زندگی کردنِ من
آواز و موسیقیِ مسیح محقق (شیدی)
شعرِ فرخی یزدی
https://t.me/astrakancafe

هر چه، مي‌پژمرد از رنج دراز

#نیما

 

تقابل تفکر روستایی و شهری

 

وقتی از شعر شهری و روستایی حرف زدم. پیش‌ آوردن حرفی، نظری بود نه به صرف حرف و نظر که انضمامی کردن‌اش با شعر، که من اهل حرف و نظر صرف نیستم.

 

پیش کشیدن امروز بود، پیش کشیدن این حرف‌ها  که سرنوشت ما تا به امروز به‌دست دو نوع نگاه و به صورت اختلاطی پیش آمده آن‌هم بر اساس شور و هیجان اول انقلاب حالا رسیده به اینجا که مشخص شده این‌ها یکی نیستند، بلکه راه‌شان جداست. یکی آن فکر روستایی که حد ابتذال‌اش خرافات و اوهام است و بالاترین سطح‌اش معنویت‌گرایی عرفانی و انفعال.

 

دیگری فکر شهری که دست هر معنویت متافیزیکی و ماورای‌یی را کوتاه کرده دست عقل را خواهان است و آرزومند. در این تفکر اگر معنویتی هست، معنویت انسان است و انسان بودن. تفکر شهری به حل مسائل با عقل می اندیشد، تفکر روستایی در عالی‌ترین سطح‌اش به شهودی بودن می‌رسد.

 

امروز اگر ما شکست بخوریم، شکست از جهل و خرافه خورده‌ایم، شکست از حرص و آز آن روستایی حریص شده، از آن روستایی نادیده شده، شکست از نبود آگاهی خورده‌ایم. یادتان باشد ما شکست از اخلاقی می‌خوریم که پا در کفش دین و ایمان دارد.

 

پای ثابت ج‌ن‌د‌ه خانه‌های زمان شاه همین روستایی‌ها بوده‌اند که پول گندم در بقچه به هوای کس شهری می‌رفته‌اند والان هم بیشترین طرفداران همین وضع موجودند.

 

در هر شهر بزرگی می‌توان دو خیابان را نماد این دو نوع تفکر گرفت. من از شهر خودم مثال می‌آورم یکی خیابان اکباتان و دیگری خیابان پاستور در هر دو این خیابان‌ها هر عابری می‌تواند نشانه‌های جنسی آزار دهنده را نسبت به زنان ببیند، اما در خیابان پاستور هیچ نشانه‌ای مبنی بر حرکت بدنی نمی‌توانی ببینی ۹۹درصد نشانه‌ها گفتاری هستند آن‌هم نه مستقیم و وقیحانه، در خیابان اکباتان اما بیشتر با رفتارهای بدنی و گفتارهای جنسی وقیحانه مواجه می‌شوی.

 

عدم آگاهی است که به تعصب می‌رسد، به خشونت وَ در روستایی چاقو به هواداری از تاریکی خون انسانی را مباح می‌داند و می‌کند. در تفکر شهری آدم‌ها جانی ‌می‌شوند اما وقیح نمی‌شوند، در تفکر روستایی جانیان، راهبان وقاحت‌اند.

 

 من دل‌ام می‌سوزد از اینکه دوستان‌ام، دوستانی که شرافت و انسانیت‌شان دلگرمی من است  برای بودن و ماندن امروز در حسرت یک جرعه نفس، ‌یک جرعه زندگی. در هواداری از دومسند نشین چنین بر سر جدل آمده‌اند. دو مسند نشینی که نماینده‌ی ‌بسیار ضعیف آن تفکر شهری‌اند و برای همین نماینده بودن‌شان برای آزاد اندیشی برای‌مان محترم‌اند، اما دوستان شما که نسبی اندیش بودید چطور هوادار داغ شده‌اید؟ مشکل سر داغ بودن‌تان است نه بر سر تلاش و حرکت‌تان برای رسیدن به خواسته‌ها، انگار فراموش کرده‌اید در این نظام هر که بر مسند نشسته دست و دامنی آلوده دارد چه میر و چه شیخ. اکنون بر اساس حرف‌های‌‌شان، کمی هم سابقه‌شان ما سعی می‌کنیم باور کنیم این‌ها نبودند و اگر بودند حالا تغییر کرده‌اند و به رویشی دوباره می‌اندیشند. مائیم که با باورمان به آنها اعتبار می‌دهیم پس چنان دوست باشید که جای جدایی هم باشد و چنان جدا افتادید که جای وصل.*

 

چه میر و چه شیخ کامل نیستند عیب و ایرادشان هم فراوان است، بر اساس هواخواهی عیب و ایرادشان را فراموش نکنیم و به‌خاطر نماینده‌بودن‌شان آن‌هم برای بخشی از خواسته‌های تفکر شهری که به عقل و آزاد اندیشی می‌رسد برای‌شان احترام بگذاریم. این را هم بگویم روستا لزومن دهات نیست که تفکر روستایی تفکرانسان دهات نشین باشد تفکر روستایی می‌تواند حتا در شهر نشین‌ترین کسان هم خانه کند با این‌همه تفکر روستایی سخت با دهات نشینی رابطه دارد که گفته‌اند "ده مرو، ده مرد را احمق کند" از این حرف‌ها که بگذریم،

 

من هنوز هم از فردا می‌ترسم!

 

 

 

* اشاره به گفته‌ای از علی پسرابی‌طالب

نوزدهم، خرداد، هشتاد و هشت

*تاریخش امروز برای خودم هم جالب بود

🔰 پیشخوان کتاب : نامه‌های آلی
▫️ فریاد ناصری
▫️ نشر سرای بامداد - تورنتو

نامه‌ی پنجاه و سه

آلی جان
کج می‌تابد نور و این نور کج‌تاب ماده را روشن می‌کند
حتا حافظه و مرگ را
ما خنده‌های بزرگی بودیم گرفتار آمده در انبوهی غم
که صبح‌های زیادی نور را بر صورت هم تماشا کردیم
آن نورهای تابیده از درزها و روزنه‌ها و توری‌ها
بارها رفتم که نور را ببوسم به صورت یاران
اما غم انبوه صورتشان را صورتشان را
در زیر این نورهای پراکنده
یک صبح به آب سلام کردم
چشماهام روشن شد
ماده را دیدم که نقش دارد حتا در مهر حتا در طعم بوسه
شکل تپیدن قلب
و چند ذکر تازه یاد گرفتم
و دنبال کتابی گشتم که نگاه کردن به آن چشم روشنی باشد
عکس دوستانم را برداشتم
آخرین بازمانده‌های نور را بر صورتشان بوسیدم و رفتم
رفتم که بمیرم
(ص ۱۳۴)

▫️عکس: آستراخان کافه

🌀| @astrakancafe

🔰 پیشخوان کتاب : نامه‌های آلی
▫️ فریاد ناصری
▫️ نشر سرای بامداد - تورنتو

نامه‌ی پنجاه و سه

آلی جان
کج می‌تابد نور و این نور کج‌تاب ماده را روشن می‌کند
حتا حافظه و مرگ را
ما خنده‌های بزرگی بودیم گرفتار آمده در انبوهی غم
که صبح‌های زیادی نور را بر صورت هم تماشا کردیم
آن نورهای تابیده از درزها و روزنه‌ها و توری‌ها
بارها رفتم که نور را ببوسم به صورت یاران
اما غم انبوه صورتشان را صورتشان را
در زیر این نورهای پراکنده
یک صبح به آب سلام کردم
چشماهام روشن شد
ماده را دیدم که نقش دارد حتا در مهر حتا در طعم بوسه
شکل تپیدن قلب
و چند ذکر تازه یاد گرفتم
و دنبال کتابی گشتم که نگاه کردن به آن چشم روشنی باشد
عکس دوستانم را برداشتم
آخرین بازمانده‌های نور را بر صورتشان بوسیدم و رفتم
رفتم که بمیرم
(ص ۱۳۴)

▫️عکس: آستراخان کافه

🌀| @astrakancafe

اسناد در شیارهای مخفی خاک، بایگانی می‌شوند.

معجزه، جادو را شکست خواهد داد.

هر چیز برفته و آمده، یافته اوج،
جز مایه‌ی امید وی آن‌گونه که بود،


وین‌گونه که این زمان در این حادثه هست.

نیما

اکنون و امروز تنها یک پرسش پیش روی ماست: چه می‌شود کرد؟ این چه می‌شود کرد برای همین امروز یا فردا نیست؛ پرسشی کلی است که وسعت زیادی را دربرمی‌گیرد. جامعه‌ای چندپاره و بلاهایی همه‌گیر، که فرق نمی‌گذارند بین کسی.
ما با حجم عظیمی از وقاحت و دروغ با ابزارهای مسلط و روش‌های کهنه و مدام نوشونده مواجه‌ایم. اگر نتوانیم در هرلحظه ترفند فریب را بشناسیم در دام افتاده‌ایم. آنکه با وعده‌ی بهشت آمده بود دوزخ را برایمان رقم زد و هربار به امید بهتر شدن و وحدت ما را به شکلی بازی داد. تا جایی که ما به امید بهتر شدن به قاتلانمان نظر تایید دادیم.
طاقت هیچ سخنی ندارند. تحمل هیچ نوری را ندارند. بر تمام دهان‌ها دست گذاشته‌اند. می‌کشندمان و انکار می‌کنند. می‌فریبندمان و به ریشمان می‌خندند.
هوشمان را با ضربه‌های پی‌درپی ناکارآمد کرده‌اند. کرونا یک بیماری است اما شیوه‌ی مواجه‌ی اینان با بیماری، چیزی نیست جز تصمیمی برای قتل‌عام.
اینها برای کشیدن زیپ کاورهایی که باید بی‌‌غسل و کفن دفن شوند به کرونا نیاز دارند.

قرنطینه با کتاب
این کتاب را خوانده‌اید؟ اگر خوانده‌اید نظرتان درباره اش چیست؟
من امروز خواندمش. دوست دارید نظرم را مکتوب بخوانید یا در فایلی بشنوید؟
@faryadnaseri

فهم و مواجهه‌ی من از و با کتاب «لبخند پای نردبان»
خستگی و مکث‌ها را ببخشید.
اما قرائتی دیگرگونه از داستان شکل گرفت که امیدوارم زود مکتوبش کنم.

سخنی با اهل دین
فریاد ناصری

شما گروهی از مردمانید که سعی در حفظ شکلی از زیست دارید که امروز در امتحانی سخت قرار گرفته است اما باید بدانید که بر اساس نصوص دینی خداوند کار غیر عقلانی نمی‌کند. شاید از انواع عقل بگویید وَ بگویید که بسیار امور هست که به عقل ما غیر عقلانی‌اند و در نزد خداوند عقلانی و شدنی.
اما پاسخ چنین حرفی این است. جهان ما ساحت و خانه‌ی عقل ماست. آنچه اینجا رخ می‌دهد قوانینی‌ست در حیطه‌ی عقل ما.
آن آیت که می‌گوید: برگ از درخت بی‌‌اذن خداوند نمی‌افتد. حرفش این نیست که خداوند بی‌وقت بخواهد برگ از درخت بیفتد. اذن قانون است.
قانون این جهان این است که برگ‌ها در بهار برویند و در پاییز بریزند. اگر درختی بی‌وقت برگش بیفتد طبق قانونی بیمار شده است.
دانه را چه فرعون، چه یک معصوم اگر درست بکارد می‌روید. دانه نمی‌گوید چون مرا فرعون کاشته نمی‌رویم.
پس کرونا ویروسی‌ست در ساحت علم این دنیا، در علم این دنیا ویروس‌ها آمدن و رفتنشان قانونی دارد. توکل صرف آنها را نابود نمی‌کند. اگر راه قانونی و علمی و تحت اذنش طی نشود.
برای دین بهتر است که این اذن و علم را بپذیرد تا خود نیز قوت بگیرد.
در تمام دنیا تولید مثل یک راه شناخته دارد جز مسیح که در متون مقدس تولدش معجزه‌ای الهی روایت شده است. به یاد نداریم هیچ نبی و ولی و معصومی برای فرزندآوری توصیه‌ای دیگر داشته باشد.
چون اذن و علم و راهش را به عقل پذیرفته است. امروز نیز برعهده‌ی اهل دین است، اذن و راه و علم مبارزه با بیماری‌های جدید را بپذیرند و رعایت کنند.

@andaromidvari

سه فیلم، نان و کوچه، لباسی برای عروسی و تجربه، از کیارستمی که ندیده بودم. با دیدن این فیلم‌ها مدام یاد تجربه‌ی تماشای اثر «شیرین» می‌افتادم. نمی‌توانم بگویم کیارستمی کاری را ساخته است که برایش فکری نداشته، اما آن اثر و تجربه را با هیچ توجیه و توضیحی نتوانستم هضم کنم. نتوانستم به خودم بقبولانم که «شیرین» یک فیلم است.
بیشتر تجربه‌ای بود ضد بصری و به سمت گوش. گویا کیارستمی می‌خواست فیلمی نه برای چشم و دیدن که برای گوش و شنیدن بسازد. اما فیلمی برای گوش چطور ممکن است؟ کیارستمی در شیرین می‌‌خواست غیر ممکن را بسازد.
اما وقتی این سه فیلم را دیدم واقعا شگفت‌زده شدم. مثل همیشه که از شخصیت و کار کیارستمی شگفت زده شده‌ام. در هر سه‌شان چشم است که روایت را می‌خواند و قصه برای چشم تعریف می‌شود. دیالوگ در حد محو نقش دارد به‌جز در لباس عروسی آن‌هم خیلی کم. زبان و سخن به سمت سکوت میل می‌کنند و تصاویر از قاب برای چشم تعریف می‌کنند. چشم است که قصه را در می‌یابد.
در جهان فارسی که قرن‌ها گوش سهم اول را داشته و زبان مسند نخست را، گفتن قصه برای چشم آن‌هم این‌طور علیه سخن امری شگفت است. آن‌گاه تصویر را تبدیل کردن به موسیقی به ریتم و تلاشی خودآگاه و ناخودآگاه داشتن برای مستحیل کردن قالب‌های هنری درهم شعر در سینما و سینما در شعر.
من نان و کوچه را یک رباعی می‌بینم و دو فیلم دیگر را دو غزل.
افلاک که جز غم نفزایند دگر
ننهند بجا تا نربایند دگر
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر (خیام)
قصه‌ی فیلم: کودکی نان گرفته است شادان و بازیکنان به سمت خانه می‌رود. در راه با سگی مواجه می‌شود و می‌ترسد. می‌ایستد تا کسی بیاید و در کنار او از کوچه بگذرد. عاقبت پیرمردی که از قضا گوش سنگینی هم دارد از راه می‌رسد کودک در کنار او به راه می‌افتد اما کمی مانده به سگ پیرمرد در کوچه‌ای دیگر می‌پیچد کودک تلاش می‌کند بر ترسش غلبه کند و بگذرد، سگ خیز برمی‌دارد و پارس می‌کند. کودک تکه نانی می‌دهد و باقی راه را با سگ در کنار هم و دوستانه تا مقصد طی می‌کنند. مادر در را باز می‌کند کودک وارد می‌شود و در به روی سگ بسته می‌شود. سگ جلو در خانه می‌نشیند و کودک دیگری از راه می‌رسد.
ناآمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می‌کشیم نایند دگر
اما این فهم هم‌ارز فیلم با این رباعی و جهان رباعی است. فهمی دیگرگونه نیز ممکن است. نه مگر در جهان ایرانی سگ و انسان حقوقی برابر داشته‌اند و سگ نماد وفاداری و راهنمایی و شفابخشی بوده است. این سگ است که درگذشتگان را از این جهان به آن جهان رهنمون می‌شود. یعنی انسان با همراهی سگ راه رسیدن به آن جهان را طی می‌کرده است. سگ با کمک خروس ارواح پلید و شب را می‌تاراند. و نگهبان پل چینوت است تا ارواح خبیث از آن نگذرند. هم به زمان مرگ بادی رسم‌ سگ‌دید را به جا می‌آوردند.
این که کودکی برای عبور از کودکان ایرانی سگ‌بند در مواجه با راهنمایش می‌ترسد و عاقبت با کسی همرا می‌شود که گوش شنیدن ندارد و راه دوستی و همراهی با راهنمایش را پیدا می کند خود بسیار قابل تامل است.
اکنون که او به سلامت با راهنمایی سگ از جهان ترس به جهان امن و امانش می‌گذرد، می‌شود سرودی خسروانی سر داد:
تا راه قلندری نپویی نشود
رخساره به خون دل نشویی نشود
سودا چه پزی تا که چو دل‌سوختگان
آزاد به ترک خود نگویی نشود (خیام)
کاری که کیارستمی در این فیلم کوتاه می‌کند نوشتن یک رباعی خیامی‌ست، رباعی خیامی به معنایی که داریوش شایگان تعریف کرده است، با زبانی دیگر. زنده کردن سنتی در ساحت زبانی دیگر. مضاف بر اینکه او جهان سگ‌بند ایرانی را به ظریف‌ترین شکل ممکن باز می‌سازد.

معرفی کتاب #عهد_نسیم
#وحید_داور
در برنامه‌ی تماشا بی‌بی‌سی
به لطف #امید_شمس
#نشر_حکمت_کلمه

خویشکاری ریدکان

خویشکاری ریدکان بدین فرمان دبیرستان خدای داده است:
هر روز بسی پیشتر از اینکه خورشید برآید از بستر برخیزید
خویشتن دست و روی با دستشوی و آب شویید
به گاه از روی داد به دبیرستان شوید
به جای ویژه خویش دست یازید
اندر دبیرستان چشم و گوش و دل و زبان و فرهنگ دارید
چون‌تان از دبیرستان فراز هلند اندر را هوشیارانه و بافرهنگ روید
آشنا به مردم را که‌تان پذیره آید هر کس باشد نماز به آیین برید
کار خانه نیز آنچه هست هوشیارانه و با اندرز کنید
به هیچ روی پدر و مادر میازارید
خواهر و برادر و بنده و پرستار و ستور مزنید، به نیک آیین دارید
دژساز مَبوید با بهان، خوب ساز بوید
که‌تان نان خوردن فرمایند بینی ویرایید و دست شویید
نان به پیش نهید، بنشینید، ایثا آد یز مئید بگویید، اَشِم وَهو بگویید و ‌نان خورید.
همین که نان خوردید جای ویرایید، آب به دست دهید، سر مویی پیش نهید و به سر بر نهید
می آنچه یابید خورید آنچه نیابید نخورید تا به سخن بوید
اشم وهو و یَثا اهو وَئیری بگویید
اسپرم و خلال دندان به جای ویژه‌ی خویش بازی برید
به اندرز نشینید، خوش خسبید، درست آخیزید
دبیرستان به کام بینید
به درود.

خویشکاری: وظیفه ریدکان: کودکان دستشوی: صابون دبیرستان خدای: مدیر مدرسه اشم وهم و یثا وهو وئیری: دو دعای معروف
ایثا آد...: دعای نان خوردن دژساز: ناسازگار
متن پازند «خویشکاری ریدکان» از کتاب دوازده متن باستانی به کوشش بیژن غیبی

@andaromidvari

بیا تا می...

(شرح نسبت شعر امروز و امروز با مؤخره‌ی خطاب به پروانه‌ها)

فریاد ناصری


بیش از دو دهه از انتشار «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم» می‌گذرد. چه در زمان انتشار و چه در سال‌های بعد، این کتاب با شعرها و مؤخره‌اش در میان بحث‌های جدی نظریه‌ی شعر فارسی حی و حاضر بوده است.

چه آن زمان که بحث حال و داغ بود و چه بعدها که بخشی از گذشته شد تا همان‌طور که در خود کتاب آمده است که برای نو شدن هر شاعر و نویسنده‌ای ناگزیر از سرک کشیدن به گذشته است، خود نقطه‌ای باشد که هر که می‌خواهد جدی بخواند و بیندیشد از شعر و شعر و به شعر ناگزیر باشد از این کتاب و مؤخره‌اش.

ناگزیر از اینکه بداند پیش از او چه راه‌ها کوفته شده و ترسیم شده و هر راهی به کجا رسیده و ادامه‌ی منطقی‌ آن راه‌ها چه می‌شود؟ از این قرار با آن راه‌ها نسبتی بیابد و نسبی بجوید.

اما وقتی می‌نویسم «نسبت» این واژه با تمام معانی و تداعی‌هایش هجوم می‌آورد: خویش، نسب، نژاد، نسبی و اعتباری، نسبت بردن به...، نسبت به وقت زمان... همانندی بین علاقات اشیا یا کمیات. این‌ها مفاهیمی‌اند که در فرهنگ‌ها پیش‌روی نسبت آمده است.

از طرفی نسبت در منطق، اصطلاح و مفهومی‌ست کهن و مهم که انواعی دارد با نام نسبت‌های اربعه. خود لفظ نسبت به‌طور عام حاوی معنای ارتباط و پیوستگی است اما در دل همین ارتباط و پیوستگی معنای پنهان فاصله نیز وجود دارد. نسبت نوعی از پیوستگی است که دو چیز در عین مرزهای مشخص با هم دارند.

براهنی در «چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم» می‌خواهد نسبت خودش را با شعر و نظریه‌ی شعر نیما و نیمایی و شعر و نظریه‌ی شعری احمد شاملو روشن کند. و حتی به‌‌شکل تجویزی می‌نویسد که هر شاعر پاه به سن گذاشته‌ای باید راه‌های عبوری خود را ترسیم کند و حال خود نسبت به گذشته را شرح دهد (براهنی، 1374: 193) اگر بخواهیم از نسبت‌های اربعه کمک بگیریم براهنی می‌خواهد بگوید نسبت او با نیما و شاملو، نسبت تباین است. یعنی هیچ مصداق مشترکی بین او و آنها وجود ندارد، چه در شعر و چه در نظر. « این شعر ربطی به شعر نیمایی ندارد و نه تنها شاخه‌ای از آن نیست بلکه عملا در جهتی دیگر حرکت می‌کند» (همان: 196) با توجه به آنچه در معنای پنهان نسبت گفته شد می‌شود پذیرفت که همیشه نسبت با تمام تلاشش برای ربط یک فاصله و دگر بودگی را برای طرفین نسبت نیز، در خود حمل می‌کند. و براهنی بر روی همین سکوی معنایی می‌ایستد و می‌کوشد از همین‌جا دیگر بودگی خودش را شرح دهد. چرا که «هر شاعری در عصر ما، آن دیگری است که ظهور کرده است» (همان: 124) این باور به‌طور ضمنی در عنوان مقاله نیز آمده است باوری که می‌خواهد بگوید لفظ شاعر در اینجا یک اشتراک لفظی است و شاعری من با همه‌ی آموخته‌هایم از نیما و شاملو، از لون و نوعی دیگر است. اما نباید فراموش کرد که همین امکان نوع دیگری از شاعر شدن تنها در دل تجربیات نیما به‌طور اخص و شاملو بر او ممکن شده است؛ اگر چه او این امکان را به کمک  زبان‌دانی‌اش، بر مواجهه‌ی دست اولش با شعر غرب و شاعران غرب محول می‌کند. اما بیش از آنکه بخواهم وارد این مناقشه شوم و بحران برآمده از دل باور براهنی به فرارَوی و امر نو را نشان بدهم که سبب شده است تا پایه‌های استدلالی او برای شرح این تباین سست شود. قصدم این است که بگویم این مؤخره در امروز و با امروز چه اثری و نسبتی دارد. نخست اینکه این مقاله روایتی دیگرگونه از نیما و شاملوست و هر روایتی می‌تواند رخ دیگری از آنچه شرح می‌شود را نشان دهد. دوم اینکه در خود برای بحران‌ها راه‌حل‌هایی دارد. راه‌حل‌هایی که پیش از خودشان، راه و روش و ساختار چگونه به دست آمدنشان می‌تواند برای ما امکان تازه‌ای داشته باشد. برای مثال او می‌خواهد، تکرار ساختارشکنی‌ها و نوآوری‌ها را نه در مقام نفی مطلق که در یک ساختار معنا ببخشد و اصل مشترکی برایشان بیابد و این تکرار را از قید ملالت و بیهودگی برهاند که تنها و صرفاً «فراروی» نیست بلکه فرارفتن از گذشته و خیز برداشتن گذشته به سوی ما «به‌دلیل آن اصل اشتراک زبان و اشتراک خلاقیت در زبان حتمی است. در هر عصر داده شده، هر کسی که مدرن است، ساختار هر آدمی را که در گذشته و در عصر خود می‌خواسته مدرن باشد، تکرار می‌کند» (همان: 150) در اینجا می‌شود گریز مختصری بزنیم به بحران برآمده از دل باور به امر نو و تلاش براهنی برای ایجاد تباین با نیما و شاملو: براهنی می‌خواهد بگوید فراروی یک ساختار کلی است که هر انسان نوطلبی در هر عصری به‌طریقی، از پیش از خود فرامی‌رود، اما دیگران مثل شاملو سخت به آنچه از آن فرارفته‌اند، متکی بوده‌اند و من تنها در آن ساختار با همه یادگیری‌هایم از گذشته بی‌اتکا به آن فرارفته‌ام. درحالی‌که نیما در جغرافیای مسلط ادبیات کلاسیک فراروی نکرده است بلکه جغرافیای دیگری طرح انداخته است که خود بدل به سنت عظیمی شده است. به‌عبارت دیگر نوآوری نیما د

ر آن اصل اشتراک زبان و خلاقیت محدود نمی‌شود. همان‌طور که خود براهنی نیز نقل می‌کند نیما شعر فارسی را دوباره و از نو قالب‌بندی کرده است و فراروی هر کسی بعد از او کماکان در جغرافیای تازه‌ایست که نیما طرح انداخته است. برای همین است که نوشتم تلاش براهنی درجهت ساخت بنیان مستدلی برای نسبت تباین، سست است. و سوم اینکه تمام این اثر در مقام فرم و روشی برای اندیشیدن و نقد است. بیشترین نسبت ما در امروز می‌تواند این دو بخش اخیر باشد که نیست و مغفول است. براهنی بار رسالت و وظیفه‌ای را با این مؤخره بر دوش کشیده است که بعد از او به شکل عجیبی مغفول مانده و فراموش شده است.  همان‌طور که براهنی نیز باور دارد، هر شرح تازه‌ای از گذشته، شرحِ حال است. و ما دو دهه است که شرحی از حال خود نداده‌ایم. تا طرحی از آینده‌مان را شده حتی در ذهن ترسیم کنیم. و براهنی از آخرین کسانی‌ست که در شعر و با شعر و نظریه‌ی شعری به آینده می‌اندیشد چراکه هر نوآوردنی در جهان شعر بیشتر از تمام شعرهای اعتراضی و سیاسی بنیان‌برانداز و بنیان‌افکن است و اگر ما مدت‌هاست که در چنبره‌ی ملال و فروبستگی افتاده‌ایم راه برون رفتمان این است که دوباره اندیشیدن به آینده را با چنین متن‌هایی بیاغازیم.

منتشر شده در شماره‌ی اسفند ۹۸ مجله‌ی وزن دنیا
#فریاد_ناصری

نسبت شعر امروز با مؤخره‌ی خطاب به پروانه‌ها
مجله‌ی وزن دنیا
فریاد ناصری