تبلیغات حزب توده دربارهٔ فقر مردم آبادان جامعه را بیش از پیش علیه شرکت نفت ایران و انگلیس برمی‌انگیخت. شرکت استدلال می‌کرد این قبیل ادعاها تمامی نخواهد داشت و درهرحال بالابردن سطح زندگی مردم محلی وظیفهٔ دولت ایران است.
خانه‌های زیبای ویلایی و فروشگاه و سینمای شرکت نفت که همه از آن حرف می‌زدند و بعدها در رمانهای ایرانی به تصویر کشیده شد حسرت‌انگیز بود اما این تصور که سراسر انگلستان به برکت درآمد نفت ایران بریم و بوارده شده است واقعیت نداشت. محلهٔ مهندسی‌ساز کارکنان خارجی شرکت نفت نشان‌دهندهٔ نوع زندگی کارمندان و کارگران خود بریتانیا در کشورشان نبود. آنها هم سهمی بیش از ردیف خانه‌های دلگیر نداشتند.
آن گونه تبلیغات احساسی و فصلی و مقطعی بعدها فراموش شد و دیگر کسی حرفی از آنها به میان نیاورد. آنچه امروز مثلاً از مسجدسلیمان به جا مانده شهرکی است ازیادرفته در میان گازهای بویناک که از چاههای نفت متروک به هوا برمی‌خیزد. خوزستان هیچ گاه شبیه کشورهای آن سوی خلیج فارس هم نشد تا چه رسد به مرکز لندن که در تبلیغات تند و تیز آن روزگار وانمود می‌شد از برکت ثروت به‌غارت‌رفتهٔ مردم ایران است.
و خود توده
اینکه برای مردم ایران نتیجهٔ 28 مرداد چه بود بستگی دارد که کدام افراد و کدام طبقه را در نظر داریم.
از جنبهٔ عایدات ملی، اتهام غارت نفت ایران که دربارهٔ آن مقاله‌ها و کتابها نوشتند و حتی شعر گفتند (به بیان مهدی اخوان ثالث، ”و بردن‌ها و بردن‌ها و بردن‌ها/ و کشتی‌ها و کشتی‌ها و کشتی‌ها/ و گزمه‌ها و گشتی‌ها“) دیر زمانی است به تاریخ پیوسته و ”هفت خواهران نفتی“، لقب کمپانیهای بزرگ استخراج نفت، مانند بسیاری شعارهای دیگر فراموش شده است.
امروز اگر از موافقان کاشانی، فدائیان اسلام یا حتی شیفتگان مصدق بپرسیم قرارداد الحاقی چه بود و آنچه از اواخر دههٔ 40 اجرا شد چه فرقی با پنجاه‌ــ‌پنجاه داشت و چه تفاوتی با بیع متقابل در جمهوری اسلامی دارد، پاسخی نخواهیم گرفت و پیداست سؤال کمترین اهمیتی ندارد. آن روز هم اهمیتی نداشت چون برای آدم غیرمتخصص قابل‌فهم نبود.
پاسخ در این مایه خواهد بود که چه کسی چه کسی را زمین زد، کشت، بی‌آبرو کرد. نبرد میان خرده‌فرهنگ‌ها و دسته‌بندی‌های سیاسی در داخل کشور بود، نه به قصد رونق‌دادن به کسب و کاری بین‌المللی به سود کل کشور. حریف و رقیب داخلی است که نباید پیروز شود. نفت بالاخره، دو قران کم یا دو قران زیاد، فروش می‌رود.
از سی‌واندی سال پیش حکومت اسلامی ایران امور نفت کشور را به دلخواه خود اداره می‌کند. از اواخر دههٔ چهل، رژیم سابق سیستم مشارکت به اجرا گذاشت و کسی حرفی از غارت کلان طی آن دوره نزده است زیرا رقابتی از نظر سیاسی وجود نداشت و از نظر اقتصادی وضع همه خوب بود.
تا پیش از ملی‌شدن نفت و طی فاصلهٔ ایجاد کنسرسیوم در سال 33 تا 46 که دولت ایران اداره و استخراج نفت را به دست گرفت ایران کلاً چه مقدار نفت تولید و صادر کرد، چه درصدی را کمپانیها زیر قیمت بردند و مقدار غارت احتمالی چقدر بود تا صورتحسابی روی میز رؤسای دولت بریتانیا و آمریکا بگذاریم و درخواست غرامت کنیم.
دریافت چند ده میلیارد برای تسویهٔ ادعاهای رایج در ایران دربارهٔ چپاول ِ نفت هم سودی پایدار برای مملکت نخواهد داشت. در چاه ویل سیستمی که پیش چشم همگان صدها میلیارد را به تاراج می‌دهد و غیب می‌کند، مانند ریختن سطلی آب در شنزار است.
مشکل ایران پول نیست؛ این است که سیل درآمد خارجی تا چه حد حیف‌ومیل میشود، چه تأثیری در جامعه می‌گذارد و به سود چه کسانی.
پوزش شفاهی که سودی نداشت. آیا با پرداخت غرامت و دیه از سوی نفتخواران پروندهٔ 28 مرداد مختومه خواهد شد و طرفین به علامت آشتی روبوسی خواهند کرد؟
یقیناً نه. بیست‌وهشت مرداد فقط موضوعی بین ایران و آمریکا و اینگیلیس نیست؛ بیرق نبرد بین خرده‌فرهنگ‌های دینی و غیردینی، و امامزادهٔ دیگری است در جنگ فرسایشی بین اسلام و ایران.
اکثریت قاطع مردم ایران به مصدق نظر مثبت دارند و لازم نمی‌بینند برای احساسشان دنبال دلیل بگردند. دشمنانش جهان را ترک می‌کنند و درصد کسانی که حاضرند علناً علیه او حرفی بزنند احتمالاً در حد همان 1٪ مخالف در رفراندم خودش و رفراندم شاه و رفراندم جمهوری اسلامی خواهد ماند.
طی دههٔ 80، شمار امامزاده‌های ایران از زیر دوهزار به نزدیک 12000 رسید و حتی ”امامزاده بیژن“ وارد فولکلور مذهبی کرده‌اند.
در این سو، امامزادهٔ غیردینی ایران مصدق است که نفت و بنزین و گازوئیل را هم تبدیل به حماسه و مرثیه کرد. زیارت دسته‌جمعی آرامگاه او و جایی که می‌زیست اگر هم ممکن باشد دردسرهای جدی در پی دارد.
خانه‌های زیبای ویلایی و فروشگاه و سینمای شرکت نفت که همه از آن حرف می‌زدند و بعدها در رمانهای ایرانی به تصویر کشیده شد حسرت‌انگیز بود اما این تصور که سراسر انگلستان به برکت درآمد نفت ایران بریم و بوارده شده است واقعیت نداشت. محلهٔ مهندسی‌ساز کارکنان خارجی شرکت نفت نشان‌دهندهٔ نوع زندگی کارمندان و کارگران خود بریتانیا در کشورشان نبود. آنها هم سهمی بیش از ردیف خانه‌های دلگیر نداشتند.
آن گونه تبلیغات احساسی و فصلی و مقطعی بعدها فراموش شد و دیگر کسی حرفی از آنها به میان نیاورد. آنچه امروز مثلاً از مسجدسلیمان به جا مانده شهرکی است ازیادرفته در میان گازهای بویناک که از چاههای نفت متروک به هوا برمی‌خیزد. خوزستان هیچ گاه شبیه کشورهای آن سوی خلیج فارس هم نشد تا چه رسد به مرکز لندن که در تبلیغات تند و تیز آن روزگار وانمود می‌شد از برکت ثروت به‌غارت‌رفتهٔ مردم ایران است.
و خود توده
اینکه برای مردم ایران نتیجهٔ 28 مرداد چه بود بستگی دارد که کدام افراد و کدام طبقه را در نظر داریم.
از جنبهٔ عایدات ملی، اتهام غارت نفت ایران که دربارهٔ آن مقاله‌ها و کتابها نوشتند و حتی شعر گفتند (به بیان مهدی اخوان ثالث، ”و بردن‌ها و بردن‌ها و بردن‌ها/ و کشتی‌ها و کشتی‌ها و کشتی‌ها/ و گزمه‌ها و گشتی‌ها“) دیر زمانی است به تاریخ پیوسته و ”هفت خواهران نفتی“، لقب کمپانیهای بزرگ استخراج نفت، مانند بسیاری شعارهای دیگر فراموش شده است.
امروز اگر از موافقان کاشانی، فدائیان اسلام یا حتی شیفتگان مصدق بپرسیم قرارداد الحاقی چه بود و آنچه از اواخر دههٔ 40 اجرا شد چه فرقی با پنجاه‌ــ‌پنجاه داشت و چه تفاوتی با بیع متقابل در جمهوری اسلامی دارد، پاسخی نخواهیم گرفت و پیداست سؤال کمترین اهمیتی ندارد. آن روز هم اهمیتی نداشت چون برای آدم غیرمتخصص قابل‌فهم نبود.
پاسخ در این مایه خواهد بود که چه کسی چه کسی را زمین زد، کشت، بی‌آبرو کرد. نبرد میان خرده‌فرهنگ‌ها و دسته‌بندی‌های سیاسی در داخل کشور بود، نه به قصد رونق‌دادن به کسب و کاری بین‌المللی به سود کل کشور. حریف و رقیب داخلی است که نباید پیروز شود. نفت بالاخره، دو قران کم یا دو قران زیاد، فروش می‌رود.
از سی‌واندی سال پیش حکومت اسلامی ایران امور نفت کشور را به دلخواه خود اداره می‌کند. از اواخر دههٔ چهل، رژیم سابق سیستم مشارکت به اجرا گذاشت و کسی حرفی از غارت کلان طی آن دوره نزده است زیرا رقابتی از نظر سیاسی وجود نداشت و از نظر اقتصادی وضع همه خوب بود.
تا پیش از ملی‌شدن نفت و طی فاصلهٔ ایجاد کنسرسیوم در سال 33 تا 46 که دولت ایران اداره و استخراج نفت را به دست گرفت ایران کلاً چه مقدار نفت تولید و صادر کرد، چه درصدی را کمپانیها زیر قیمت بردند و مقدار غارت احتمالی چقدر بود تا صورتحسابی روی میز رؤسای دولت بریتانیا و آمریکا بگذاریم و درخواست غرامت کنیم.
دریافت چند ده میلیارد برای تسویهٔ ادعاهای رایج در ایران دربارهٔ چپاول ِ نفت هم سودی پایدار برای مملکت نخواهد داشت. در چاه ویل سیستمی که پیش چشم همگان صدها میلیارد را به تاراج می‌دهد و غیب می‌کند، مانند ریختن سطلی آب در شنزار است.
مشکل ایران پول نیست؛ این است که سیل درآمد خارجی تا چه حد حیف‌ومیل میشود، چه تأثیری در جامعه می‌گذارد و به سود چه کسانی.
پوزش شفاهی که سودی نداشت. آیا با پرداخت غرامت و دیه از سوی نفتخواران پروندهٔ 28 مرداد مختومه خواهد شد و طرفین به علامت آشتی روبوسی خواهند کرد؟
یقیناً نه. بیست‌وهشت مرداد فقط موضوعی بین ایران و آمریکا و اینگیلیس نیست؛ بیرق نبرد بین خرده‌فرهنگ‌های دینی و غیردینی، و امامزادهٔ دیگری است در جنگ فرسایشی بین اسلام و ایران.
اکثریت قاطع مردم ایران به مصدق نظر مثبت دارند و لازم نمی‌بینند برای احساسشان دنبال دلیل بگردند. دشمنانش جهان را ترک می‌کنند و درصد کسانی که حاضرند علناً علیه او حرفی بزنند احتمالاً در حد همان 1٪ مخالف در رفراندم خودش و رفراندم شاه و رفراندم جمهوری اسلامی خواهد ماند.
طی دههٔ 80، شمار امامزاده‌های ایران از زیر دوهزار به نزدیک 12000 رسید و حتی ”امامزاده بیژن“ وارد فولکلور مذهبی کرده‌اند.
در این سو، امامزادهٔ غیردینی ایران مصدق است که نفت و بنزین و گازوئیل را هم تبدیل به حماسه و مرثیه کرد. زیارت دسته‌جمعی آرامگاه او و جایی که می‌زیست اگر هم ممکن باشد دردسرهای جدی در پی دارد.
👍2❤1
اگر به سبب اکثریت عظیم هواداران نبود خانه‌اش (و آرامگاه فردوسی) را قاعدتاً باید تاکنون، به سیاق خانقاه دراویش و جاهای دیگر، با بولدوزر صاف کرده باشند تا شلغم بکارند. درهرحال، روی سنگ گورها می‌خوانیم: ”بعد از وفات تربت ما در زمین مجوی/ در سینه‌های مردم عارف مزار ماست.“
”پایان سخن شنو که ما را چه رسید“
حاصل پایدار آن وقایع برای مردم ایران چه بود؟ به گفتهٔ ادبا، شگفتا و اسفا و حیرتا. در شصتمین سال واقعهٔ بزرگ، ملت باز در گِل مانده است و مملکت بار دیگر سر خانهٔ اول برگشته. همان قصهٔ ملال‌آور اقتصاد بدون نفت و نیل به خودکفایی با صدور خشکبار و قالی و ریشهٔ شیرین بیان و مقاومت جانانه در برابر قدرتهای بزرگ. با این تفاوت که آن بار اوضاع از نظر صدور نفت خیلی زود عادی شد. این بار سر خمره تا سالها در گاو گیر خواهد ماند.
ملت ایران با این فکر دلخوش بوده است که جهان صنعتی حول محور نفت کشورش می‌گردد و چنانچه شیر را ببندد دنیا به هم می‌ریزد و جهان از حرکت بازمی‌ماند. در زمان نوشته‌شدن این سطور، نفت ایران از بازار جهانی یکسره حذف میشود و تنها ملت ایران و نسلهای آیندهٔ آن است که زیان می‌بیند.
عجیب‌تر از میل مزمن یک ملت به آنارشی (به گفتهٔ نیمایوشیج، ”وقت است نعره‌ای به لب آخر زمان کشد“) در نتیجهٔ عادت به بی‌ثباتی و بارها برگشتن ورق، این است که از نتایج افکار و کردار خویش تعجب کند.
برخلاف نظر رایج، حافظهٔ تاریخی مردم ایران را نمی‌توان ضعیف دانست. برعکس، می‌توان گفت چنان سرسختانه به نتیجه‌گیری من‌درآوردی و نادرست از پیشامدها چنگ می‌اندازند که ممکن است به نظر برسد اصل واقعه را فراموش کرده‌اند.
آینده نشان خواهد داد تحولات روزگار ما در زمینهٔ ”نفت غلیظ و سیاهی“، به گفتهٔ اخوان ثالث، ”آن پاره‌های جگر، تکه‌های دلم“ که اکنون دیگر خریدار ندارد چگونه فهمیده خواهد شد و با چه تعبیری در خاطرهٔ جمعی ملت خواهد ماند. و اینکه آیا وجود ایران با چاههای نفت در گوشه‌ای از آن بیشتر مرهون غریو حماسی شاهنامه است یا موازنهٔ قوای جهانی و بده‌بستان‌ها در مرزبندی دنیا.
مصدق نگران بود سپردن مذاکرات نفت، تا چه رسد قرارداد جدید، حتی به صالح‌ترین اشخاص مهار را از دست او خارج کند و زیرمیزی باب شود. تا حدی حق با او بود. امروز می‌بینیم حق‌وحساب گرفتن نمازشب‌خوان‌هایی که خدا را همواره حاضر و ناظر می‌دانند، از جمله، در معاملات چرب‌وشیرین نفت به آدم‌ربایی و قتل و پرونده در دادگاههای داخل و خارج کشیده است.
اما راه پیشگیری از به‌جیب‌زدن پورسانت غیرقانونی، سیستم دقیق مالیات است که در تشخیص درآمد و دارایی افراد مو را از ماست بکشد. دولت مصدق به اقدامهایی اصلاحی در زمینهٔ قانون مالیات بر درآمد و بسیاری زمینه‌ها دست زد که در هیاهوی بزرگ نادیده ماند.
وقایع منتهی به 28 مرداد تجلی آرزوهای بزرگ و ارادهٔ متعالی ”کشوری بیمار“ بود در شکلی پرسروصدا، مصیبت‌‌بار و، از نظر اقتصادی، نالازم. می‌گویند اگر تمام مردها یک مرد، تمام تبرها یک تبر، تمام درختها یک درخت و تمام رودخانه‌ها یک رودخانه شوند و آن مرد با آن تبر آن درخت در آن رودخانه بیفکند چه شالاپـّی خواهد کرد. مرداد 32 نتیجهٔ آن شالاپّ تاریخی با طنینی جاودانه بود.
مرداد 92
http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/08/130819_l44_coup_six_decades_later.shtml
در ادامهٔ بحت و پاسخ به منتقدان
تأملات پساشالاپ: بازهم ناگزیر دربارهٔ ٢٨ مرداد
در همین زمینه
دست پشمالویی شاید از غیب
سه روزی که ایران را همچنان تکان می‌دهد
غم‌آوا و غمنامه‌های امردادی
”پایان سخن شنو که ما را چه رسید“
حاصل پایدار آن وقایع برای مردم ایران چه بود؟ به گفتهٔ ادبا، شگفتا و اسفا و حیرتا. در شصتمین سال واقعهٔ بزرگ، ملت باز در گِل مانده است و مملکت بار دیگر سر خانهٔ اول برگشته. همان قصهٔ ملال‌آور اقتصاد بدون نفت و نیل به خودکفایی با صدور خشکبار و قالی و ریشهٔ شیرین بیان و مقاومت جانانه در برابر قدرتهای بزرگ. با این تفاوت که آن بار اوضاع از نظر صدور نفت خیلی زود عادی شد. این بار سر خمره تا سالها در گاو گیر خواهد ماند.
ملت ایران با این فکر دلخوش بوده است که جهان صنعتی حول محور نفت کشورش می‌گردد و چنانچه شیر را ببندد دنیا به هم می‌ریزد و جهان از حرکت بازمی‌ماند. در زمان نوشته‌شدن این سطور، نفت ایران از بازار جهانی یکسره حذف میشود و تنها ملت ایران و نسلهای آیندهٔ آن است که زیان می‌بیند.
عجیب‌تر از میل مزمن یک ملت به آنارشی (به گفتهٔ نیمایوشیج، ”وقت است نعره‌ای به لب آخر زمان کشد“) در نتیجهٔ عادت به بی‌ثباتی و بارها برگشتن ورق، این است که از نتایج افکار و کردار خویش تعجب کند.
برخلاف نظر رایج، حافظهٔ تاریخی مردم ایران را نمی‌توان ضعیف دانست. برعکس، می‌توان گفت چنان سرسختانه به نتیجه‌گیری من‌درآوردی و نادرست از پیشامدها چنگ می‌اندازند که ممکن است به نظر برسد اصل واقعه را فراموش کرده‌اند.
آینده نشان خواهد داد تحولات روزگار ما در زمینهٔ ”نفت غلیظ و سیاهی“، به گفتهٔ اخوان ثالث، ”آن پاره‌های جگر، تکه‌های دلم“ که اکنون دیگر خریدار ندارد چگونه فهمیده خواهد شد و با چه تعبیری در خاطرهٔ جمعی ملت خواهد ماند. و اینکه آیا وجود ایران با چاههای نفت در گوشه‌ای از آن بیشتر مرهون غریو حماسی شاهنامه است یا موازنهٔ قوای جهانی و بده‌بستان‌ها در مرزبندی دنیا.
مصدق نگران بود سپردن مذاکرات نفت، تا چه رسد قرارداد جدید، حتی به صالح‌ترین اشخاص مهار را از دست او خارج کند و زیرمیزی باب شود. تا حدی حق با او بود. امروز می‌بینیم حق‌وحساب گرفتن نمازشب‌خوان‌هایی که خدا را همواره حاضر و ناظر می‌دانند، از جمله، در معاملات چرب‌وشیرین نفت به آدم‌ربایی و قتل و پرونده در دادگاههای داخل و خارج کشیده است.
اما راه پیشگیری از به‌جیب‌زدن پورسانت غیرقانونی، سیستم دقیق مالیات است که در تشخیص درآمد و دارایی افراد مو را از ماست بکشد. دولت مصدق به اقدامهایی اصلاحی در زمینهٔ قانون مالیات بر درآمد و بسیاری زمینه‌ها دست زد که در هیاهوی بزرگ نادیده ماند.
وقایع منتهی به 28 مرداد تجلی آرزوهای بزرگ و ارادهٔ متعالی ”کشوری بیمار“ بود در شکلی پرسروصدا، مصیبت‌‌بار و، از نظر اقتصادی، نالازم. می‌گویند اگر تمام مردها یک مرد، تمام تبرها یک تبر، تمام درختها یک درخت و تمام رودخانه‌ها یک رودخانه شوند و آن مرد با آن تبر آن درخت در آن رودخانه بیفکند چه شالاپـّی خواهد کرد. مرداد 32 نتیجهٔ آن شالاپّ تاریخی با طنینی جاودانه بود.
مرداد 92
http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/08/130819_l44_coup_six_decades_later.shtml
در ادامهٔ بحت و پاسخ به منتقدان
تأملات پساشالاپ: بازهم ناگزیر دربارهٔ ٢٨ مرداد
در همین زمینه
دست پشمالویی شاید از غیب
سه روزی که ایران را همچنان تکان می‌دهد
غم‌آوا و غمنامه‌های امردادی
BBC News فارسی
شش دهه پس از شالاپّ بزرگ - BBC News فارسی
در نگاه به پشت سر و آنچه شصت سال پیش در ایران روی داد می‌توان تأمل کرد: چه مقدار از آنچه هدف نهضت ملی‌کردن صنعت نفت بود به دست آمد؟
👍26❤6👏1👌1
خداباوران و رقاصها
ااااااااااااااااااااااااااااااا
ابن سینا اگر گذارش به تالابهای مرغان مهاجر می‌افتاد حرکات موزون پا و گردن دراز صدها فلامینگوی قرمز که خبر از فصل جفتگیری می‌دهد و به ’’رقص آتشین‘‘ شهرت دارد ممکن بود او را متقاعد کند جا دارد در رقص هم صاحب‌نظر شود.
چنانچه از کلیپ روح‌پرور حظ کردید سه فیلم کامنت را هم ببینید و صمیمانه درود بفرستید به پدرجدّ رقاصها (و قدری هم به پور سینا که بالاخره هرچه نباشد چند قرن برجسته‌ترین حکیم جهان بود).
http://www.mghaed.com/essays/snaps/403/believers_and_hoofers.htm
https://www.facebook.com/reel/8344888818863459
ااااااااااااااااااااااااااااااا
ابن سینا اگر گذارش به تالابهای مرغان مهاجر می‌افتاد حرکات موزون پا و گردن دراز صدها فلامینگوی قرمز که خبر از فصل جفتگیری می‌دهد و به ’’رقص آتشین‘‘ شهرت دارد ممکن بود او را متقاعد کند جا دارد در رقص هم صاحب‌نظر شود.
چنانچه از کلیپ روح‌پرور حظ کردید سه فیلم کامنت را هم ببینید و صمیمانه درود بفرستید به پدرجدّ رقاصها (و قدری هم به پور سینا که بالاخره هرچه نباشد چند قرن برجسته‌ترین حکیم جهان بود).
http://www.mghaed.com/essays/snaps/403/believers_and_hoofers.htm
https://www.facebook.com/reel/8344888818863459
❤9👍1
خداباوران و رقاصها
نقل است ابن‌سینا گفت در علوم و هنرها تنها از رقص سررشته ندارد. راویان نظر نداده‌اند منظور حکیم ابراز تأسف بود یا خشنودی و برائتی زاهدانه. درهرحال، چنانچه کلام او باشد تلویحاً اذعان می‌کند رقص را علم و هنر می‌داند.

اگر دانشمند بزرگ قدری در پرواز انبوه فشردهٔ سارها دقت می‌کرد که چگونه هزاران پرنده (مانند تیم آکروجت و چالاک‌تر از جتهای جنگی امروزی) هماهنگ در هوا می‌چرخند و مدام شکلها و دوایر و بیضی‌هایی جدید رسم می‌کنند بی‌آنکه به هم بخورند، شاید او هم نتیجه می‌گرفت ’’آن که پُرنقش زد این دایرهٔ مینایی/کـَس ندانست که در گـَردشِ پرگار چه کرد‘‘ و حرکات موزون جانداران، چه غریزی و چه آگاهانه، هنری است شایستهٔ ستایش.
یا اگر گذارش به تالابهای مرغان مهاجر می‌افتاد حرکات موزون پا و گردن دراز صدها فلامینگوی قرمز که خبر از فصل جفتگیری می‌دهد و به ’’رقص آتشین‘‘ شهرت دارد ممکن بود او را متقاعد کند جا دارد در رقص هم صاحب‌نظر شود.
چند سال پیش یکی از صاحبان دشکچه و فتوا تلویزان وطنی را ملامت کرد که فیلم چارلی و کارخانهٔ شکلات‌سازی حاوی حرکات موزون بود.
برخلاف سلیقهٔ خداشناس باتقوا، آن فیلم برای پرورش ذوق و بالابردن سطح شعور بینندهٔ خصوصاً خردسال و نوجوان مفیدتر است از غالب افلام محصول داخله حاوی دولـُپی بلعیدن قرمه سبزی و قیمه پلو و قر ریختن و مانند اسب آبی هارهار خندیدن و رقص از نوع شلنگ‌تختهٔ روستایی و شهری و زن و مرد و پیر و جوان و کچل و زلفی در مجلس به‌اصطلاح عروسی.
اما در وضع وخیم مملکت و هچل کنونی ِ خلافت مطلقه که ناچار باید سر خلایق را جوری گرم کرد بعید است دامت افاضاته‌ها صلاح بدانند در این باره اظهار وجود کنند و جانماز آب بکشند.
کلاً عناد ورزیدن به حرکات موزون تا حد زیادی فروکش کرده و ترقّص وسط خیابان عادی شده. می‌توان پنداشت رژیم ولایی پس از چند سال نبرد خصمانهٔ تن‌به‌تن با جماعت، ناگزیر از رهاکردن این خاکریز شده باشد.
از کوهستانهای تحت استیلای وحوش غارهای تورَه‌بورَه هم دربارهٔ رواج رقصاندن پسربچه با پوشش دخترانه اطلاعاتی جدید بیرون نمی‌آید.
باری، چنانچه از کلیپ روح‌پرور حظ کردید این سه فیلم را هم ببینید و صمیمانه درود بفرستید به پدرجدّ رقاصها (و قدری هم به پور سینا که بالاخره هرچه نباشد چند قرن برجسته‌ترین حکیم جهان بود).
کاباره
این‌طور چیزها
چارلی و کارخانهٔ شکلات‌سازی
۲۹ مرداد ۴۰۳
نقل است ابن‌سینا گفت در علوم و هنرها تنها از رقص سررشته ندارد. راویان نظر نداده‌اند منظور حکیم ابراز تأسف بود یا خشنودی و برائتی زاهدانه. درهرحال، چنانچه کلام او باشد تلویحاً اذعان می‌کند رقص را علم و هنر می‌داند.

اگر دانشمند بزرگ قدری در پرواز انبوه فشردهٔ سارها دقت می‌کرد که چگونه هزاران پرنده (مانند تیم آکروجت و چالاک‌تر از جتهای جنگی امروزی) هماهنگ در هوا می‌چرخند و مدام شکلها و دوایر و بیضی‌هایی جدید رسم می‌کنند بی‌آنکه به هم بخورند، شاید او هم نتیجه می‌گرفت ’’آن که پُرنقش زد این دایرهٔ مینایی/کـَس ندانست که در گـَردشِ پرگار چه کرد‘‘ و حرکات موزون جانداران، چه غریزی و چه آگاهانه، هنری است شایستهٔ ستایش.
یا اگر گذارش به تالابهای مرغان مهاجر می‌افتاد حرکات موزون پا و گردن دراز صدها فلامینگوی قرمز که خبر از فصل جفتگیری می‌دهد و به ’’رقص آتشین‘‘ شهرت دارد ممکن بود او را متقاعد کند جا دارد در رقص هم صاحب‌نظر شود.
چند سال پیش یکی از صاحبان دشکچه و فتوا تلویزان وطنی را ملامت کرد که فیلم چارلی و کارخانهٔ شکلات‌سازی حاوی حرکات موزون بود.
برخلاف سلیقهٔ خداشناس باتقوا، آن فیلم برای پرورش ذوق و بالابردن سطح شعور بینندهٔ خصوصاً خردسال و نوجوان مفیدتر است از غالب افلام محصول داخله حاوی دولـُپی بلعیدن قرمه سبزی و قیمه پلو و قر ریختن و مانند اسب آبی هارهار خندیدن و رقص از نوع شلنگ‌تختهٔ روستایی و شهری و زن و مرد و پیر و جوان و کچل و زلفی در مجلس به‌اصطلاح عروسی.
اما در وضع وخیم مملکت و هچل کنونی ِ خلافت مطلقه که ناچار باید سر خلایق را جوری گرم کرد بعید است دامت افاضاته‌ها صلاح بدانند در این باره اظهار وجود کنند و جانماز آب بکشند.
کلاً عناد ورزیدن به حرکات موزون تا حد زیادی فروکش کرده و ترقّص وسط خیابان عادی شده. می‌توان پنداشت رژیم ولایی پس از چند سال نبرد خصمانهٔ تن‌به‌تن با جماعت، ناگزیر از رهاکردن این خاکریز شده باشد.
از کوهستانهای تحت استیلای وحوش غارهای تورَه‌بورَه هم دربارهٔ رواج رقصاندن پسربچه با پوشش دخترانه اطلاعاتی جدید بیرون نمی‌آید.
باری، چنانچه از کلیپ روح‌پرور حظ کردید این سه فیلم را هم ببینید و صمیمانه درود بفرستید به پدرجدّ رقاصها (و قدری هم به پور سینا که بالاخره هرچه نباشد چند قرن برجسته‌ترین حکیم جهان بود).
کاباره
این‌طور چیزها
چارلی و کارخانهٔ شکلات‌سازی
۲۹ مرداد ۴۰۳
👍20❤12👏5👎1
Forwarded from بارو
از نشر و ناشرون
ــــــــــــــــــــــــــــــ
محمد قائد
ــــــــــــــــــــــــــــــ
از دفتر چهاردهم بارو
در جامعه‌ای آلوده به تعارف و تکلف و رودربایستی، از پول‌درآوردن با کتاب قلمزن ستیهندهٔ خودمان هم تعجب می‌کردیم و نمی‌پسندیدیم. دههٔ ۴۰ برخی کتابهای جلال آل‌احمد و نیما یوشیج با جلد سلوفان منتشر می‌شد که بهای کتاب را بسیار بالا می‌برد. حتی کتابفروش پیشرو شهر ما متلک می‌گفت که آقایان کیسه دوخته‌اند، و خواننده‌هایی راضی نبودند.
در ایران هم روش انتشار کتاب با دو نوع جلد رفته‌رفته باب میشود. در غرب مرسوم بوده که کتاب جدی را ابتدا با جلد سخت (هارد کاور) برای کتابخانه‌ها و خواننده‌هایی که میل دارند کتاب را نگه دارند بیرون بدهند، و مدتی بعد با جلد نرم برای کسانی که فقط می‌خواهند بخوانند. بحث ِ ارزش افزوده است و مرغوبیت و نفاست کالا. کتابی که از ابتدا و تنها با جلد نازک (پی‌پربک) بیرون بیاید معمولاً یعنی در قطار و مترو و ساحل دریا بخوان و دور بینداز و فراموش کن.
بعدها کارنامهٔ سینه‌زدن آل‌احمد پای علم‌وکتل دین و اهل منبر بر نکاتی دیگر در نوشته‌هایش سایه انداخت. تقریباً یکسره فراموش شد که در آن سالها وقتی مثلاً می‌نوشت نمی‌داند ۲۵ شهریور چه خبرشده که باید تاریخ آن روز را روی سالن تئاتر سنگلج گذاشت، در خواننده هیجان می‌آفرید.
بیشتر نوشته‌هایش از نوع ادعاهایی بود در این باره که نفت ما را مفت می‌برند و کشاورزی ایران را کارشناس‌های خارجی نابود می‌کنند، و چنان حق‌به‌جانب و جسورانه و علیه وضع موجود که کمتر کسی ملتفت بی‌پایه و عوامانه بودن رجزها می‌شد.
اینکه ادارهٔ نگارش کتابخانهٔ ملی به چنان حرفهایی اجازهٔ چاپ و انتشار می‌داد حیرت و هیجان خواننده را دوچندان می‌کرد. اما گاه ملاحظاتی بقالانه بر شهامت نویسنده سایهٔ تردید می‌افکند: حالا چرا با جلد سلوفان؟
برداشت ناظر بددل ایرانی این بود و هست که هرچه قیمت پشت جلد بالاتر برود حق‌التحریر نویسنده افزایش می‌یابد و آل‌احمد چون می‌داند کمتر کسی جگرش را دارد مثل او اسم تئاتر بزرگ شهر و در واقع تاریخ شروع سلطنت شاه و کل آن را به سُخره بگیرد، حق قلمی چرب و شیرین مطالبه می‌کند.
در واقعیت امر، ناشر قصد داشت کتابی را که با مشقت از سانسور گذشته بود جدی و ماندنی کند. یکی دو دهه طول کشید تا یاد بگیرد کتاب را هم با جلد سلوفان و کاغذ سفید و هم جلد شمیز و کاغذ کاهی بیرون بدهد و دست خریدار را در انتخاب باز بگذارد.
در مورد نیما یوشیج، چند گونی دستنوشتهٔ او را پسرش تبدیل به کتاب می‌کرد، با همکاری سیروس طاهباز که بعدها از او شنیدم در انتشار قطره‌چکانی آن شعرها بی‌تقصیر بود.
◄ [کلیک کنید: ادامهٔ متن]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
■ به تلگرام و اینستاگرام «بارو» بپیوندید.
■ Telegram | Instagram
ــــــــــــــــــــــــــــــ
محمد قائد
ــــــــــــــــــــــــــــــ
از دفتر چهاردهم بارو
در جامعه‌ای آلوده به تعارف و تکلف و رودربایستی، از پول‌درآوردن با کتاب قلمزن ستیهندهٔ خودمان هم تعجب می‌کردیم و نمی‌پسندیدیم. دههٔ ۴۰ برخی کتابهای جلال آل‌احمد و نیما یوشیج با جلد سلوفان منتشر می‌شد که بهای کتاب را بسیار بالا می‌برد. حتی کتابفروش پیشرو شهر ما متلک می‌گفت که آقایان کیسه دوخته‌اند، و خواننده‌هایی راضی نبودند.
در ایران هم روش انتشار کتاب با دو نوع جلد رفته‌رفته باب میشود. در غرب مرسوم بوده که کتاب جدی را ابتدا با جلد سخت (هارد کاور) برای کتابخانه‌ها و خواننده‌هایی که میل دارند کتاب را نگه دارند بیرون بدهند، و مدتی بعد با جلد نرم برای کسانی که فقط می‌خواهند بخوانند. بحث ِ ارزش افزوده است و مرغوبیت و نفاست کالا. کتابی که از ابتدا و تنها با جلد نازک (پی‌پربک) بیرون بیاید معمولاً یعنی در قطار و مترو و ساحل دریا بخوان و دور بینداز و فراموش کن.
بعدها کارنامهٔ سینه‌زدن آل‌احمد پای علم‌وکتل دین و اهل منبر بر نکاتی دیگر در نوشته‌هایش سایه انداخت. تقریباً یکسره فراموش شد که در آن سالها وقتی مثلاً می‌نوشت نمی‌داند ۲۵ شهریور چه خبرشده که باید تاریخ آن روز را روی سالن تئاتر سنگلج گذاشت، در خواننده هیجان می‌آفرید.
بیشتر نوشته‌هایش از نوع ادعاهایی بود در این باره که نفت ما را مفت می‌برند و کشاورزی ایران را کارشناس‌های خارجی نابود می‌کنند، و چنان حق‌به‌جانب و جسورانه و علیه وضع موجود که کمتر کسی ملتفت بی‌پایه و عوامانه بودن رجزها می‌شد.
اینکه ادارهٔ نگارش کتابخانهٔ ملی به چنان حرفهایی اجازهٔ چاپ و انتشار می‌داد حیرت و هیجان خواننده را دوچندان می‌کرد. اما گاه ملاحظاتی بقالانه بر شهامت نویسنده سایهٔ تردید می‌افکند: حالا چرا با جلد سلوفان؟
برداشت ناظر بددل ایرانی این بود و هست که هرچه قیمت پشت جلد بالاتر برود حق‌التحریر نویسنده افزایش می‌یابد و آل‌احمد چون می‌داند کمتر کسی جگرش را دارد مثل او اسم تئاتر بزرگ شهر و در واقع تاریخ شروع سلطنت شاه و کل آن را به سُخره بگیرد، حق قلمی چرب و شیرین مطالبه می‌کند.
در واقعیت امر، ناشر قصد داشت کتابی را که با مشقت از سانسور گذشته بود جدی و ماندنی کند. یکی دو دهه طول کشید تا یاد بگیرد کتاب را هم با جلد سلوفان و کاغذ سفید و هم جلد شمیز و کاغذ کاهی بیرون بدهد و دست خریدار را در انتخاب باز بگذارد.
در مورد نیما یوشیج، چند گونی دستنوشتهٔ او را پسرش تبدیل به کتاب می‌کرد، با همکاری سیروس طاهباز که بعدها از او شنیدم در انتشار قطره‌چکانی آن شعرها بی‌تقصیر بود.
◄ [کلیک کنید: ادامهٔ متن]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
■ به تلگرام و اینستاگرام «بارو» بپیوندید.
■ Telegram | Instagram
👍21❤6🥱2
غدر در عربی به معنی پیمان‌شکنی و بدعهدی است: فلک غدّار و روزگار کجمدار و غیره.
انسان آریایی‌ـ‌اسلامی از برند شیعه شکستن پیمان و کارت از آستین درآوردن را بخشی از بازی می‌داند، هر بازی‌ای. امام راحل وقتی می‌گفت «خدعه کردیم» حالت من و شما را داشت وقتی مفتش فرودگاه اسلام متوجه اسکاچ بغلی در جیب پالتویمان نمی‌شود. شما می‌روید به گروهبان قندعلی می‌گویید «ببخشید سرکار، انگار این را ندیدید»؟
بینهایت بعید است استیک‌بار جهانی همچنان نداند با کی‌ها طرف است و با این قبیل انسانهای خداجو قرار و مدار بگذارد:
«آمریکا در جایی مانند افغانستان ممکن است برای اعلام وجود خویش به مخالفان، ”مادر بمبها“ منفجر کند. در مورد ایران نیازی به بمب نیست. اگر گزارش دیدارهای محمد بهشتی با سفیر آن کشور و معاون فرمانده ناتو را که آذر و دی ۵٧ در تهران بود رو کند در حکم پدرجدّ بمبهاست و زمین و زمان را به لرزه در خواهد آورد هرچند گمان نمی‌رود بهشتی چیزی جز حرفهای رایج آن روزگار را تکرار کرده باشد: آمریکا چنانچه به حمایت از شاه پایان دهد و ارتش ایران را از مداخله علیه انتخاب مردم نهی کند روابط دو کشور عادی خواهد بود، صادرات نفت ادامه خواهد یافت، حکومت بعدی ایران به شوروی پایگاه نظامی و جاپای سیاسی نخواهد داد و چپ همان اندازه برای آمریکا مزاحم است که برای حکومت اسلامی (که هنوز اسم و رسم نداشت. صفحهٔ ۲ و۳ این متن).
خود ”شهید مظلوم“ نخستین کسی بود که قول و قرار را زیر پا گذاشت. اردیبهشت و خرداد ۵٨ وقتی دید پانزده خردادیون از چپ عقب افتاده‌اند، زیر تعهدات مستقیم و محرمانه زد، شعار ”مرگ بر لیبلار“ از حزب توده وام گرفت، بساط هجمه به آمریکا راه انداخت و مهدی بازرگان را آدم آمریکا معرفی کرد.»
https://www.mghaed.com/essays/observation/US_national_archive's_declassified_1963_message.htm#beheshti
انسان آریایی‌ـ‌اسلامی از برند شیعه شکستن پیمان و کارت از آستین درآوردن را بخشی از بازی می‌داند، هر بازی‌ای. امام راحل وقتی می‌گفت «خدعه کردیم» حالت من و شما را داشت وقتی مفتش فرودگاه اسلام متوجه اسکاچ بغلی در جیب پالتویمان نمی‌شود. شما می‌روید به گروهبان قندعلی می‌گویید «ببخشید سرکار، انگار این را ندیدید»؟
بینهایت بعید است استیک‌بار جهانی همچنان نداند با کی‌ها طرف است و با این قبیل انسانهای خداجو قرار و مدار بگذارد:
«آمریکا در جایی مانند افغانستان ممکن است برای اعلام وجود خویش به مخالفان، ”مادر بمبها“ منفجر کند. در مورد ایران نیازی به بمب نیست. اگر گزارش دیدارهای محمد بهشتی با سفیر آن کشور و معاون فرمانده ناتو را که آذر و دی ۵٧ در تهران بود رو کند در حکم پدرجدّ بمبهاست و زمین و زمان را به لرزه در خواهد آورد هرچند گمان نمی‌رود بهشتی چیزی جز حرفهای رایج آن روزگار را تکرار کرده باشد: آمریکا چنانچه به حمایت از شاه پایان دهد و ارتش ایران را از مداخله علیه انتخاب مردم نهی کند روابط دو کشور عادی خواهد بود، صادرات نفت ادامه خواهد یافت، حکومت بعدی ایران به شوروی پایگاه نظامی و جاپای سیاسی نخواهد داد و چپ همان اندازه برای آمریکا مزاحم است که برای حکومت اسلامی (که هنوز اسم و رسم نداشت. صفحهٔ ۲ و۳ این متن).
خود ”شهید مظلوم“ نخستین کسی بود که قول و قرار را زیر پا گذاشت. اردیبهشت و خرداد ۵٨ وقتی دید پانزده خردادیون از چپ عقب افتاده‌اند، زیر تعهدات مستقیم و محرمانه زد، شعار ”مرگ بر لیبلار“ از حزب توده وام گرفت، بساط هجمه به آمریکا راه انداخت و مهدی بازرگان را آدم آمریکا معرفی کرد.»
https://www.mghaed.com/essays/observation/US_national_archive's_declassified_1963_message.htm#beheshti
👍43❤7👏4🖕1
اين سلوك عرفاني در طريق صبحانه
https://www.mghaed.com/essays/observation/breakfast_ruminations.htm
https://www.mghaed.com/essays/observation/breakfast_ruminations.htm
👍6❤3
این سلوك عرفانی در طریق صبحانه
سالها پیش در توفیق ماهانه داستانى خواندم از نویسنده‌اى شاید چك با این مضمون كه گذر راوى به مطب پزشك می‌افتد و دكتر پس از معاینه به او هشدار می‌دهد چیزى به پایان عمرش نمانده است مگر اینكه جمیع عادات مضرّ را ترك كند. راوى منكر هر عادت نامعقولى مىشود، جز اینكه صبحها یك آبنبات ترش مىخرد و خوشخوشك در دفتر كارش مى‌مكد. دكتر با تأكید اعلام خطر مىكند كه یا از این عمل شنیع دست بردارد یا آمادۀ مرگى فجیع باشد. در آخرین جملۀ داستان، راوى به خوانندگان ندا می‌دهد سالهاست بسیارى شبها را تا دیر وقت در كافهها و كاباره‌ها مىگذراند، استیك‌هاى عظیم مىبلعد، از آبیارى ِ خویش غفلت نمیورزد و فرتفرت سیگار میكشد، اما آبنبات ترش هرگزــــ و این است راز تندرستى و شادكامیاش.
گاه سر صبحانه به یاد راز سلامتى آن راوى چك ــــ یا درست یادم نیست كجایى ــــ میافتم. صبحانه براى من حاوى لحظاتى است درخشان و اگر در جایى كتابى با عنوان یادداشت‌های صبحانه یا تفكرّات صبحانه یا همچو چیزى ندیده بودم، از این عنوان براى ارتكاب اثرى احتمالاً فناناپذیر استفاده میكردم.
صبحانۀ سبكدار در زندگى من نقش بازى مىكند: پانصد سىسى، یعنى شش استكان متوسط و خرده‌ای، مخلوطِ چاى قلمی هندی و چای دارجلینگ نسبتاً پررنگ (”نسبتاًً“ را به معنى قویاً بگیرید)، دم‌كشیده در قوری فلزی كه حرارت را خوب پخش می‌كند، به اضافۀ این هوا پنیر تبریز. پودرهای مشهور به تی‌بگ را دوست ندارم و شكر و قند حبۀ تهیهشده از شكر هم تلخى ِ چاى قلمی را مى‌گیرد و آن را به آبنبات مایع شبیه مىكند. هواخواه قند كلّه‌ام، و در حداقل، آن هم فقط براى صبحانه؛ در اوقات دیگر اگر مجبور به نوشیدن چاى شوم تلخ مى‌خورم. با دیدن چاى كم‌رنگ به یاد چاى چینى مىافتم كه به نظر من بیشتر آبزیپوست تا چاى. آیا آبزیپو را در انگلیسى مى‌توان ’واترزیپو‘ ترجمه كرد؟ اگر بشود، پس برنج طبخشده در نواحى شمال كشور را كه به نظر پارهاى منتقدان سختگیر معمولاً عارى از هر مزهاى است مى‌توان واترپلو نامید ــــ یعنى پلویى كه مزۀ آب بدهد.
آقاى مدرّس ِ جداً معترض ِ دانشگاه با دقتى خریدارانه هدف مى‌گیرد، چند تكه قند را یكى بعد از دیگرى بر مىدارد و توزین و معاینه مىكند، سرانجام پس از مقادیرى دستمالى و بههمزدن قندها، یك تكـّه را با فشار انگشتان هر دو دست مىشكند، با مهارتى بسكتبالیستى، در همان حال كه نیمى را با یك دست به دهان مىاندازد، نیمۀ دوم را با دست دیگر به درون قندان پرتاب مىكند و ادامه مىدهد: ”بعله آقا، نخیر، كو تا این مردم آدم شوند.“ با شما همعقیدهام كه از سر چنین افرادى چاى آب‌زیـپو هم زیاد است.
وقتى در روزنامه می‌خوانم دانشمندان كشف كردهاند چاىْ اكسیر ِ اعظم است و هرچه بیشتر چاى بخورید عمر طولانىترى مىكنید، سعى مىكنم خبر پریروز همان روزنامه را كه دانشمندان گفتهاند چاى پررنگ كـُشندۀ قلب است از گوش دیگر در كنم. دانشمندانى دربارۀ مادّهاى اعلام خطر مىكنند و دانشمندانى در یك جاى دیگر دنیا مژده مىدهند كه همان مادّه عصارۀ حیات است. آیا نتایج تحقیقات علمى به سفارش بقــّالها و خواربارفروش‌ها تهیه مى شود؟ درهرحال، حرف من كه فقط صبحها داوطلبانه چاى مى‌خورم صاف و ساده است: اگر طى روز یك لیتر آبزیپو بنوشید، در حكم این است كه صبح ٥٠٠ سىسى چاى دبش و پررنگ نوشیده باشید. غلط مىگویم؟
در مواقعی از نگاههاى اطرافیانم متوجه مىشوم در نوشیدن چاى پررنگ و قلبخرابكن ــــ البته نه داغ ــــ حتى از آذربایجانىها جلو زدهام. كمتر كسى از اهالى آن خـِطـّه همچنان به سبك كلاسیك چاى مىخورد: هورتكشیدن چاى جگرسوز از فراز تكهاى قند عظیم در گوشۀ لـُپ. شاید آذرىهاى مدرن عادات اجدادىشان را به فراموشى سپرده باشند و كسانى بگویند آذرى هم آذرى‌های قدیم. درهرحال، نان لواش آذرى نقطۀ درخشانى است در عرصۀ ناشتایى آریایى‌ـ اسلامى.
چنین صبحانهاى، در كنار همه حُسن‌هاى خوب و بد و صرفنظر از كیفیات عقلانىاش، از جنبۀ تأملات قابل توجه است و براى نگارنده نوعى فرصتِ مطالعاتى به حساب مىآید. طى این سير ِ پررنگ و سلوك دبش در انفـُس، به یاد موضوعهاى مختلفى مىافتم. مثلاً طى استكانهاى اول و دوم به این فكر مىكنم كه چرا زبان این آقایان دكاتیرِ تولید انبوه در عصر جدید براى درسخواندههاى نسل مقدم آنها تا این حد غرابت دارد: ”تفهّم“، ”مفاهمه“، ”فاهمه“، ”تفطـّن“، ”استعلایى“، ”ایرانیـّت“، ”شاكله“ و بسیارى دیگر از این قبیل كلمات سوپردولوكس ناگهان از كجا آمد؟ ما كه توریست و غیرخودى نبودیم: همین جاها مدرسه رفتیم و همین كتابها و متون قدیمه و فلسفى را خواندیم، اما تا دیروز خبرى از این كلمات نبود.
سالها پیش در توفیق ماهانه داستانى خواندم از نویسنده‌اى شاید چك با این مضمون كه گذر راوى به مطب پزشك می‌افتد و دكتر پس از معاینه به او هشدار می‌دهد چیزى به پایان عمرش نمانده است مگر اینكه جمیع عادات مضرّ را ترك كند. راوى منكر هر عادت نامعقولى مىشود، جز اینكه صبحها یك آبنبات ترش مىخرد و خوشخوشك در دفتر كارش مى‌مكد. دكتر با تأكید اعلام خطر مىكند كه یا از این عمل شنیع دست بردارد یا آمادۀ مرگى فجیع باشد. در آخرین جملۀ داستان، راوى به خوانندگان ندا می‌دهد سالهاست بسیارى شبها را تا دیر وقت در كافهها و كاباره‌ها مىگذراند، استیك‌هاى عظیم مىبلعد، از آبیارى ِ خویش غفلت نمیورزد و فرتفرت سیگار میكشد، اما آبنبات ترش هرگزــــ و این است راز تندرستى و شادكامیاش.
گاه سر صبحانه به یاد راز سلامتى آن راوى چك ــــ یا درست یادم نیست كجایى ــــ میافتم. صبحانه براى من حاوى لحظاتى است درخشان و اگر در جایى كتابى با عنوان یادداشت‌های صبحانه یا تفكرّات صبحانه یا همچو چیزى ندیده بودم، از این عنوان براى ارتكاب اثرى احتمالاً فناناپذیر استفاده میكردم.
صبحانۀ سبكدار در زندگى من نقش بازى مىكند: پانصد سىسى، یعنى شش استكان متوسط و خرده‌ای، مخلوطِ چاى قلمی هندی و چای دارجلینگ نسبتاً پررنگ (”نسبتاًً“ را به معنى قویاً بگیرید)، دم‌كشیده در قوری فلزی كه حرارت را خوب پخش می‌كند، به اضافۀ این هوا پنیر تبریز. پودرهای مشهور به تی‌بگ را دوست ندارم و شكر و قند حبۀ تهیهشده از شكر هم تلخى ِ چاى قلمی را مى‌گیرد و آن را به آبنبات مایع شبیه مىكند. هواخواه قند كلّه‌ام، و در حداقل، آن هم فقط براى صبحانه؛ در اوقات دیگر اگر مجبور به نوشیدن چاى شوم تلخ مى‌خورم. با دیدن چاى كم‌رنگ به یاد چاى چینى مىافتم كه به نظر من بیشتر آبزیپوست تا چاى. آیا آبزیپو را در انگلیسى مى‌توان ’واترزیپو‘ ترجمه كرد؟ اگر بشود، پس برنج طبخشده در نواحى شمال كشور را كه به نظر پارهاى منتقدان سختگیر معمولاً عارى از هر مزهاى است مى‌توان واترپلو نامید ــــ یعنى پلویى كه مزۀ آب بدهد.
آقاى مدرّس ِ جداً معترض ِ دانشگاه با دقتى خریدارانه هدف مى‌گیرد، چند تكه قند را یكى بعد از دیگرى بر مىدارد و توزین و معاینه مىكند، سرانجام پس از مقادیرى دستمالى و بههمزدن قندها، یك تكـّه را با فشار انگشتان هر دو دست مىشكند، با مهارتى بسكتبالیستى، در همان حال كه نیمى را با یك دست به دهان مىاندازد، نیمۀ دوم را با دست دیگر به درون قندان پرتاب مىكند و ادامه مىدهد: ”بعله آقا، نخیر، كو تا این مردم آدم شوند.“ با شما همعقیدهام كه از سر چنین افرادى چاى آب‌زیـپو هم زیاد است.
وقتى در روزنامه می‌خوانم دانشمندان كشف كردهاند چاىْ اكسیر ِ اعظم است و هرچه بیشتر چاى بخورید عمر طولانىترى مىكنید، سعى مىكنم خبر پریروز همان روزنامه را كه دانشمندان گفتهاند چاى پررنگ كـُشندۀ قلب است از گوش دیگر در كنم. دانشمندانى دربارۀ مادّهاى اعلام خطر مىكنند و دانشمندانى در یك جاى دیگر دنیا مژده مىدهند كه همان مادّه عصارۀ حیات است. آیا نتایج تحقیقات علمى به سفارش بقــّالها و خواربارفروش‌ها تهیه مى شود؟ درهرحال، حرف من كه فقط صبحها داوطلبانه چاى مى‌خورم صاف و ساده است: اگر طى روز یك لیتر آبزیپو بنوشید، در حكم این است كه صبح ٥٠٠ سىسى چاى دبش و پررنگ نوشیده باشید. غلط مىگویم؟
در مواقعی از نگاههاى اطرافیانم متوجه مىشوم در نوشیدن چاى پررنگ و قلبخرابكن ــــ البته نه داغ ــــ حتى از آذربایجانىها جلو زدهام. كمتر كسى از اهالى آن خـِطـّه همچنان به سبك كلاسیك چاى مىخورد: هورتكشیدن چاى جگرسوز از فراز تكهاى قند عظیم در گوشۀ لـُپ. شاید آذرىهاى مدرن عادات اجدادىشان را به فراموشى سپرده باشند و كسانى بگویند آذرى هم آذرى‌های قدیم. درهرحال، نان لواش آذرى نقطۀ درخشانى است در عرصۀ ناشتایى آریایى‌ـ اسلامى.
چنین صبحانهاى، در كنار همه حُسن‌هاى خوب و بد و صرفنظر از كیفیات عقلانىاش، از جنبۀ تأملات قابل توجه است و براى نگارنده نوعى فرصتِ مطالعاتى به حساب مىآید. طى این سير ِ پررنگ و سلوك دبش در انفـُس، به یاد موضوعهاى مختلفى مىافتم. مثلاً طى استكانهاى اول و دوم به این فكر مىكنم كه چرا زبان این آقایان دكاتیرِ تولید انبوه در عصر جدید براى درسخواندههاى نسل مقدم آنها تا این حد غرابت دارد: ”تفهّم“، ”مفاهمه“، ”فاهمه“، ”تفطـّن“، ”استعلایى“، ”ایرانیـّت“، ”شاكله“ و بسیارى دیگر از این قبیل كلمات سوپردولوكس ناگهان از كجا آمد؟ ما كه توریست و غیرخودى نبودیم: همین جاها مدرسه رفتیم و همین كتابها و متون قدیمه و فلسفى را خواندیم، اما تا دیروز خبرى از این كلمات نبود.
❤21👍8
فرهنگستان زبان فارسی حق خودش مىداند به ساندویچ بگوید ”درازلقمه“ و به همبرگر بگوید ”گردلقمه“ (لابد به ساندویچ ژامبون خنزیر هم بگوید حراملقمه)، اما حیطۀ فعالیتش زبان عربى را كه دربرنمىگیرد و قرار نیست براى آن زبان هم لغت بسازد. پس این آقایان چنین واژههایى را از كجا مىآورند؟ آیا چون اعتمادبهنفس كافى ندارند لازم مىبینند در هر فرصتى تختگاز بفضلند؟
در فاصلۀ استكانهاى دو و سه به یاد امثال پرُفسور ام. ج. جانىلارى مىافتم و با خودم فكر مىكنم آیا ما یك مشت خنگعلى هستیم و درك مسائل جهان به نحوى طاقتفرسا دشوار است، یا این اشخاص بیش از حد لازم صاحب تفطـّن‌اند؟ و آیا هركس از خوان قدرت نصیبى داشته باشد خودبهخود متفكرى بزرگ به حساب مىآید؟
در فاصلهٔ سه و چهار فكر مىكنم آیا تضادى طنزآمیز میان عبدالرحمان وحید (كه بدجورى، به‌اصطلاح باطرىسازها، یككنتاكتى و نورپایین بود) و خانم مگاواتى سوكارنو پوترى كه آمپرش از كیلووات هم بالا زده وجود دارد و مبارزۀ واقعى در اندونزى بین باطرىسازها و سیمكشهاست؟ و به یاد كاریكاتورهاى غلامعلى لطیفى از مهدى بازرگان مىافتم با استكان چاى و قاشق داخل آن كه همیشه كنار دست نخست وزیر دولتِ موقت بود. شاید طفلك عبدالرحمان وحید هم ملتفت قاشق داخل استكان نبوده و به خودش صدمه زده است.
در فاصلۀ چهار و پنج متوجه مىشوم كه هرگز نمىتوانم این پنیرهاى پاستوریزۀ بهداشتى اما شور و چربوچیلى را جدى بگیرم و (با اجازۀ ادارۀ محترم بهداشت) پنیر یعنى دستكم پنجششماهه و متخلخل و كمنمك كه از اعماق حلـََب استخراج شده باشد. گاهی هم شخصاً پنیركی حاوی زیره و ترخون درست می‌كنم. به یاد مىآورم زمانى عشایر پنیرى درست مىكردند از شیر بز و در خیكى از پوست همان حیوان. این پنیر محشر كه همان موقع هم كمیاب بود به‌اصطلاح تیز مىشد، یعنى نوعى قارچ در داخل خیك رشد مىكرد و ترشح آنزیم در مقابل آن، مزۀ پنیر را تغییر مىداد. بعدها وقتى از مشابه فرانسوى این نوع پنیر ِ تند خوردم فوراً به یاد پنیر خیك بچگىمان در شیراز افتادم.
اخیراً دیدم كارخانهاى وطنى بستهاى گرانقیمت بهعنوان پنیر تخمیرشده به بازار فرستاده است، و یك قطعه خریدم. در خانه دیدم پنیرى است معمولى كه انگار یك مشت كپك سبزرنگ در سوراخپوراخهایش وارد كرده باشند. كپك لعنتى با سرعتى موحش رشد مىكرد و پنیر را كه بیشتر شبیه جنگافزار شیمیایى بود صبح روز بعد به سطل پرتاب كردم. این چیز ِ پست‌مدرن اصلاً cheese نبود و نمونۀ خوبى براى بازگشت به خویشتن خویش به شمار نمىآمد. كپك قلاّبى در سلوفان كجا و مزۀ تند در خیك اصیل كجا. اسمى از قارچ و كپك شنیدهاند اما در مسیر خیكباورى هنوز به این فاهمه نرسیدهاند كه شاكلۀ گزارهها چیست. شاید بد نباشد پنیرسازهاى ما قدرى با فلاسفۀ جدیدالتأسیس ــــ كه در كره‌‌گرفتن از آب و درستكردن دوغ پرچربى از ماستهاى خیالى صاحبنظرند ــــ گفتمان كنند تا در نتیجۀ تفطـّن ِ تعاملى ِ آنها ادبیات صبحانۀ خلایق استعلا یابد.
در فاصلۀ پنج و شش (اگر استكان ششمی در قوری فلزی باقی مانده باشد) به یاد دستاندازها و پنچری‌هاى مطلبى مىافتم كه شب پیش تا بوق سگ نوشتهام و تصحیحات را روى كاغذى كه كنار بساط صبحانه است یادداشت مىكنم.
گاهى قدرى مرباى شاه توت، گردو، گوجهفرنگى یا ریحان تازه زینتافزاى بساط است، اما ستون خیمۀ صبحانه، پنیر و چاى است و بس. آدمهایى مىشناسم كه براى صبحانه جایگاهى والا قائل نیستند و اگر هم جور نشود اهمیتى نمىدهند. دوستى دارم كه مىگوید صبحانه را به این شوق مىخورد كه بلافاصله سیگار روشن كند ــــ یعنى استفادۀ ابزارى از صبحانه. چون ذاتاً بسیار دموكراتم، از روى تساهل و تسامح در برابر این تقدّسشكنىها حرفى نمىزنم.
گاهى هم كه دیگران را به صبحانه دعوت مىكنم، چند بیضۀ ماكیان ِ املتشده در روغن زیتون و/یا كره به بساط میافزایم، با فلفل سیاه و زیره و لایهاى پنیر پیتزا روى آن. مىدانم این حجم از كلسترول و ترىگلیسریدِ لذیذ هم خاكریز آسیبپذیر دیگرى است در برابر هجمۀ دلهرهآور اهل طبابت، اما چه باید كرد با دل. به گفتۀ ظریفى، مقدار هر مادّهاى كه مثل چربى و قند كوپنى شود معمولاً در خون شهروندان بالا مىرود، شاید چون نوع بشر فطرتاً احتكارگر است.
نوشیدن این حجم چاى پررنگ و بلعیدن این مقدار پنیر در واقع مىتواند سپر بلا باشد. چنانچه گذر پوست به دبـّاغى بیفتد و آقا یا خانم پزشك نچنچكنان اعلام خطر كند كه یا باید دست از عادات مضرّ بردارم یا آمادۀ فنا باشم، همانند آن نویسندۀ چك، بخش اعظم صبحانۀ غیربهداشتىام را فدا خواهم كرد و دست از این همه پنیر كلسترول‌آلود و چاى قلبخرابكن بر خواهم داشت تا سایر عاداتم محفوظ بماند ــــ مثل ناخدایى كه عدلهاى گرانقیمت
در فاصلۀ استكانهاى دو و سه به یاد امثال پرُفسور ام. ج. جانىلارى مىافتم و با خودم فكر مىكنم آیا ما یك مشت خنگعلى هستیم و درك مسائل جهان به نحوى طاقتفرسا دشوار است، یا این اشخاص بیش از حد لازم صاحب تفطـّن‌اند؟ و آیا هركس از خوان قدرت نصیبى داشته باشد خودبهخود متفكرى بزرگ به حساب مىآید؟
در فاصلهٔ سه و چهار فكر مىكنم آیا تضادى طنزآمیز میان عبدالرحمان وحید (كه بدجورى، به‌اصطلاح باطرىسازها، یككنتاكتى و نورپایین بود) و خانم مگاواتى سوكارنو پوترى كه آمپرش از كیلووات هم بالا زده وجود دارد و مبارزۀ واقعى در اندونزى بین باطرىسازها و سیمكشهاست؟ و به یاد كاریكاتورهاى غلامعلى لطیفى از مهدى بازرگان مىافتم با استكان چاى و قاشق داخل آن كه همیشه كنار دست نخست وزیر دولتِ موقت بود. شاید طفلك عبدالرحمان وحید هم ملتفت قاشق داخل استكان نبوده و به خودش صدمه زده است.
در فاصلۀ چهار و پنج متوجه مىشوم كه هرگز نمىتوانم این پنیرهاى پاستوریزۀ بهداشتى اما شور و چربوچیلى را جدى بگیرم و (با اجازۀ ادارۀ محترم بهداشت) پنیر یعنى دستكم پنجششماهه و متخلخل و كمنمك كه از اعماق حلـََب استخراج شده باشد. گاهی هم شخصاً پنیركی حاوی زیره و ترخون درست می‌كنم. به یاد مىآورم زمانى عشایر پنیرى درست مىكردند از شیر بز و در خیكى از پوست همان حیوان. این پنیر محشر كه همان موقع هم كمیاب بود به‌اصطلاح تیز مىشد، یعنى نوعى قارچ در داخل خیك رشد مىكرد و ترشح آنزیم در مقابل آن، مزۀ پنیر را تغییر مىداد. بعدها وقتى از مشابه فرانسوى این نوع پنیر ِ تند خوردم فوراً به یاد پنیر خیك بچگىمان در شیراز افتادم.
اخیراً دیدم كارخانهاى وطنى بستهاى گرانقیمت بهعنوان پنیر تخمیرشده به بازار فرستاده است، و یك قطعه خریدم. در خانه دیدم پنیرى است معمولى كه انگار یك مشت كپك سبزرنگ در سوراخپوراخهایش وارد كرده باشند. كپك لعنتى با سرعتى موحش رشد مىكرد و پنیر را كه بیشتر شبیه جنگافزار شیمیایى بود صبح روز بعد به سطل پرتاب كردم. این چیز ِ پست‌مدرن اصلاً cheese نبود و نمونۀ خوبى براى بازگشت به خویشتن خویش به شمار نمىآمد. كپك قلاّبى در سلوفان كجا و مزۀ تند در خیك اصیل كجا. اسمى از قارچ و كپك شنیدهاند اما در مسیر خیكباورى هنوز به این فاهمه نرسیدهاند كه شاكلۀ گزارهها چیست. شاید بد نباشد پنیرسازهاى ما قدرى با فلاسفۀ جدیدالتأسیس ــــ كه در كره‌‌گرفتن از آب و درستكردن دوغ پرچربى از ماستهاى خیالى صاحبنظرند ــــ گفتمان كنند تا در نتیجۀ تفطـّن ِ تعاملى ِ آنها ادبیات صبحانۀ خلایق استعلا یابد.
در فاصلۀ پنج و شش (اگر استكان ششمی در قوری فلزی باقی مانده باشد) به یاد دستاندازها و پنچری‌هاى مطلبى مىافتم كه شب پیش تا بوق سگ نوشتهام و تصحیحات را روى كاغذى كه كنار بساط صبحانه است یادداشت مىكنم.
گاهى قدرى مرباى شاه توت، گردو، گوجهفرنگى یا ریحان تازه زینتافزاى بساط است، اما ستون خیمۀ صبحانه، پنیر و چاى است و بس. آدمهایى مىشناسم كه براى صبحانه جایگاهى والا قائل نیستند و اگر هم جور نشود اهمیتى نمىدهند. دوستى دارم كه مىگوید صبحانه را به این شوق مىخورد كه بلافاصله سیگار روشن كند ــــ یعنى استفادۀ ابزارى از صبحانه. چون ذاتاً بسیار دموكراتم، از روى تساهل و تسامح در برابر این تقدّسشكنىها حرفى نمىزنم.
گاهى هم كه دیگران را به صبحانه دعوت مىكنم، چند بیضۀ ماكیان ِ املتشده در روغن زیتون و/یا كره به بساط میافزایم، با فلفل سیاه و زیره و لایهاى پنیر پیتزا روى آن. مىدانم این حجم از كلسترول و ترىگلیسریدِ لذیذ هم خاكریز آسیبپذیر دیگرى است در برابر هجمۀ دلهرهآور اهل طبابت، اما چه باید كرد با دل. به گفتۀ ظریفى، مقدار هر مادّهاى كه مثل چربى و قند كوپنى شود معمولاً در خون شهروندان بالا مىرود، شاید چون نوع بشر فطرتاً احتكارگر است.
نوشیدن این حجم چاى پررنگ و بلعیدن این مقدار پنیر در واقع مىتواند سپر بلا باشد. چنانچه گذر پوست به دبـّاغى بیفتد و آقا یا خانم پزشك نچنچكنان اعلام خطر كند كه یا باید دست از عادات مضرّ بردارم یا آمادۀ فنا باشم، همانند آن نویسندۀ چك، بخش اعظم صبحانۀ غیربهداشتىام را فدا خواهم كرد و دست از این همه پنیر كلسترول‌آلود و چاى قلبخرابكن بر خواهم داشت تا سایر عاداتم محفوظ بماند ــــ مثل ناخدایى كه عدلهاى گرانقیمت
❤33👍17👏2👌1
را براى نجات كشتى به دریا مىاندازد.
آبان ٨٠
آبان ٨٠
❤20👍11👌1
Forwarded from مهدی فاتحی (Mehdi Fatehi)
مزد ترس و مرد تُرش
https://www.mghaed.com/essays/observation/fear_and_hate.htm
https://www.mghaed.com/essays/observation/fear_and_hate.htm
Mghaed
مزد ترس و مرد تُرش
دربارهٔ ترور دو قاضی بیش از حد مشهور
👏15❤9
سرانجام، پیش‌نویس ِ داستان آیندگان
https://www.mghaed.com/ay/chronicles/the_story_of_ayandegan_first_draft.htm
https://www.mghaed.com/ay/chronicles/the_story_of_ayandegan_first_draft.htm
❤6🔥3👏1
سرانجام، پیش‌نویس داستان آیندگان
دوازده سال پس از آغاز شکل‌دادن به فکر نوعی وقایع‌نگاری، اینک تقدیم به صاحبدلان.
ترکیب تیترهای 163 شمارهٔ روزنامهٔ روزگار گذشته که برای برخی خاطره است و نزد بسیاری تاریخ، همراه با مطالبی که هم یادآوری باشد و هم بازنگری دیروز از نگاه امروز، شکل مناسب خویش می‌طلبد.
این نه خاطرات است و نه تاریخ. نوعی وقایع‌نگاری ِ خاطرهٔ جمعی است که پیشتر تجربه نشده: نگاه به پشت سر صددرصد با استناد به متن، نه تنها با اتکا به حافظه و از روی سلیقه.
نخستین پرسش: بازنگری‌ها در جای صحیح از نظر توالی وقایع بیاید، یعنی بین سرخط‌های دو روز پیاپی مطلبی بگنجانیم در چندین صفحه. یا در انتهای وقایع‌نگاری، عملاً یعنی جلد مستقل دوم یا سوم.
در حالت اول، خوانندگانی ممکن است پرداختن به یک شخص یا موضوع در فاصلهٔ سرخط‌های شنبه و یکشنبه را بپسندند. این امکان هم وجود دارد که کسانی از این شاخه به آن شاخه پریدن تلقی کنند و مخلّ تمرکز بر جریان مورد بحث.
حالت دوم یعنی کتابهایی مستقل که دشوار بتوان خواننده را تشویق کرد آنها را با زیگزاگ بخواند: ده صفحه از این، پنج صفحه از آن. و بدون آگاهی از جزئیات زمینه، درکی کامل از اینکه بازیگران آن نمایش خونین چه می‌گفتند و داستان چه بود به دست نمی‌آید.
در شکل چاپی ناچار باید به یکی از دو روش عمل کرد. اکنون به برکت امکانهای سپهر وب می‌توان ترکیبی از هر دو به دست داد. نشانی اینترنتی مطالب بازنگری و یادآوری و تأمل که طی چندین سال هوا شده‌اند در جای مناسب قرار دارد بی‌اینکه میان‌پرده‌های مؤلف رشتهٔ مطالعهٔ خواننده را بگسلد.
زمانی سرگرم کار روی متنی بودم و متوجه شدم توضیح وقایعی مانند جنگ ویتنام و استعفای ریچارد نیکسون گرچه برای برخی خوانندهها لزومی ندارد باید برای خواننده‌هایی که مخاطبان اصلی متن به حساب می‌آیند افزوده شود. اکنون، دو دهه بعد، به گمانم برای تقریباً تمام خوانندهها لازم است. سالمندترهایی هم که زمانی می‌دانستند کجا چه خبر بود امروز چه بسا نیاز به گردگیری خاطرات داشته باشند.
بدین قرار باید به تجربه دید خوانندهٔ جوان‌تر که موقعیت را شخصاً تجربه نکرده است در حاشیهٔ این متن چه مقدار توضیح دیگر لازم می‌بیند.
برای کسانی که بخواهند کندوکاو کنند آرشیو دیجیتال کتابخانهٔ دانشگاه منچستر گنجینه‌ای است باارزش که باید بانیان آن را صمیمانه ستود. در آن‌جا می‌توانید شماره‌های روزنامه را صفحه به صفحه ببینید و سطر به سطر بخوانید جز شمارهٔ 15 آبان 57 که سربازان حکومت نظامی نسخه‌های چاپ‌شده را سحرگاه در کامیون ریختند و بردند و یگانه نسخهٔ نجات‌یافته‌اش در یورش 16 مرداد 58 از بین رفت. توانسته‌ام فقط تصویر صفحهٔ اول آن را بگنجانم.
به سبب تفاوتها در انواع ک و گ و ی عربی و فارسی، این پی‌دی‌اف در بسیاری مرورگرها قابلیت جستجو ندارد. زیر عنوان مطالب الحاقی و مکمـّل، نشانی لاتین آنها همانند لینک عمل می‌کند. چنانچه نکرد خبر بدهید.
تا زمانی که کتاب چاپ شود، عجالتاً بلگ سبزی است تحفهٔ دلویش.
20 بهمن ۹۶
دوازده سال پس از آغاز شکل‌دادن به فکر نوعی وقایع‌نگاری، اینک تقدیم به صاحبدلان.
ترکیب تیترهای 163 شمارهٔ روزنامهٔ روزگار گذشته که برای برخی خاطره است و نزد بسیاری تاریخ، همراه با مطالبی که هم یادآوری باشد و هم بازنگری دیروز از نگاه امروز، شکل مناسب خویش می‌طلبد.
این نه خاطرات است و نه تاریخ. نوعی وقایع‌نگاری ِ خاطرهٔ جمعی است که پیشتر تجربه نشده: نگاه به پشت سر صددرصد با استناد به متن، نه تنها با اتکا به حافظه و از روی سلیقه.
نخستین پرسش: بازنگری‌ها در جای صحیح از نظر توالی وقایع بیاید، یعنی بین سرخط‌های دو روز پیاپی مطلبی بگنجانیم در چندین صفحه. یا در انتهای وقایع‌نگاری، عملاً یعنی جلد مستقل دوم یا سوم.
در حالت اول، خوانندگانی ممکن است پرداختن به یک شخص یا موضوع در فاصلهٔ سرخط‌های شنبه و یکشنبه را بپسندند. این امکان هم وجود دارد که کسانی از این شاخه به آن شاخه پریدن تلقی کنند و مخلّ تمرکز بر جریان مورد بحث.
حالت دوم یعنی کتابهایی مستقل که دشوار بتوان خواننده را تشویق کرد آنها را با زیگزاگ بخواند: ده صفحه از این، پنج صفحه از آن. و بدون آگاهی از جزئیات زمینه، درکی کامل از اینکه بازیگران آن نمایش خونین چه می‌گفتند و داستان چه بود به دست نمی‌آید.
در شکل چاپی ناچار باید به یکی از دو روش عمل کرد. اکنون به برکت امکانهای سپهر وب می‌توان ترکیبی از هر دو به دست داد. نشانی اینترنتی مطالب بازنگری و یادآوری و تأمل که طی چندین سال هوا شده‌اند در جای مناسب قرار دارد بی‌اینکه میان‌پرده‌های مؤلف رشتهٔ مطالعهٔ خواننده را بگسلد.
زمانی سرگرم کار روی متنی بودم و متوجه شدم توضیح وقایعی مانند جنگ ویتنام و استعفای ریچارد نیکسون گرچه برای برخی خوانندهها لزومی ندارد باید برای خواننده‌هایی که مخاطبان اصلی متن به حساب می‌آیند افزوده شود. اکنون، دو دهه بعد، به گمانم برای تقریباً تمام خوانندهها لازم است. سالمندترهایی هم که زمانی می‌دانستند کجا چه خبر بود امروز چه بسا نیاز به گردگیری خاطرات داشته باشند.
بدین قرار باید به تجربه دید خوانندهٔ جوان‌تر که موقعیت را شخصاً تجربه نکرده است در حاشیهٔ این متن چه مقدار توضیح دیگر لازم می‌بیند.
برای کسانی که بخواهند کندوکاو کنند آرشیو دیجیتال کتابخانهٔ دانشگاه منچستر گنجینه‌ای است باارزش که باید بانیان آن را صمیمانه ستود. در آن‌جا می‌توانید شماره‌های روزنامه را صفحه به صفحه ببینید و سطر به سطر بخوانید جز شمارهٔ 15 آبان 57 که سربازان حکومت نظامی نسخه‌های چاپ‌شده را سحرگاه در کامیون ریختند و بردند و یگانه نسخهٔ نجات‌یافته‌اش در یورش 16 مرداد 58 از بین رفت. توانسته‌ام فقط تصویر صفحهٔ اول آن را بگنجانم.
به سبب تفاوتها در انواع ک و گ و ی عربی و فارسی، این پی‌دی‌اف در بسیاری مرورگرها قابلیت جستجو ندارد. زیر عنوان مطالب الحاقی و مکمـّل، نشانی لاتین آنها همانند لینک عمل می‌کند. چنانچه نکرد خبر بدهید.
تا زمانی که کتاب چاپ شود، عجالتاً بلگ سبزی است تحفهٔ دلویش.
20 بهمن ۹۶
👍20❤12👏5