ولایت صفویه تیشهای بر ولایت اندیشه
صفویه و آغاز یک سویهنگری:
ایران پس ازاسلام تا همین الان جغرافیای تقلیلیافتهاش همیشه درگیر دو نوع اندیشه و اندیشیدن بوده، یکی اندیشیدن خردورزانه و دیگری اندیشهای در نفی خردورزی -تصوّف-1که نمایندگان این دو نحله در بیشتر مواقع شمشیر زبان به قلب هم نهادهاند، اگر اولی به حوزهی دانشها و تعقلورزیدنها اشاره دارد دومی را هم میتوان دانش تصوف نام نهاد نوعی خردورزی متفاوت برای نفی خردورزی و بودهاند کسانی که در تیزترین لبهی اشتراک این دو حوزه قدم زدهاند به قول نیچه "جانوران شکاری"، جانوران شکاری تکروای که به خاطر همین ویژگیشان از هر دو گروه نیز زخم خوردهاند کسانی چون سهروردی، ابن سینا، حافظ...
قصدم بررسی کشمکشها و چرائی کشمکشهای این دو گروه نیست ازنوشتن سطرهای فوق بران بودم تا نشان دهم نوعی پویائی همیشگی و مدام و مستمر در بین اهل کتاب و اندیشهی این سرزمین بوده هر چند که گاهی به شیوههای ناپسندانهای در مقابل هم صف کشیدهاند، ولی بودهاند و خون به رگ مکتوبهای فراوان دمیدهاند و در این میان همیشه فرزانگان ازهر قومی که بودهاند مورد تکریم حکام و سلاطین این مرزوبوم بودهاند و این بودن و باهم بودنها و جدلها و بحثها، جایی برای رکود باقی نمیگذاشته، نقش هیچکدام از بزرگان اهل علم و اندیشه را در تاریخ ایران نمیتوان نفی کرد، تصمیمهای کلانی که آنها در آن تاثیر زیادی داشتهاند اگر چه همیشه هم نتیجهی خوبی نداشته، وزرات شیخالرئیس، صدارت خواجه نصیر و قیامهایی که عرفا و صوفیه برای برقراری عدالت اجتماعی و برانداختن بساط ظلم و جور در تاریخ ایران رقم زدهاند همه نشانگر حضور و تاثیر حضور ایشان است، چون نهضت شیخ خلیفه و شاگردش شیخ حسن جوری نهضت سربداران- که منجر به تاسیس حکومت شد، نهضت انقلابی حروفیه که مخالفتش با بساط جور روزگار خویش اهمیت بسزائی بدان بخشید تا تاثیر خانقاهیان و اهل مدرسه در روزگار ایران، اما دراین میان باید به جنبش و حکومتی که فرزندان شیخ صفیالدین اردبیلی به راه انداختند توجه بیشتری نمود به چند دلیل یکی اینکه دامنهی تاثیراتش تا امروز ایران نیز آمده و مانده، دیگر اینکه اگر چه تا قبل از صفویه فرزانگان نقشهای مهم حکومتی یا بهدلیل مقبولیتشان تاثیر بسزائی در تصمیمات کلان داشتند اما خود هیچگاه حاکم نبودند (فکر کنم این دو دلیل بتوانند چیزی شبیه اولین دلیل ازهزارویک دلیل توپچی نادر شاه باشند)
از اینرو فضای بیشتری برای اندیشههای گوناگون وجود داشت، حضورها درهم ومتداخل بود و نوزایی محصول این تداخلها و ارتباط و انتقالها تا اینکه صفویه از مقبولیت خانقاه شیخ صفی به فکر مسند پادشاهی افتادند و اگر تا دیروز درویشان تیغ بر حاکم میکشیدند اینان درویشانی شدند که در فکر حاکمیت تیغ کشیدند و چون خود را قطب میدانستند حضور اقطاب سلسلههای دیگر را به جز بعضی، به دلیل ترسی که داشتند برنتابیدند و کمر به قتل آنها بستند اگر چه در اوایل دورهی صفویه کشور به لحاظ سیاسی واقتصادی وضعیت حدودن مناسبی داشت و در حوزهی علم و دانش هم اتفاقات قابل تاملی رخ داد، چون رونق گرفتن فلسفه به خاطر ستارهای چون ملاصدرا و... اما با تحریفاتی که صفویه در روال سلسلههای صوفیانه بوجود آوردند چون موروثی کردن خلافت در سلسله و یا در حوزهی اجتماعی و سیاسی رسمی کردن نگرشی از دین اسلام -تشیّع-، فضا را برای حضور اندیشههای گوناگون تنگ کردند و هرچه که از علم و تفکر و اندیشیدن (البته به صورت رسمی و آشکار) باقی ماند و یا در دورهی آنها پا گرفت علم و دانش و اندیشهای درباری بود که برای حکومت آنها زیانی نداشت، صفویه با موروثی کردن خلافت در سلسلهی صوفیانهی خویش تحریف و تغییری بزرگ در انتخاب خلیفهی سلسلههای صوفیانه بنیان نهاد که بیشتر برای حفظ سلطنت در درون خاندان خویش بودند و با رسمی کردن تشیّع آغازگر نگرشی در درون اسلام شدند که با قبول برحق بودنش نگرشهای دیگر از دایره خارج شدند و همین سبب شد که فضای زمانه با فضاهای متساهل دورههای پیشین کاملن در تضاد باشد. البته فراموش نکنیم که تنها صفویان نیستند که در تاریخ شمشیر بر دینها و آیینهای دیگر کشیدهاند میشود اینطور نوشت که به تعداد سلاطین در ایران اسلام داشتهایم از اسلام غزنویان بگیر تا اسلام صفویان.
.1تصوف را می توان نسخهی بدلی اما مشابه عرفان نام نهاد که گاهی به آن نزدیک و گاهی ازآن خیلی دور میشود.
این یادداشت را سال هشتاد و پنج نوشتهام با کمی حک و اصلاح و ویرایش دوباره اینجا میگذارمش. @faryad_naseri
صفویه و آغاز یک سویهنگری:
ایران پس ازاسلام تا همین الان جغرافیای تقلیلیافتهاش همیشه درگیر دو نوع اندیشه و اندیشیدن بوده، یکی اندیشیدن خردورزانه و دیگری اندیشهای در نفی خردورزی -تصوّف-1که نمایندگان این دو نحله در بیشتر مواقع شمشیر زبان به قلب هم نهادهاند، اگر اولی به حوزهی دانشها و تعقلورزیدنها اشاره دارد دومی را هم میتوان دانش تصوف نام نهاد نوعی خردورزی متفاوت برای نفی خردورزی و بودهاند کسانی که در تیزترین لبهی اشتراک این دو حوزه قدم زدهاند به قول نیچه "جانوران شکاری"، جانوران شکاری تکروای که به خاطر همین ویژگیشان از هر دو گروه نیز زخم خوردهاند کسانی چون سهروردی، ابن سینا، حافظ...
قصدم بررسی کشمکشها و چرائی کشمکشهای این دو گروه نیست ازنوشتن سطرهای فوق بران بودم تا نشان دهم نوعی پویائی همیشگی و مدام و مستمر در بین اهل کتاب و اندیشهی این سرزمین بوده هر چند که گاهی به شیوههای ناپسندانهای در مقابل هم صف کشیدهاند، ولی بودهاند و خون به رگ مکتوبهای فراوان دمیدهاند و در این میان همیشه فرزانگان ازهر قومی که بودهاند مورد تکریم حکام و سلاطین این مرزوبوم بودهاند و این بودن و باهم بودنها و جدلها و بحثها، جایی برای رکود باقی نمیگذاشته، نقش هیچکدام از بزرگان اهل علم و اندیشه را در تاریخ ایران نمیتوان نفی کرد، تصمیمهای کلانی که آنها در آن تاثیر زیادی داشتهاند اگر چه همیشه هم نتیجهی خوبی نداشته، وزرات شیخالرئیس، صدارت خواجه نصیر و قیامهایی که عرفا و صوفیه برای برقراری عدالت اجتماعی و برانداختن بساط ظلم و جور در تاریخ ایران رقم زدهاند همه نشانگر حضور و تاثیر حضور ایشان است، چون نهضت شیخ خلیفه و شاگردش شیخ حسن جوری نهضت سربداران- که منجر به تاسیس حکومت شد، نهضت انقلابی حروفیه که مخالفتش با بساط جور روزگار خویش اهمیت بسزائی بدان بخشید تا تاثیر خانقاهیان و اهل مدرسه در روزگار ایران، اما دراین میان باید به جنبش و حکومتی که فرزندان شیخ صفیالدین اردبیلی به راه انداختند توجه بیشتری نمود به چند دلیل یکی اینکه دامنهی تاثیراتش تا امروز ایران نیز آمده و مانده، دیگر اینکه اگر چه تا قبل از صفویه فرزانگان نقشهای مهم حکومتی یا بهدلیل مقبولیتشان تاثیر بسزائی در تصمیمات کلان داشتند اما خود هیچگاه حاکم نبودند (فکر کنم این دو دلیل بتوانند چیزی شبیه اولین دلیل ازهزارویک دلیل توپچی نادر شاه باشند)
از اینرو فضای بیشتری برای اندیشههای گوناگون وجود داشت، حضورها درهم ومتداخل بود و نوزایی محصول این تداخلها و ارتباط و انتقالها تا اینکه صفویه از مقبولیت خانقاه شیخ صفی به فکر مسند پادشاهی افتادند و اگر تا دیروز درویشان تیغ بر حاکم میکشیدند اینان درویشانی شدند که در فکر حاکمیت تیغ کشیدند و چون خود را قطب میدانستند حضور اقطاب سلسلههای دیگر را به جز بعضی، به دلیل ترسی که داشتند برنتابیدند و کمر به قتل آنها بستند اگر چه در اوایل دورهی صفویه کشور به لحاظ سیاسی واقتصادی وضعیت حدودن مناسبی داشت و در حوزهی علم و دانش هم اتفاقات قابل تاملی رخ داد، چون رونق گرفتن فلسفه به خاطر ستارهای چون ملاصدرا و... اما با تحریفاتی که صفویه در روال سلسلههای صوفیانه بوجود آوردند چون موروثی کردن خلافت در سلسله و یا در حوزهی اجتماعی و سیاسی رسمی کردن نگرشی از دین اسلام -تشیّع-، فضا را برای حضور اندیشههای گوناگون تنگ کردند و هرچه که از علم و تفکر و اندیشیدن (البته به صورت رسمی و آشکار) باقی ماند و یا در دورهی آنها پا گرفت علم و دانش و اندیشهای درباری بود که برای حکومت آنها زیانی نداشت، صفویه با موروثی کردن خلافت در سلسلهی صوفیانهی خویش تحریف و تغییری بزرگ در انتخاب خلیفهی سلسلههای صوفیانه بنیان نهاد که بیشتر برای حفظ سلطنت در درون خاندان خویش بودند و با رسمی کردن تشیّع آغازگر نگرشی در درون اسلام شدند که با قبول برحق بودنش نگرشهای دیگر از دایره خارج شدند و همین سبب شد که فضای زمانه با فضاهای متساهل دورههای پیشین کاملن در تضاد باشد. البته فراموش نکنیم که تنها صفویان نیستند که در تاریخ شمشیر بر دینها و آیینهای دیگر کشیدهاند میشود اینطور نوشت که به تعداد سلاطین در ایران اسلام داشتهایم از اسلام غزنویان بگیر تا اسلام صفویان.
.1تصوف را می توان نسخهی بدلی اما مشابه عرفان نام نهاد که گاهی به آن نزدیک و گاهی ازآن خیلی دور میشود.
این یادداشت را سال هشتاد و پنج نوشتهام با کمی حک و اصلاح و ویرایش دوباره اینجا میگذارمش. @faryad_naseri
✅میگویند: هر کس که میمیرد خاک میشود
نه آقا نه!
آب شدن ما مثل روز روشن است.
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
@faryad_naseri
نه آقا نه!
آب شدن ما مثل روز روشن است.
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
@faryad_naseri
دریاست
که هر شام
در خوابها
میآید و میرود
با همهی مخالفتش
وسعتش
و تلخیهایش با تو
و زخم شب است این آبی روشن
بیصدایی از یادرفتهات
در دور دستها
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
@faryad_naseri
که هر شام
در خوابها
میآید و میرود
با همهی مخالفتش
وسعتش
و تلخیهایش با تو
و زخم شب است این آبی روشن
بیصدایی از یادرفتهات
در دور دستها
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
@faryad_naseri
سومیا
نوشتن از چشم های درخشانت سومیا
کار تاریکی ست
و من که تازه پوستم از کبودی سرما شفا یافته
یاد تو می کنم
گیاه نخستین
برادرم که دوست داشتنت را نطق نداشت
که دیدنت را نطق نداشت
و من که دست هایم را در بند انگشت هات
به نحو ثقیلی دوست می داشتم
هر دومان
مغضوب یک حدیث غریب بودیم:
نوشتن از چشم های درخشانت سومیا
نوشتن از چشم های درخشانت
با هشت دقیقه فاصله از نور چشم هات
ایستاده باشی بر لبه ی هستی و با هشت دقیقه فاصله از نور چشم هاش
چه طور می شود این همه سال
چشم های تو مرده باشد و
با هشت دقیقه فاصله مدام من دیده باشم شان سومیا!
هیچ وقت نگفتم که چشم هات می خندد به بال ملایک
و شعر آن شتر مست که دنیاست
اگر که می رقصد در چشم های شماست
گوش می کنم به هستی با پوست شفا یافته
و سرما ترک می کند استخوان های مرا
اگر که چشم های تو انسان را به تاریخ می آورد شکر!
اگر که دیدن تو ترک پوست حیوانی ست حمد!
با هشت دقیقه فاصله
نام برادر مرده ام را تلفظ می کنم
که در سیاهی چشم های درخشانت سومیا
انس را می آموزد
سرزدن
فریاد ناصری
نشر حکمت کلمه
@faryad_naseri
نوشتن از چشم های درخشانت سومیا
کار تاریکی ست
و من که تازه پوستم از کبودی سرما شفا یافته
یاد تو می کنم
گیاه نخستین
برادرم که دوست داشتنت را نطق نداشت
که دیدنت را نطق نداشت
و من که دست هایم را در بند انگشت هات
به نحو ثقیلی دوست می داشتم
هر دومان
مغضوب یک حدیث غریب بودیم:
نوشتن از چشم های درخشانت سومیا
نوشتن از چشم های درخشانت
با هشت دقیقه فاصله از نور چشم هات
ایستاده باشی بر لبه ی هستی و با هشت دقیقه فاصله از نور چشم هاش
چه طور می شود این همه سال
چشم های تو مرده باشد و
با هشت دقیقه فاصله مدام من دیده باشم شان سومیا!
هیچ وقت نگفتم که چشم هات می خندد به بال ملایک
و شعر آن شتر مست که دنیاست
اگر که می رقصد در چشم های شماست
گوش می کنم به هستی با پوست شفا یافته
و سرما ترک می کند استخوان های مرا
اگر که چشم های تو انسان را به تاریخ می آورد شکر!
اگر که دیدن تو ترک پوست حیوانی ست حمد!
با هشت دقیقه فاصله
نام برادر مرده ام را تلفظ می کنم
که در سیاهی چشم های درخشانت سومیا
انس را می آموزد
سرزدن
فریاد ناصری
نشر حکمت کلمه
@faryad_naseri
❤1
کرم کدام دوست به این اتاق خلوت بوده است؟ دستش را میفشارم. به شما عزیزان نو آمده خوش آمد میگویم. این نشان من است تا بدانم کدام مهربان پاس محبت و دوستی داشته است؟
@faryadnaseri
@faryadnaseri
هیچ وقت نگفتم که چشم هات می خندد به بال ملایک
و شعر آن شتر مست که دنیاست
اگر که می رقصد در چشم های شماست
@faryad_naseri
و شعر آن شتر مست که دنیاست
اگر که می رقصد در چشم های شماست
@faryad_naseri
جعل
بخش اعظم مفهومسازیهای صاحبان قدرت در این خاک متکی به مغالطات است و از راه مغالطه جعل کردن امور. جعل را ساختن چیزهای دروغین و پوچ بخوانید.
کار به جایی رسیده که این جعلی بودن دامن همهمان را گرفته است. زیستهای دوگانه و شکاف بینشان محل رشد جعلیات است.
مثال: من اهل کتاب و هنرم در درون دوست دارم درست بزییم اما شرایط اقتصادی مجابم میکند چشم بر بسیاری چیزها ببندم و نان از آخوری بخورم که شب در نوشتههام در آن بالا میآورم، پس من جعلیام.
این جعل کردن چیزها از اولین روزهای آغاز این حکومت آغاز شده است. اینها منتقد و هنرمند و روشنفکر و هر چه را که به ذهنتان میرسد، جعل کردند.
در عالم بازار هم اگر نگاه کنید همین است. اجناس اصل برایشان سودی نداشت اما مشابه و تقلبی و چینی چرا، پس زنده باد جعل و مشابه.
در عالم صنعت خودرو نگاه کنید چیزهای بیکیفیت دوگانه سوز.
تقریبن همهمان شبیه این چیزها شدهایم بهخصوص قشر درپیشچشمِ هنرمند، اینها در جاهایی که مراسم دولتی است خیلی راحت با آنجا همخوان میشوند جایی هم که کمی از زیر سایهی حاکمیت بیرون است مخالف و معترض و منتقدند.
اما و اما در گمراهی هم پایداری داشتن فتوت است. این را عین القضات در وصف فرعون و ابلیس میگوید در تمهیدات خطاب به موسی.
ما خالی از فتوت شدهایم. دوگانه و جعلی.
و دستگاه تولید جعلیات حاکم مدام بهروز میشود. از اولین جعلیات محسن مخملباف بود و حاتمیکیا امروز رسیده به رضا امیرخانی.
مخلمباف در درون سازمان جعلساز رشد کرد و به آن پشت کرد. حاتمیکیا دورش سرآمده اما هنوز میخواهد بزرگ خاندان جعل باشد دور اما دور امیرخانیهاست. نسخهی به روزتر حقجویان جعلی. دوگانههای اصیل معتقد و منتقد.
@faryad_naseri
بخش اعظم مفهومسازیهای صاحبان قدرت در این خاک متکی به مغالطات است و از راه مغالطه جعل کردن امور. جعل را ساختن چیزهای دروغین و پوچ بخوانید.
کار به جایی رسیده که این جعلی بودن دامن همهمان را گرفته است. زیستهای دوگانه و شکاف بینشان محل رشد جعلیات است.
مثال: من اهل کتاب و هنرم در درون دوست دارم درست بزییم اما شرایط اقتصادی مجابم میکند چشم بر بسیاری چیزها ببندم و نان از آخوری بخورم که شب در نوشتههام در آن بالا میآورم، پس من جعلیام.
این جعل کردن چیزها از اولین روزهای آغاز این حکومت آغاز شده است. اینها منتقد و هنرمند و روشنفکر و هر چه را که به ذهنتان میرسد، جعل کردند.
در عالم بازار هم اگر نگاه کنید همین است. اجناس اصل برایشان سودی نداشت اما مشابه و تقلبی و چینی چرا، پس زنده باد جعل و مشابه.
در عالم صنعت خودرو نگاه کنید چیزهای بیکیفیت دوگانه سوز.
تقریبن همهمان شبیه این چیزها شدهایم بهخصوص قشر درپیشچشمِ هنرمند، اینها در جاهایی که مراسم دولتی است خیلی راحت با آنجا همخوان میشوند جایی هم که کمی از زیر سایهی حاکمیت بیرون است مخالف و معترض و منتقدند.
اما و اما در گمراهی هم پایداری داشتن فتوت است. این را عین القضات در وصف فرعون و ابلیس میگوید در تمهیدات خطاب به موسی.
ما خالی از فتوت شدهایم. دوگانه و جعلی.
و دستگاه تولید جعلیات حاکم مدام بهروز میشود. از اولین جعلیات محسن مخملباف بود و حاتمیکیا امروز رسیده به رضا امیرخانی.
مخلمباف در درون سازمان جعلساز رشد کرد و به آن پشت کرد. حاتمیکیا دورش سرآمده اما هنوز میخواهد بزرگ خاندان جعل باشد دور اما دور امیرخانیهاست. نسخهی به روزتر حقجویان جعلی. دوگانههای اصیل معتقد و منتقد.
@faryad_naseri
اخوان شاعر بزرگیست، شکی نیست اما آنچه در زیر و از زبان سیمین بهبهانی میخوانیم اگرچه نگاه سیمین ستایشآمیز و فضلیتپندارانه است اما آنچه او میستاید عیب روشنفکری و اهل هنر ماست.
بیانضباطی و شلختگی که تنها پوسته و ظاهری از زیست آنارشیستی است.
در جامعهای که شلختگی و وارفتگی عادت و عرف و فرهنگ است.
در جامعهای که بهآیین و بهسامان بودن مدام به خنده و سخره گرفته شده است بهآیین زیستن بزرگترین هنر است.
بلند شوی به عنوان نمایندهی هنر و ادبیات مملکتی بروی در خاکی دیگر و بعد سیگار در پاشنهکشت خاموش کنی، آنوقت بخواهی که باور کنند رشد کردهای و توسعه یافتهای، توسعه در فکر و دید و زیست.
با هم خاطرهی سیمین بهبهانی را بخوانیم:
بخشی کوتاه از گفتارِ «آن سوی کتیبه» به قلمِ زنده یاد، بانو سیمین بهبهانی
فروردین ۶۹ صدایش را از بی بی سی شنیدم. نمی دانم چرا خداحافظی نکرده رفته بود. شنیدم در آلمان در سالن سخنرانی روی تریبون زیرسیگاری نگذاشته بودند (کشیدن سیگار ممنوع بود)، اخوان همیشه مخالف جهت شنا می کرد، هیچ اجباری را گردن نمی نهاد، هیچ انضباطی را قبول نداشت، محکوم هیچ حکمی نمی شد. پاشنه کش را از جیب درآورده و به جای زیرسیگاری، سیگارش را در آن خاموش کرده بود.
(همراه آن لحظه های گریزان / مقالات درباره زندگی و آثار مهدی اخوان ثالث / نقد و تفسیر و خاطرات جمعی از منتقدان و نویسندگان و شعرا، چاپ اول، ۱۳۹۲، تهران، نشر زمستان، صفحه ۴۰۳ به نقل از مجله دنیای سخن، شماره ۵۱، مهر و آبان ۱۳۷۱)
@faryad_naseri
بیانضباطی و شلختگی که تنها پوسته و ظاهری از زیست آنارشیستی است.
در جامعهای که شلختگی و وارفتگی عادت و عرف و فرهنگ است.
در جامعهای که بهآیین و بهسامان بودن مدام به خنده و سخره گرفته شده است بهآیین زیستن بزرگترین هنر است.
بلند شوی به عنوان نمایندهی هنر و ادبیات مملکتی بروی در خاکی دیگر و بعد سیگار در پاشنهکشت خاموش کنی، آنوقت بخواهی که باور کنند رشد کردهای و توسعه یافتهای، توسعه در فکر و دید و زیست.
با هم خاطرهی سیمین بهبهانی را بخوانیم:
بخشی کوتاه از گفتارِ «آن سوی کتیبه» به قلمِ زنده یاد، بانو سیمین بهبهانی
فروردین ۶۹ صدایش را از بی بی سی شنیدم. نمی دانم چرا خداحافظی نکرده رفته بود. شنیدم در آلمان در سالن سخنرانی روی تریبون زیرسیگاری نگذاشته بودند (کشیدن سیگار ممنوع بود)، اخوان همیشه مخالف جهت شنا می کرد، هیچ اجباری را گردن نمی نهاد، هیچ انضباطی را قبول نداشت، محکوم هیچ حکمی نمی شد. پاشنه کش را از جیب درآورده و به جای زیرسیگاری، سیگارش را در آن خاموش کرده بود.
(همراه آن لحظه های گریزان / مقالات درباره زندگی و آثار مهدی اخوان ثالث / نقد و تفسیر و خاطرات جمعی از منتقدان و نویسندگان و شعرا، چاپ اول، ۱۳۹۲، تهران، نشر زمستان، صفحه ۴۰۳ به نقل از مجله دنیای سخن، شماره ۵۱، مهر و آبان ۱۳۷۱)
@faryad_naseri
پرندهی سرخی بود
سرخ سرخ
به هر پرش گلی بستند
نتوانست بپرد
پرندهی آبیای بود
آبیِ آبی
به هر پرش مرواریدی بستند
نتوانست بپرد
پرندهی سبزی بود
سبز سبز
به هر پرش موبند کودکی را بستند
پر کشید
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
https://telegram.me/faryad_naseri
سرخ سرخ
به هر پرش گلی بستند
نتوانست بپرد
پرندهی آبیای بود
آبیِ آبی
به هر پرش مرواریدی بستند
نتوانست بپرد
پرندهی سبزی بود
سبز سبز
به هر پرش موبند کودکی را بستند
پر کشید
#فاضیل_حوسنو_داغلارجا
#ترجمه
https://telegram.me/faryad_naseri
چند شاخه دست
یکدست
آسمان را هاشور میزنند
رقص
به تحریر ِ رگ افشان بر خیابان
چرا با استعاره حرف میزنی؟
چرا با استعاره مینویسی؟
برای عمر انسان امروز
حتا
تمثیل عمر آن درخت -که هر سال
یک حلقه دورش میاندازند- هم
دیگر جواب نمیدهد
دستت را دور کمرم حلقه کن
نگذار زنجیر این پایکوبی
از هم بگسلد.
@faryad_naseri
یکدست
آسمان را هاشور میزنند
رقص
به تحریر ِ رگ افشان بر خیابان
چرا با استعاره حرف میزنی؟
چرا با استعاره مینویسی؟
برای عمر انسان امروز
حتا
تمثیل عمر آن درخت -که هر سال
یک حلقه دورش میاندازند- هم
دیگر جواب نمیدهد
دستت را دور کمرم حلقه کن
نگذار زنجیر این پایکوبی
از هم بگسلد.
@faryad_naseri
در متون کهن هرجا عرفا خواسته اند به دراویش طعنه بزنند از "دام گستر بودن " آنها انتقاد کرده اند۰ مثال ها بسیار زیادند که در حافظه ندارم اما معروفترینشان این مصرع از حافظ
صوفی نهاد دام و سر حقه باز کرد ۰۰۰
در پس این طعنه یک حقیقت معرفت شناسانه تاریخی خوابیده است۰
در متون کهن حقیقت به شکل عنقایی است که باید او را بدام انداخت ، در متون یارسان مثالها فراوان هستند۰
کوردهای جنوبی هنوز درویش را "داو ریش /daw rish" می گویند، ودر فارسی کهن به صورت "دبریش " آمده
داو:دام ریش: ریسنده ؛
داو ریش: ریسنده دام، آنکه در پی بدام انداختن حقیقت است۰
هنوز در زبان فارسی اصطلاحاتی نظیر "شکار کردن" و " به تور زدن" و " به چنگ آوردن" برای به دست آوردن هرچیز که نفیس و نایاب است کاربرد دارد ۰
#کورش_رضا_پور
@faryad_naseri
صوفی نهاد دام و سر حقه باز کرد ۰۰۰
در پس این طعنه یک حقیقت معرفت شناسانه تاریخی خوابیده است۰
در متون کهن حقیقت به شکل عنقایی است که باید او را بدام انداخت ، در متون یارسان مثالها فراوان هستند۰
کوردهای جنوبی هنوز درویش را "داو ریش /daw rish" می گویند، ودر فارسی کهن به صورت "دبریش " آمده
داو:دام ریش: ریسنده ؛
داو ریش: ریسنده دام، آنکه در پی بدام انداختن حقیقت است۰
هنوز در زبان فارسی اصطلاحاتی نظیر "شکار کردن" و " به تور زدن" و " به چنگ آوردن" برای به دست آوردن هرچیز که نفیس و نایاب است کاربرد دارد ۰
#کورش_رضا_پور
@faryad_naseri
طی یکماه اخیر
سه فیلم دیدهام «فریبخورده» به کارگردانی سوفیا کاپولا، «بدون عشق» به کارگردانی آندرهی زویا گینتسف و «کشتن گوزن مقدس» به کارگردانی یورگوس لانتیموس.
بدون عشق میتوانست با کمی دقت در فیلمنامه به اثری ماندگار بدل شود، دقتی که سبب انسجام و هماهنگی ساختار داستانی فیلم فریب خورده است.
مسلمن فضاهای تارکوفسکیوار بدون عشق بیشتر بابمیل من است و این فیلم را بیشتر از فریبخورده دوست دارم ولی واقعیت این است که فریب خورده «فیلم» بهتریست.
اما کشتن گوزن مقدس یک مزخرف به تمام معنا بود، حتا اگر لیست نامزدیهایش در جوایز خارج از شمارش باشد.
@faryad_naseri
سه فیلم دیدهام «فریبخورده» به کارگردانی سوفیا کاپولا، «بدون عشق» به کارگردانی آندرهی زویا گینتسف و «کشتن گوزن مقدس» به کارگردانی یورگوس لانتیموس.
بدون عشق میتوانست با کمی دقت در فیلمنامه به اثری ماندگار بدل شود، دقتی که سبب انسجام و هماهنگی ساختار داستانی فیلم فریب خورده است.
مسلمن فضاهای تارکوفسکیوار بدون عشق بیشتر بابمیل من است و این فیلم را بیشتر از فریبخورده دوست دارم ولی واقعیت این است که فریب خورده «فیلم» بهتریست.
اما کشتن گوزن مقدس یک مزخرف به تمام معنا بود، حتا اگر لیست نامزدیهایش در جوایز خارج از شمارش باشد.
@faryad_naseri
15194086392411234802723.jpg
45.6 KB
جایی که انسان معاصر گمشدهاش را مرده مییابد.
✳️ دُیادُلام
نشان دادن یک کتاب و یک صدا
دیادلام نامیست شامل کتابی کنار یک افزارصوتی که میخواهد راه و راهنمای چون شنیدن آن صوتی باشد که در کنار دارد. ارژنگ آقاجری یک صداست.
❎ در صوت و صدا دانشی ندارم. در شنیدن تجربه اما زیاد و در خواندن هم کوشش بسیار.
نخست بار ارژنگ آقاجری را در «گفتوگو» شنیدم. اکنون دُیادُلام.
❎ این کتاب کوچک سه راه را با هم میزند. نخست نظری در چون خواندن شعر با تکیه بر نَفَس حق نیما.
❎ دوم جهان بینالاذهانی سرایش اهل شعر دیگر را که گرد میآمدند و سخن در بینشان دور داشته و چرخیده است.
❎ و در نهایت پژوهش و نوشتی شاعرانه است در لیلی و مجنون سرایی.
✔️ راه نخست با حرفهای نیما میآغازد و ورقی در اینکه صدا چگونه متن میشود در گوش.
✔️ راه بعد چند برگی در گفت نو شدن فارسی است و از کجا و چطور آمدن شعر دیگر.
✔️ در ادامه سه برگ از سه شاعر رو میکند و وارد سوگستان «لیلی و مجنون» میشود و رد این سوگستان از کهنشعر تا شعر دیگر به اختصار گفته میشود:
🔸 «و سرانجام قیس عامری پراکندهی جنون شد: مقیم بادیه و بیابان گشت و در پریشانیی لیلی مقام گرفت و گوشه نشست... نام لیلی رمزیست از جنون عشق که بر پیکرهی مجنون نشسته است»
🔹 انجام کار سه متن درخشان از بهرام اردبیلی، پرویز اسلامپور و محمدرضا فشاهی است که در افزار صوتی همراه کتاب هم میشنویمشان.
پس فارسی کلمات عربی و سپس چرایی نام دیادلام:
🔴 «قیس صحرانورد در وعدهی دیداری، روبروی لیلی ایستادهست. ناگاه جرقهی مالیخولیا بالا میپرد و ذهنش اسیر میشود که نام این زن چیست که روبروی او قد علم کرده؟ براستی او کیست؟ نامش را میپرسد. لیلی که لیلیست، پس نامش را میگوید. قیس نمیپذیرد: تو لیلی نیستی. من لیلیام!»... لیلی توضیح میخواهد؛ قیس چنین میگوید:
🔶 پایم چو دو لام خمپذیر است
دستم چو دو یا شکنجگیر است
نام تو مرا چو نام دارد
کو نیز دو یا دو لام دارد.
و اگر از شمایل نیکوی کتاب نگوییم سخن بهراستی ناتمام مانده در حق این کتاب. کتابی آراسته که هر ورقش دیدنیست.
دیادلام. ارژنگ آقاجری. نوین کتاب گویا
@faryad_naseri
نشان دادن یک کتاب و یک صدا
دیادلام نامیست شامل کتابی کنار یک افزارصوتی که میخواهد راه و راهنمای چون شنیدن آن صوتی باشد که در کنار دارد. ارژنگ آقاجری یک صداست.
❎ در صوت و صدا دانشی ندارم. در شنیدن تجربه اما زیاد و در خواندن هم کوشش بسیار.
نخست بار ارژنگ آقاجری را در «گفتوگو» شنیدم. اکنون دُیادُلام.
❎ این کتاب کوچک سه راه را با هم میزند. نخست نظری در چون خواندن شعر با تکیه بر نَفَس حق نیما.
❎ دوم جهان بینالاذهانی سرایش اهل شعر دیگر را که گرد میآمدند و سخن در بینشان دور داشته و چرخیده است.
❎ و در نهایت پژوهش و نوشتی شاعرانه است در لیلی و مجنون سرایی.
✔️ راه نخست با حرفهای نیما میآغازد و ورقی در اینکه صدا چگونه متن میشود در گوش.
✔️ راه بعد چند برگی در گفت نو شدن فارسی است و از کجا و چطور آمدن شعر دیگر.
✔️ در ادامه سه برگ از سه شاعر رو میکند و وارد سوگستان «لیلی و مجنون» میشود و رد این سوگستان از کهنشعر تا شعر دیگر به اختصار گفته میشود:
🔸 «و سرانجام قیس عامری پراکندهی جنون شد: مقیم بادیه و بیابان گشت و در پریشانیی لیلی مقام گرفت و گوشه نشست... نام لیلی رمزیست از جنون عشق که بر پیکرهی مجنون نشسته است»
🔹 انجام کار سه متن درخشان از بهرام اردبیلی، پرویز اسلامپور و محمدرضا فشاهی است که در افزار صوتی همراه کتاب هم میشنویمشان.
پس فارسی کلمات عربی و سپس چرایی نام دیادلام:
🔴 «قیس صحرانورد در وعدهی دیداری، روبروی لیلی ایستادهست. ناگاه جرقهی مالیخولیا بالا میپرد و ذهنش اسیر میشود که نام این زن چیست که روبروی او قد علم کرده؟ براستی او کیست؟ نامش را میپرسد. لیلی که لیلیست، پس نامش را میگوید. قیس نمیپذیرد: تو لیلی نیستی. من لیلیام!»... لیلی توضیح میخواهد؛ قیس چنین میگوید:
🔶 پایم چو دو لام خمپذیر است
دستم چو دو یا شکنجگیر است
نام تو مرا چو نام دارد
کو نیز دو یا دو لام دارد.
و اگر از شمایل نیکوی کتاب نگوییم سخن بهراستی ناتمام مانده در حق این کتاب. کتابی آراسته که هر ورقش دیدنیست.
دیادلام. ارژنگ آقاجری. نوین کتاب گویا
@faryad_naseri
Forwarded from Hekmat Kalame
گزارش عصر حکمتکلمه
جلسه با معرفی کتابهای تازهی نشر آغاز شد. «فریاد ناصری» مدیر نشر ضمن تشکر از حضور میهمان و دوستان حاضر در جلسه ده عنوان کتاب تازه منتشر شدهی نشر را کوتاه و گزین شده معرفی کرد و بعد از آن «علیرضا بهنام» پیرامون دو کتاب تازهی خود که در نشر حکمتکلمه منتشر شده است صحبت کرد.
بهنام نخست شرحی از چگونگی به سرانجام رسیدن ترجمهی شعرهای کلود استبان -مرثیه بر مرگی سهمناک- بهدست داد و بعد از آن درباره کتاب «دیوانهها در زمین بازی» (گفت وگوهایی با نویسندگان نسل بیت) حرف زد.
نشر حکمتکلمه بر خود واجب میداند سپاسگزار تمام دوستانی باشد که در جلسه حضور داشتند.
و همینطور قدردان زحمات دوستان کافه صور است که امکان برگزاری چنین جلساتی را فراهم میآورند.
@hekmatkalame
جلسه با معرفی کتابهای تازهی نشر آغاز شد. «فریاد ناصری» مدیر نشر ضمن تشکر از حضور میهمان و دوستان حاضر در جلسه ده عنوان کتاب تازه منتشر شدهی نشر را کوتاه و گزین شده معرفی کرد و بعد از آن «علیرضا بهنام» پیرامون دو کتاب تازهی خود که در نشر حکمتکلمه منتشر شده است صحبت کرد.
بهنام نخست شرحی از چگونگی به سرانجام رسیدن ترجمهی شعرهای کلود استبان -مرثیه بر مرگی سهمناک- بهدست داد و بعد از آن درباره کتاب «دیوانهها در زمین بازی» (گفت وگوهایی با نویسندگان نسل بیت) حرف زد.
نشر حکمتکلمه بر خود واجب میداند سپاسگزار تمام دوستانی باشد که در جلسه حضور داشتند.
و همینطور قدردان زحمات دوستان کافه صور است که امکان برگزاری چنین جلساتی را فراهم میآورند.
@hekmatkalame
همه چیز به پایان رسیده است و همه چیز در حال آغاز است. مشخصات زمانی ما و مشخصات ما در این موقیعت چند بعدی است. مثل شمارهی اتفاقی یک صندلی در اتوبوس یا سینما. یک اتفاق منظر ما را رقم میزند فقط در جاهایی انسان میتواند منظرش را، جایش را در این بودن چند بعدی جابهجا کند. بجهد. فرو برود. بایستد. ذهن امکان این جابهجا شدن را به ما میدهد خیال هم. "دوستی" امری سیاسی بوده و هست. امکانی که ما انسانهای این روزگار آن را از دست دادهایم چرا که چیزها زیادی را از دست دادهایم. با اینهمه اندکی کمشمار در تلاش برای حفظ این امر یگانهایم در مرور خاطراتمان شاید که روزی به اصیلترین شکل دوباره متحقق شود. @faryad_naseri
این نظریه که شعر تابع قوانین است. قانونی بود که خودش از قانونی دیگر ناشی شده بود، یعنی از این قانون: شعر یک هنر است. زیرا بنابر یک سنت دیرین، که هنوز در قرن هفدهم مورد قبول بود، هنر مهارت و استعدادی پرورشیافته برای انجام امور و ایجاد اشیا است؛ و مهارت بدون قوانین وجود ندارد. اما آیا شعر یک هنر است؟
از مقالهی "زیباییشناسی فن شعر در قرن هفدهم"- تاتارکیویچ- سیدجواد فندرسکی- اطلاعات حکمت و معرفت- شماره11- سال 1396
@faryad_naseri
از مقالهی "زیباییشناسی فن شعر در قرن هفدهم"- تاتارکیویچ- سیدجواد فندرسکی- اطلاعات حکمت و معرفت- شماره11- سال 1396
@faryad_naseri