز خردل و شلوار قرمز"، و یا تحلیل‌هایی موشکافانه درباره‌ی کارکردِ مطبوعات و بدگمانی‌های رایج درباره‌ی روزنامه و روزنامه‌نگار در مقدمه‌ای با عنوانِ "تقدّس و ابتذال ستونهاى چاپى" در ابتدای کتاب قدرت‌های جهان مطبوعات.

راسل لوئیس در ابتدای یک از اپیزودهای داستانی‌اش نوشت "اُوِرتور که آغاز شد نمی‌دانید اپرا درباره‌ی چه خواهد بود و داستان شما را به کجا خواهد برد. کمدی خواهد بود ... یا تراژدی". ترجمه‌های محمد قائد همان اپراهاست و پیش‌گفتارهایش همان اُوِرتورها.

تاریخ و ساعت برگزاریِ جلسه به زودی و از همین طریق اعلام خواهد شد. تا آن زمان، برای ما بنویسید که از ترجمه‌ها کدام را خوانده‌اید؟ نظرتان درباره‌ی آن پیش‌گفتارها چیست؟ کدامیک را پسندیده و به کدام نقد دارید و ترجیح می‌دهید اگر با مترجم روبه‌رو می‌شدید درباره‌ی آن عناوینِ ترجمه شده، پیشگفتارها در کل، و یا درباره‌ی یکی از آن‌ها از او چه می‌پرسیدید؟ در مقام منتقد چه می‌گفتید و ترجیح می‌دهید در جلسه‌ی پیشِ رو حاضرین درباره‌ی چه موضوعی بحث کنند؟

نظرات‌تان را از طریق توئیتر و اینستاگرام قائد ارسال کنید.

انسانهایی سخت مصمم اما بدجوری خارج از رده - BBC News فارسی
https://www.bbc.com/persian/blogs/2014/05/140506_l44_nazeran_the_guns_of_august_ghaed_m

توپ‌های ماه اوت
چاپ دهم...

 کتاب
ظلم، جهل و برزخیان زمین،
فصل
خشونت و جنگ به عنوان ابزار گفتگوی فرهنگ‌ها 

از یک گفتگوی قدیمی با قائد
مهدی فاتحی: کار امروز؟

محمد قائد:
الان که دیگر به طرز غم انگیزی سحر از خواب بیدار می شوم تا ظهر همینطور روی متن ها کار می کنم همین چند سوال مصاحبه که به من دادید مثل این میوه فروش ها که دانه دانه میوه ها را با دستمال پاک می کنند و برق می اندازند و جابه جا می کنند من هم کلمات را برمی دارم و جابه جا می کنم و سمباده می زنم و تمیزشان می کنم. منم چون کار و شغل و زندگی حسابی ندارم این کار را می کنم. همیشه همین بازی و کش دادن مطالب و نگه داشتن ناشر و سرکله زدن با قوم ناشرون یا همان ظالمون. خب به هر حال هر کسی این کار را بکند از کارش نتیجه می گیرد.اگر کارهایم ثمری داشته به خاطر صرف وقت و مشقتی است که برده ام.

اُوِرتورهای یک مترجم

همانطور که پیشتر اعلام شد، در این جلسه به بررسیِ پیشگفتارهای محمد قائد به‌ویژه بر ترجمه‌هایش می‌نشینیم؛ از "ايدئولوژی‌های سياسی" و " نخستين مسلمانان در اروپا" گرفته تا "توپهای ماه اوت"، "بچه‌ی رزمری" و "نامه‌هایی از کرمان به دوبلین"، و نیز "آدم ما در قاهره" که ترجمه نیست اما پیشگفتار مبسوطی دارد.

تلاش می‌کنیم هم‌چنان‌که این پیشگفتارها را متنی مستقل می‌بینیم، ارتباط و تعاملاش با کتابِ اصلی را هم در نظر آوریم. مسئله‌ی پیش‌گفتار/مقدمه/پیش‌درآمد را به عنوان موضوعی ادبی به بحث بگذاریم و درباره‌ی شیوه و نگاهِ پیشنهادی قائد در مقدمه‌نویسی گفت‌وگو کنیم.

در این جلسه هم مطابقِ روال پیشین، مترجم/مولف با پیامی حضور خواهد داشت تا کمی هم از زبان او در این‌باره بشنویم. و تلاش می‌کنیم، بیش از پیش زمان جلسه به گفت‌وگو و بحث اختصاص یابد تا همه‌ی نقطه‌نظرات درباره‌ی دستکم ۱۰ کتابِ متفاوت با عناوینی به‌غایت گسترده که حاصلِ بیش از سه‌دهه کار مستمر است گفته و شنیده شود.

پس با حضور خود و بیانِ دیدگاه‌ها و نظرات‌تان به پرباریِ جلسه بیافزایید.

از طریق لینک زیر در کلاب‌هاوس منتظرتان خواهیم بود:
تهران - یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۴۰۲ ساعت ۲۲
لندن – یکشنبه ۱۰ مارچ ۲۰۲۴ ساعت ۱۸:۲۰
ونکوور - یکشنبه ۱۰ مارچ ۲۰۲۴ ساعت ۱۱:۳۰
نیویورک - یکشنبه ۱۰ مارچ ۲۰۲۴ ساعت ۱۴:۳۰