در حال خواندن فرهنگ «تراجم الاعاجم» هستم. فرهنگی از سده‌ی شش بعضی‌ها مدعی شده‌اند این فرهنگ مرتب شده‌ی «لسان التنزیل» است که در مقدمه‌ی کتاب مذکور، از فرهنگ دهخدا قولی خلافِ این آورده‌اند.
از شیرینی‌های لغات فارسی و برگردان‌ها که بگذریم خواستم در چند کلمه شریک‌تان کنم:

العالَم: گونه‌ای از مخلوقات

آمین و اَمین: چنین باد (سریانی)

الخَلقُ: آفریدن. و دروغ گفتن. و اندازه کردن

کوثر: نیکی بسیار. و گویند جویی‌ست در بهشت. و گویند چهار یار مصطفی (ص): ابوبکر و عمر و عثمان و حضرت امیر.

واَنحر: دست بر سینه نه

نحر: کشتن شتر. و دست بر سینه نهادن در نماز

الثقلین: پری و آدمی.

قصد از آوردن این کلمات ورود به جهان پنهان کتاب است. سویه‌های باوری و عقیدتی ناگفته مانده و اطلاعاتی که در زبان حفظ شده‌اند.

بیشتر این کلمات و برگردان‌ها نشانگر سنی بودن مؤلف است که نشانه‌های شیعی را به گونه‌ای دیگر می‌فهمد.

از طرفی باید ببینم اَمین که مترادف آمین آمده با صفت امین که صفت پیامبر بود یکی‌ست یا نه؟ اگر یکی باشند، سریانی بودنش جالب‌تر می‌شود.

@faryad_naseri

در ادامه خواندن «تراجم الاعاجم» رسیدم به این‌که امین صفت شهر مکه هم هست.

بلد الامین به معنای شهر استوار که مکه را گویند. یادم آمد باره خوانده‌ام دقت نکرده‌ام.

از دیگر نکات جالب برگردان‌ها عینی بودن فهم مترجم از واژهاست نه ذهنی و ماورایی به‌طور مثال

الحنیف: برگشته از کیشهاء (کیش‌های) بد.
نمی‌گوید مسلمان شده یا تسلیم شده یا هر چیز دیگری. می‌گوید برگشته از کیش بد.

الطغیان، الطاغیه: از حد در گذشته پس طاغوتی شدن چیزی را از حد گذراندن است.

التَّوَلِّی: برگشتن، دوستی داشتن با کسی، به کار کسی قیام کردن.

زکوه: حق خدای که به درویش دهند.

قرآن و دعا هم هر دو خواندن معنی شده‌اند.

یعنی تو از راه و روش بد برگردی و راه و روش درست بگزینی حنیف و ایمان آورده و از گرویدگانی وگرنه کافر و ناگرویده به راه و رسم درستی.

@faryad_naseri

سومین یادداشت از خواندن «تراجم الاعاجم»

در سوره‌ی الیل و سوره الشمس چند نکته نظرم را جلب کرد. یکی معنای وجه که صورت و رضا آورده شده است. بعد دیدم ما در كنایات خودمان معنای رضا را به شکلهایی به کار می‌بریم. به کاری روی آوردن و به سمتی و چیزی رو کردن یا روی گردان شدن و رو گرفتن از چیزی، در خود معنای رضا داشتن هم دارد. رضایتی که به میل و تمنا می‌رسد.

نکته‌ی بعدی قاطعیت یک چیز بود برای رساندن معنای چند واژه. تن برای نفس و جسم و جسد و بدن. همان‌طور که آشکار است امروزه این کلمات هاله‌ها و تفاوت‌های معنایی زیادی دارند در حالی که ذکر تن برای همه‌ی این واژه‌ها بیانگر فهم مادی ما در وقت‌های گذشته است.

نکته‌ی بعدی فهم عام ما از واژه‌ی بعث و بعثت است که البته درباره‌اش با دقت بیشتری باید سخن گفت. یا به قول عزیزی فهم استعاری ما از این واژه عام شده است، یعنی برگزیده شدن.
در حالی که در سوره‌ی شمس الانبعاث، برخاستن آورده شده است.

پی‌نوشت: جواد نوری عزیز متذکر شد که در قرآن فعل بعثت و برانگیخته شدن برای کلاغ هم به کار رفته است.

بعث یعنی برانگیختگی و بعثت یعنی برانگیخته شدن توسط کسی، یعنی کسی چیزی را به کاری برانگیخته کند
و‌فعل عام نیز هست، در قرآن کلاغ نیز برای امری مبعوث شده است،
فبعث الله غراب لیبحث فی الارض لیریه کیف یواری سواه اخیه قال یا ویلتاه اعجزت و ان اکون مثل هذا الغراب....


@faryad_naseri

چهارمین یادداشت از «تراجم الاعاجم»
در یادداشت پیشین حرف بیشتر بر سر بعث و بعثت رفت. این یادداشت را هم با همین واژه می‌آغازیم.
در سوره‌ی مطففین مینه‌ی بعث، برانگیختن و فرستادن آورده شده است.

کمی هم شاعرانه برویم. کُنُوس را «در جایگاه شدن آهو» نوشته است،
الكُنَّسُ و الخُنَّسُ را ستارگان متحیر؛ باید که این دو، ستارگان ویژه‌ای باشند. (باید بگردم و بجورم. دوستی اگر داناست. زحمت گشتن ما را کم کند)

یکی دو‌ هم کلمه باید در یادداشتهای پیشین می‌آوردم و فراموش کرده‌ام. مثلن دنیا که زن نزدیکتر فهم شده و ما در فرهنگهای دم دست زن بسیار نزدیکی کننده هم برایش داریم.

و در آخر السفر با تشدید سین و سکون فاء و راء با پیش که سین با زبر (السَّفر) نوشتن است و با زیر (السِّفر) نامه، سافر هم نویسنده است.

@faryad_naseri

پنجمین یادداشت از «تراجم الاعاجم»

بسیار بارها شنیده‌ایم که داوود رسول کتابی داشته هرچند که شریعت نویی نیاورده اما چون رسولان صاحب شریعت کتاب داشته است و این کتاب داشتن رسولان چه استعاره‌ی خوب و خوشی‌ست.

در تراجم الزُّبُر، نبشته‌ها فهم شده است و مفردش را الزبور آورده است. پس داودد صاحب نوشته بوده است.

و واژه‌ی شیعه که امروز بر پیروان فرزندان رسول اسلام اشاره دارد، «گروهی هم دل» آورده شده است.

الوحی این واژه را ما امروز چنین می‌فهمیم: رسیدن سخنان خداوند به رسولان است که فرشتگان می‌آورند. در حالی که در تراجم سخن پوشیده فهم شده است.

دو واژه‌ی دیگر که می‌خواستم در میان بگذارم. یکی امام است که برابر نخستش را پیش‌رو آورده است و دیگری روح که برابرش قرآن آورده.
-------
پی‌نوشت:
در یکی از زیرنویس‌ها دیدم هسته‌ی میوه و گیاهان را استه آورده است. همین به واژه روشنم کرد که پس این هست و است گیاهان است و من چه کور بودم بعد رفتم سراغ دانه، دان با وند ه. اولی با بن گذشته و ه، این اما با بن آینده و ه. دانه تمام دانش گیاه است به یکجا. است و هست اوست.

پی‌نوشت دوم: چگونه تسلیت بگویم به مردم و چگونه خودم را تسلی بدهم، قهر طبیعت را می‌شود تحمل کرد بی‌تدبیری و رها کردن مردم را چگونه تحمل کنیم؟

@faryad_naseri

ششمین یادداشت «تراجم الاعاجم»

نام و واژه‌ی بعل از آن‌رو برایم مهم است که به باور سردار صالحی این واژه تبار که‌بعل و که‌بل و کابل و همچنین قبله است. گشتن دین در جهان را سردار صالحی گاه قبله‌گردانی می‌خواند.
در قرآن و به نقل از تراجم بعل بتی‌ست که به‌دست الیاس رسول شکسته شد و هم‌چنین شوهر است.
می‌شود این داده‌ها را در تاریخ خانواده خواند. در زن‌سالاری و مردسالاری و جنگ بین فرادست و فرو دست شدن شکل‌های خانواده.
-البته این تنها یک حدس و گمان است اما گمانی که می‌شود ردش را گرفت و یا ردش کرد یا پذیرفتنیش کرد- بعد از بعد جانّ است که قابل دقت است. سه برابر در تراجم برایش دیده‌ام پدر یا مادر جن، مار بزرگ که جنین و اجنه هم با این واژه همریشه‌اند. اگر روایت فریفته شدن آدم و اوا یا حوا را به یاد آوریم که در روایت مسیحی ماری آنها را فریفت و در روایت اسلامی شیطان می‌شود این اختلاف را اینجا بر سر واژگان دید که شیطان هم از جنیان است و جانّ مار بزرگ است.

اما آخرین واژه‌ی این یادداشت ولایت است که هم پادشاهی و هم دوستی در برابر آورده شده است.
----
پی‌نوشت:
تاکنون هییچ دقت کرده‌اید که در واژ‌ه‌های بچه و ببم و بم و baby این باء و ب چیست در آغازشان؟ گمان من این است این ب و باء همان فعل بی در زبانهای ایرانی و Be لاتین است. بود و بودن کوچک: بچه.
این را هم بگویم من ریشه‌شناسی بچه را ندیده‌ام. اگر کسی دیده و مستند دارد و غیر از این است، لطف کند، برساند.

@faryad_naseri

هفتمین یادداشت «تراجم الاعاجم»

شاید برای‌تان جالب باشد که بدانید نویسنده‌ی تراجم جایی معاد را مکه دریافته است. الی معاد: الی مکه.

در یادداشت پیشین هم اشاره‌هایی به واژه‌ی بعل کردم و در سوره‌ی نور دیدم البَعلُ را شوهر نوشته است.

الصَّلوة را که بیشتر ترجمه‌ها نماز نوشته‌اند با فعل قیام کردن در تراجم کنشت جهودان آورده است و در زیر نویس اشاره کرده است که اصل لغت عبرانی است.

قبل از این کلمات در سوره‌ی بلد ذو را خوانده بودم که برابرش، خداوند آورده بود امروز در گپی که با دوستی تازه گپ -کورش رضاپور- داشتم حرف از زاگرس و زیگورات شد. گمانم ذو می‌تواند با زا و زی اول این کلمات خوانده شود. اگر زاگرس و زیگورات به معنای کوه خدا باشد چنان‌که ایشان گفتند.

@faryad_naseri

 

دوباره جهان را نگاه خواهم کرد

در هیأت گیاهی که

بر شانه جاده رسته است.

 دوباره خواهی رقصید

بر دامن کوهی بلند

در لباس گلی وحشی

 خودم را نگاه خواهم کرد

به شکل جوانی

تو را نگاه خواهم کرد

در پوستی تازه

که جهان را نگاه می کنی

که می رقصی

 مرگ سرافکنده را باش!

از کتاب #سرزدن
#فریاد_ناصری

در این کانال به جز معرفی و نقد
چند کتاب را به شکلی کارگاهی کار کرده‌ام.
انیس‌العشاق
در حد مختصر فصوص‌ ابن‌عربی که ناقص ماند
تراجم‌الاعاجم
به شکل ناقصی چهل مجلس نخشبی
اما کتاب سوار بر ابدیت را می‌خواهم در دفتر نشر حکمت‌کلمه در چند جلسه‌ی رایگان بخوانم و بخوانیم و شرح دهم و شرح دهیم.
متقاضیان
به این نشانی پیام دهند:
@faryadnaseri

کل حرف این است: نیمی از مریضی‌ها از عشقند. و عشق هم اشتغال قلب و حواس و چشم و گوش است بدون میل به سکس و هم‌خوابگی بل‌که مطلوب مطلق عشق تماشاست بدون هیچ چشم داشتی.
و چاره‌اش هم چیزی نیست جز هم‌خوابگی و حساب و کتاب و کش‌مکش‌ها. (اینجا چاره یعنی از بین برنده‌ی عشق)

هر چیزی متحرکی بالاخره ساکن خواهد شد.


سوار بر ابدیت

ابی‌الحسن محمدبن یوسف العامری النیسابوری
*
محققان دریافتند که جسد انسان در طی فرآیند تجزیه "بطور قابل توجهی" حرکت می‌کنند.
*
دستها حرکت می‌کنند، پاها راه می‌روند. تا آخرین قصه را بگویند.

گرچه قلب است نقد دل بپذیر
که تویی یار دلپذیر ای دوست

کمال خجندی

بخش‌هایی از یک مقاله درباره‌ی تندرکیا و مقایسه‌ی تلاش ادبی او با کاروبار نیما در روزنامه‌ی اعتماد امروز پنج‌شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۸ امیدوارم کل مقاله در مجله‌ای منتشر شود. البته عنوان مطلب «تندرکیا، روحی فروزان» بود که در روزنامه تغییر داده‌اند.

سپاس از بهنام ناصری
#نیما_یوشیج
#تندر_کیا
#شاهین
#فرشاد_سنبل_دل
#فریاد_ناصری
#روزنامه_اعتماد

خنده الهیات چهره‌ای ماست

مرداد ۱۳۹۳ من پروژه‌ای را شروع کردم با نام «نامه‌های آلی» نامه‌ها در گوشی نوشته می‌شدند و در فیس‌بوک منتشر.
آخرینشان تاریخ فروردین ۹۵ را در پای خود دارد.
همان موقع دوستان زیادی به این نامه‌ها از وجوه مختلف توجه نشان دادند.
علی عبداللهی، ایرج ضیایی، امید شمس، علی‌رضا آدینه،... و این اواخر هم مهدی گنجوی خواند و نظر محبت‌آمیزش را گفت.

این نامه‌ها در فیس‌بوک رها شده بودند. عزیزی از عزیزان همه را جمع کرد و برایم فرستاد.

بازشان خواندم و در کانال تلگرامم منتشرشان کردم.
بعد خواستم اینجا و در ایران کتابش کنم. نشد. من هم خطی و کلمه‌ای را نزدم.

رفتم تا بیرون از فارسی کتابش کنم.

حالا دارد کتاب می‌شود و من بسیار خوشحالم. بسیار خوشحالم که باور دارم این نامه‌ها مهمند.

بدون تعارف آرزو می‌کنم همه‌ی شما، همه‌ی هم‌وطنانم، هر کس که توان خواندن دارد این کتاب را بخواند. خواندن این کتاب به گمانم نشان خواهد داد «ما چطور ما شده‌ایم». همین که هستیم.


پی‌نوشت: امکان پخش و فروش در ایران هم خواهد بود.

#نامه‌های_آلی
#فریاد_ناصری

پنجشنبه تبریز خواهم بود

آیین رونمایی از
مجموعه داستان #بی_مقصد
#آرزو_اسلامی
#نشر_حکمت‌کلمه
تبریز
@hekmatkalame

در مملکت ما آن که بنا می‌کند قهرمان نیست آن که ویران می ‌کند قهرمان است.
برای همین هیچ نهاد و حزب پایداری نداریم. کلن تشکل پایداری نداریم.

جشنواره است کتابت را می‌فرستی خارج از چارچوب‌ها- تو چارچوب پذیر نیستی کلن این مملکت از صدر تا ذیلش چارچوب برای رعایت نکردن است- اگر کتاب پذیرفته شد حبذا و پذیرندگان صاحب ارج و فضیلتند.

اگر رد شد تو رادیکالی. اعتراض می‌کنی، کنار گذاشته شدن را کناره‌گیری جا می‌زنی.

و دوستان ساده‌دل ما مدام هورا برایت می‌کشند.
که آفرین خوب خراب کردیشان.
کو بناکننده و سازنده؟
من هم می‌گویم آفرین که در خراب کردن و آدرس غلط دادن و جعل خوب ماهرید.

این ماجرا را می‌شود به چند شکل دید:
اگر اعتراضی به سانسور هست قبل از ارسال کتاب نامه‌ای رسمی نوشته می‌شد خطاب به بنیاد که بخشی برای کتاب‌های چاپ نشده بگذارید. اگر بنیاد قبول نمی‌کرد می‌شد گفت بنیاد شاملو با سانسور است. و ای شرکت‌کنندگان بدانید که شما نیز با سانسورید.

دو در همه جای دنیا قواعد هر امری رعایت می‌شود الا اینجا در دنیا درست مخالفان چیزی در آن شرکت نمی‌کنند و شرکت کنندگان هم قواعد را می‌پذیرند.

سه شرکت کردن با فریب دادن غیراخلاقی است.

چهار کنار گذاشته شدن را کناره‌گیری نشان دادن جعل مبارزه و مبارز است و این کار خبیثانه‌ای‌ست. مبارزان در این مرز و بوم مردانی از لونی دیگر بوده‌اند.

چهار داوران جایزه می‌دانسته‌اند و لابد قواعد جایزه را هم، چرا چیزی نگفته‌اند؟

من به‌شخصه وقتی آقای فرزاد کریمی در اینستاگرامشان کتاب را معرفی کردند. واقعن برایم جالب شد چگونه این کتاب و کجا چاپ شده؟
نشرش را جایی نیافتم. از آقای کریمی پرسیدم. گفتند در تبریز گویا چاپ شده است.

این عمل یک نمایش فریبکارانه است تنها در راستای مطرح کردن نام خود.

مبارزی که خوشحال از «ثنای داور» جایز‌ه‌ای باشد که به قول خودش طرف سانسور است، در پی مبارزه با نهاد سانسور نبوده بلکه باورش این است تا وقتی مرا می‌ستایید خوبید بعد از آن ارجی ندارید.

این اتفاق مهم است چون نشان می‌دهد ما هنوز توان رفتن به جهان نهادها و نوشدن را نداریم. جهان امروز جهان تکثر نهادهای مدنی‌ست. در شکل‌های مختلف و با قواعد گوناگون.


در چنین جهانی روشنفکران و شاعران بنیانگزار جهان متکثرند نه جاعلانی که بیخ اصالت‌ها را می‌زنند. تنها یک بازیگر است که بازی می‌کند. مبارز می‌زند زیر میز، اما نه وقتی که بازی به نفع او نیست.

پی‌نوشت: برای من به‌شخصه این جایزه اهمیت نمادین دارد. من ناشری که دور سوم نیز «سه کتاب» از نشرش بوده، دور قبل یک کتاب و این دوره نیز «سه کتاب» نمادین از این جهت که نشان میدهد در فهم شعر از هر طرف درست رفته‌ام که داوران گوناگون را قانع می‌کند انتخاب‌هایم.

غیر از این اما من جایزه‌ام را از این شعرها و کتاب‌ها می‌گیرم. از خودم می‌گیرم که اکنون دیگر تمامن چهره‌ام شعر است.