چرا بحرانِ مَحَک بالا گرفته است؟
(یادداشتی در باب شعر معاصر و ماجرای کانال مزخرفگرام)
بر خلاف تصور رایج، تعداد هنرمندان، نسبت به جمعیت، افزایش نیافته است بلکه به علت ازدیادِ امکاناتِ ارتباطی، آثار آنان بیشتر به چشم می آید. میگویند امروزه صف شاعرها طولانی شده، در حالی که این وضعیتِ جدیدی نیست، ایرانیان از دیرباز به طور فزاینده اهل شعر و شاعری بوده اند، تنها تفاوتی که به وجود آمده، این است که در گذشته نه چندان دور، شاعر برای شنیده شدن، ناچار بود بهترین کارش را برای نشریه ای بفرستد و منتظر تایید یا اصلاحیه از جانب آن نشریه بماند، و تا شعری در مجله یا روزنامه چاپ یا صدای شاعری از رادیو پخش میشد، عمری میگذشت، اما امروزه بین سرایش و انتشار، به اندازه یک لمس انگشت بر صفحه کلید، زمان و دقت لازم است: یک فرصتِ تکنولوژیکِ مخاطره آمیز!
وقتی به علتِ غلبه اقتصاد هنر و ازدیاد هنرمندان پُر تبلیغ، ناقدِ اهلِ مُداقه -خاصه اگر رکْ گو باشد- در اقلیت قرار گرفته، مورد غضب واقع میشود و دچار سختی فعالیت و معیشت میگردد، بنابراین راه بر گفتمانِ انتقادیِ ثمربخش بسته و فضای هنری به تدریج از منتقدین روش مند و صاحب بیان علمی-پژوهشی خالی میشود؛ این یعنی بحران مضاعف، در فضایی که پیشاپیش، منتقد را یک هنرمند شکست خورده فرض میکنند. در چنین شرایطی کانالی چون مزخرفگرام، یک کانال تلگرامی که شعرهای برخی معاصرین را با بیانی طنز-هجوآمیز و بدون امضاء بررسی میکند، به وجود می آید.
این پدیده علاوه بر مواردی که ذکر شد، سه علت اصلی دیگر نیز دارد:
اولاً: خوانندگان شعر فارسی، به دلیل تربیت ذهنی و پیشینه تاریخی این هنر، از آن انتظار مفاهیم حکمی، فلسفی و عاشقانه را دارند و این انتظارشان حتی در شعر پنج شاعر مهم پیرو شعر نیمایی نیز بر آورده شده، لذا اگرچه ممکن است نتوانند به صورت تخصصی توضیح دهند که یک شعرِ معاصرِ لایکْ خور چرا ارزش ندارد، اما احساس میکنند که یک جای کار ایراد دارد، و هنگامی که با مطالب چنین کانالی مواجه میشوند، حسّ لذتی ناشی از همدلی با یک انتقاد ناگفته به ایشان دست میدهد. نباید از نظر دور داشت که لحن مطالب این کانال، باعث شده است که طیف مخاطبین علاقمند به محتوای سرگرم کننده نیز به آن بپیوندند. از سوی دیگر شاعرانِ رقیب از مطالب این کانال علیه یکدیگر استفاده کرده و در نتیجه راندمانِ بازنشر پُست ها بالا میرود.
ثانیاً: اکثر شعرهایی که هدف نویسنده یا نویسندگان این کانال قرار گرفته اند، ذاتاً پتانسیل هدف شدن را داشته اند و بهترین شعر شاعرانشان نبوده اند؛ به عنوان مثال به ابیات و سطور ذیل بنگرید که هر کدام موضوع یک مطلب-پُست در کانال مذکور شده اند:
(مانند ریگ مهر تو را سکه میکنم/چشمان قوم و خویش تو را در میآورم/تا با پر پیاده بگردیم، پیشِ تو/با هدیه ها دو بال و کمی پر میآورم) - (خستگی را آغوش تو در میکند/وقتی نیستی/عجالتاً چای میخوریم/چه کنیم؟) - (با غم،با غم،با غم،با غم،با غم/هر روز زنی جديد را میبينم/هی میروم و دوباره بايد برگشت/يك مترو هستم با مشتی آدم) - (دختر اگر بود/نامی سخت بر او بگذار/که به آسانی نشود صدایش کرد/نامی که هم خبر از بهار بیاورد هم از آن زمستان ها/نامی چهارفصل/نه مثل ماه/ مثل خورشید/ مثل گل/نامی که تمامی ماه ها را در خودش دارد و تمام روزها را/تا شبیه ما مرعوب آذر نشود) - (دكترها می گويند/ديدنت براي ناراحتی قلبيم خوب است/بيچاره دكترها!/چقدر بايد درس بخوانند/تا بفهمند/ديدنت برای ناراحتی قلبيم خوب است).
ثالثاً: از سویی، جای خالی انجمن ها و نشریات تخصصی شعرِ دارای شورای کارشناسان معتبر که بدون وابستگی محفلی و جناحی، به صورت علمی-تحقیقی و روش مند، نقد شعر منتشر کنند و به مرجع منصفی برای علاقمندان مبدل شوند، به شدت حس میشود؛ از دیگر سو، حجم عظیم تبادلات شعر در فضای شبکه های اجتماعی، بطور طبیعی، و بر اساس اصل کنش و واکنش، و تناسب عرضه و تقاضا، علت ذاتی ایجاد چنین کانالی است. به عبارت دیگر: کثرت اشعار، منجر به بروز نیاز به وحدتِ معیار میشود، زیرا مخاطب در عین اینکه از شعر لذت میبرد، از نقد نیز لذت میبرد. اما چرا برخی این پدیده را ناسازواره میدانند، بحث دیگری است که دقیقاً به علت ناسازوارگی شیوه عرضه شعر در تلگرام روی مینماید. هر شهروند ادب دوست یک کانال و یک گروه دارد و این ها در هزار توی ماتریکس نِتورک، ارجاعت نامتعین با بسامدهای متضاد و متناقض صادر و منتشر کرده، و ناگزیر بازخوردهای متناسب یا نامتناسب را دریافت میکنند. این پدیده میتواند هشداری باشد بر اینکه، اگر راه بر نقدِ و ناقدِ جدی بسته شود، صورت مساله بحرانِ مَحک و نیاز به معیاری برای سنجش ارزش ادبی و هنری پاک نخواهد شد و به شکل های دیگری بروز و ظهور خواهد یافت که ممکن است لزوماً سازنده و زاینده نباشد...
هومن ربیعی راهی - شاعر و پژوهشگر
@faryad_naseri
(یادداشتی در باب شعر معاصر و ماجرای کانال مزخرفگرام)
بر خلاف تصور رایج، تعداد هنرمندان، نسبت به جمعیت، افزایش نیافته است بلکه به علت ازدیادِ امکاناتِ ارتباطی، آثار آنان بیشتر به چشم می آید. میگویند امروزه صف شاعرها طولانی شده، در حالی که این وضعیتِ جدیدی نیست، ایرانیان از دیرباز به طور فزاینده اهل شعر و شاعری بوده اند، تنها تفاوتی که به وجود آمده، این است که در گذشته نه چندان دور، شاعر برای شنیده شدن، ناچار بود بهترین کارش را برای نشریه ای بفرستد و منتظر تایید یا اصلاحیه از جانب آن نشریه بماند، و تا شعری در مجله یا روزنامه چاپ یا صدای شاعری از رادیو پخش میشد، عمری میگذشت، اما امروزه بین سرایش و انتشار، به اندازه یک لمس انگشت بر صفحه کلید، زمان و دقت لازم است: یک فرصتِ تکنولوژیکِ مخاطره آمیز!
وقتی به علتِ غلبه اقتصاد هنر و ازدیاد هنرمندان پُر تبلیغ، ناقدِ اهلِ مُداقه -خاصه اگر رکْ گو باشد- در اقلیت قرار گرفته، مورد غضب واقع میشود و دچار سختی فعالیت و معیشت میگردد، بنابراین راه بر گفتمانِ انتقادیِ ثمربخش بسته و فضای هنری به تدریج از منتقدین روش مند و صاحب بیان علمی-پژوهشی خالی میشود؛ این یعنی بحران مضاعف، در فضایی که پیشاپیش، منتقد را یک هنرمند شکست خورده فرض میکنند. در چنین شرایطی کانالی چون مزخرفگرام، یک کانال تلگرامی که شعرهای برخی معاصرین را با بیانی طنز-هجوآمیز و بدون امضاء بررسی میکند، به وجود می آید.
این پدیده علاوه بر مواردی که ذکر شد، سه علت اصلی دیگر نیز دارد:
اولاً: خوانندگان شعر فارسی، به دلیل تربیت ذهنی و پیشینه تاریخی این هنر، از آن انتظار مفاهیم حکمی، فلسفی و عاشقانه را دارند و این انتظارشان حتی در شعر پنج شاعر مهم پیرو شعر نیمایی نیز بر آورده شده، لذا اگرچه ممکن است نتوانند به صورت تخصصی توضیح دهند که یک شعرِ معاصرِ لایکْ خور چرا ارزش ندارد، اما احساس میکنند که یک جای کار ایراد دارد، و هنگامی که با مطالب چنین کانالی مواجه میشوند، حسّ لذتی ناشی از همدلی با یک انتقاد ناگفته به ایشان دست میدهد. نباید از نظر دور داشت که لحن مطالب این کانال، باعث شده است که طیف مخاطبین علاقمند به محتوای سرگرم کننده نیز به آن بپیوندند. از سوی دیگر شاعرانِ رقیب از مطالب این کانال علیه یکدیگر استفاده کرده و در نتیجه راندمانِ بازنشر پُست ها بالا میرود.
ثانیاً: اکثر شعرهایی که هدف نویسنده یا نویسندگان این کانال قرار گرفته اند، ذاتاً پتانسیل هدف شدن را داشته اند و بهترین شعر شاعرانشان نبوده اند؛ به عنوان مثال به ابیات و سطور ذیل بنگرید که هر کدام موضوع یک مطلب-پُست در کانال مذکور شده اند:
(مانند ریگ مهر تو را سکه میکنم/چشمان قوم و خویش تو را در میآورم/تا با پر پیاده بگردیم، پیشِ تو/با هدیه ها دو بال و کمی پر میآورم) - (خستگی را آغوش تو در میکند/وقتی نیستی/عجالتاً چای میخوریم/چه کنیم؟) - (با غم،با غم،با غم،با غم،با غم/هر روز زنی جديد را میبينم/هی میروم و دوباره بايد برگشت/يك مترو هستم با مشتی آدم) - (دختر اگر بود/نامی سخت بر او بگذار/که به آسانی نشود صدایش کرد/نامی که هم خبر از بهار بیاورد هم از آن زمستان ها/نامی چهارفصل/نه مثل ماه/ مثل خورشید/ مثل گل/نامی که تمامی ماه ها را در خودش دارد و تمام روزها را/تا شبیه ما مرعوب آذر نشود) - (دكترها می گويند/ديدنت براي ناراحتی قلبيم خوب است/بيچاره دكترها!/چقدر بايد درس بخوانند/تا بفهمند/ديدنت برای ناراحتی قلبيم خوب است).
ثالثاً: از سویی، جای خالی انجمن ها و نشریات تخصصی شعرِ دارای شورای کارشناسان معتبر که بدون وابستگی محفلی و جناحی، به صورت علمی-تحقیقی و روش مند، نقد شعر منتشر کنند و به مرجع منصفی برای علاقمندان مبدل شوند، به شدت حس میشود؛ از دیگر سو، حجم عظیم تبادلات شعر در فضای شبکه های اجتماعی، بطور طبیعی، و بر اساس اصل کنش و واکنش، و تناسب عرضه و تقاضا، علت ذاتی ایجاد چنین کانالی است. به عبارت دیگر: کثرت اشعار، منجر به بروز نیاز به وحدتِ معیار میشود، زیرا مخاطب در عین اینکه از شعر لذت میبرد، از نقد نیز لذت میبرد. اما چرا برخی این پدیده را ناسازواره میدانند، بحث دیگری است که دقیقاً به علت ناسازوارگی شیوه عرضه شعر در تلگرام روی مینماید. هر شهروند ادب دوست یک کانال و یک گروه دارد و این ها در هزار توی ماتریکس نِتورک، ارجاعت نامتعین با بسامدهای متضاد و متناقض صادر و منتشر کرده، و ناگزیر بازخوردهای متناسب یا نامتناسب را دریافت میکنند. این پدیده میتواند هشداری باشد بر اینکه، اگر راه بر نقدِ و ناقدِ جدی بسته شود، صورت مساله بحرانِ مَحک و نیاز به معیاری برای سنجش ارزش ادبی و هنری پاک نخواهد شد و به شکل های دیگری بروز و ظهور خواهد یافت که ممکن است لزوماً سازنده و زاینده نباشد...
هومن ربیعی راهی - شاعر و پژوهشگر
@faryad_naseri
مرگ به من آموخت
چشم
چگونه خشک میشود
و اشکها
چگونه به سنگ میرسند
اینطور بود،
که کوهستان بزرگی شدم
عشق به من آموخت
چگونه تکهتکه شوم
و هر تکهام خودم باشد
اینطور بود،
که آیینهای شکسته شدم
تکبهتک در این سطرها مردهام
تا تو با این شعر زندگی بکنی
#اوراد_حاشا
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
چشم
چگونه خشک میشود
و اشکها
چگونه به سنگ میرسند
اینطور بود،
که کوهستان بزرگی شدم
عشق به من آموخت
چگونه تکهتکه شوم
و هر تکهام خودم باشد
اینطور بود،
که آیینهای شکسته شدم
تکبهتک در این سطرها مردهام
تا تو با این شعر زندگی بکنی
#اوراد_حاشا
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
در حال خواندن فرهنگ «تراجم الاعاجم» هستم. فرهنگی از سدهی شش بعضیها مدعی شدهاند این فرهنگ مرتب شدهی «لسان التنزیل» است که در مقدمهی کتاب مذکور، از فرهنگ دهخدا قولی خلافِ این آوردهاند.
از شیرینیهای لغات فارسی و برگردانها که بگذریم خواستم در چند کلمه شریکتان کنم:
العالَم: گونهای از مخلوقات
آمین و اَمین: چنین باد (سریانی)
الخَلقُ: آفریدن. و دروغ گفتن. و اندازه کردن
کوثر: نیکی بسیار. و گویند جوییست در بهشت. و گویند چهار یار مصطفی (ص): ابوبکر و عمر و عثمان و حضرت امیر.
واَنحر: دست بر سینه نه
نحر: کشتن شتر. و دست بر سینه نهادن در نماز
الثقلین: پری و آدمی.
قصد از آوردن این کلمات ورود به جهان پنهان کتاب است. سویههای باوری و عقیدتی ناگفته مانده و اطلاعاتی که در زبان حفظ شدهاند.
بیشتر این کلمات و برگردانها نشانگر سنی بودن مؤلف است که نشانههای شیعی را به گونهای دیگر میفهمد.
از طرفی باید ببینم اَمین که مترادف آمین آمده با صفت امین که صفت پیامبر بود یکیست یا نه؟ اگر یکی باشند، سریانی بودنش جالبتر میشود.
@faryad_naseri
از شیرینیهای لغات فارسی و برگردانها که بگذریم خواستم در چند کلمه شریکتان کنم:
العالَم: گونهای از مخلوقات
آمین و اَمین: چنین باد (سریانی)
الخَلقُ: آفریدن. و دروغ گفتن. و اندازه کردن
کوثر: نیکی بسیار. و گویند جوییست در بهشت. و گویند چهار یار مصطفی (ص): ابوبکر و عمر و عثمان و حضرت امیر.
واَنحر: دست بر سینه نه
نحر: کشتن شتر. و دست بر سینه نهادن در نماز
الثقلین: پری و آدمی.
قصد از آوردن این کلمات ورود به جهان پنهان کتاب است. سویههای باوری و عقیدتی ناگفته مانده و اطلاعاتی که در زبان حفظ شدهاند.
بیشتر این کلمات و برگردانها نشانگر سنی بودن مؤلف است که نشانههای شیعی را به گونهای دیگر میفهمد.
از طرفی باید ببینم اَمین که مترادف آمین آمده با صفت امین که صفت پیامبر بود یکیست یا نه؟ اگر یکی باشند، سریانی بودنش جالبتر میشود.
@faryad_naseri
Forwarded from نشر حکمت کلمه
بعد از یکسال آغاز پخش رسمی رمان مهم #اورلیا
اثر #ژرار_دونروال
#زهرا_خانلو
با نقاشی اختصاصی #ستاره_بهبهانی
#نشر_حکمت_کلمه
@faryad_naseri
@hekmatkalame
اثر #ژرار_دونروال
#زهرا_خانلو
با نقاشی اختصاصی #ستاره_بهبهانی
#نشر_حکمت_کلمه
@faryad_naseri
@hekmatkalame
نامهی پنجاه و هفت
آلی جانم
دیروز عاقبت گریستم. هرچه کردم نشد که از گوشهی چشم سر نخورد. خورد. گریستم که آدمی چطور میتواند اینقدر پیچیده و کدر شده باشد که ما شدهایم. گمان نمیبرم هیچجا آدمی اینقدر کدر شده باشد. شاید هم شده من که ندیدهام. نرفتهام. تا این کدورت به جان است تنهایی آدمی را چاره نیست. چطور بگویم این کدورت را که چیست؟ مثل هواست. مثل آب است. نفس میکشیم. مینوشیم و تاریکی در رگهامان قدم میگذارد. آخ کاش ترکی بلد بودی. شعر «بچه مار» رامیز روشن را میخواندی که بچه مار به دنیا میآید و از آب و از هوا و نرمی خاک و چمن ذوق میکند بی آنکه بداند همینها ذره ذره در جانش بدل به زهر میشوند. تمثیل را داری؟ تجربهها بیش از آنکه دانای روشنیهامان کنند بلد زهرمان کردهاند. این بلد بودن آلی این بلد بودن، بعضیها به طرز خطرناکی بلد شدهاند که چطور آب مهر را بنوشند و... نمیدانم نمیدانم انگار همهمان به راهی رفتهایم که آب و هوا و نور را زهر میکند. این بلد بودن را میگویم، این تیرگی و کدری را. هر روز میگویم نه دیگر، اینقدر ساده نیستم که از آدمی شگفتزده شوم اما آممان، آممان که آدمی مخلوق هزار فن است. راستی آلی جانم من و تو، کجا و کی، شگفتزده کردهایم آدمیان را؟
۹۳/۱/۲۲
#فریاد_ناصری —-------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جانم
دیروز عاقبت گریستم. هرچه کردم نشد که از گوشهی چشم سر نخورد. خورد. گریستم که آدمی چطور میتواند اینقدر پیچیده و کدر شده باشد که ما شدهایم. گمان نمیبرم هیچجا آدمی اینقدر کدر شده باشد. شاید هم شده من که ندیدهام. نرفتهام. تا این کدورت به جان است تنهایی آدمی را چاره نیست. چطور بگویم این کدورت را که چیست؟ مثل هواست. مثل آب است. نفس میکشیم. مینوشیم و تاریکی در رگهامان قدم میگذارد. آخ کاش ترکی بلد بودی. شعر «بچه مار» رامیز روشن را میخواندی که بچه مار به دنیا میآید و از آب و از هوا و نرمی خاک و چمن ذوق میکند بی آنکه بداند همینها ذره ذره در جانش بدل به زهر میشوند. تمثیل را داری؟ تجربهها بیش از آنکه دانای روشنیهامان کنند بلد زهرمان کردهاند. این بلد بودن آلی این بلد بودن، بعضیها به طرز خطرناکی بلد شدهاند که چطور آب مهر را بنوشند و... نمیدانم نمیدانم انگار همهمان به راهی رفتهایم که آب و هوا و نور را زهر میکند. این بلد بودن را میگویم، این تیرگی و کدری را. هر روز میگویم نه دیگر، اینقدر ساده نیستم که از آدمی شگفتزده شوم اما آممان، آممان که آدمی مخلوق هزار فن است. راستی آلی جانم من و تو، کجا و کی، شگفتزده کردهایم آدمیان را؟
۹۳/۱/۲۲
#فریاد_ناصری —-------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
در ادامه خواندن «تراجم الاعاجم» رسیدم به اینکه امین صفت شهر مکه هم هست.
بلد الامین به معنای شهر استوار که مکه را گویند. یادم آمد باره خواندهام دقت نکردهام.
از دیگر نکات جالب برگردانها عینی بودن فهم مترجم از واژهاست نه ذهنی و ماورایی بهطور مثال
الحنیف: برگشته از کیشهاء (کیشهای) بد.
نمیگوید مسلمان شده یا تسلیم شده یا هر چیز دیگری. میگوید برگشته از کیش بد.
الطغیان، الطاغیه: از حد در گذشته پس طاغوتی شدن چیزی را از حد گذراندن است.
التَّوَلِّی: برگشتن، دوستی داشتن با کسی، به کار کسی قیام کردن.
زکوه: حق خدای که به درویش دهند.
قرآن و دعا هم هر دو خواندن معنی شدهاند.
یعنی تو از راه و روش بد برگردی و راه و روش درست بگزینی حنیف و ایمان آورده و از گرویدگانی وگرنه کافر و ناگرویده به راه و رسم درستی.
@faryad_naseri
بلد الامین به معنای شهر استوار که مکه را گویند. یادم آمد باره خواندهام دقت نکردهام.
از دیگر نکات جالب برگردانها عینی بودن فهم مترجم از واژهاست نه ذهنی و ماورایی بهطور مثال
الحنیف: برگشته از کیشهاء (کیشهای) بد.
نمیگوید مسلمان شده یا تسلیم شده یا هر چیز دیگری. میگوید برگشته از کیش بد.
الطغیان، الطاغیه: از حد در گذشته پس طاغوتی شدن چیزی را از حد گذراندن است.
التَّوَلِّی: برگشتن، دوستی داشتن با کسی، به کار کسی قیام کردن.
زکوه: حق خدای که به درویش دهند.
قرآن و دعا هم هر دو خواندن معنی شدهاند.
یعنی تو از راه و روش بد برگردی و راه و روش درست بگزینی حنیف و ایمان آورده و از گرویدگانی وگرنه کافر و ناگرویده به راه و رسم درستی.
@faryad_naseri
با هر ترانهای که برقصی
جای دستهایت
دور گردن من خالیست
By every song you dance
your hands
are missed around my neck
#فریاد_ناصری
برگردان: #سلاله_گرامیان
#Persian_poem
@faryad_naseri
جای دستهایت
دور گردن من خالیست
By every song you dance
your hands
are missed around my neck
#فریاد_ناصری
برگردان: #سلاله_گرامیان
#Persian_poem
@faryad_naseri
Forwarded from نشر حکمت کلمه
از سری کتابهای جیبی با ترجمهی روان کامران برادران، داستانهایی که وقت خواندن فراموش میکنید ترجمه است.
تکهای از داستان «لارا»
لارا ادامه داد:«میبینی، من واقعا حق دارم فکر کنم در زندگی بعدیام به موجود پستتری بدل میشوم. به نظرم بدل به نوعی حیوان میشوم. از طرفی، من آنقدرها هم آدم بدی نبودم. بنابراین به نظرم حیوان قشنگ و باوقار و شاد و شنگولی بشوم؛ شاید سمور آبی»
آماندا گفت: « اصلا نمیتوانم به صورت سمور تصورت کنم.»
لارا گفت: «اگر اینطوری استفکر نکنم مرا در قالب فرشته هم بتوانی تصور کنی»
#قصهگو و سه داستان دیگر
#اچ_اچ_مونرو
#saki
#Literature
#ادبیات
#Short_story
#داستان_کوتاه
#English_literature
ترجمهي #کامران_برادران
#نشر_حکمت_کلمه
تکهای از داستان «لارا»
لارا ادامه داد:«میبینی، من واقعا حق دارم فکر کنم در زندگی بعدیام به موجود پستتری بدل میشوم. به نظرم بدل به نوعی حیوان میشوم. از طرفی، من آنقدرها هم آدم بدی نبودم. بنابراین به نظرم حیوان قشنگ و باوقار و شاد و شنگولی بشوم؛ شاید سمور آبی»
آماندا گفت: « اصلا نمیتوانم به صورت سمور تصورت کنم.»
لارا گفت: «اگر اینطوری استفکر نکنم مرا در قالب فرشته هم بتوانی تصور کنی»
#قصهگو و سه داستان دیگر
#اچ_اچ_مونرو
#saki
#Literature
#ادبیات
#Short_story
#داستان_کوتاه
#English_literature
ترجمهي #کامران_برادران
#نشر_حکمت_کلمه
نامهی پنجاه و هشت
آلی جان
هر بار بر استخان زانو خم شدم
گفتم دوست
و این تسلی بود بر من
عکسی بگیر از فوج بیقراری این پرندگان
عکسی خندان
عکسی بی جفت
عکسی با استخوانبندی شاعر
زیرش حتمن بنویس
نفر سوم از سمت چپ احسام
ای احسام
ای خیال تکیدهی روشن
وقتی مینویسم روشن نک انگشتانم
نک انگشتانم را چطور بنویسم تا که بفهمی
بفهمی که از مغز استخان سر میچرخانم و سنگی میجورم
جز به شانه نیست
به شانهی راستم سر میگذارم و میگریم از غمهات
سر به شانهی چپ میگذارم و قلبت
آه قلبت
در شانهی چپ است که میخندم از شادیهات
میخندم و میروم از مسیر رگهای درشت
میروم از همین دست
تا که بمیرم
۹۴/۱/۲۷
#فریاد_ناصری —---------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جان
هر بار بر استخان زانو خم شدم
گفتم دوست
و این تسلی بود بر من
عکسی بگیر از فوج بیقراری این پرندگان
عکسی خندان
عکسی بی جفت
عکسی با استخوانبندی شاعر
زیرش حتمن بنویس
نفر سوم از سمت چپ احسام
ای احسام
ای خیال تکیدهی روشن
وقتی مینویسم روشن نک انگشتانم
نک انگشتانم را چطور بنویسم تا که بفهمی
بفهمی که از مغز استخان سر میچرخانم و سنگی میجورم
جز به شانه نیست
به شانهی راستم سر میگذارم و میگریم از غمهات
سر به شانهی چپ میگذارم و قلبت
آه قلبت
در شانهی چپ است که میخندم از شادیهات
میخندم و میروم از مسیر رگهای درشت
میروم از همین دست
تا که بمیرم
۹۴/۱/۲۷
#فریاد_ناصری —---------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
نشر حکمت کلمه (@Hekmatkalame) Tweeted:
حالا ببین که سرزده زیبایی
#نشر_حکمت_کلمه
#hekmatkalamepublishing https://t.co/XC9R07Ltiu https://twitter.com/Hekmatkalame/status/928685825658892290?s=17
حالا ببین که سرزده زیبایی
#نشر_حکمت_کلمه
#hekmatkalamepublishing https://t.co/XC9R07Ltiu https://twitter.com/Hekmatkalame/status/928685825658892290?s=17
Twitter
نشر حکمت کلمه
https://t.co/3wTc4v8IYc
سومین یادداشت از خواندن «تراجم الاعاجم»
در سورهی الیل و سوره الشمس چند نکته نظرم را جلب کرد. یکی معنای وجه که صورت و رضا آورده شده است. بعد دیدم ما در كنایات خودمان معنای رضا را به شکلهایی به کار میبریم. به کاری روی آوردن و به سمتی و چیزی رو کردن یا روی گردان شدن و رو گرفتن از چیزی، در خود معنای رضا داشتن هم دارد. رضایتی که به میل و تمنا میرسد.
نکتهی بعدی قاطعیت یک چیز بود برای رساندن معنای چند واژه. تن برای نفس و جسم و جسد و بدن. همانطور که آشکار است امروزه این کلمات هالهها و تفاوتهای معنایی زیادی دارند در حالی که ذکر تن برای همهی این واژهها بیانگر فهم مادی ما در وقتهای گذشته است.
نکتهی بعدی فهم عام ما از واژهی بعث و بعثت است که البته دربارهاش با دقت بیشتری باید سخن گفت. یا به قول عزیزی فهم استعاری ما از این واژه عام شده است، یعنی برگزیده شدن.
در حالی که در سورهی شمس الانبعاث، برخاستن آورده شده است.
پینوشت: جواد نوری عزیز متذکر شد که در قرآن فعل بعثت و برانگیخته شدن برای کلاغ هم به کار رفته است.
بعث یعنی برانگیختگی و بعثت یعنی برانگیخته شدن توسط کسی، یعنی کسی چیزی را به کاری برانگیخته کند
وفعل عام نیز هست، در قرآن کلاغ نیز برای امری مبعوث شده است،
فبعث الله غراب لیبحث فی الارض لیریه کیف یواری سواه اخیه قال یا ویلتاه اعجزت و ان اکون مثل هذا الغراب....
@faryad_naseri
در سورهی الیل و سوره الشمس چند نکته نظرم را جلب کرد. یکی معنای وجه که صورت و رضا آورده شده است. بعد دیدم ما در كنایات خودمان معنای رضا را به شکلهایی به کار میبریم. به کاری روی آوردن و به سمتی و چیزی رو کردن یا روی گردان شدن و رو گرفتن از چیزی، در خود معنای رضا داشتن هم دارد. رضایتی که به میل و تمنا میرسد.
نکتهی بعدی قاطعیت یک چیز بود برای رساندن معنای چند واژه. تن برای نفس و جسم و جسد و بدن. همانطور که آشکار است امروزه این کلمات هالهها و تفاوتهای معنایی زیادی دارند در حالی که ذکر تن برای همهی این واژهها بیانگر فهم مادی ما در وقتهای گذشته است.
نکتهی بعدی فهم عام ما از واژهی بعث و بعثت است که البته دربارهاش با دقت بیشتری باید سخن گفت. یا به قول عزیزی فهم استعاری ما از این واژه عام شده است، یعنی برگزیده شدن.
در حالی که در سورهی شمس الانبعاث، برخاستن آورده شده است.
پینوشت: جواد نوری عزیز متذکر شد که در قرآن فعل بعثت و برانگیخته شدن برای کلاغ هم به کار رفته است.
بعث یعنی برانگیختگی و بعثت یعنی برانگیخته شدن توسط کسی، یعنی کسی چیزی را به کاری برانگیخته کند
وفعل عام نیز هست، در قرآن کلاغ نیز برای امری مبعوث شده است،
فبعث الله غراب لیبحث فی الارض لیریه کیف یواری سواه اخیه قال یا ویلتاه اعجزت و ان اکون مثل هذا الغراب....
@faryad_naseri
چهارمین یادداشت از «تراجم الاعاجم»
در یادداشت پیشین حرف بیشتر بر سر بعث و بعثت رفت. این یادداشت را هم با همین واژه میآغازیم.
در سورهی مطففین مینهی بعث، برانگیختن و فرستادن آورده شده است.
کمی هم شاعرانه برویم. کُنُوس را «در جایگاه شدن آهو» نوشته است،
الكُنَّسُ و الخُنَّسُ را ستارگان متحیر؛ باید که این دو، ستارگان ویژهای باشند. (باید بگردم و بجورم. دوستی اگر داناست. زحمت گشتن ما را کم کند)
یکی دو هم کلمه باید در یادداشتهای پیشین میآوردم و فراموش کردهام. مثلن دنیا که زن نزدیکتر فهم شده و ما در فرهنگهای دم دست زن بسیار نزدیکی کننده هم برایش داریم.
و در آخر السفر با تشدید سین و سکون فاء و راء با پیش که سین با زبر (السَّفر) نوشتن است و با زیر (السِّفر) نامه، سافر هم نویسنده است.
@faryad_naseri
در یادداشت پیشین حرف بیشتر بر سر بعث و بعثت رفت. این یادداشت را هم با همین واژه میآغازیم.
در سورهی مطففین مینهی بعث، برانگیختن و فرستادن آورده شده است.
کمی هم شاعرانه برویم. کُنُوس را «در جایگاه شدن آهو» نوشته است،
الكُنَّسُ و الخُنَّسُ را ستارگان متحیر؛ باید که این دو، ستارگان ویژهای باشند. (باید بگردم و بجورم. دوستی اگر داناست. زحمت گشتن ما را کم کند)
یکی دو هم کلمه باید در یادداشتهای پیشین میآوردم و فراموش کردهام. مثلن دنیا که زن نزدیکتر فهم شده و ما در فرهنگهای دم دست زن بسیار نزدیکی کننده هم برایش داریم.
و در آخر السفر با تشدید سین و سکون فاء و راء با پیش که سین با زبر (السَّفر) نوشتن است و با زیر (السِّفر) نامه، سافر هم نویسنده است.
@faryad_naseri
نامهی پنجاه و نه
آلی جانم
بیدار میشوم و میگویم احسام
اگر میتوانی
اگر میتوانی
اگر...
و بعد و بعد و بعد نمیتوانم بگویم:
نجاتم بده
چرا باید دوزخ درونم را رو کنم؟
تاریکی و روشنایی دو راه که بیشتر ندارد
به خواهرانم از غارها چیزی نگفتهام
برادرم نیز نمیداند
نمیداند
گفتم
تا روز آفتاب بیاید و نیامد
و آن دو راهی
آن دو راهی درخشان بیسو شد
خواهرانم
شما یکیتان
وارث صبوری استخوانهام باشید و کوه
یکیتان
به علفها بگوید
رستن... بگوید رستن
کوچکترینتان
بگذارید آب باشد
و اما برادرم
مرد باید
مرد باید به خانه برگردد
شده حتا جنازهاش
و جنازهاش شهادت دهد به نیکی
احسام بلند شو
بلند شو حتا اگر نمیتوانی
اگر نمیتوانی نجاتم دهی
از پریشانیام مپرس
که من این سورت غمگین و ناگهان را
به یاد روزگاری که کلمات معجزه بودند
برایت گذاشتم و رفتم
رفتم که بمیرم
۹۴/۱/۲۸
#فریاد_ناصری —------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جانم
بیدار میشوم و میگویم احسام
اگر میتوانی
اگر میتوانی
اگر...
و بعد و بعد و بعد نمیتوانم بگویم:
نجاتم بده
چرا باید دوزخ درونم را رو کنم؟
تاریکی و روشنایی دو راه که بیشتر ندارد
به خواهرانم از غارها چیزی نگفتهام
برادرم نیز نمیداند
نمیداند
گفتم
تا روز آفتاب بیاید و نیامد
و آن دو راهی
آن دو راهی درخشان بیسو شد
خواهرانم
شما یکیتان
وارث صبوری استخوانهام باشید و کوه
یکیتان
به علفها بگوید
رستن... بگوید رستن
کوچکترینتان
بگذارید آب باشد
و اما برادرم
مرد باید
مرد باید به خانه برگردد
شده حتا جنازهاش
و جنازهاش شهادت دهد به نیکی
احسام بلند شو
بلند شو حتا اگر نمیتوانی
اگر نمیتوانی نجاتم دهی
از پریشانیام مپرس
که من این سورت غمگین و ناگهان را
به یاد روزگاری که کلمات معجزه بودند
برایت گذاشتم و رفتم
رفتم که بمیرم
۹۴/۱/۲۸
#فریاد_ناصری —------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
پنجمین یادداشت از «تراجم الاعاجم»
بسیار بارها شنیدهایم که داوود رسول کتابی داشته هرچند که شریعت نویی نیاورده اما چون رسولان صاحب شریعت کتاب داشته است و این کتاب داشتن رسولان چه استعارهی خوب و خوشیست.
در تراجم الزُّبُر، نبشتهها فهم شده است و مفردش را الزبور آورده است. پس داودد صاحب نوشته بوده است.
و واژهی شیعه که امروز بر پیروان فرزندان رسول اسلام اشاره دارد، «گروهی هم دل» آورده شده است.
الوحی این واژه را ما امروز چنین میفهمیم: رسیدن سخنان خداوند به رسولان است که فرشتگان میآورند. در حالی که در تراجم سخن پوشیده فهم شده است.
دو واژهی دیگر که میخواستم در میان بگذارم. یکی امام است که برابر نخستش را پیشرو آورده است و دیگری روح که برابرش قرآن آورده.
-------
پینوشت:
در یکی از زیرنویسها دیدم هستهی میوه و گیاهان را استه آورده است. همین به واژه روشنم کرد که پس این هست و است گیاهان است و من چه کور بودم بعد رفتم سراغ دانه، دان با وند ه. اولی با بن گذشته و ه، این اما با بن آینده و ه. دانه تمام دانش گیاه است به یکجا. است و هست اوست.
پینوشت دوم: چگونه تسلیت بگویم به مردم و چگونه خودم را تسلی بدهم، قهر طبیعت را میشود تحمل کرد بیتدبیری و رها کردن مردم را چگونه تحمل کنیم؟
@faryad_naseri
بسیار بارها شنیدهایم که داوود رسول کتابی داشته هرچند که شریعت نویی نیاورده اما چون رسولان صاحب شریعت کتاب داشته است و این کتاب داشتن رسولان چه استعارهی خوب و خوشیست.
در تراجم الزُّبُر، نبشتهها فهم شده است و مفردش را الزبور آورده است. پس داودد صاحب نوشته بوده است.
و واژهی شیعه که امروز بر پیروان فرزندان رسول اسلام اشاره دارد، «گروهی هم دل» آورده شده است.
الوحی این واژه را ما امروز چنین میفهمیم: رسیدن سخنان خداوند به رسولان است که فرشتگان میآورند. در حالی که در تراجم سخن پوشیده فهم شده است.
دو واژهی دیگر که میخواستم در میان بگذارم. یکی امام است که برابر نخستش را پیشرو آورده است و دیگری روح که برابرش قرآن آورده.
-------
پینوشت:
در یکی از زیرنویسها دیدم هستهی میوه و گیاهان را استه آورده است. همین به واژه روشنم کرد که پس این هست و است گیاهان است و من چه کور بودم بعد رفتم سراغ دانه، دان با وند ه. اولی با بن گذشته و ه، این اما با بن آینده و ه. دانه تمام دانش گیاه است به یکجا. است و هست اوست.
پینوشت دوم: چگونه تسلیت بگویم به مردم و چگونه خودم را تسلی بدهم، قهر طبیعت را میشود تحمل کرد بیتدبیری و رها کردن مردم را چگونه تحمل کنیم؟
@faryad_naseri
توصیف زلزله همدان در شعر اثیر اومانی این زلزله در یکی از سالها 587، 590 و یا 597 ق روی داده است
عجب مدار که گوی زمینِ بی سر و پا
چو جرم چرخ بجنبد به مقتضای قضا
اگرچه خود نبود بی سکون مرکز کل
تعاقب حرکات سپهر اندروا
ولی پدید بود نیز هم که چند بود
درنگ مهرۀ گِل در میانۀ دریا
تبارک¬الله از آن صانعی که دیدۀ عقل
برُفت ساحت صنعش ز گَرد چون و چرا
اگرچه عقل که شد مشرف ممالک حق
بود محقّق احوال و مدرک اشیا
ولیک عرصۀ این ملک از آن فراختر است
که عقل بسپرد آن را به پای ذهن و ذکا
گمان مبر که به ادراک جمله معقولات
ز هیچ رو نظر عقل کژ بود حاشا
بلی هر آنچه من و تو به عقل دریابیم
گهی بود که صواب افتد و بود که خطا
که پُر بود که پی حلّ مشکلات علوم
کند مشابهت عقل، وهم هرزهدرا
در این دو هفته که شد جنبش زمین دیدی
که خون خلق هدر کرده بود و خانه هبا
به مذهب خرد ار بی سکون مرکز نیست
بر آن نسق که بود جنبش محیط روا؟
محیط چرخ به عادت چرا همی گردند
چو مرکزش ز سکون بود نیک ناپروا؟
جز این سخن همه حشو است با فذلک عقل
که جز خدا نرسد کس به حدّ صنع خدا
چو گوی جرم زمین زآسمان چوگانی
به جای خود بُد و از جای خود بشد دل ما
چه جای ما که دل سنگ هم ز جا برود
ز ساکنی که بجنبد خلاف طبع از جا
نهیب زلزله و جنبش پیاپی او
چنان ز جایگه خود ببرده بود مرا
که شب ز سیر ستاره خیال میکردم
که چرخ را مگر از هم همی شود اجزا
از آنکه این حرکت بس بدیع بُد ز زمین
نکرد هیچ کسی باور این از او اصلا
ز بیم، زهرۀ کوه آب گشت چون ناگاه
به گوش صخرۀ صمّا رسیدش این آوا
ز سنگلاخ زمین محترز بُد ار نه قَدَر
ز دست کرده بُدی شیشۀ سپهر رها
زمین ز بس حرکات سپهر نامعهود
خلاف طبع که میکرد در صباح و مسا
چنان ستوه بشد کوه از او که هر ساعت
ز طیره پاره همیکرد کسوت خارا
ز بس بخار که اندر دل زمین پیچید
همی فتادش هر لحظه لرزه بر اعضا
ز هول آن حرکت کز نهیب صدمۀ او
بیوفتاد بسی خانۀ قدیم از پا
از آن نرفت ز جا کوهها که بود از برف
به پنبه گوش درآکنده صخرۀ صمّا
چو دیو زلزله در خانه میفتاد، خرَد
به خلق یکسره گفتی که ﴿إهبطوا منها﴾
پی وداع عمارت شده کلوخانداز
ستون و سقف سراهای مضطربسیما
فرونشسته به هم بنیت قصور از دور
چو گنبد گل نازکتن از دم نکبا
برون ز جنّت مأوای خویشتن، زن و مرد
شده برهنه سر و پا چو آدم و حوّا
ز اندرون همه پهلو چنان تهی کردند
که بچّه نیز نمیکرد در شکم مأوا
کسی بُد ایمن از این غم که همچو پشتۀ کوه
میان برف برآورده خیمه بر صحرا
مزاج کون و مکان تا که آورد به فساد
به شوره خورده بنا آب مینداد فنا
در آن که تا بنشیند، بایستد دیوار
بمانده بُد متردّد میان خوف و رجا
غبارها بنشستی میان طاق و رواق
ز خردهای که پدید آمدی ز سقف سرا
بهسان پیر دوتا سقف خانهها ز ستون
نوان به روی زمین بر، همیکشید عصا
چو از تکسّر تن جان، ز بیم جان هر کس
ز خان و مان شکسته چنان نمود جلا
کزین سپس دل عشّاق نیز ننشیند
ز بیم در شکن زلف و طرّۀ رعنا
زمین به زلزله دانی چه بود موجب آن
که بر بقیّت اهل زمانه کرد ابقا
از آن سبب که ورا از وقار شاه نبود
یکی از آن حرکت با دو کردنش یارا
@faryad_naseri
عجب مدار که گوی زمینِ بی سر و پا
چو جرم چرخ بجنبد به مقتضای قضا
اگرچه خود نبود بی سکون مرکز کل
تعاقب حرکات سپهر اندروا
ولی پدید بود نیز هم که چند بود
درنگ مهرۀ گِل در میانۀ دریا
تبارک¬الله از آن صانعی که دیدۀ عقل
برُفت ساحت صنعش ز گَرد چون و چرا
اگرچه عقل که شد مشرف ممالک حق
بود محقّق احوال و مدرک اشیا
ولیک عرصۀ این ملک از آن فراختر است
که عقل بسپرد آن را به پای ذهن و ذکا
گمان مبر که به ادراک جمله معقولات
ز هیچ رو نظر عقل کژ بود حاشا
بلی هر آنچه من و تو به عقل دریابیم
گهی بود که صواب افتد و بود که خطا
که پُر بود که پی حلّ مشکلات علوم
کند مشابهت عقل، وهم هرزهدرا
در این دو هفته که شد جنبش زمین دیدی
که خون خلق هدر کرده بود و خانه هبا
به مذهب خرد ار بی سکون مرکز نیست
بر آن نسق که بود جنبش محیط روا؟
محیط چرخ به عادت چرا همی گردند
چو مرکزش ز سکون بود نیک ناپروا؟
جز این سخن همه حشو است با فذلک عقل
که جز خدا نرسد کس به حدّ صنع خدا
چو گوی جرم زمین زآسمان چوگانی
به جای خود بُد و از جای خود بشد دل ما
چه جای ما که دل سنگ هم ز جا برود
ز ساکنی که بجنبد خلاف طبع از جا
نهیب زلزله و جنبش پیاپی او
چنان ز جایگه خود ببرده بود مرا
که شب ز سیر ستاره خیال میکردم
که چرخ را مگر از هم همی شود اجزا
از آنکه این حرکت بس بدیع بُد ز زمین
نکرد هیچ کسی باور این از او اصلا
ز بیم، زهرۀ کوه آب گشت چون ناگاه
به گوش صخرۀ صمّا رسیدش این آوا
ز سنگلاخ زمین محترز بُد ار نه قَدَر
ز دست کرده بُدی شیشۀ سپهر رها
زمین ز بس حرکات سپهر نامعهود
خلاف طبع که میکرد در صباح و مسا
چنان ستوه بشد کوه از او که هر ساعت
ز طیره پاره همیکرد کسوت خارا
ز بس بخار که اندر دل زمین پیچید
همی فتادش هر لحظه لرزه بر اعضا
ز هول آن حرکت کز نهیب صدمۀ او
بیوفتاد بسی خانۀ قدیم از پا
از آن نرفت ز جا کوهها که بود از برف
به پنبه گوش درآکنده صخرۀ صمّا
چو دیو زلزله در خانه میفتاد، خرَد
به خلق یکسره گفتی که ﴿إهبطوا منها﴾
پی وداع عمارت شده کلوخانداز
ستون و سقف سراهای مضطربسیما
فرونشسته به هم بنیت قصور از دور
چو گنبد گل نازکتن از دم نکبا
برون ز جنّت مأوای خویشتن، زن و مرد
شده برهنه سر و پا چو آدم و حوّا
ز اندرون همه پهلو چنان تهی کردند
که بچّه نیز نمیکرد در شکم مأوا
کسی بُد ایمن از این غم که همچو پشتۀ کوه
میان برف برآورده خیمه بر صحرا
مزاج کون و مکان تا که آورد به فساد
به شوره خورده بنا آب مینداد فنا
در آن که تا بنشیند، بایستد دیوار
بمانده بُد متردّد میان خوف و رجا
غبارها بنشستی میان طاق و رواق
ز خردهای که پدید آمدی ز سقف سرا
بهسان پیر دوتا سقف خانهها ز ستون
نوان به روی زمین بر، همیکشید عصا
چو از تکسّر تن جان، ز بیم جان هر کس
ز خان و مان شکسته چنان نمود جلا
کزین سپس دل عشّاق نیز ننشیند
ز بیم در شکن زلف و طرّۀ رعنا
زمین به زلزله دانی چه بود موجب آن
که بر بقیّت اهل زمانه کرد ابقا
از آن سبب که ورا از وقار شاه نبود
یکی از آن حرکت با دو کردنش یارا
@faryad_naseri