.
#مطلب_برگزیده
توپ، ترور وَ ادای احترام به قانون؛ نگاهی به داستان توپ، نوشته‌ی غلامحسین ساعدی

فریاد ناصری


گزینش: گروه ادبی پیرنگ


داستان بلند توپ گذشته از تمام تفاوت‌ها به لحاظ جهان‌بینی و بینشی که ارائه می‌دهد در ادامه‌ی جریان فکری نویسندگان دوره‌ی روشنگری در ایران است. در ادامه‌ی دیدگاه نویسندگانی چون آخوندزاده که نقش اقشار مهم اما نادیده و مغفول‌مانده‌ای چون طبقه‌ی روحانیون را زیر ذره‌بین می‌گذارند. این حرکت فکری در راستای نقد گذشته و سنت برای درک دنیای امروز هرجا که زاویه‌ی تاریکی می‌بیند با انداختن ِ نور فکر و نوشتن، دلایل آن را و سهم کسان ِ دخیل در تاریکی را روشن می‌کند.
غلامحسین ساعدی نیز با به ارث بردن این دیدگاه انتقادی، بسیاری از قسمت‌های تاریک‌مانده‌ی زیست ایرانی را در آثار خود، به نقد می‌کشد و زیر ذره‌بین می‌گذارد.

او در داستان توپ یک روحانی - ملا میرهاشم- را قهرمان داستان می‌کند تا یک‌بار دیگر رفتار‌ها و منش این قشر را جلوی دید بگذارد و حلاجی کند. در این دیدگاه انتقادی روحانی همیشه تیپ است. یعنی هرجا نماینده‌ای از این قشر وجود دارد رفتار و کردار و گفتار مشابهی دارد: ریاکار و دغل‌پیشه. ملا میرهاشم هم در همین تیپ، سرسلسله‌ی اتفاقات داستانی می‌شود که تمام به‌خاطر تلاش‌های زیرکانه و در عین حال ابلهانه‌ی او برای نجات گوسفندان‌اش پیش می‌رود.
به‌غیر از این قهرمان، داستان یک برگ پیش‌برنده‌ی دیگر نیز دارد توپ یا شراپنل ِ قوای قزاق‌ها که برای یک‌جانشین کردن ایلیات به مناطق آذربایجان وارد شده‌اند تا با کمک یکی از خان‌های بزرگ همین ایلیاتی‌ها آنها را ساکن کنند و از طرف دیگر جلوی کمک‌شان به مشروطه‌چی‌ها را بگیرند.
قهرمان داستان در اولین بزنگاه‌های داستان بی‌خبر از همه‌جا از زیر این توپ می‌گذرد در حالی‌که قزاق‌ها فکر می‌کنند او از ایلیاتی‌ها و دشمن است. ملا در حالی از کنار قشون قزاق‌ها می‌گذرد که دلماچوف فرمانده و ژنرال قزاق‌ها دارد از توپچی‌ می‌پرسد:
- آماده‌ای؟
توپچی گفت: مثل همیشه
و خندید.
دلماچوف گفت: دشمنو می‌شناسی؟
توپچی گفت: البته که می‌شناسم.
دلماچوف گفت: دشمن اصلی رو می‌گم.
توپچی گفت: می‌شناسم.
دلماچوف گفت: دشمن اصلی کیه؟
توپچی گفت: اولین کسی که پیداش بشه.
و در همین حال ملای قهرمان دارد وارد داستان می‌شود.
دلماچوف گفت: دشمن، دشمن اصلی؟
و آهسته به توپچی گفت: حاضر!
از پیچ جاده سر و کله‌ی ملای لاغر و قد بلندی پیدا شد که سوار بر اسب، یورتمه می‌رفت.
...
دلماچوف آهسته گفت: صبر کن.
توپچی به شوخی گفت: دشمن اصلی از چنگمون در رفت.
و همین عبور ملا از زیر لوله‌ی توپ آغاز انفجار بزرگی‌ست در داستان که در همین لحظات اولیه پرده از چهره‌ی او برمی‌دارد.
ملا که در نیمه‌های شب و از بی‌راهه‌ها، چون دزدان وارد روستای موویل می‌شود از سکوت غیرطبیعی موویل جا می‌خورد و با وارد شدن به خانه‌ی کدخدا خبر و دلیل ِ ورود قشون قزاق‌ها و خالی شدن روستا از ترس را می‌شنود، با شنیدن خبر طوری به‌هم می‌ریزد که خودش را فاش می‌کند که در هر ایل چقدر گوسفند و چند چوپان دارد وَ اگر قزاق‌ها بخواهند ایلیات را درهم بکوبند او بی‌چاره می‌شود وَ کدخدای بیچاره با شنیدن این حرف‌ها از ملای مندرس‌پوش و روضه‌خوان هاج و واج می‌ماند که: «تا حالا به هیشکی بروز‌ نمی‌دادی ملا.»
این عیان شدن چهره‌ی ملا برای یکی از شخصیت‌های داستان بعد از سال‌ها و برای مخاطب در آغاز داستان وضعیتی‌ست که مخاطب را به این فکر وا‌می‌دارد که گویی او همان کدخدایی‌ست که بعد از سال‌ها تازه چهره‌ی واقعی ملا را می‌بیند.


ادامه‌ی این یادداشت را می‌توانید در لینک زیر بخوانید:
http://tananegi.blogfa.com/post/88


#غلامحسین_ساعدی

از دست گلابگر گل عشوه پرست
در پای آمد چنانکه برخاک نشست

گل خون شد و از درد به بلبل می‌گفت:
«آخر به چنين خون که ببالايد دست؟»

#رباعی
#عطار

پی‌نوشت:
دوستان نازنین! در مصرع آخر رباعی خطایی رخ داده که از من است.
فعل مصرع «بیالاید» است که به قرائت خوش دوستی ببالاید شد و من نیز همان را خواندم و نوشتم.

اصل رباعی در مختارنامه تصحیح دکتر کدکنی. ص ۲۱۵ آمده است.

گفتم و گفتم و گفتم تا رسیدم به اینکه:
یک شاخه
در سیاهی جنگل
به سوی نور
فریاد می کشد.

کتاب #چگونه_تاب_بیاوریم

https://t.me/andaromidvari

وقتی سیروس همان کورش است و این را می‌پذیریم. وقتی پدر همان father است و مادر همان mother و دختر همان Daughter است.

وقتی جهنا و جهنم جایی بوده است که نامش را به مکانی نمادین می‌دهد که جای ترس و عذاب و هول باشد.

من چرا نتوانم از «برو گُت شو» (گت: بزرگ) به گاد برسم که پسر بزرگ است. چرا نتوانم بگویم بزرگ رفته است و جایی آنقدر بزرگ شده است که «خدا» شده است؟ اندراستاندن شدی؟

وقتی مولوخ و ملوک و مالک از عبری تا عربی را چرخیده، وقتی نبو، نبی از میان رودان تا انبیا و نبشتن پیداست، من چرا نتوانم بین حوری بهشت و whore که هر دو کنار خیابان ایستاده‌اند، ربطی ببینم؟

شوکه شدی، شاکتی جان؟! این لغت، لوگوس، منطق، واژ و واژن «فرس» و horse است.

رام کسی نشده که سواری بدهد، رفته و روانده و رمبانده است. چه خداها که مرده‌اند در این زبان و نامشان بازیچه‌ای کودکانه شده است. تو نامت را کجای دیوار این آواها می‌خواهی یادگاری بنویسی که بماند؟ رام و رامان و رامهرمز و رام... را بشنو. «آوا را به خاطر بسپار، معنا مردنی‌ست».

#فریاد_ناصری
قلم‌اندازی

شما که عشق پدرهای نوینید و مدام دنبال پدرید. شما که با این‌همه پدرجویی، انگار بی‌پدرید، حتی نام پدر را در پیتر و ژوپیتر نمی‌بینید.
شما که دخیل‌بند دیوان بودید و بعد به آفرین و نیرنگ، به دعا و ورد خواستید دیوان را از خود برانید و دور بدارید که دیوان، نشان بدی و پلشتی شده بودند.
شما را چگونه باور کنم؟ شما که خدایانتان را ابلیس کرده‌اید؛ چگونه شک نکنم که مبدا ابلیستان را خدایتان کرده باشید؟
شما که کاروان پیکار و کارزار حق علیه باطلید. چقدر این کار را در چشمتان کنم که ببینید «کار» در پی‌کار و کارزار و کاروان که فعل شماست، چه می‌تواند باشد. خوار و مار مردمانی را جلو چشمشان آورده‌اید و هنوز دنبال نوین پدرانید. اما شما که نه «مار» و نه سوس و سیسِ مارتان را می‌شناسید: تای‌زه‌تان.
زه‌دان است که زه‌بان را می‌سازد تا زه‌بان، زه را بان باشد و بپاید. همین پاییدن نه مگر بیخ نام پدر است. زه‌بان و زه‌فان که زبان است حد و مرز جهان هر کسی‌ست. پس از زبان سکوت است. «اندیشه‌ی در سکوت» هم ساخته‌ی زبانی فیلسوفانی بود که بعدا خط خورد.
فلات ایران، تمدن‌های گونه‌گون را دیده است، درهم و جدا، از آسورستان تا مرز ترکستان و چین. سرزمین «ار»ها و «ارلر» و erها: نجیب‌زادگان و آزادگان و اصیلان. مردمان آسور و اهور و اشوها. آیا هنوز در نام سوریه، آوای آسورستان را می‌شنوید؟
قبل از رسیدن به آسورستان کمی توقف کنیم در سومر: آنو و کیشار. چگونه آنو که مرد بود رفت و در زه‌بان‌های دیگر، آنا و آنه شد. زن شد. کیشار که دختر بود، رفت و کیشی (در ترکی مرد) شد. مرد شد.
چگونه ارها که حتی در زه‌بان عموزادگان فرنگی‌شان، ژرمن‌ها (بهمن‌ها، هومن‌ها... بشنوید) هنوز نجیب مانده‌اند، می‌روند صاحب اران می‌شوند و بعد «ارکک» نر می‌شود. من هم به اندازه‌ی شما می‌دانم سازمان دستوری این زبان‌ها از هم جداست. اما نمی‌شود که سده‌ها و سده‌ها زه‌بان‌هایی و مردمانی کنار هم بزیند و از هم رنگ نگیرند. زه‌بان‌‌ها و آواها دیوار ندارند. تو اینجا می‌گویی های و هایت می‌رود آن سو در خانه‌ی همسایه هو می‌شود. یاهو.
حتماً همه‌تان این آزمایش و بازی چیزی در گوشِ نفر جلو بگو تا او به جلوتر از خودش بگوید را دیده‌اید. کلمه و کار تا از نفر اول برود برسد به نفر آخر، زیر و رو شده است. این هم برای شما اهل علم و آزمایش و تجربه تا فکر کنید که آنچه آمده و امروز به شما رسیده در راه آمدن چقدر زیر و رو شده است؟
آوا را به خاطر بسپار، معنی مردنی است. البته گاهی هم هست که پوست مانده و معنا رفته و نام دیگری برای خودش دست و پا کرده است.

#فریاد_ناصری
قلم‌اندازی

به زبان انیرانان ver که ارباب است ور‌ور کنیم تا verse بگوییم، شعر و آیه بگوییم.

به زبان کلان، کلانتران، کلو‌ها، کالوها پادسخن، پاسخ، بیاوریم برای سخنان گزاف و بگوییم کَل را که گم کردیم گفتیم لابد از کربلایی و کبلایی می‌آید.

نه عزیزم! فِره دور رفتی. Far دور افتادی. کل و کال اگر راه ببرند به call و قال و قل بیشتر راه دارند تا به کربلا.

آواست دیگر! کلمینی یا حمیرا! مثلا parak پهلوی که پول خرد است می‌رود و در ترکی استانبولی خردش را می‌اندازد و پارا، می‌ماند و پول می‌شود.

د مین (این را لری بخوانی یا انگلیسی همان است) آوا را اگر بگردی از اراک تا یورک نیو/نو/ ینی یورک راهی نیست.
باقی بقایت، بلبل باغ پهلوی.

#فریاد_ناصری
قلم‌اندازی

رباعی
#بیدل
همه‌ی این گفتن‌ها و خواندن‌ها بر سر این است که آن حرف و آن آتش را نگویم. خودم را نگویم. از خودم نگویم.

ای عشق، ای کبوتر غیب!
رها کن سرمه‌ی ابدیت و تب غیاب را.
بیا به آشپزخانه‌ام تا با هم شام بپزیم
کباب کردن با من، شراب ریختن با تو...
#قمارباز
#محمود_درویش
#نشر_حکمت_کلمه

کمی واژه بازی کنیم که آوا را به خاطر بسپار معنا مردنی‌ست

آپاچی: مردجنگجو
در پهلوی
Apac sar: یاغی

کؤپک: سگ در ترکی
در پهلوی
Kapik: بوزینه

Coach: مربی
در پهلوی
Kōč: یاری

پا
فرنگستانی
Paw

انیرانی
انایاد
اَن منفی‌ساز
Un منفی‌ساز

ارخ: جوی و نهر در ترکی
Arch: قوس

هدیش در پهلوی ایزد موکل بر خانه
خدیش
خدیجه

آوا را به خاطر بسپار معنا مردنی‌ست

#فریاد_ناصری
قلم‌اندازی

دوستان یه طرح عالی داریم:

یک کتاب بخر
یک کتاب به مبلغ نصف خریدت هدیه بگیر.
اون هم به انتخاب خودت

فقط اگر این پستمون همراه استوریمون بازدید و لایک ۱۰۰۰ تا رو رد کنه.

پس همت کنید.

#تخفیف #جشنواره #کتاب #خرید #عیدانه #خرید_آنلاین #عاشقانه #رمان #داستان #قرار #هدیه #نشر_حکمت_کلمه #حکمت_کلمه #فرهنگ
https://www.instagram.com/p/CaOxq_dqOS8/?utm_medium=share_sheet

عشق آمد و لانه کرد در بیشه‌ی ما
هم آب شد و چکید در ریشه‌ی ما
ما گل شده و ز خاک سر خیزاندیم
زین‌روست که سرخ گشته اندیشه‌ی ما

رباعی
#بابا_نظر_همدانی

عاشق نه به پا که بر سر سر بدود
گه باد شود، سرکش و بی‌سر بدود
یا گل شود و به بوی یاری رعنا
از خویش برون آمده، پرپر بدود

رباعی
#بابا_نظر_همدانی

ای چرخ که روزگار هم خوانندت
هم مردم دهر چون خدا دانندت
گر خلقی و خالقی تو را آورده
چون است که نیست در جهان مانندت

رباعی
#بابا_نظر_همدانی

آفریدگار، پروردگار، کردگار

یک خاک خدای گفت و گویی دارد
یک خاک خدای قصه‌گویی دارد
در خاک تو ای قلب جهان، ایرانم
بی‌حرف و حدیث، پیشه‌جویی دارد

رباعی
#لاادری

کتاب اهل‌حق کردستان اثر اصلی و ماحصل دانسته‌های ایوانف در زمینۀ اهل‌حق است. او با تکیه بر بخش فارسیِ مجموعۀ متون و نسخه‌های خطّی‌ای‌ که در مورد اهل‌حق در دست داشت (این مجموعه متون و نسخه‌ها در پایان کتاب پیوست شده‌اند) دست به نگارش این کتاب زد و در فصل‌ها و بخش‌های گونا‌گون آن به‌شکلی حرفه‌ای و روش‌مند مباحث حوزۀ اهل‌حق را از نقطه‌نظر دانسته‌های خود مورد بررسی قرار داد. شاید بتوان این کتاب را قوی‌ترین کاری دانست که در حوزۀ مطالعات اهل‌حق صورت گرفته‌است، چراکه ایوانف در این‌ اثر با ارایۀ اسناد و بهره‌گیری از روش‌های مطالعه تطبیقی ادیان به طرح مباحث نظری و مناسکی مانند بررسی‌های جغرافیایِ تاریخی، الهیات، جهان‌شناسی، مناسک و... «آیین یاری» پرداخته‌ است.
ایوانف کیست؟
ويلادمير ايوانف (1886-1969م)، مستشرق روسى، متخصص در شناخت آثار و مطالعه افكار فرقه اسماعيليه، عضو هیئت علمی بخش زبان‌شناسی دانشگاه سن‌پترزبورگ؛ رشته اصلى‌ مطالعات‌ او، زبان‌های ايرانی و به‌ ويژه‌ لهجه‌های فارسى‌ بود.

از اهل حق چه می‌دانید؟ از یارسان و آیین یاری چه می‌دانید؟

پیش‌فروش ویژهِ این کتاب با بیست درصد تخفیف آغاز ارسال از ده روز دیگر.

کتاب اهل‌حق کردستان اثر اصلی و ماحصل دانسته‌های ایوانف در زمینۀ اهل‌حق است. او با تکیه بر بخش فارسیِ مجموعۀ متون و نسخه‌های خطّی‌ای‌ که در مورد اهل‌حق در دست داشت (این مجموعه متون و نسخه‌ها در پایان کتاب پیوست شده‌اند) دست به نگارش این کتاب زد و در فصل‌ها و بخش‌های گونا‌گون آن به‌شکلی حرفه‌ای و روش‌مند مباحث حوزۀ اهل‌حق را از نقطه‌نظر دانسته‌های خود مورد بررسی قرار داد. شاید بتوان این کتاب را قوی‌ترین کاری دانست که در حوزۀ مطالعات اهل‌حق صورت گرفته‌است، چراکه ایوانف در این‌ اثر با ارایۀ اسناد و بهره‌گیری از روش‌های مطالعه تطبیقی ادیان به طرح مباحث نظری و مناسکی مانند بررسی‌های جغرافیایِ تاریخی، الهیات، جهان‌شناسی، مناسک و... «آیین یاری» پرداخته‌ است.
ایوانف کیست؟
ويلادمير ايوانف (1886-1969م)، مستشرق روسى، متخصص در شناخت آثار و مطالعه افكار فرقه اسماعيليه، عضو هیئت علمی بخش زبان‌شناسی دانشگاه سن‌پترزبورگ؛ رشته اصلى‌ مطالعات‌ او، زبان‌های ايرانی و به‌ ويژه‌ لهجه‌های فارسى‌ بود.

از اهل حق چه می‌دانید؟ از یارسان و آیین یاری چه می‌دانید؟

پیش‌فروش ویژهِ این کتاب با بیست درصد تخفیف آغاز ارسال از ده روز دیگر.