ان‌در امیدواری...
1.1K subscribers
823 photos
155 videos
217 files
544 links
سرگردانم بین شعر و فلسفه
دانشجوی دکتری فلسفه هنر
Download Telegram
تاریخ زندگی‌ام را
جنگ‌ها نوشته‌اند

استانبول
آرام
آرام شنا می‌کند
در بین روم و کارتاژ

پرنده‌ای که
آسمانم را قسمت می‌کند و
شیشه‌ی مشروبم را
آن‌سوی آسمان جا می‌گذارد

#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه

https://telegram.me/faryad_naseri
شعر ضیایی و اشیا شعرهایش اما در کدام سوی ماجرا هستند. در جهانی که اشیا به خواست خداوند به کار می‌آیند؟ یا جهانی که اشیا از ید قدرت خداوند خارج شده‌اند و در دست‌های انسان نو آمده با هزار فشار و خشونت همانی می‌شوند که او می‌خواهد؟ به گمان من اشیا جهان شعرهای ضیایی نه آنند و نه این. بلکه بیشتر این است که آنها بر انسان مسلط‌اند یا گاهی حتا خودسرانه برای خودشان زندگی می‌کنند بدون آنکه خدا یا انسان بر آنها قدرتی داشته باشد. بلکه آنها تنها به روی شکلی از معصومیت و نادانستگی انسان گشوده‌اند. اشیا جهان شعرهای ضیایی از چنگال حکمت خداوند و از دست عقل انسان درآمده‌اند و برای خود خودسرانه به زندگی‌شان ادامه می‌دهند و تنها به روی کودکی گشوده‌اند:

تنها کودکان



مقابل انتظار پنهانی اشیا

چه می‏توان کرد

قرقره‏ی خالیِ پرت شده

نخ و بادبادکش را به دست که سپرد

انتظار این جهانیِ او

آویخته از بال قاصدک و

نخ‏های رهایی که میان شاخه‏ها

آویزان مانده‏اند

تنها کودکان راه به‏کارگیری اشیای بی مصرف را می‏دانند (گزینه‌ی اشعار، 1396: 50)



این گونه است که انسان باور دارد اشیا بدون او "بی‌مصرف"اند و شاعران و بعضی فیلسوفان معتقدند: راه درست مصرف کردن چیزها را تنها کودکان و هنرمندان می‌دانند. اگرچه این تصور هم تصوری انسانی‌ست یا فکری‌ست در میان فکرها اما چیزها را و ما را از مصرف کردن و مصرف شدن نجات می‌دهد. چرا که کودک چیزها را خارج از آن ارجاعیتی که هایدگر تعریفش کرده است به کار می‌بندد و کارا می‌کند. انسان‌ها می‌آموزند هر چیزی برای چیست، خودکار برای نوشتن، لیوان برای نوشیدن کودک اما این ارجاعیت را به هم می‌زند و با این برهم زدنش شکل جهان را تغییر می‌دهد. کودک کارآمدی مرسوم را خط می‌زند تا کارایی واقعی چیزها را عیان کند. همان کاری که هایدگر آن را به عهده‌ی هنر می‌گذارد: "در کار هنری، حقیقت موجود خود را در کار نشانده ]یا نهاده[ است.
#ایرج_ضیایی
#نشر_حکمت_کلمه
http://tananegi.blogfa.com/post-133.aspx

https://telegram.me/faryad_naseri
تقی رفعت و «قیود یک ماضی هفتصد ساله»
این یادداشت را دو سال پیش نوشتم ولی حال برای اولین بار آن را چاپ می‌کنم.
بر آن شدم تا از آنها که «نامشان از یادها، تصویرشان از قابها‌» رفته است یادی کنم. بی درنگ به یاد تقی رفعت افتادم. رفعت نود و اندی سال پیش ازین، هنگامی که سی و یک سال بیشتر نداشت، خود را کشت. ازو نه جُنگ آثاری بجاست و نه نشان آرامگهش پیداست. سرمایهً زندگی بر سر کارزار در دو جبهه ی ادبی و سیاست گذاشت و در هر دو شکست خورد و چون چه بسیار شکست خوردگان دیگر، کسی نیز برایش مجلس بزرگداشتی نگذاشت.
او که هم مرام با شیخ محمد خیابانی سروده بود:
«بر یاُس تن مده، مکْن از زندگی امید
باید برای جنگ بقا نقشه ای کشید»
همرزم خود را که در خون خفته دید، خانه عمر از امید بپرداخت و در «جنگ بقا» نام و نشان درباخت. تقی رفعت (۱۲۶۸-۱۲۹۹) نیز مانند ابولقاسم لاهوتی، عارف قزوینی، فرخّی یزدی و میرزاده عشقی فن و هنر ادبی را با سیاست ورزی در می آمیخت. یکجا آنچه را که فرهنگ و ادب سنّت پیشه می شمرد می نکوهید و با سیاست پیشگی محافظه کارانه و سنتی به ستیزه بر می خاست.
مرامنامه ی روزنامه ی «آزادیستان» که به سرپرستی او انتشار می یافت چنین بود: «مجله ای است هواخواه تجّدد در ادبیات.» تقی رفعت پیش ازین نیز که سردبیر روزنامه ی «تجدد»، ارگان حزب دموکرات آذربایجان، بود، پروای وزنهای عروضی نداشت و بر آن بود تا در برگهای روزنامه اش به شعر نو پر و بال پرواز دهد.
نوپردازیهای ادیب جوان اماّ به کام دیگر شاعران و نویسندگان ایرانی شیرین نمی افتاد و حتی دست اندرکاران روزنامه «کاوه» در برلن را بر می آشفت. از یک سو رفعت چنین می نوشت: «جوانان به قلعه ی استبداد و ارتجاع ادبی کنونی می توانند تاخت برد. و باید ببرند. زیرا که باید فرزندان زمان خود بشویم. صدای توپ و تفنگ محاربات عمومی، در اعصاب ما هیجانی را بیدار می کند که زبان موزون و معتدل و جامد و قدیمی سعدی و همعصران تقریبی او نمی توانند با سرودهای خودشان آنها را تسکین و ترجمه کنند. ما احتیاجاتی داشتیم که سعدی نداشت. ما گرفتار لطمات جریانهای مخالف ملّی و سیاسی هستیم که سعدی از تصوّر آنها عاجز بود. فقر روحی ما سائق این عصیان (عصیان ادبی) است.» و از دیگر سو، ملک الشعرا بهار در سر مقاله شماره مجله «دانشکده» از «تجدد آرام آرام و نرم نرم» سخن می گفت و هشدار می داد که این تجدد نباید تیشه عمارات تاریخی پدران شاعر و نیاکان ادیب» شود. در سر پر شور رفعت جوان امّا، مفهوم تجدد از عمل انقلابی جدا نمی توانست شد: « تجدد به مثابه انقلاب است و انقلاب را نمی شود با قطره شمار مانند دارو به چشم جماعت ریخت.» ازینرو، رو به ادیبان «دانشکده» چنین می نگاشت:
«امروز می بینید که شخصاً سعدی مانع از موجودیت شماست …هر که آمد عمارت نو ساخت و شما در خیال حراست کردن عمارت دیگران هستید، در صورتیکه اگر در واقع هر که می آمد عمارت نو می ساخت، سعدی منزل به دیگری نمی توانست پرداخت… در زمان خودتان اقلاً آنقدر استقلال و تجدد به خرج دهید که سعدی ها در زمان خودشان بخرج دادند. در زیر قیود یک ماضی هفتصد ساله پخش نشوید. اثبات موجودیت نمایید.»
رفعت، بر خلاف آقاخان کرمانی، ادبیات گذشته ایران را کم ارزش نمی دانست. اماّ بر آن بود که سدّ پرستش سنّت را بشکند و راهی نو بگشاید. شاید او که چندی در استانبول درس خوانده بود، همانند شاعر ترک توفیق فکرت (۱۸۶۸-۱۹۱۵) که به شعر ترکی صورتی تازه داده بود، در پی نوسازی شیوه های سرایش در ایران بود. امّا بسا که سرمایه ی فکری و ذوقی رفعت توان چنین کار سترگی را ازو دریغ می کرد. تنها دو سال پس از مرگ او «افسانه» نیمای نام آور نوید زایش شعر نو می داد اما افسوس که تقی رفعت که بسا بتوان چاووشی خوان قافله ی شعر نواش دانست، در میان نبود. شاگرد رفعت، یحیی آرین پور، در باره او چنین می نگارد: او «قربانی پیوند بد عاقبت سیاست و روزنامه نگاری یا سیاست و ادبیات شد.»
از خُنکی های تاریخ، مهدیقلی خان هدایت که جنبش سیاسی دلخواه رفعت را فرو نشاند و مایه ی خودکشی ادیب جوان شد، خود سخنرانی چیره دست و ادیبی دلبسته به سنت بود.
#تقی_رفعت
#مهرزاد_بروجردی
به نقل از سایت دکتر بروجردی
https://telegram.me/faryad_naseri
#تقی_رفعت شاعری ستیهنده


کتاب جمعه سال اول شماره ۳۵ صفحه ۶۴ تا ۶۸

شصت سال از مرگ زودرس تقی رفعت شاعر انقلابی و ستیهندهٔ ایران، برخاسته از آذربایجان، می‌گذرد و ما تقریباً از زندگی پربارش هیچ نمی‌دانیم. شناخت افکار و عقاید و زندگی رفعت مقدمه شناخت زمینه‌های اجتماعی و سیاسی شعر امروز ایران است؛ به‌بهانهٔ گذشت شصت سال از مرگ رفعت، با این سطور و ارائهٔ خطوطی از زندگی و افکار وی یادش را گرامی می‌داریم.
#غلامرضا_همراز

میرزا تقی‌خان رفعت فرزند آقامحمد تبریزی، شاعر و نویسنده و روزنامه‌نگار انقلابی، به‌سال ۱۲۶۸ شمسی (۱۳۰۸ ق) در تبریز متولد شد. بعد از طی مقدمات تحصیلی به‌ترکیه رفت و در استانبول به‌تحصیلات عالی ادامه داد، و پس از اتمام آن چند سالی به‌مدیریت مکتب ناصری ایرانیان در ترابوزان انتخاب شد.
در زمانی که سایهٔ شوم جنگ جهانگیر اول برهمه جا می‌گسترد، به‌سال ۱۲۹۵ شمسی روسیهٔ تزاری ترابوزان را تصرف می‌کند، و رفعت ناچار ترکیه را ترک گفته به‌زادگاه خود تبریز مراجعت می‌کند و در دبیرستان‌های تبریز به‌تدریس زبان فرانسه می‌پردازد.
در این اوان شیخ‌محمد خیابانی و یارانش موفق می‌شوند یک کنفرانس ایالتی مرکب از ۴۸۰ نفر نمایندگان تبریز و دیگر شهرهای آذربایجان در شهر تبریز تشکیل دهند و از میان آنان اعضای کمیتهٔ ایالتی آذربایجان را انتخاب کنند، و حزب دموکرات آذربایجان[۱] را تشکیل دهند.
در تمام مدتی که خیابانی سرگرم مبارزهٔ سیاسی بود، رفعت پیوسته در کنار او با شور و هیجان زایدالوصفی که تنها از یک مدافع بی‌پروای آزادی انتظار می‌توان داشت به‌مبارزه با کهنه‌پرستان سیاسی برخاست، و علاوه بر سرودن اشعار سیاسی و اجتماعی و نوشتن مقالات اجتماعی و انتقادی به‌ایراد نطق و خطابه در صحن تجدد که محل تجمع تشنگان آزادی بود می‌پرداخت و بدین وسیله به‌پیشرفت مقاصد نهضت دمکرات آذربایجان کمک‌های باارزشی می‌کرد. از آن جمله روز دوشنبه دوم دی ماه ۱۲۹۶ در صحن بزرگ و با شکوه تجدد نطقی ایراد کرد که با وجود سرمای شدید هوای تبریز در این ماه، متجاوز از ده هزار نفر برای استماع سخنان او و شرکت در بحث و گفت‌وگوی پس از سخنرانی ازدحام کرده بودند.
رفعت که قدی متوسط، جثه‌ئی لاغر، قیافه‌ئی متناسب، چشم و ابروئی درشت و سیاه، نگاه‌هائی تند و جذاب و رنگی پریده داشت[۲]. برای بیان افکار احساسات خود به‌سرودن شعر می‌پرداخت. زبان‌های فارسی و فرانسه و ترکی را به‌خوبی می‌دانست و در هر سه زبان آثار با ارزش و غزل‌های دلنشینی دارد.
او که از دل باختگان پرشور و صمیمی تجدد ادبی و اجتماعی ایران بود، اعتقاد داشت که: «ادبیات قدیمی ما از منابع اولیهٔ خودش دورافتاده، در یک حوزهٔ وسیع تراکم یافته و به‌حال رکود و سکون در آن رختخواب فراخ مستقر و متوقف شده است. یک سدّ سدید، که اختیار داریم آن را یک سدّ محافظه‌کاری بنامیم، این امواج متراکم ادبی را در آن حوض وسیع محبوس داشته است. وقتی که ما می‌گوئیم «متصدی هستیم در این زمینه جریانی به‌وجود بیاوریم» طبعاً معلوم می‌گردد که مقصود و نقشهٔ ما عبارت از رخنه انداختن در بنیان این سدّ سدید استمرار و رکود است.»[۳]
و عملاً برای رخنه انداختن در این بنیان هزار ساله به‌سرودن شعری پرداخت که هم از حیث فرم و هم از لحاظ مضمون با شیوهٔ شعری قدما تفاوت داشت. در آن قوافی رعایت نشده بود و مصرع‌های متساوی نداشت، و بدین جهت مورد حملهٔ مدافعین شعر کلاسیک قرار گرفت.
حبیب ساهر، شاعر معاصر آذربایجان، در مقدمهٔ «کتاب شعر ساهر» رفعت و مکتب ادبی او چنین یاد می‌کند:
«... یک روز صبح معلم جوان بسیار خوش سیمائی با لباس مشکی و کراوات رنگین و کلاه مخصوص ترکان جوان[۴] وارد کلاس ما شد. او میرزا تقی‌خان رفعت بود که در عثمانی تحصیل کرده و زبان و ادبیات فرانسه درس می‌داد. نگو معلم جدید ما شاعر هم هست و به‌زبان‌های فارسی و فرانسه و ترکی شعر می‌گوید. اشعارش را ابتدا در «مجله ادب» که از طرف دانش‌آموزان منتشر می‌شد و بعدها در مجلات دیگر و روزنامهٔ تجدد می‌خواندیم. شاعری نوپرداز بود و به‌سبک ادبیات جدید و به‌شیوهٔ شاعران ثروت فنون[۵] به‌زبان فارسی و ترکی بسیار جالب توجهی شعر می‌ساخت.
به‌زودی مکتبی به‌وجود آمد به‌نام «مکتب رفعت» چون در مدرسهٔ مبارکه شاعر فراوان بود، بین آنان چند نفر از جمله احمد خرم، تقی برزگر، یحیی میرزادانش (آرین‌پور کنونی) از چهره‌های درخشان شعر نو گردیدند.
مدیر مدرسه، مرحوم امیرخیزی، که ادبیات قدیمی و عروض و قافیه درس می‌داد شعرای جوان را به‌سرودن غزل و قصیده تشویق می‌کرد، ولی ما ناخلف‌ها پیرو مکتب رفعت بودیم...»
رفعت غزل و قصیده را نمی‌پسندید، امیرخیزی نیز به‌چشم حقارت در اشعار جدید می‌نگریست. نوپردازی رفعت غوغائی در تبریز تهران و شیراز و جاهای دیگر برانگیخت[۶]. می‌توان گفت رفعت نخستین شاعر نوپردازی بود که اولین سنگ بنای شعر نو را گذاشت و رفت و فراموش شد.
جریان‌های سیاسی روسیه، به‌ویژه انقلاب اکتبر، از ابتدای شروع تا تحقق آن به‌وسیلهٔ لنین و یارانش پیوسته تأثیر مستقیمی در پیدایش افکار انقلابی و پیشرو در ایران داشته است و یکی از تأثیرات آن ظهور حزب دموکرات آذربایجان است که به‌فاصلهٔ کمی پس از شورش فوریه ۱۹۱۷ روسیه، به‌رهبری شیخ محمد خیابانی تشکیل شد. در مدت پنج سالی که خیابانی به‌مبارزه مشغول بود، رفعت به‌عنوان دبیردوم حزب پیوسته در کنار او قرار داشت و نه تنها ذوق و قریحه و هنر و استعداد خود را صرف خدمت به‌آن کرد بلکه جان خود را نیز مردانه و بی‌ریا بر سر آن نهاد.
خیابانی به‌منظور تنویر افکار و ترویج مرام و مسلک حزب دموکرات روزنامهٔ تجدد را تأسیس کرد که یکی از مهمترین روزنامه‌های انقلابی دوران مشروطیت ایران بود، و آن را ارگان حزب قرار داد و سردبیری آن را به کف با کفایت تقی رفعت سپرد که در این زمان از بستگان و نزدیکان خیابانی شده بود، و او قریب پنج سالی که این روزنامه دایر بود با قلم شیرین خود به‌نوشتن مقالات سیاسی و اجتماعی و ادبی پرداخت و «می‌توان گفت که در میان جراید داخلی ایران جریدهٔ تجدد اولین روزنامه بود که مصداق و مفهوم جریده‌نگاری را ثابت نمود»[۷].
رفعت با نوشتن مقالات انتقادی عمیق که نشانهٔ بینش عمیق سیاسی و اجتماعی اوست، توجه تمام محافل ادبی تهران را به‌خود جلب می‌کند و به‌نویسندگان روزنامه‌های تهران درس تجدد و آزادی‌خواهی می‌دهد.
او با طرح مجادلات سازندهٔ ادبی با ملک‌الشعرای بهار و دیگران راه را برای پیدایش شعر نو هموار می‌کند و با حمله به‌قلعه‌های کهنهٔ ادبی و مدافعان تحجر، زمینه را برای ظهور نیما آماده می‌سازد.
در مدت شش ماهی که حزب دمکرات آذربایجان قیام کرد و حکومت آذربایجان را در دست داشت، خیابانی همه روزه در صحن تجدد به‌ایراد نطق‌های آتشینی می‌پرداخت و مرام حزب و خواست‌های آزادیخواهان و انقلابیون آذربایجان را برای مردم تشریح می‌کرد. «گفتارهای خیابانی که به‌ترکی رانده می‌شد و تا پایان کارش هر روزه بود، در روزنامهٔ تجدد کوتاه شدهٔ هر یکی را آورده، ولی باید گفت میرزا تقی خان رفعت (نویسندهٔ تجدد) در برگردانیدن آن‌ها به‌فارسی دستی در جمله‌ها برده»[۸].
در این زمان حاجی اسماعیل آقا امیرخیزی که از رهبران نهضت دمکرات آذربایجان بود پیشنهاد می‌کند که چون آذربایجان در راه مشروطه کوشش‌ها کرده و آزادی را برای ایران بازگردانده نامش را «آزادیستان» بگذاریم. این پیشنهاد پذیرفته می‌شود و نام آذربایجان به‌آزادیستان برگردانده می‌شود و کمی بعد از آن، یعنی در پانزدهم خرداد ۱۲۹۵، مجلهٔ آزادیستان پدید آمد که نویسندهٔ آن، تقی رفعت، سردبیر روزنامهٔ تجدد - ارگان حزب دمکرات آذربایجان – بود.
مجلهٔ آزادیستان، خود را هواخواه تجدد[۹] در ادبیات معرفی کرده بود و با درج «مقالات و قطعات منظوم دربارهٔ عالم نسوان و بحث جدی و اصولی شعرای جوان به‌سبک و شیوهٔ نو، بر سایر مجلات همدورهٔ خود امتیاز داشت»[۱۰]. از مجلهٔ آزادیستان سه شماره منتشر شد و شمارهٔ چهارم آن (به‌تاریخ ۲۱ شهریور ۱۲۹۹) زیر چاپ بود که نهضت دمکرات آذربایجان به‌دست مهدیقلی هدایت (مخبرالسلطنه) سرکوب شد، و آن شماره انتشار نیافت.
در فروردین ماه ۱۲۹۹ شمسی که آزادیخواهان تبریز به‌رهبری شیخ محمد خیابانی قیام کردند، در تهران به‌تصور این‌که علت قیام دمکرات‌ها وجود کابینهٔ وثوق‌الدوله است، برای انحراف قیام چنین صلاح دیده شد که کابینهٔ وثوق‌الدوله سقوط کند و مشیرالدوله کابینه را تشکیل دهد، و چنین شد. مشیرالدوله با خیابانی وارد مذاکره می‌شود ولی از مذاکرات نتیجه‌ئی نمی‌گیرد، و برای خفه کردن قیام، مخبرالسلطنه هدایت را که مردی مزور و دورو بود و سال‌ها به‌آزادیخواهی تظاهر کرده بود به‌حکومت آذربایجان منصوب می‌کنند. وی در اواسط ذیحجه ۱۳۳۸ وارد تبریز می‌شود و پنهانی با مشتیچ رئیس روسی قزاقخانهٔ تبریز نقشهٔ کودتائی را طرح می‌کند. عملیات، صبح روز ۲۹ ذیحجه ۱۳۳۸ شروع شد. تبریز به‌خاک و خون کشیده می‌شود و پس از مدت کوتاهی دموکرات‌ها شکست می‌خورند و خیابانی، این انقلابی پرخون و دلیر، به‌دست ایادی مخبرالسلطنهٔ هدایت، این حیله‌باز مزور، کشته می‌شود (۲۹ ذیحجه ۱۳۳۸). اراذل و اوباش جسد او را بر زمین کشیده به‌عالی‌قاپو، دربار مخبرالسلطنه، می‌برند و جایزهٔ خود را دریافت می‌کنند. همچنان که مخبرالسلطنه به‌وسیلهٔ مشیرالدوله نشان قدس با حمایل مخصوص دریافت می‌کند[۱۱].
و بدین سان دفتر قیام نهضت دموکرات آذربایجان بسته می‌شود. تقی رفعت که به‌ده قزل دیزج در اروَنَق و انزاب در اطراف تبریز رفته خود را پنهان کرده بود، پس از شنیدن شکست قیام و کشته شدن خیابانی بدان وضع رقت‌آور، روز چهارشنبه ۲۴ شهریورماه ۱۲۹۹ (اول محرم ۱۳۳۹ = ششم سپتامبر ۱۹۲۰) در سن سی و یک سالگی در عین جوانی دست به‌خودکشی زد، و بدین سان یکی از ستارگان درخشان آزادی ایران برای همیشه افول کرد، در حالی که پس از گذشت شصت سال هنوز از آرامگاه او نام و نشانی در دست نیست.
احمد کسروی در «تاریخ هیجده سالهٔ آذربایجان» دربارهٔ مرگ رفعت چنین می‌نویسد:
«... یکی از نزدیکان خیابانی، میرزاتقی خان رفعت می‌بود. این مرد با چند تنی از شهر گریخته به‌ارونق و انزاب رفته بود و در آن‌جا خود را کشت (یا دیگران کشتند)، و ما از داستان او نیک آگاه نگردیده‌ایم».

پاورقی‌ها
1. ^ حزب دموکرات آذربایجان به‌رهبری شیخ محمد خیابانی، با فرقهٔ دموکرات (دموکرات فرقه‌سی) اشتباه نشود.
2. ^ صدرهاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد اول، ص ۱۴۹
3. ^ رفعت، تقی، روزنامهٔ تجدد، شمارهٔ ۱۶۸
4. ^ گروه تجددخواهان عثمانی که کمال آتاتورک لیدرشان بود.
5. ^ مجله ادبی و علمی که در استانبول از طرف متجددین چاپ می‌شد.
6. ^ از آن جمله ایرج میرزا به‌رفعت و پیروان مکتب او حمله کرده می‌گوید: در تجدید و تجدّد واشد/ ادبیات شلم شوربا شد/ می‌کنم قافیه‌ها را پس و پیش/ تا شوم نابغهٔ دورهٔ خویش...
7. ^ صدرهاشمی، محمد، پیشین، ص ۱۰۵
8. ^ کسروی، احمد، تاریخ هیجده سالهٔ آذربایجان، ص ۸۷۵
9. ^ باید دانست که اصطلاح تجدد را در مقابل اصطلاح فرانسوی رنسانس آورده‌اند و مقصود از آن دگرگون کردن حیات اجتماعی، علمی و هنری است.
10. ^ آرین‌پور، یحیی، از صبا تا نیما، جلد دوم، ص ۲۳۰
11. ^ به‌قسمتی از تلگراف مشیرالدوله به‌مخبرالسلطنه توجه فرمائید:
ایالت جلیله، تلگراف جناب مستطاب عالی به‌عرض پیشگاه اقدس ملوکانه روحنا فداه رسید. موجب مسرت و خرسندی خاطر مهر مظاهر گردید. برای تکمیل مرحمت، نشان قدس با حمایل مخصوص آن به‌حضرت عالی اعطاء فرمودند. تبریکات صمیمانهٔ خود را زحمت می‌دهد.
https://telegram.me/faryad_naseri
باید دانست که اصطلاح تجدد را در مقابل اصطلاح فرانسوی رنسانس آورده‌اند و مقصود از آن دگرگون کردن حیات اجتماعی، علمی و هنری است.
#تجدد @faryad_naseri
یک تجدد آرام آرام و نرم نرمی را اصل مرام خود ساخته و هنوز جسارت نمی کنیم که این تجدد را تیشه عمارات تاریخی پدران شاعر و نیاکان ادیب خود قرار دهیم. این است که ما فعلا” آنها را حرمت نموده و در پهلوی آن عمارات، به ریختن بنیان های نو آئین تری که با سیر تکامل، دیوارها و مرزهایش بالا روند مشغول خواهیم شد.

سرمقاله‌ی اول #دانشکده
#محمد_تقی_بهار
@faryad_naseri
از آن چیزی که شما «سیر تکامل» می نامید و ما شنوندگان سیر فی المنام تصور می کنیم، بلی از آن نقشه بطالت و جبن دست بردارید تجدد به مثابه انقلاب است و انقلاب را نمی شود با قطره شمار مانند دارو به چشم جماعت ریخت... امروز، می بینید که شخصا” سعدی مانع از موجودیت شماست، تابوت سعدی گاهواره شما را حفظ می کند عصر هفتم بر عصر چهاردهم مسلط است ولی همان عصر کهن به شما خواهد گفت هر که آمد عمارت نو ساخت و شما در خیال حراست کردن عمارت دیگران هستید، در صورتی که اگر در واقع هر که می آمد عمارت نو می ساخت، سعدی منزل به دیگری نمی توانست پرداخت… در زمان خودتان اقلا” آنقدر استقلال و تجدد به خرج بدهید که سعدی ها در زمان خودشان به خرج دادند. در زیر قیود یک ماضی هفتصد ساله پخش نشوید، اثبات موجودیت نمائید.

مسئله تجدد در ادبیات
#روزنامه‌ی_تجدد
#تقی_رفعت
@faryad_naseri
درس
ترکه به دستهایی می‌زند
که ستاره بزرگ خواهد کرد

درسی که تاریکی محض است
تنها یک روز فرصت می‌دهد
برای عشق

درسی که
شب‌ها نمی‌گذارد بخوابم و
مرا به تماشای
آسمان روشن می‌برد.

#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
https://telegram.me/faryad_naseri
Sardar Salehi:
از جلیقه و نعلین

جُل: امروزه جُل را بر ِ چارپا می کنند. این مال وقتی است که دستت برسد خودت را بپوشانی تا به خرت برسی. نعل هم همین است. در آن آغاز که به فلز رسیده بودند که نمی توانستند نعل درست کنند. اما پایش نعل داشت. از چرم گاو و اسب. همین نام را بعدها بر پوشش سُم چارپایش نهاد. امروزه اما نعلین که چه در معنا دو نعل است اما دیگر کسی نعل را در آن به خاطر نمی آورد. بُنجُل هم از همین جا می رسد. شاید مانده ها و مصرفی های پارچه های فرنگی ها بوده است. مثل بازار ویتنامی ها (واترلو) ها. بازار پنسری (پنزر). همین جُل جاهایی چِل و جَل می شود تا از قرب جُل به خر بکاهد. مثل: جَلیقه: جُلیکه: جُل کوچک. کسی چه می داند شاید جلال روزی جَل ِ ال بوده است، دارای جُل های باشکوه و بسیار. پیشتر که پارچه بسیار نبود شاه پر شکوه زیر لباس هایش گم بود. در کشورهای آفریقایی که تازه به پارچه ی فروان ارزان و در دسترس همه گان رسیده اند این غُلو را در رنگ و اندازه ی لباس ها می توان دید. لباس پوشش نیست. مال است. همین امروز هم مانده است. خیلی از ایرانی نام شرکت پوشاک شان را بر پیشانی می زنند تا بهای خود را به خیابان بنمایند.
#سردار_صالحی
Sardar Salehi:
مهاجران موکممل

در لندن خورشت نذری می دهند، در تورونتو موالی زنجیرزن رژه می روند. عاشوراست. الیت شهموبدی ایرانی، چه دست شاهی که دولتی ها و تکنوکرات ها باشند، چه دست موبدی که علما و اهل دین باشند دریافته اند که ایران برای آینده ی نزدیک غیر قابل زیست خواهد شد. خشکی زده گی مشکل همه ی کشورهای مسلمان آفریقا و خاور میانه است. وضعیت ایران از همه ی کشورهای اسلامی بدتر است. آب زیر زمین تمام دشت های ایران کشیده شده است و مردمان دهقان و شبان تشنه و گرسنه را از روی این زمین ها رانده است به حاشیه ی شهرها. این انبوه جمعیت که آب و نان می خواهد و به شهری پناه آورده است که نمی تواند این انبوه جماعت ورشکسته را در کُم خود ببرد و هضم کند که هیچ، نمی تواند آب و نان مردم خودش را بدهد. اما هست. می آیند و نه در دل شهر که در روده های حاشیه شهر انبوه می شوند. این ها آمده اند، آوار شهرند و راه برگشت ندارند. لقمه ای می شوند گلوگیر شهر و می مانند تا شهر را یا خفه کنند یا بپُکانند. خشکی زده گی هست و نم و نای انسان و خاک را می گیرد، می خشکاند، می شکندش و آن را خشکتر و تیزتر و ناهموارتر می کند. خاک نم پسداده و خشک می شکند به ذره های ریزی که به آسانی بار باد می شوند یا با سیل شسته می شوند و کمان خشم مردمانش که به نسیمی از جا در می رود. دار نمپسداده، دار خشکیده، دار کاهیده در رفتار خشکتر و ناهموارتر است. زود از جا در می روند. این جمعیت روز به روز در حاشیه ی شهرها انبوه تر می شود. آن ها که توانسته اند از تنگ رم رفته اند. آن ها که مانده اند هم باید راه بیفتند. اگر باران کمتر از سال گذشته نشود دو سه سالی آب می دهد. تنگ رمی هایی که دستشان می رسیده است رفته اند بوشهر، بوشهری ها رفته اند شیراز، شیرازی ها در راه تهران اند تا جای تاجر یا تکنوکراتی را پر کنند که خودش را به غرب رسانده است و ایشان امیدوارند که اوشان راه را برای آن ها هم باز کند. جنوب و مرکز ایران را خشکی زده گی و گرد و خاک غیر قابل زیست خواهد کرد. می ماند پاره ای در غرب ایران. در غرب هم اما آب رفته به دریاچه بازنیاید. اورومیه خشک و خشکتر خواهد شد. باید یکی دو سه سالی به خشکی و نم کشیدن از نمک بگذرد تا نمک خشک شود، شکننده شود، بشکند، خرد شود، ذره شود و آماده ی بار شدن بر باد شود. پنجاه سال بعد آذربایجان کجا بود! آفتاب مهر اهورایی مُلک دارا را سخت بغل کرده است تا از او بچه ای بیاورد مناسب اقلیمی که تنها جمبنده اش باد است و تنها خوراکش خاک و نمک. آن ها که خدا راه برشان نبسته است چادرشان را کنار چم چاقی علم کرده اند، آن ها که مانده اند هم با این پرسش مواجه اند که زمین در کل گرمتر می شود اما شدت گرمتر شدن در منطقه ی ایران بیشتر است. همین حالا تابستان ها گرما به شصت درجه می رسد. کمی از این گرمتر شود دیگر این گازهایی که هوای کولر را سرد می کنند که تا درجه ای کارایی دارند گاز ــ مایع نمی شوند. گرما از جایی بالاتر برود کولر به خواب می افتد. کولر که کار نکند و کمی گرمتر شود گلبول ها در خون آبپز می شوند. الله راه درخشانی پیش روی آریایی هایی های عزیزکرده ی عبادالله ننهاده است. حالی شان می شود که اهریمن، آریمن کی بوده است. کی می داند؟ شاید منظور از جهنم روزی باشد که اقیانوس ها غُل بزنند. گرماست و این طور نیست که خیال کنی فردا هوا پاک و خنک می شود. بهار زمین گذشته است و ما سر آخر پیری اش رسیده ایم اگر بر ما به خیر بگذرد. می گوید ولی آدمی است، بدنش عادت می کند. بله می شود توی شصت درجه گرما برآفتاب نشست، تخمه شکاند و گُند ورزاند. بعدش هم خدا کریمه.
#سردار_صالحی
این‌روزها کمی کارهای نشر زیاد شده است.

دو‌کتاب تازه‌مان دیروز از تنور چاپ بیرون آمد -یک مجموعه شعر و یک مجموعه داستان-.

دوستان وفادار، کتاب‌های
#نشر_حکمت_کلمه را در قفسه‌ی کتاب‌فروشی‌ها بجویید و کتاب‌های خوب بخوانید.

کوشیار پارسی برای کتاب «دروازه‌های جهنم ...» نوشته بود: به این می‌گویند کار.

اهل تعارف نیستم. از این «کار»ها در حکمت‌کلمه کم نداریم.

اگر اهل نقد و نظر هم هستید یادداشتها‌ی‌تان را برایمان بفرستید.
این هم آدرس کانال نشر
@hekmatkalame
در روی زمین صدایی نیست
در روی زمین
دریای سفیدی هست
در آن دریا
تنها من و تو

پرسیدم مرا دوست داری؟
چشم‌هایش را به سمت دورها بست
دیگر تمام زمان خواهد پرسید
چرا که خندیدی
و تمام زمین خواهد پرسید

#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
@faryad_naseri
هم به هوا
هم به شعله‌ی آتش
هم به درخت
اما بیشتر از همه
عشق ما
به آب می‌ماند

با این‌همه آب شوری که در پشت دارد
هیچ فرزندی ندارد
برای همین
در زندگی همه‌ی ما
سرک می‌کشد

می‌گویند: هر کس که بمیرد خاک می‌شود
نه آقا، نه!
آب شدن ما مثل روز روشن است.

#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
@faryad_naseri
Audio
آب شدن ما مثل روز روشن است
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
@faryad_naseri
دو شعر از #فریاد_ناصری با ترجمه‌ی خانم غزل برهانی



یک روز بلند می‌شوی و

جای انگشت‌های مرا

از موهایت شانه می‌کنی



یک‌روز بلند

موهایت را شانه می کنی

حتی به بوی من

روی ناخن‌هایت

سوهان می‌کشی و

شانه خالی می‌کنی

از زیر تمام روزهایی که

نباید.





One day you will intend and

Comb the trace of my fingers

On your hair



In a long day

You will comb your hair

And file your nails

To erase my smell

And flinch from having some days

That you shouldn’t have.



در زیرزمین چهارراهی دارم

با یک چراغ راهنمایی

که قطع امید کرده از تیرهای برق



در زیرزمین باجه‌ی تلفنی دارم

که هر شب زنگ می‌زند

در زیرزمین گونی نان خشک

در زیرزمین قوری کهنه

در زیرزمین

دو تا موش

زندگی عاشقانه‌ای دارند.



In the basement I have a crossroads

With a traffic light

That has lost its hope

From the power cables



In the basement I have a phone booth

In the basement, a gunny sack of stale bread

In the basement, an old tea pot

In the basement, two mice

Have a passionate life.

@faryad_naseri
ولایت صفویه تیشه‌ای بر ولایت اندیشه
صفویه و آغاز یک سویه‌نگری:
ایران پس ازاسلام تا همین الان جغرافیای تقلیل‌یافته‌اش همیشه درگیر دو نوع اندیشه و اندیشیدن بوده، یکی اندیشیدن خردورزانه و دیگری اندیشه‌ای در نفی خردورزی -تصوّف-1که نمایندگان این دو نحله در بیشتر مواقع شمشیر زبان به قلب هم نهاده‌اند، اگر اولی به حوزه‌ی دانش‌ها و تعقل‌ورزیدنها اشاره دارد دومی را هم می‌توان دانش تصوف نام نهاد نوعی خرد‌ورزی متفاوت برای نفی خرد‌ورزی و بوده‌اند کسانی که در تیز‌ترین لبه‌ی اشتراک این دو حوزه قدم زده‌اند به قول نیچه "جانوران شکاری"، جانوران شکاری تک‌روای که به خاطر همین ویژگیشان از هر دو گروه نیز زخم خورده‌اند کسانی چون سهروردی، ابن سینا، حافظ...
قصدم بررسی کشمکش‌ها و چرائی کشمکش‌های این دو گروه نیست ازنوشتن سطرهای فوق بران بودم تا نشان دهم نوعی پویائی همیشگی و مدام و مستمر در بین اهل کتاب و اندیشه‌ی این سرزمین بوده هر چند که گاهی به شیوه‌های ناپسندانه‌ای در مقابل هم صف کشیده‌اند، ولی بوده‌اند و خون به رگ مکتوب‌های فراوان دمیده‌اند و در این میان همیشه فرزانگان ازهر قومی که بوده‌اند مورد تکریم حکام و سلاطین این مرزوبوم بوده‌اند و این بودن و باهم بودن‌ها و جدل‌ها و بحث‌ها، جایی برای رکود باقی نمی‌گذاشته، نقش هیچ‌کدام از بزرگان اهل علم و اندیشه را در تاریخ ایران نمی‌توان نفی کرد، تصمیم‌های کلانی که آنها در آن تاثیر زیادی داشته‌اند اگر چه همیشه هم نتیجه‌ی خوبی نداشته، وزرات شیخ‌الرئیس، صدارت خواجه نصیر و قیام‌هایی که عرفا و صوفیه برای برقراری عدالت اجتماعی و برانداختن بساط ظلم و جور در تاریخ ایران رقم زده‌اند همه نشانگر حضور و تاثیر حضور ایشان است، چون نهضت شیخ خلیفه و شاگردش شیخ حسن جوری نهضت سربداران- که منجر به تاسیس حکومت شد، نهضت انقلابی حروفیه که مخالفتش با بساط جور روزگار خویش اهمیت بسزائی بدان بخشید تا تاثیر خانقاهیان و اهل مدرسه در روزگار ایران، اما دراین میان باید به جنبش و حکومتی که فرزندان شیخ صفی‌الدین اردبیلی به راه انداختند توجه بیشتری نمود به چند دلیل یکی اینکه دامنه‌ی تاثیراتش تا امروز ایران نیز آمده و مانده، دیگر اینکه اگر چه تا قبل از صفویه فرزانگان نقش‌های مهم حکومتی یا به‌دلیل مقبولیتشان تاثیر بسزائی در تصمیمات کلان داشتند اما خود هیچ‌گاه حاکم نبودند (فکر کنم این دو دلیل بتوانند چیزی شبیه اولین دلیل ازهزارویک دلیل توپچی نادر شاه باشند)
از این‌رو فضای بیشتری برای اندیشه‌های گوناگون وجود داشت، حضورها درهم ومتداخل بود و نوزایی محصول این تداخل‌ها و ارتباط و انتقال‌ها تا اینکه صفویه از مقبولیت خانقاه شیخ صفی به فکر مسند پادشاهی افتادند و اگر تا دیروز درویشان تیغ بر حاکم می‌کشیدند اینان درویشانی شدند که در فکر حاکمیت تیغ کشیدند و چون خود را قطب می‌دانستند حضور اقطاب سلسله‌های دیگر را به جز بعضی، به دلیل ترسی که داشتند برنتابیدند و کمر به قتل آنها بستند اگر چه در اوایل دوره‌ی صفویه کشور به لحاظ سیاسی واقتصادی وضعیت حدودن مناسبی داشت و در حوزه‌ی علم و دانش هم اتفاقات قابل تاملی رخ داد، چون رونق گرفتن فلسفه به خاطر ستاره‌ای چون ملاصدرا و... اما با تحریفاتی که صفویه در روال سلسله‌های صوفیانه بوجود آوردند چون موروثی کردن خلافت در سلسله و یا در حوزه‌ی اجتماعی و سیاسی رسمی کردن نگرشی از دین اسلام -تشیّع-، فضا را برای حضور اندیشه‌های گوناگون تنگ کردند و هرچه که از علم و تفکر و اندیشیدن (البته به صورت رسمی و آشکار) باقی ماند و یا در دوره‌ی آنها پا گرفت علم و دانش و اندیشه‌ای درباری بود که برای حکومت آنها زیانی نداشت، صفویه با موروثی کردن خلافت در سلسله‌ی صوفیانه‌ی خویش تحریف و تغییری بزرگ در انتخاب خلیفه‌ی سلسله‌های صوفیانه بنیان نهاد که بیشتر برای حفظ سلطنت در درون خاندان خویش بودند و با رسمی کردن تشیّع آغازگر نگرشی در درون اسلام شدند که با قبول برحق بودنش نگرش‌های دیگر از دایره خارج شدند و همین سبب شد که فضای زمانه با فضاهای متساهل دوره‌های پیشین کاملن در تضاد باشد. البته فراموش نکنیم که تنها صفویان نیستند که در تاریخ شمشیر بر دین‌ها و آیین‌های دیگر کشیده‌اند می‌شود این‌طور نوشت که به تعداد سلاطین در ایران اسلام داشته‌ایم از اسلام غزنویان بگیر تا اسلام صفویان.
.1تصوف را می توان نسخه‌ی بدلی اما مشابه عرفان نام نهاد که گاهی به آن نزدیک و گاهی ازآن خیلی دور می‌شود.

این یادداشت را سال هشتاد و پنج نوشته‌ام با کمی حک و اصلاح و ویرایش دوباره اینجا می‌گذارمش. @faryad_naseri
✅می‌گویند: هر کس که می‌میرد خاک می‌شود
نه آقا نه!
آب شدن ما مثل روز روشن است.

#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
@faryad_naseri