زن بودن یا دیده شدن، انحراف تاریخی و فکری
زن بودن یا دیده شدن، انحراف تاریخی و فکری
( یک یادداشت در دو بخش)
فریاد ناصری
-
۱) میل شدید به ابژه کردن زن
آنچه این روزها، در ظاهر امری نو و مترقی به‌نظر می‌آید در عمیق‌ترین لایه‌های خود، پیوندهای محکمی با نقاط تاریک ِ سطه و نظم ِوضع موجود دارد وَ آن چیزی نیست جز بخش‌های مختلف سایت‌ها و مجله‌های گوناگون با عناوین مختلف درباره‌ی زنان، این بخش‌ها درمیان بخش‌ها و فصل‌های دیگر یک نشریه، قرار دادن ِ زن در میان دیگر موضوعاتی‌ست که باید بررسی شود، شناخته شود وَ مثل یک جسد بر میز تشریح کسان قرار گیرد، نه تنها زن را به سمت آن جایگاه اصلی خود نمی‌برد و آن را نشان نمی‌دهد، بلکه در یک رفتار حق به‌جانب کماکان آن را مثل هزار چیز دیگر، هزار بحث دیگر، چیزی قابل شناخت و بررسی می‌داند.
مشکل من نه در شناخت و بررسی است که انسان هر روز و هر روز بیشتر از پیش نیاز به بررسی خود و موقعیت خود دارد تا از این رهگذر بیشتر خود را بشناسد، مشکل از آنجا آغاز می‌شود که زن نه در مقام زن- انسان، که با این حرکت‌ها در مقامی دیگر به مثابه‌ی هر چیزی جز انسان، نشان داده می‌شود و این همان باز تولید نگاه مسلط مردانه است به زن، وَ گذاشتن وقت و فضایی این چنین به مثابه‌ی لطف و نشان توجهی‌ست که قدرت مردانه را بر مسند فرزانگی می‌نشاند.
سوال این است که آیا مرد در مقام یک امر و مفهوم کلی وَ مردان در مقام نمونه‌ای از جمعیت انسانی، آنقدر شناخته شده هستند که نیاز به چیز رفتاری در مورد آنها نباشد، آیا هیچ نقطه‌ی تاریکی در امر مردانه دیده نمی‌شود که تمام این نشانه‌های فرهنگی(مجله‌ها، سایت‌ها، فیلم‌ها...) در فکر شناختن امر زنانه و اندیشیدن به آن هستند؟
همین به سکوت برگزار کردن ِ امر مردانه یعنی پذیرفتن تسلط آن، در مقام ناظر و نظربازی که می تواند نظرمند باشد و منظورش را در صحنه‌ی نمایش و میز تشریح ِ تئوری‌ها و ویترین خلاقیت‌های‌اش به تماشا گذاشته و با قواعد و منطق برساخته‌ی خودش به تعریف آن بنشیند.
۲) زن- برگ کدام برگ از زن است؟
از طرف دیگر سوالاتی‌ست که می تواند به نوعی روند و راه ِ پیش روی زن- برگ را روشن‌تر کند، که قرار است در زن- برگ از زن حرف بزنیم، یا حرف‌های زنانه و زنانه حرف زدن باشد و اندیشیدن به آنها، یا نه قرار است پی‌گیر اندیشه‌ی زنان باشیم یا که پی‌گیر زنان در گیر ِ اندیشه، وَ سوالات بی‌شمار دیگری که در ذهن دیگران می‌تواند شکل بگیرد و به این سوالات اضافه شود. سوالی از این دست که اصلن، چرا باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ حرف زدن از زن‌ها آیا نگه‌داشتن‌شان در سطح حرف نیست؟ تازه آن ابزاری که می‌خواهیم با آن درباره‌ی زنان بیندیشیم و بگوییم، آیا سنخیتی با موضوع‌اش دارد. زبان ابزار برساخته‌ی فرهنگ و تفکر مردانه آیا در ذات خود نقض کننده و نادیده گیرنده‌ی زن و امر زنانه نیست؟
وَ دوباره اصلن، با کدام زبان باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ شاید اگر زن در ساختن دستور و منطق زبان به اندازه‌ی مردان سهیم بود، مشکل اینقدرها هم حاد و پیچیده نبود!
امیدوارم که اینجا، چون ملانقطی‌ها در مقام نکته‌گیری برنیایید که همین نقش و سهم را مردان در ساختن زبان، زبان در مقام برسازنده‌ی جهان، از زن‌ها سلب کرده‌اند و فلان و فلان، که بحث به تسلسل می‌افتد.
اگر در تمام این سال‌ها به جای تکرار ِ این دور بیهوده ، زنان تلاش‌شان مصروف برساختن خود و دخالت در زبان بود، تا نمایش خود به عنوان موجودی نادیده گرفته شده که حالا باید دیده شود و حق‌اش داده شود. فرهنگ مردانه این مجال را نمی‌یافت که دوباره از این وضعیت به‌وجود آمده به نفع نادیده گرفتن زن، به نفع میل و خواست و دانش خود استفاده کند.
منفعت طلبی در هر موجود زنده و هر نهادی وجود دارد، اما نادیده گرفتن منفعت خود و اشتباه گرفتن آن، دیگر بر عهده‌ی هیچ‌کس نیست. زنان خواست اصلی خود را که شراکت در ساختن زبان و جهان بود، در یک انحراف فکری و تاریخی اشتباه گرفتند و آن را در عرصه‌ی دانش و فرهنگ مردانه به دیده شدن تقلیل دادند، از همین رو دوباره به چیزی مجهول که باید شناخته شود، که باید در موردش حرف زد، که باید به آن لطف کرد و عرصه داد تبدیل شدند. وَ در این برگشتن از اصل به چیزی بدل مبدل شدند.
زن تبدیل شد به برگ، برگی در میان برگ‌ها، چیزی که فرهنگ مردانه آن را هر وقت که بخواهد، رو می کند. بدون آنکه دستش خوانده شود!
زن بودن یا دیده شدن، انحراف تاریخی و فکری
( یک یادداشت در دو بخش)
فریاد ناصری
-
۱) میل شدید به ابژه کردن زن
آنچه این روزها، در ظاهر امری نو و مترقی به‌نظر می‌آید در عمیق‌ترین لایه‌های خود، پیوندهای محکمی با نقاط تاریک ِ سطه و نظم ِوضع موجود دارد وَ آن چیزی نیست جز بخش‌های مختلف سایت‌ها و مجله‌های گوناگون با عناوین مختلف درباره‌ی زنان، این بخش‌ها درمیان بخش‌ها و فصل‌های دیگر یک نشریه، قرار دادن ِ زن در میان دیگر موضوعاتی‌ست که باید بررسی شود، شناخته شود وَ مثل یک جسد بر میز تشریح کسان قرار گیرد، نه تنها زن را به سمت آن جایگاه اصلی خود نمی‌برد و آن را نشان نمی‌دهد، بلکه در یک رفتار حق به‌جانب کماکان آن را مثل هزار چیز دیگر، هزار بحث دیگر، چیزی قابل شناخت و بررسی می‌داند.
مشکل من نه در شناخت و بررسی است که انسان هر روز و هر روز بیشتر از پیش نیاز به بررسی خود و موقعیت خود دارد تا از این رهگذر بیشتر خود را بشناسد، مشکل از آنجا آغاز می‌شود که زن نه در مقام زن- انسان، که با این حرکت‌ها در مقامی دیگر به مثابه‌ی هر چیزی جز انسان، نشان داده می‌شود و این همان باز تولید نگاه مسلط مردانه است به زن، وَ گذاشتن وقت و فضایی این چنین به مثابه‌ی لطف و نشان توجهی‌ست که قدرت مردانه را بر مسند فرزانگی می‌نشاند.
سوال این است که آیا مرد در مقام یک امر و مفهوم کلی وَ مردان در مقام نمونه‌ای از جمعیت انسانی، آنقدر شناخته شده هستند که نیاز به چیز رفتاری در مورد آنها نباشد، آیا هیچ نقطه‌ی تاریکی در امر مردانه دیده نمی‌شود که تمام این نشانه‌های فرهنگی(مجله‌ها، سایت‌ها، فیلم‌ها...) در فکر شناختن امر زنانه و اندیشیدن به آن هستند؟
همین به سکوت برگزار کردن ِ امر مردانه یعنی پذیرفتن تسلط آن، در مقام ناظر و نظربازی که می تواند نظرمند باشد و منظورش را در صحنه‌ی نمایش و میز تشریح ِ تئوری‌ها و ویترین خلاقیت‌های‌اش به تماشا گذاشته و با قواعد و منطق برساخته‌ی خودش به تعریف آن بنشیند.
۲) زن- برگ کدام برگ از زن است؟
از طرف دیگر سوالاتی‌ست که می تواند به نوعی روند و راه ِ پیش روی زن- برگ را روشن‌تر کند، که قرار است در زن- برگ از زن حرف بزنیم، یا حرف‌های زنانه و زنانه حرف زدن باشد و اندیشیدن به آنها، یا نه قرار است پی‌گیر اندیشه‌ی زنان باشیم یا که پی‌گیر زنان در گیر ِ اندیشه، وَ سوالات بی‌شمار دیگری که در ذهن دیگران می‌تواند شکل بگیرد و به این سوالات اضافه شود. سوالی از این دست که اصلن، چرا باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ حرف زدن از زن‌ها آیا نگه‌داشتن‌شان در سطح حرف نیست؟ تازه آن ابزاری که می‌خواهیم با آن درباره‌ی زنان بیندیشیم و بگوییم، آیا سنخیتی با موضوع‌اش دارد. زبان ابزار برساخته‌ی فرهنگ و تفکر مردانه آیا در ذات خود نقض کننده و نادیده گیرنده‌ی زن و امر زنانه نیست؟
وَ دوباره اصلن، با کدام زبان باید از زن‌ها حرف بزنیم؟ شاید اگر زن در ساختن دستور و منطق زبان به اندازه‌ی مردان سهیم بود، مشکل اینقدرها هم حاد و پیچیده نبود!
امیدوارم که اینجا، چون ملانقطی‌ها در مقام نکته‌گیری برنیایید که همین نقش و سهم را مردان در ساختن زبان، زبان در مقام برسازنده‌ی جهان، از زن‌ها سلب کرده‌اند و فلان و فلان، که بحث به تسلسل می‌افتد.
اگر در تمام این سال‌ها به جای تکرار ِ این دور بیهوده ، زنان تلاش‌شان مصروف برساختن خود و دخالت در زبان بود، تا نمایش خود به عنوان موجودی نادیده گرفته شده که حالا باید دیده شود و حق‌اش داده شود. فرهنگ مردانه این مجال را نمی‌یافت که دوباره از این وضعیت به‌وجود آمده به نفع نادیده گرفتن زن، به نفع میل و خواست و دانش خود استفاده کند.
منفعت طلبی در هر موجود زنده و هر نهادی وجود دارد، اما نادیده گرفتن منفعت خود و اشتباه گرفتن آن، دیگر بر عهده‌ی هیچ‌کس نیست. زنان خواست اصلی خود را که شراکت در ساختن زبان و جهان بود، در یک انحراف فکری و تاریخی اشتباه گرفتند و آن را در عرصه‌ی دانش و فرهنگ مردانه به دیده شدن تقلیل دادند، از همین رو دوباره به چیزی مجهول که باید شناخته شود، که باید در موردش حرف زد، که باید به آن لطف کرد و عرصه داد تبدیل شدند. وَ در این برگشتن از اصل به چیزی بدل مبدل شدند.
زن تبدیل شد به برگ، برگی در میان برگ‌ها، چیزی که فرهنگ مردانه آن را هر وقت که بخواهد، رو می کند. بدون آنکه دستش خوانده شود!
طبیعی، ضروری و پیامد
فریاد ناصری
فیلسوف در مقام موجودی که تاکنون بیش از همه بر روی زمین گول خورده است حق دارد... بدگمان باشد. (نیچه، فراسوی نیک و بد: 75)
هر چیزی ممکن است اما هر ممکنی ضروری نیست انسان‌ها از دل زیست و تجربه‌هایشان قواعدی کشف می‌کنند و بعد آن قواعد را به تمام دوران‌ها بسط می‌دهند به‌طورمثال ممکن است از دل یک نگاه شهوتناک ناگهان خردمندی روشنی سر برآورد (اشاره به قطعه ۲ فراسوی نیک و بد نیچه) اما به‌ضرورت برای رسیدن به خردمندی روشن نباید زندگی را وقت شهوت کرد یا ممکن است که نابسامانی خانواده و والدین منجر به ناهنجاری و بزهکاری فرزند خانواده شود اما هیچ انسانی نباید آزادانه بزه کند و بعد همه چیز را حواله دهد به این‌که زندگی خانوادگی من سامان نداشت و من چنین شدم این را روانشناسان هم می‌گویند.
جمله آخرین فرد دقیقن اشاره به این دارد که او ممکن‌هایی را که انسان‌ها از دل تجربه‌هایشان احتمال داده‌اند برای خود ضروری کرده است. در دوره‌ای بیشینه‌ی روشنفکران ادبی و هنری ایران فرض را بر این گذاشته بودند که ممکن‌های تحقق‌یافته‌ی چهره‌های برین عالم هنر گذشته ضرورت زندگی آن‌هاست و بیشتر الگوهایشان غربیان بودند. اگر ساد جنون تن را عرصه‌ی حقیقت یافته بود پس اینان نیز باید در این جنون غرق شوند تا آن حقیقت را دریابند در حالی که چنین چیزی به سخره گرفتن ضرورت امکان‌هاست این‌جاست که باید پرسید پس چه چیزی ضروری است؟ ضروری این است که هر کس حقیقت را از نو در امکان‌های پیش روی خودش دریابد و هر چیزی به جز این مضحکه‌ای بیش نیست و از دست دادن زندگی است اما این راهم باید پرسید که ضرورت چیست؟ چیست که باید است؟ منطق‌های گذشته می‌گویند آنچه باید می‌شود در سلسله علت‌هایش ضروری می شود.
علم نو نیز این ایده را تقویت کرد چون این و آن بیاید پس به‌ضرورت نتیجه خاصی حاصل می‌شود و همین ایده‌های عمومی شده بود که انسان‌ها را فریفت و آزادیشان را از آنها ربود. حقوق انسانی که به معجز توان آزادی‌اش می‌توانست از دام این و آن برهد و ضرورت را خط بزند پیشاپیش به‌خاطر تصور ضروری بودن ممکن‌های دیگران اسیر آن ضرورت‌ها شده بود.
نکته دیگری که باید به آن اشاره شود تفاوت دو مفهوم طبیعی و ضروری است طبیعی است که با کنار هم‌آیی عوامل آتش، آتش برپا شود اما ضروری نیست. طبیعی امریست که در هستی مادی جریان دارد و ذهن انسان آن را درک کرده است اما ضروری مفهومی ساخته ذهن بشر است و در ساختن این مفهوم منطق و علم بیشترین سهم را داشته‌اند کم‌کم تحریف و تقلبی رخ داده است آنها برای جاانداختن مفهوم ضروری از امور طبیعی مثال آورده‌اند و آن‌گاه هر چیز طبیعی را ضروری نامیدند پس طبیعی ضروری نیست و ضروری بودن هم طبیعی نیست.
در پایان این پاره از سخن بهتر است این جمله نیچه را با هم بخوانیم:«رفته‌رفته بر من روشن شده است که هر فلسفه‌ی بزرگ تاکنون چه بوده است: چیزی نبوده است جز اعترافات شخصی مؤلفش و نوعی خاطره‌نویسی ناخواسته و نادانسته» ( همان: 23)
و اما پیامد و قانون علت و معلول: در امور طبیعی ما با پیامدها مواجهیم اما ذهن انسان به یاری علم روز چیزهایی ساخته است و با جعل آنها به جای امور طبیعی علت و معلول را آورده است در علت و معلول ضرورت ذهنی وجود دارد یعنی معلول همیشه به‌ضرورت پس از علت خواهد بود اما پیامد ضروری نیست خود چیزیست در کنار چیز طبیعیِ دیگری، ما باید به جای علت و معلول دوباره به سراغ پیامد برویم.
پیامد مفهومی است طبیعی برخاسته از دل طبیعی چیزها آن‌گاه بی آنکه تن به مفهوم اضافی‌ای چون ضرورت بدهیم خواهیم دانست چیزها و امور پیامدهایی دارند: پیامدویرانیِ طبیعت از دست رفتن زندگی است.
فریاد ناصری
فیلسوف در مقام موجودی که تاکنون بیش از همه بر روی زمین گول خورده است حق دارد... بدگمان باشد. (نیچه، فراسوی نیک و بد: 75)
هر چیزی ممکن است اما هر ممکنی ضروری نیست انسان‌ها از دل زیست و تجربه‌هایشان قواعدی کشف می‌کنند و بعد آن قواعد را به تمام دوران‌ها بسط می‌دهند به‌طورمثال ممکن است از دل یک نگاه شهوتناک ناگهان خردمندی روشنی سر برآورد (اشاره به قطعه ۲ فراسوی نیک و بد نیچه) اما به‌ضرورت برای رسیدن به خردمندی روشن نباید زندگی را وقت شهوت کرد یا ممکن است که نابسامانی خانواده و والدین منجر به ناهنجاری و بزهکاری فرزند خانواده شود اما هیچ انسانی نباید آزادانه بزه کند و بعد همه چیز را حواله دهد به این‌که زندگی خانوادگی من سامان نداشت و من چنین شدم این را روانشناسان هم می‌گویند.
جمله آخرین فرد دقیقن اشاره به این دارد که او ممکن‌هایی را که انسان‌ها از دل تجربه‌هایشان احتمال داده‌اند برای خود ضروری کرده است. در دوره‌ای بیشینه‌ی روشنفکران ادبی و هنری ایران فرض را بر این گذاشته بودند که ممکن‌های تحقق‌یافته‌ی چهره‌های برین عالم هنر گذشته ضرورت زندگی آن‌هاست و بیشتر الگوهایشان غربیان بودند. اگر ساد جنون تن را عرصه‌ی حقیقت یافته بود پس اینان نیز باید در این جنون غرق شوند تا آن حقیقت را دریابند در حالی که چنین چیزی به سخره گرفتن ضرورت امکان‌هاست این‌جاست که باید پرسید پس چه چیزی ضروری است؟ ضروری این است که هر کس حقیقت را از نو در امکان‌های پیش روی خودش دریابد و هر چیزی به جز این مضحکه‌ای بیش نیست و از دست دادن زندگی است اما این راهم باید پرسید که ضرورت چیست؟ چیست که باید است؟ منطق‌های گذشته می‌گویند آنچه باید می‌شود در سلسله علت‌هایش ضروری می شود.
علم نو نیز این ایده را تقویت کرد چون این و آن بیاید پس به‌ضرورت نتیجه خاصی حاصل می‌شود و همین ایده‌های عمومی شده بود که انسان‌ها را فریفت و آزادیشان را از آنها ربود. حقوق انسانی که به معجز توان آزادی‌اش می‌توانست از دام این و آن برهد و ضرورت را خط بزند پیشاپیش به‌خاطر تصور ضروری بودن ممکن‌های دیگران اسیر آن ضرورت‌ها شده بود.
نکته دیگری که باید به آن اشاره شود تفاوت دو مفهوم طبیعی و ضروری است طبیعی است که با کنار هم‌آیی عوامل آتش، آتش برپا شود اما ضروری نیست. طبیعی امریست که در هستی مادی جریان دارد و ذهن انسان آن را درک کرده است اما ضروری مفهومی ساخته ذهن بشر است و در ساختن این مفهوم منطق و علم بیشترین سهم را داشته‌اند کم‌کم تحریف و تقلبی رخ داده است آنها برای جاانداختن مفهوم ضروری از امور طبیعی مثال آورده‌اند و آن‌گاه هر چیز طبیعی را ضروری نامیدند پس طبیعی ضروری نیست و ضروری بودن هم طبیعی نیست.
در پایان این پاره از سخن بهتر است این جمله نیچه را با هم بخوانیم:«رفته‌رفته بر من روشن شده است که هر فلسفه‌ی بزرگ تاکنون چه بوده است: چیزی نبوده است جز اعترافات شخصی مؤلفش و نوعی خاطره‌نویسی ناخواسته و نادانسته» ( همان: 23)
و اما پیامد و قانون علت و معلول: در امور طبیعی ما با پیامدها مواجهیم اما ذهن انسان به یاری علم روز چیزهایی ساخته است و با جعل آنها به جای امور طبیعی علت و معلول را آورده است در علت و معلول ضرورت ذهنی وجود دارد یعنی معلول همیشه به‌ضرورت پس از علت خواهد بود اما پیامد ضروری نیست خود چیزیست در کنار چیز طبیعیِ دیگری، ما باید به جای علت و معلول دوباره به سراغ پیامد برویم.
پیامد مفهومی است طبیعی برخاسته از دل طبیعی چیزها آن‌گاه بی آنکه تن به مفهوم اضافی‌ای چون ضرورت بدهیم خواهیم دانست چیزها و امور پیامدهایی دارند: پیامدویرانیِ طبیعت از دست رفتن زندگی است.
4_5974111380578501889.pdf
180 KB
پوست انداختن
کارلوس فوئنتس
عبدالله کوثری
مقاله‌ی فریاد ناصری. منتشر شده در جهان کتاب
کارلوس فوئنتس
عبدالله کوثری
مقاله‌ی فریاد ناصری. منتشر شده در جهان کتاب
http://www.ibna.ir/fa/doc/mizgerd/273183/الان-لحظه-بیدار-باش-بحران-شعر-برابر-داستان
به لطف و همت دکتر آنژیلا عطایی و دوستان خبرگزاری ایبنا فرا هم آمدیم با فؤاد نظیری، شاعر و مترجم، دکتر فرزاد کریمی ،شاعر و منتقد، از شعر گفتیم و از شعر شنیدیم.
#ایبنا #ادبیات #شعر_دیگر #یدالله_رویایی #سید_علی_صالحی
#نقد_شعر #شعر_دیگر
#فریاد_ناصری #فؤاد_نظیری #فرزاد_کریمی #آنژیلا_عطایی #نشر #جایزه_شعر #نشر_حکمت_کلمه
به لطف و همت دکتر آنژیلا عطایی و دوستان خبرگزاری ایبنا فرا هم آمدیم با فؤاد نظیری، شاعر و مترجم، دکتر فرزاد کریمی ،شاعر و منتقد، از شعر گفتیم و از شعر شنیدیم.
#ایبنا #ادبیات #شعر_دیگر #یدالله_رویایی #سید_علی_صالحی
#نقد_شعر #شعر_دیگر
#فریاد_ناصری #فؤاد_نظیری #فرزاد_کریمی #آنژیلا_عطایی #نشر #جایزه_شعر #نشر_حکمت_کلمه
جز آدمی نزاد ز آدم در این جهان
وینها ز آدم‌اند؟ چرا جملگی خرند!؟
دعوی کنند گرچه براهیم‌زاده‌ایم
چون ژرف بنگری همه شاگرد آزرند
«ناصرخسرو»
دلم طوری آتش گرفت که از تقریرش عاجزم. در صورتی که اگر ملت ما فقیر و عاجز و بی‌علم و قاصر نبودند و اصول مدافعه‌ی قلمی در افکار عامه فرنگ را می‌دانستند ناچار اسامی زنان و اطفال مقتول را که بلاشک عده‌شان زیاد است ثبت و جمع می کرد لکن بیشتر از مظلومیت مادی، مظلومیت معنوی آنها قابل ترحم است... علاوه بر شقاوت‌های روزانه‌ی او از مثله‌ی اعضا و بریدن گوش و دست و پا و غیره، و دار زدن احرار که هر چند روز یکی واقع می شود و گمان می‌کنم دیگر خبرها به جرائد فرنگ نمی‌رسد مگر در موقع قتل یکی از مشاهیر که تلگراف می‌کنند.
نامه‌ی شماره نوزده. از نامه‌های تبریز. ادوارد براون
ای پسر هیچ دل شکسته مباش
کاندرین خانه نیز احرارند
دل بدیشان نه و چنان انگار
کین خسان نقش‌های دیوارند
«ناصرخسرو»
پی‌نوشت: آخرین امید غمگنانه‌ام همین اندرز ناصر خسرو است. باقی همان «خداوندگاران منبرند» که دنیا به کامشان است.
@andaromidvari
وینها ز آدم‌اند؟ چرا جملگی خرند!؟
دعوی کنند گرچه براهیم‌زاده‌ایم
چون ژرف بنگری همه شاگرد آزرند
«ناصرخسرو»
دلم طوری آتش گرفت که از تقریرش عاجزم. در صورتی که اگر ملت ما فقیر و عاجز و بی‌علم و قاصر نبودند و اصول مدافعه‌ی قلمی در افکار عامه فرنگ را می‌دانستند ناچار اسامی زنان و اطفال مقتول را که بلاشک عده‌شان زیاد است ثبت و جمع می کرد لکن بیشتر از مظلومیت مادی، مظلومیت معنوی آنها قابل ترحم است... علاوه بر شقاوت‌های روزانه‌ی او از مثله‌ی اعضا و بریدن گوش و دست و پا و غیره، و دار زدن احرار که هر چند روز یکی واقع می شود و گمان می‌کنم دیگر خبرها به جرائد فرنگ نمی‌رسد مگر در موقع قتل یکی از مشاهیر که تلگراف می‌کنند.
نامه‌ی شماره نوزده. از نامه‌های تبریز. ادوارد براون
ای پسر هیچ دل شکسته مباش
کاندرین خانه نیز احرارند
دل بدیشان نه و چنان انگار
کین خسان نقش‌های دیوارند
«ناصرخسرو»
پی‌نوشت: آخرین امید غمگنانه‌ام همین اندرز ناصر خسرو است. باقی همان «خداوندگاران منبرند» که دنیا به کامشان است.
@andaromidvari
الناس علی دین ملوکهم یا بی‌حسی یعنی همان هیچ!
فریاد ناصری
در این چند روز اخیر و بارها پیش از این دیده‌ایم که مردم ما در مواجهه با حوادث و بلایا از خود نوعی بی‌توجهی یا بی‌اعتنایی نشان می‌دهند.
گاهی این بی‌توجهی و بی‌اعتنایی را به نترسی تعبیر کرده‌اند و گاهی نیز به رعایت نکردن احوال شهروندی، اما به گمان من این بی‌توجهی و بی‌اعتنایی نه نشانه‌ی شجاعت است و نه نشانه‌ی مردمانی بی‌تمدن بلکه نشانه‌ی بسیار تلخی است که خبر از ماجرای هولناک‌تری می‌دهد و آن ماجرا چیزی نیست جز بی‌حس شدن.
در عالم پزشکی نیز دوستان آگاه می‌دانند که اگر درد از یک مرحله‌ای بگذرد دیگر فهمیده نمی‌شود.
این تصاویری که امروز مشاهده می‌کنیم از کسانی که در کناره‌ی سیلاب‌ها می‌ایستند در لحظه‌هایی که سیلاب همه چیز را درهم می‌کوبد یا کسانی که به فاصله‌ی کمی از آن در حال راه رفتند، دقیقن در حال راه رفتن و نه دویدن و نه هراس و نه ترس.
این نشانه‌ی بی‌حس شدن ملتی است که درد در آنها از آستانه‌ی فهمیده شدن گذشته است.
شاید من نیز تا پیش از این فکر می‌کردم که اینان اغلب از فضیلت تربیت‌شدگی و شهروندی و مدنیت دورند و یا گاهی چنین می‌پنداشتم که صاحب فضیلت شجاعت و جسارت‌اند و در پی هیجان‌های رعب آور؛ اما اما اما وقتی چشم را به ماجرا چشم را به ماجرا به چسبانی ماجرا واقعیت درشت خودش را در چشم‌هایت فروخواهد کرد.
این ملت آستانه‌ی فهم درد را رد کرده است. برای همین است که می‌بینیم بی‌هیچ حس و اعتنایی در لبه‌ی هولناک بلا می‌ایستند به تماشای بلا.
و تنها و تنها و تنها در این لبه‌ی بلاست که دست به هم می‌دهند که شاید آخرین امید به ماندن باشد اما حتی به این نیز باور چندانی ندارم چراکه در میان تصاویر و فیلم‌های سیل شیراز که از دوربینی نزدیک به فاصله‌ی چند متر فیلم‌برداری شده بود صحنه‌ای را دیدم که در آن انسان واقعی باید طاقتش را از دست بدهد.
مردی به تیربرقی چنگ انداخته بود و دو تن در پشت سر او که ناگاه آب چنان نیروی کرد که آن دو تن را کند و با خود برد اما آنکه می‌نگریست در نگریستنش چگونه طاقت آورد؟
#ما_چگونه_این_شدیم_؟ #ما_نیز_مردمانی_هستیم؟
#مدنیت #تربیت_شدگی #شجاعت #فضیلت #بحران #سیل #تماشا #خلق_خو #بی_حسی #ایرانی
فریاد ناصری
در این چند روز اخیر و بارها پیش از این دیده‌ایم که مردم ما در مواجهه با حوادث و بلایا از خود نوعی بی‌توجهی یا بی‌اعتنایی نشان می‌دهند.
گاهی این بی‌توجهی و بی‌اعتنایی را به نترسی تعبیر کرده‌اند و گاهی نیز به رعایت نکردن احوال شهروندی، اما به گمان من این بی‌توجهی و بی‌اعتنایی نه نشانه‌ی شجاعت است و نه نشانه‌ی مردمانی بی‌تمدن بلکه نشانه‌ی بسیار تلخی است که خبر از ماجرای هولناک‌تری می‌دهد و آن ماجرا چیزی نیست جز بی‌حس شدن.
در عالم پزشکی نیز دوستان آگاه می‌دانند که اگر درد از یک مرحله‌ای بگذرد دیگر فهمیده نمی‌شود.
این تصاویری که امروز مشاهده می‌کنیم از کسانی که در کناره‌ی سیلاب‌ها می‌ایستند در لحظه‌هایی که سیلاب همه چیز را درهم می‌کوبد یا کسانی که به فاصله‌ی کمی از آن در حال راه رفتند، دقیقن در حال راه رفتن و نه دویدن و نه هراس و نه ترس.
این نشانه‌ی بی‌حس شدن ملتی است که درد در آنها از آستانه‌ی فهمیده شدن گذشته است.
شاید من نیز تا پیش از این فکر می‌کردم که اینان اغلب از فضیلت تربیت‌شدگی و شهروندی و مدنیت دورند و یا گاهی چنین می‌پنداشتم که صاحب فضیلت شجاعت و جسارت‌اند و در پی هیجان‌های رعب آور؛ اما اما اما وقتی چشم را به ماجرا چشم را به ماجرا به چسبانی ماجرا واقعیت درشت خودش را در چشم‌هایت فروخواهد کرد.
این ملت آستانه‌ی فهم درد را رد کرده است. برای همین است که می‌بینیم بی‌هیچ حس و اعتنایی در لبه‌ی هولناک بلا می‌ایستند به تماشای بلا.
و تنها و تنها و تنها در این لبه‌ی بلاست که دست به هم می‌دهند که شاید آخرین امید به ماندن باشد اما حتی به این نیز باور چندانی ندارم چراکه در میان تصاویر و فیلم‌های سیل شیراز که از دوربینی نزدیک به فاصله‌ی چند متر فیلم‌برداری شده بود صحنه‌ای را دیدم که در آن انسان واقعی باید طاقتش را از دست بدهد.
مردی به تیربرقی چنگ انداخته بود و دو تن در پشت سر او که ناگاه آب چنان نیروی کرد که آن دو تن را کند و با خود برد اما آنکه می‌نگریست در نگریستنش چگونه طاقت آورد؟
#ما_چگونه_این_شدیم_؟ #ما_نیز_مردمانی_هستیم؟
#مدنیت #تربیت_شدگی #شجاعت #فضیلت #بحران #سیل #تماشا #خلق_خو #بی_حسی #ایرانی
اریک‌لر یئتیشیب
آغلاماق اوچون
اؤزو کیفایت‌دیر.
زردآلوها رسیده‌اند
برای گریه
همین کافی‌ست.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
آغلاماق اوچون
اؤزو کیفایت‌دیر.
زردآلوها رسیده‌اند
برای گریه
همین کافی‌ست.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
قاپی قاباغیندا
نیمداش باشماق‌لاریم
شریط اوستونده
کهنه پئنجه‌ییم
گؤزله‌ریمده گؤزله‌ریم آغلاییر
کفش‌های رنگ‌و‌رو رفته‌ام
دم در
کت کهنه‌ام
بر بند رخت
و در کاسه‌‌ی خود
چشم‌هایم گریه می‌کنند.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
نیمداش باشماق‌لاریم
شریط اوستونده
کهنه پئنجه‌ییم
گؤزله‌ریمده گؤزله‌ریم آغلاییر
کفش‌های رنگ‌و‌رو رفته‌ام
دم در
کت کهنه‌ام
بر بند رخت
و در کاسه‌‌ی خود
چشم‌هایم گریه می‌کنند.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
منیم ده ناغلیم واریمیش
سنین‌له اولان خاطره‌لریمی قان توتوب.
من یاددان چیخمیش بیر ناغیل کیمی یاشاییردیم
سن بیر گون توخوندون بو ناغیلدا بیر آغاجا
گؤزلرینی سورتدون یارپاقلارا
من ائله بیلدیم کی یئل اسیر.
سونرا چوخ سونرا سنین گؤزلرینی بارماقلارینی
و دوداقلارینی تاپدیم
اینانماز -اینانماز اونلارا ال چکدیم
گؤردوم کی سن ناغیل دئییلسن
و بیلدیم بیر یالانسیز دونیا
یالانسیز بیر آدام
قونوب ناغیلیمین داریخان یئرینه
و بیلدیم
اوره‌ییم، داها منیم دئییل.
من هم حکایتی داشته‌ام
خاطره هایم با تو را خون گرفته است
من مثل قصه‌ای از یادرفته زندگی می‌کردم
تو یک روز به درختی در این قصه برخوردی
چشم‌هایت را به برگ‌ها مالیدی
من فکر کردم که باد می‌وزد
بعدها خیلی بعدتر چشمهات، انگشت‌هات
و لب‌هات را پیدا کردم
ناباورانه لمس‌شان کردم
دیدم که تو قصه نیستی
و فهمیدم که در یک دنیای بی‌دروغ
یک آدم بی‌دروغ
به دلتنگ‌ترین جای قصه‌ام آمده است
و فهمیدم که دلم دیگر مال من نیست.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
سنین‌له اولان خاطره‌لریمی قان توتوب.
من یاددان چیخمیش بیر ناغیل کیمی یاشاییردیم
سن بیر گون توخوندون بو ناغیلدا بیر آغاجا
گؤزلرینی سورتدون یارپاقلارا
من ائله بیلدیم کی یئل اسیر.
سونرا چوخ سونرا سنین گؤزلرینی بارماقلارینی
و دوداقلارینی تاپدیم
اینانماز -اینانماز اونلارا ال چکدیم
گؤردوم کی سن ناغیل دئییلسن
و بیلدیم بیر یالانسیز دونیا
یالانسیز بیر آدام
قونوب ناغیلیمین داریخان یئرینه
و بیلدیم
اوره‌ییم، داها منیم دئییل.
من هم حکایتی داشته‌ام
خاطره هایم با تو را خون گرفته است
من مثل قصه‌ای از یادرفته زندگی می‌کردم
تو یک روز به درختی در این قصه برخوردی
چشم‌هایت را به برگ‌ها مالیدی
من فکر کردم که باد می‌وزد
بعدها خیلی بعدتر چشمهات، انگشت‌هات
و لب‌هات را پیدا کردم
ناباورانه لمس‌شان کردم
دیدم که تو قصه نیستی
و فهمیدم که در یک دنیای بی‌دروغ
یک آدم بی‌دروغ
به دلتنگ‌ترین جای قصه‌ام آمده است
و فهمیدم که دلم دیگر مال من نیست.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
قارغا
دونیانین آغزینی تزه آچمیشدیلار
کی بیر قارغا
قارانلیق‌لا گلدی
دونیانین آغزینی قویدولار
قارغا قارغیش کیمی
قالدی قارانلیق‌لاردا.
: الین‌ده‌کین منه وئر
قارغا دئدی
: گوزون‌ده‌کین اوزونه ساخلا
و جانین‌دا گزه‌ن ایشیغین
بیر آزجاسین
منه باغیشلا
...
اینسان هئچ‌بیریسین ائله‌مه دی
قورخدو
قورخوسندان یاغیش یاغدی
بلکه یاغیش میل‌میل کوینه گی ایله
قارغانی دیغلانمیش سسینده یویا
باتیشانمادی، باجارانمادی
قارغا داها
اوز قویمادی کیمسه‌یه
اوزونو هامی‌دان کسدی
و کسگین سسینده
قیروولانمیش اوره‌کلری
داییما
بیچاقلادی.
کلاغ
دهان دنیا را تازه باز کرده بودند
که یک کلاغ
با تاریکی امد
دهان تاریکی را بستند
کلاغ مثل نفرینی
در تاریکی ماند
: آنچه در دست داری به من بده
کلاغ گفت
: هر چه در چشم داری نگه‌دار برای خودت
و از نوری که در جانت می‌گذرد
یک ذره
به من ببخش
انسان هیچ‌کدام را نکرد
ترسید
و از ترسش باران بارید
بلکه باران با پیرهن میله‌میله‌اش
کلاغ را در صدای دق‌کرده‌اش بشوید
نشد، نتوانست
کلاغ دیگر
به هیچ‌کس رو نزد
از همه برید
و در صدای بریده‌اش
دل‌های یخ‌زده را
مدام
چاقو زد.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
دونیانین آغزینی تزه آچمیشدیلار
کی بیر قارغا
قارانلیق‌لا گلدی
دونیانین آغزینی قویدولار
قارغا قارغیش کیمی
قالدی قارانلیق‌لاردا.
: الین‌ده‌کین منه وئر
قارغا دئدی
: گوزون‌ده‌کین اوزونه ساخلا
و جانین‌دا گزه‌ن ایشیغین
بیر آزجاسین
منه باغیشلا
...
اینسان هئچ‌بیریسین ائله‌مه دی
قورخدو
قورخوسندان یاغیش یاغدی
بلکه یاغیش میل‌میل کوینه گی ایله
قارغانی دیغلانمیش سسینده یویا
باتیشانمادی، باجارانمادی
قارغا داها
اوز قویمادی کیمسه‌یه
اوزونو هامی‌دان کسدی
و کسگین سسینده
قیروولانمیش اوره‌کلری
داییما
بیچاقلادی.
کلاغ
دهان دنیا را تازه باز کرده بودند
که یک کلاغ
با تاریکی امد
دهان تاریکی را بستند
کلاغ مثل نفرینی
در تاریکی ماند
: آنچه در دست داری به من بده
کلاغ گفت
: هر چه در چشم داری نگه‌دار برای خودت
و از نوری که در جانت می‌گذرد
یک ذره
به من ببخش
انسان هیچ‌کدام را نکرد
ترسید
و از ترسش باران بارید
بلکه باران با پیرهن میله‌میله‌اش
کلاغ را در صدای دق‌کرده‌اش بشوید
نشد، نتوانست
کلاغ دیگر
به هیچ‌کس رو نزد
از همه برید
و در صدای بریده‌اش
دل‌های یخ‌زده را
مدام
چاقو زد.
شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
سایه‌ی دیوانه‌ها
تا وقت مرگ یک جا نشستن
تا وقت مرگ تکیه‌دادن به یک جا
مثل آدم‌های دیوار یک جا ایستادن
مثل نویسنده‌های مرده
وقتی که می‌بارد، وقت که نمی‌بارد ایستادن
به وقت نگاه کردن و ندیدن
به وقت مرگ و نمردن
ایستادگی
یکی ساعت را خواهد پرسید
یکی ساعت را جواب خواهد داد
یکی سلام بی‌صدایش را خواهد گفت
یکی خون دهان مشت‌خورده‌اش را تف خواهد کرد
همه ی این ها به‌وقت ایستادگی به دیوار دوخته می‌شوند
نگاه می‌رود و برمی‌خورد
وقتی که بر‌می‌گردد بزرگ شده، آدم را به دست و دهانش می‌گیرد
ـ در خانه مقاومت کردن ـ
یکی از دیوانه‌خانه سردرمی‌آورد
از همین الان نشستنش را می‌بینم
خشت‌شکسته بغل کردنش را
و اشک چشم‌هایش را
چرا که هیچ‌کس نخواهد دانست
او از کدام خاطره‌ی مدفون آغاز می‌کند
دیوانه‌ها دیوانه‌ها دیوانه‌ها
دیوانه‌های بزرگ
اگر آنها نبودند یقینن زمین نمی‌چرخید
اگر نبودند، دیوانه‌ها نبودند، دیوانه‌ها نبودند
یک‌طرف سنگین می‌شد و در فکرها فرو‌می‌رفت
امکان فرورفتن، به‌جای راه رفتن...
اگر یکی دیوانه نشود تو نمی‌توانی راه بروی
اگر یکی دیوانه نشود تو نمی‌توانی بخندی
دیوانه فرو‌می‌رود و تو می‌توانی راه بروی
دیوانه در خندیدن‌هایش، خند‌ه‌اش را از دست می‌دهد
تو می‌توانی بخندی!
تلخ و سنگین
تو می‌توانی بخندی!
سنگین و تلخ
شعر ترکی از شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
تا وقت مرگ یک جا نشستن
تا وقت مرگ تکیه‌دادن به یک جا
مثل آدم‌های دیوار یک جا ایستادن
مثل نویسنده‌های مرده
وقتی که می‌بارد، وقت که نمی‌بارد ایستادن
به وقت نگاه کردن و ندیدن
به وقت مرگ و نمردن
ایستادگی
یکی ساعت را خواهد پرسید
یکی ساعت را جواب خواهد داد
یکی سلام بی‌صدایش را خواهد گفت
یکی خون دهان مشت‌خورده‌اش را تف خواهد کرد
همه ی این ها به‌وقت ایستادگی به دیوار دوخته می‌شوند
نگاه می‌رود و برمی‌خورد
وقتی که بر‌می‌گردد بزرگ شده، آدم را به دست و دهانش می‌گیرد
ـ در خانه مقاومت کردن ـ
یکی از دیوانه‌خانه سردرمی‌آورد
از همین الان نشستنش را می‌بینم
خشت‌شکسته بغل کردنش را
و اشک چشم‌هایش را
چرا که هیچ‌کس نخواهد دانست
او از کدام خاطره‌ی مدفون آغاز می‌کند
دیوانه‌ها دیوانه‌ها دیوانه‌ها
دیوانه‌های بزرگ
اگر آنها نبودند یقینن زمین نمی‌چرخید
اگر نبودند، دیوانه‌ها نبودند، دیوانه‌ها نبودند
یک‌طرف سنگین می‌شد و در فکرها فرو‌می‌رفت
امکان فرورفتن، به‌جای راه رفتن...
اگر یکی دیوانه نشود تو نمی‌توانی راه بروی
اگر یکی دیوانه نشود تو نمی‌توانی بخندی
دیوانه فرو‌می‌رود و تو می‌توانی راه بروی
دیوانه در خندیدن‌هایش، خند‌ه‌اش را از دست می‌دهد
تو می‌توانی بخندی!
تلخ و سنگین
تو می‌توانی بخندی!
سنگین و تلخ
شعر ترکی از شهرام شیدایی
برگردان فریاد ناصری
@andaromidvari
دو اجرا از ترانه‌ی شاره جان
یکی استاد سهراب محمدی و دیگری یلدا عباسی
و یک ترانه از سلدا باغ‌جان
یکی استاد سهراب محمدی و دیگری یلدا عباسی
و یک ترانه از سلدا باغ‌جان
Forwarded from Deleted Account
http://tananegi.blogfa.com/post/50
گفت و گوی من با نسیم خاکسار
در یکی از آخرین دوره‌های جایزه‌ی گلشیری
گفت و گوی من با نسیم خاکسار
در یکی از آخرین دوره‌های جایزه‌ی گلشیری
مکتوب‌های خشتی
گفت وگو با نسیم خاکسار
اندیشه و ادب