باورها و فقدان فرم معنادار
باورهای ما به زندگیمان شکل میدهند. فرم میدهند. هیبت میدهند. شما از نشست و برخاست، خورد و خوراک و پوشاک کسی میتوانید به حدود مرزهای هنجاری و اخلاقیش پی ببرید _البته باید عرض کنم در جامعهی آزاد این پی بردن بسیار راحتتر است. وگرنه در جوامع بسته، سکناتی میبینید که نشان چیزیاند و با واقع که روبرو میشوید آن کار دیگر است مثلاً_ این فرم است که محتوا را خبر میدهد. فرم است که محتواست.
جامعهی امروز ما نخست رنج از به فرم درنیامدن میکشد و بعد بین همین فرمهای تا عمق نیازمودهاش هم جنگ است. تا عمق آزمودن، یعنی زیستن امری با جان و دل، با وجود، چنان که در تمام جوانبش فکر کرده باشیم و حدود و ثغورش، قصور و کفایتش را سنجیده باشیم. یعنی این جنگ بین فرمها اگرچه بسیار خونین است اما حداقل سپاهیان در میدان نمیدانند که آنچه برایش میجنگند، چه تبعاتی حداقل برای خودشان دارد. سادهتر بگویم گاهی کسانی مثلا برای آزادی میجنگند که اگر آزادی محقق شود طاقتش را ندارد و عدهای برای حدود میجنگند که اگر حدود برقرار شود اولین شاکیانند.
به زبان اهل فلسفه و زیباییشناسان اگر بگویم، زندگی ما دچار فقدان فرم معنادار و برجسته است.
#فرياد_ناصرى
باورهای ما به زندگیمان شکل میدهند. فرم میدهند. هیبت میدهند. شما از نشست و برخاست، خورد و خوراک و پوشاک کسی میتوانید به حدود مرزهای هنجاری و اخلاقیش پی ببرید _البته باید عرض کنم در جامعهی آزاد این پی بردن بسیار راحتتر است. وگرنه در جوامع بسته، سکناتی میبینید که نشان چیزیاند و با واقع که روبرو میشوید آن کار دیگر است مثلاً_ این فرم است که محتوا را خبر میدهد. فرم است که محتواست.
جامعهی امروز ما نخست رنج از به فرم درنیامدن میکشد و بعد بین همین فرمهای تا عمق نیازمودهاش هم جنگ است. تا عمق آزمودن، یعنی زیستن امری با جان و دل، با وجود، چنان که در تمام جوانبش فکر کرده باشیم و حدود و ثغورش، قصور و کفایتش را سنجیده باشیم. یعنی این جنگ بین فرمها اگرچه بسیار خونین است اما حداقل سپاهیان در میدان نمیدانند که آنچه برایش میجنگند، چه تبعاتی حداقل برای خودشان دارد. سادهتر بگویم گاهی کسانی مثلا برای آزادی میجنگند که اگر آزادی محقق شود طاقتش را ندارد و عدهای برای حدود میجنگند که اگر حدود برقرار شود اولین شاکیانند.
به زبان اهل فلسفه و زیباییشناسان اگر بگویم، زندگی ما دچار فقدان فرم معنادار و برجسته است.
#فرياد_ناصرى
🔥3
هنر ایران بعد از اسلام، بیشتر، جلوهاش سوار بر چیزی است به نام زیرکار. طرحی مخفی و پاک شده که روکار بر آن استوار است.
هندسهای پنهان که شکل آشکار بر آن جلوهگری میکند. این زیرکار در نقوش هندسی معماری و فرش و دیگر هنرهای بصریمان هست تا در شعر و آوازمان.
زیرکار شعر کلاسیک ما کوتاه و بلند و کشیده و نقوش عروضیاند. زیرکار موسیقی ما دستگاههای ماست. رفتن سراغ لایههای پنهان و زیرین نوعی باستانشناسی است اما هدف و نیت من باستانشناسی هنری و گونههای هنری نیست. هدف من از کاویدن این لایههای پنهان رسیدن به منطقی است که تمام این سازهها و کارها را موجه و صادق کرده است. موجه و صادق اینجا، توجیه و صدق هنری در نظر است.
این منطق باستانی چرا هنوز کار میکند؟
آیا به لحاظ تاریخی نباید که بسیاربارها پیش از این، این منطق از اعتبار میافتاد.
نیما مرجعیت تاریخی این منطق را شکست و با شکستههایش شکل و منطق دیگری ساخت. اگر او نتوانست از زیر این باور که کار باید، زیرکاری داشته باشد، شانه خالی کند اما دروازههای قلعه را گشود. آیندگان که گوش او از صدایشان پر بود، آمدند و کل حیثیت زیرکار را زیر سؤال بردند؟ این موقف و لحظهای بزرگ است. چراکه اگر چه آیندگان توانستند که آن منطق مسلط تاریخی مدنظر را بهتمامی ساقط کنند اما نتوانستند از زیر بار باور به «وجود» چیزی که نقش زیرکار را بازی کند، برهند.
انگار که کسی بگوید چرا باید بت بپرستیم؟ بعدی بپرسد: چرا باید این بتها را بپرستیم؟ و در نهایت این حرف در میان باشد که خب اینطور که نمیشود «چیزی باید باشد» و برای یافتن آن چیز دیگر، یکی به ایران باستان برود، یکی سراغ نثر و متون مقدس و کهن و آن دیگری بُعد را بجوید در میان ابعاد فارسی که حرف حجم بگیرد و... آیا وقت آن نرسیده است چشم به تهی پیش رو بدوزیم و گل از خیال خویش درآوریم و نخ گذشته را رها کنیم. هرچند که سایهاش همیشه بر سر ماست.
اما بعد التحریر:
آن چیزی دیگری که آیندگان بعد از نیما بیشترشان در گذشته میجستند قرار بود که کار و بارشان را موجه و صادق کند.
اما نکته اینجاست که گذشته نمیتواند آینده را موجه کند، بلکه به آن جهت میدهد.
#فریاد_ناصری
هندسهای پنهان که شکل آشکار بر آن جلوهگری میکند. این زیرکار در نقوش هندسی معماری و فرش و دیگر هنرهای بصریمان هست تا در شعر و آوازمان.
زیرکار شعر کلاسیک ما کوتاه و بلند و کشیده و نقوش عروضیاند. زیرکار موسیقی ما دستگاههای ماست. رفتن سراغ لایههای پنهان و زیرین نوعی باستانشناسی است اما هدف و نیت من باستانشناسی هنری و گونههای هنری نیست. هدف من از کاویدن این لایههای پنهان رسیدن به منطقی است که تمام این سازهها و کارها را موجه و صادق کرده است. موجه و صادق اینجا، توجیه و صدق هنری در نظر است.
این منطق باستانی چرا هنوز کار میکند؟
آیا به لحاظ تاریخی نباید که بسیاربارها پیش از این، این منطق از اعتبار میافتاد.
نیما مرجعیت تاریخی این منطق را شکست و با شکستههایش شکل و منطق دیگری ساخت. اگر او نتوانست از زیر این باور که کار باید، زیرکاری داشته باشد، شانه خالی کند اما دروازههای قلعه را گشود. آیندگان که گوش او از صدایشان پر بود، آمدند و کل حیثیت زیرکار را زیر سؤال بردند؟ این موقف و لحظهای بزرگ است. چراکه اگر چه آیندگان توانستند که آن منطق مسلط تاریخی مدنظر را بهتمامی ساقط کنند اما نتوانستند از زیر بار باور به «وجود» چیزی که نقش زیرکار را بازی کند، برهند.
انگار که کسی بگوید چرا باید بت بپرستیم؟ بعدی بپرسد: چرا باید این بتها را بپرستیم؟ و در نهایت این حرف در میان باشد که خب اینطور که نمیشود «چیزی باید باشد» و برای یافتن آن چیز دیگر، یکی به ایران باستان برود، یکی سراغ نثر و متون مقدس و کهن و آن دیگری بُعد را بجوید در میان ابعاد فارسی که حرف حجم بگیرد و... آیا وقت آن نرسیده است چشم به تهی پیش رو بدوزیم و گل از خیال خویش درآوریم و نخ گذشته را رها کنیم. هرچند که سایهاش همیشه بر سر ماست.
اما بعد التحریر:
آن چیزی دیگری که آیندگان بعد از نیما بیشترشان در گذشته میجستند قرار بود که کار و بارشان را موجه و صادق کند.
اما نکته اینجاست که گذشته نمیتواند آینده را موجه کند، بلکه به آن جهت میدهد.
#فریاد_ناصری
👍4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
"Bir gün baksam ki gelmişsin
Bir güvercin gibi yorgun uzaklardan yâr.
Gözlerinde bir bitmez, bir tükenmez güzellik
Saçlarında ilkbahar.
اگر روزی ببینم که آمدهای
چون کبوتری خسته
از دورها.
با زیبایی بیپایانی در چشمهات
و بهاری در موهات.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Gülüşünde taze, serin bir rüzgâr
Ellerin yine eskisi kadar güzel
Çiçek açmış dokunduğun bütün kapılar.
روزی اگر ببینم که آمدهای
نسیم تر و خنک در لبخندت
و دستهایت مثل قبل چنان زیبا
که به هر دری میزنی
گل میدهد.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Hasretin içimde sonsuzluk kadar.
Şaşırmış kalmışım birdenbire çaresiz.
Dökülmüş yüreğime gökyüzünden yıldızlar.
اگر روزی ببینم که آمدهای
با این حسرت مدامت که در من است
با این حیرت ناگهان
ستارههای آسمان
به قلبم میریزند.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Ne yüzünde bir gölge, ne dilinde sitem var.
Tozlu pabuçlarını gözlerime sürmüşüm,
Benim olmuş dünyâlar..."
روزی اگر ببینم که آمدهای
نه غباری به چهره داری و نه حرف تلخی بر زبان
خاک پات را سرمه میکنم و
دنیا به چشمم میآید.
#یاووز_بولنت_باکیلر
#فرياد_ناصرى
Bir güvercin gibi yorgun uzaklardan yâr.
Gözlerinde bir bitmez, bir tükenmez güzellik
Saçlarında ilkbahar.
اگر روزی ببینم که آمدهای
چون کبوتری خسته
از دورها.
با زیبایی بیپایانی در چشمهات
و بهاری در موهات.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Gülüşünde taze, serin bir rüzgâr
Ellerin yine eskisi kadar güzel
Çiçek açmış dokunduğun bütün kapılar.
روزی اگر ببینم که آمدهای
نسیم تر و خنک در لبخندت
و دستهایت مثل قبل چنان زیبا
که به هر دری میزنی
گل میدهد.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Hasretin içimde sonsuzluk kadar.
Şaşırmış kalmışım birdenbire çaresiz.
Dökülmüş yüreğime gökyüzünden yıldızlar.
اگر روزی ببینم که آمدهای
با این حسرت مدامت که در من است
با این حیرت ناگهان
ستارههای آسمان
به قلبم میریزند.
Bir gün baksam ki gelmişsin
Ne yüzünde bir gölge, ne dilinde sitem var.
Tozlu pabuçlarını gözlerime sürmüşüm,
Benim olmuş dünyâlar..."
روزی اگر ببینم که آمدهای
نه غباری به چهره داری و نه حرف تلخی بر زبان
خاک پات را سرمه میکنم و
دنیا به چشمم میآید.
#یاووز_بولنت_باکیلر
#فرياد_ناصرى
❤5👍2
Forwarded from فریاد ناصری
Forwarded from اندر امیدواری...
f-avazhay.pdf
133.6 KB
«آوازهای مرقع مرگ». داستان بلند. پیش از این در سایت اثر و تنگ ارم منتشر شده است. @faryad_naseri
Forwarded from نشر حکمت کلمه
کتاب در حقیقت ابتدا مقدمهای بوده است بر نامههای هایدگر به همسرش الفریده... عمدهی مطالبات کتاب حول مفاهیم کلیدی مطرح شده در نامههاست. بهطور مثال: نازیسم هایدگری، یهودستیزی او، ارتباطات او با زنان، و عمومیتر از اینها ارتباط (یا عدم ارتباط) بین فلسفه و سیاست.
بدیو و کاسن بین دو طیف افراطیای میایستند، گروهی که حضور هایدگر در حزب نازیسم را نادیده میگیرند و گروهی که فلسفهی او را به دلیل ناسیونالسوسیالیسمش بیارزش میدانند، تا باری دیگر نوری بر بود و وجود او بیفکنند. بدیو در نخستین جملهی کتابش «وجود و رخداد» مینویسد که « هایدگر آخرین فیلسوف جهانی است که امروزه میشناسیم» باید ببینیم که این حرف تأیید است یا تعریض؟
مرجع کانونی هر دو فیلسوف در این متن کسی نیست جز هانا آرنت. کاسن با اشاره به موضع آرنت میگوید: متفکران بزرگ از حیث سیاسی خوشنام نیستند. بدیو نیز در اینکه «فلسفهی سیاسی مقولهای بیمعناست» با کاسن همداستان است.
یکی از تمایزات مهم این دو فیلسوف شامل تفاوت و گفتمان جنسی است. تمایزی که میشود گفت «تفاوت جنسیتی صریح بین ارباب و هیستریک» است یا « ارتباط متقابل خلاقانه بین بزرگ و کوچک»... .
بدیو و کاسن بین دو طیف افراطیای میایستند، گروهی که حضور هایدگر در حزب نازیسم را نادیده میگیرند و گروهی که فلسفهی او را به دلیل ناسیونالسوسیالیسمش بیارزش میدانند، تا باری دیگر نوری بر بود و وجود او بیفکنند. بدیو در نخستین جملهی کتابش «وجود و رخداد» مینویسد که « هایدگر آخرین فیلسوف جهانی است که امروزه میشناسیم» باید ببینیم که این حرف تأیید است یا تعریض؟
مرجع کانونی هر دو فیلسوف در این متن کسی نیست جز هانا آرنت. کاسن با اشاره به موضع آرنت میگوید: متفکران بزرگ از حیث سیاسی خوشنام نیستند. بدیو نیز در اینکه «فلسفهی سیاسی مقولهای بیمعناست» با کاسن همداستان است.
یکی از تمایزات مهم این دو فیلسوف شامل تفاوت و گفتمان جنسی است. تمایزی که میشود گفت «تفاوت جنسیتی صریح بین ارباب و هیستریک» است یا « ارتباط متقابل خلاقانه بین بزرگ و کوچک»... .
ay
dolu
Ve benim yalnızlığımı
çiftler
Bu gece
ماه
کامل است
و تنهایی مرا
دو برابر میکند
امشب
عباس کیارستمی
#فرياد_ناصرى
@andaromidvari
dolu
Ve benim yalnızlığımı
çiftler
Bu gece
ماه
کامل است
و تنهایی مرا
دو برابر میکند
امشب
عباس کیارستمی
#فرياد_ناصرى
@andaromidvari
❤3
زینده در حدود کوچک عادات
بوهای مشخص
طعمهای مشخص
رنگهای مشخص!
•
یکبار در تنش چنان گشتم
که گفت: اینجا کجاست؟
گفتم: خانهی ماست.
من خاک پختهای بودم او هم
یکبار در عقل آنقدر خالص شدم که نمیشد
پشت شیشهها بایستم
تنم میبرید
اما خلوص استثناست
یکجور فشردگی بیحد که کربن را بدل میکند
•
مرا تراش نخورده ستایش کن
و خردههای تنم را نگهدار و بستا
چنان خالصانه عقل بودم که دلبرانم گناه داشتند و طاقت نه
نرنجیدم
محق بودم و تنها
محق بودیم و تنها
مشتی چنان عقل خالص که به اندازهی زیبایی زنان نبودیم
پس به پدرام گفتم مرا بسرا
به علیرضا گفتم مرا بسرا
آنها مرا که سرودند
سرود من چنان خالصانه بود که علیه
علیه عقل
مثل علیهالسلام
به لیلی گفتم: دلم را بپذیر! گفت: نتوانم.
گناهی نداشت
که ما از هر کس بهقدر وسع چشم انتظاریم اگرچه چشمهای درشتی داریم
•
باری
چگونه ماکه محقیم به هرطرف رو کنیم و بیابیمت
وقتی در تمام جهات زنی هست که برهنه میشود
مرا که تنم بریدهی اخلاص من است بسرا
و خرده شیشههای شفافم را نگه دار
آفتاب که بر آنها بتابد
کتابهای کهنی خواهی دید
که از هجوم شیدایی ورق میخورند و نامعلوماند
و پرسشی سوزان از کف پاهام بالا میدود
چگونه به نامها و رنگها اعتماد کردید؟
چگونه به بوها
چگونه همه چیز را روشن دیدید و با خیال آسوده زندگی کردید؟
من غرق بودم
طوریکه هر بار خواستم مثل شما چیزها را تجربه کنم
پیوندخورده بودم
مثلن یکبار با هستی پیوند خورده بودم و هستی نام زنی بود
من غرقبودم و در زندگیم شیفتهی عناصر تلخی بودم که ترکیبشان نمکِ زخمها و زندگیاست
ترکیب علیه خلوصست
و من هیچوقت به نیت شعر ننوشتم
سخن با دلبران بیحدم گفتم
کلمنی یا حمیرا!
هرچند مستی با هستی هم، حد دارد
اما من سرود بیحد دوستانم بودم
-پرسشهای سوزان و درشتی در سورتانشان-
#شعر
#فریاد_ناصری
شعری از کتاب #مقدس
https://t.me/andaromidvari/72
بوهای مشخص
طعمهای مشخص
رنگهای مشخص!
•
یکبار در تنش چنان گشتم
که گفت: اینجا کجاست؟
گفتم: خانهی ماست.
من خاک پختهای بودم او هم
یکبار در عقل آنقدر خالص شدم که نمیشد
پشت شیشهها بایستم
تنم میبرید
اما خلوص استثناست
یکجور فشردگی بیحد که کربن را بدل میکند
•
مرا تراش نخورده ستایش کن
و خردههای تنم را نگهدار و بستا
چنان خالصانه عقل بودم که دلبرانم گناه داشتند و طاقت نه
نرنجیدم
محق بودم و تنها
محق بودیم و تنها
مشتی چنان عقل خالص که به اندازهی زیبایی زنان نبودیم
پس به پدرام گفتم مرا بسرا
به علیرضا گفتم مرا بسرا
آنها مرا که سرودند
سرود من چنان خالصانه بود که علیه
علیه عقل
مثل علیهالسلام
به لیلی گفتم: دلم را بپذیر! گفت: نتوانم.
گناهی نداشت
که ما از هر کس بهقدر وسع چشم انتظاریم اگرچه چشمهای درشتی داریم
•
باری
چگونه ماکه محقیم به هرطرف رو کنیم و بیابیمت
وقتی در تمام جهات زنی هست که برهنه میشود
مرا که تنم بریدهی اخلاص من است بسرا
و خرده شیشههای شفافم را نگه دار
آفتاب که بر آنها بتابد
کتابهای کهنی خواهی دید
که از هجوم شیدایی ورق میخورند و نامعلوماند
و پرسشی سوزان از کف پاهام بالا میدود
چگونه به نامها و رنگها اعتماد کردید؟
چگونه به بوها
چگونه همه چیز را روشن دیدید و با خیال آسوده زندگی کردید؟
من غرق بودم
طوریکه هر بار خواستم مثل شما چیزها را تجربه کنم
پیوندخورده بودم
مثلن یکبار با هستی پیوند خورده بودم و هستی نام زنی بود
من غرقبودم و در زندگیم شیفتهی عناصر تلخی بودم که ترکیبشان نمکِ زخمها و زندگیاست
ترکیب علیه خلوصست
و من هیچوقت به نیت شعر ننوشتم
سخن با دلبران بیحدم گفتم
کلمنی یا حمیرا!
هرچند مستی با هستی هم، حد دارد
اما من سرود بیحد دوستانم بودم
-پرسشهای سوزان و درشتی در سورتانشان-
#شعر
#فریاد_ناصری
شعری از کتاب #مقدس
https://t.me/andaromidvari/72
Telegram
اندر امیدواری...
زینده در حدود کوچک عادات
بوهای مشخص
طعمهای مشخص
رنگهای مشخص!
•
یکبار در تنش چنان گشتم
که گفت: اینجا کجاست؟
گفتم: خانهی ماست.
من خاک پختهای بودم او هم
یکبار در عقل آنقدر خالص شدم که نمیشد
پشت شیشهها بایستم
تنم میبرید
اما خلوص استثناست
یکجور فشردگی…
بوهای مشخص
طعمهای مشخص
رنگهای مشخص!
•
یکبار در تنش چنان گشتم
که گفت: اینجا کجاست؟
گفتم: خانهی ماست.
من خاک پختهای بودم او هم
یکبار در عقل آنقدر خالص شدم که نمیشد
پشت شیشهها بایستم
تنم میبرید
اما خلوص استثناست
یکجور فشردگی…
👍5🔥1
Forwarded from نشر حکمت کلمه
هر انسان خیالپردازی وقتی با یک خیالباف دیگری روبرو میشود، دلش روشنی میگیرد.
کتاب «بالهایی در صندوق» لیلا پاپلی خوراکی برای همهی خیالپردازان است. خیالپردازانی که دوست دارند کاش نویسندهای بود تا سرنوشتشان را عوض کند.
خیالپردازانی که حتی در خیال از دری مخفی میروند در دل تاریخ، میان همهمهی جنگ و مبارزه، و با خیالشان تن پارهپارهی مبارزان را کوک میزنند. خیالپردازانی که با خیال مقاومت میکنند و عاقبت خیال را میفهمند و میپذیرند.
میپذیرند فرزند مادری بودهاند که بال داشته است. مادری که در دل همان جنگی که آنها از دری مخفی واردش شدهاند، جنگیده است. پدرش جنگیده است. خیالپردازان باور میکنند که آدمی میتواند مار و پرنده شود و برای آزادی بجنگد و حتی شکست بخورد و بالهایش را بچیند، بگذارد در یک صندوق... مادری چنین باید دختری مثل تلّا داشته باشد که در لحظهای که تصمیم گرفته خودکشی بکند، یکبار دیگر متولد شود، چراکه انگار بالهای مادرش را در خیال او پنهان کردهاند.
#بالهایی_در_صندوق
#نشر_حکمت_کلمه
کتاب «بالهایی در صندوق» لیلا پاپلی خوراکی برای همهی خیالپردازان است. خیالپردازانی که دوست دارند کاش نویسندهای بود تا سرنوشتشان را عوض کند.
خیالپردازانی که حتی در خیال از دری مخفی میروند در دل تاریخ، میان همهمهی جنگ و مبارزه، و با خیالشان تن پارهپارهی مبارزان را کوک میزنند. خیالپردازانی که با خیال مقاومت میکنند و عاقبت خیال را میفهمند و میپذیرند.
میپذیرند فرزند مادری بودهاند که بال داشته است. مادری که در دل همان جنگی که آنها از دری مخفی واردش شدهاند، جنگیده است. پدرش جنگیده است. خیالپردازان باور میکنند که آدمی میتواند مار و پرنده شود و برای آزادی بجنگد و حتی شکست بخورد و بالهایش را بچیند، بگذارد در یک صندوق... مادری چنین باید دختری مثل تلّا داشته باشد که در لحظهای که تصمیم گرفته خودکشی بکند، یکبار دیگر متولد شود، چراکه انگار بالهای مادرش را در خیال او پنهان کردهاند.
#بالهایی_در_صندوق
#نشر_حکمت_کلمه
احمدرضا احمدی بهاعتنای یداله رویایی
چشمهی سنگی
از احمدرضا، گمان میکنم، نمیشود حرفی نزد. حرفی هم نمیشود زد اگر گمان نکنم که او شاعری است اهل حرف. که او بههرحال از همین قبیله است. از قبیلهی حرف. در شعرش، و در آنچه مینویسد.
چرا از میان همهی اهلیتهای او دارم اینجا تکیه به حرف میکنم؟ چون که در این روزها، آنچه در شعر غائب است حرف است. و این، کمبود کمی نیست.
معذالک فکر اینکه با چه زبانی از او حرف بزنم زبان مرا میبندد. چرا که او خود زبانی دارد که بند نمیآید. در دهان او کسی هست که مدام از «نگفته» میگوید، و این نگفته، گفتنِ عریان چیزهایی که میبیند نیست، بلکه عریان کردن آن چیزهایی است که در چیزها پنهان ماندهاند. که خود را به چشم او میکشند و در چشم او پوشیده میمانند.
در همین عریانی است که خوانندههای او، او را دشواری ساده، یا سادهای دشوار میبینند، شاعری که خود را در تاریکی شفاف میخواهد. گاه در مرز«محسوس» با «نامحسوس» مدارا میکند، و گاه به کلی از محسوس میگذرد (میگریزد) و معاشر ِنامحسوس میماند. در مرز دیده و نادیده، از رئل تا سوررئل.
او در همين مرز، و تا همينجا، خود را «اهل قبيله» ميكند. چرا كه، معذالك، آنچه او از جهان روبرو نقل ميكند هميشه چيزي در پشت رو دارد. اين است كه گفتم از قبيلهي حرف است. چون اگر بخواهيم عزيمت حرف را از پشت واقعيت آغاز كنيم، پشت، خود واقعيت تازهايست. در واقع اگر ابعاد خيالمان را يكسره از ماوراء بسازيم واقعيت، ديگر آن چيزي نيست كه تابهحال واقعيت بود. اشياء دريچه بر واقعيتهايي باز ميكنند كه «ظاهر» ندارند، و جلوه ندارند. و واقعيتهايي نامرئي هستند. يعني اينكه اسپاسمان پشت شيئي بيشتر اوقات زهداني براي شيئي نامرئي است.
بهاينترتيب مفهومي به نام واقعيت يكسره زير سؤال ميرود، يعني پيش از اينكه بر سر رفتار با واقعيت بحث كنيم بايد تكليفمان را با خود مفهوم واقعيت روشن كنيم كه آيا ظاهر فيزيكي آن كافي است؟
و با واقعيتهايي كه ظاهر(تجلي ِفيزيكي) ندارند ميتوانيم يك ظاهر اخلاقي و يا رواني برايشان قائل شويم (البته اگر قرار باشد واقعيت لزوماً حضور فيزيكي در قطعه داشته باشد، امر محسوس،).
شعر احمدي تا همينجا با حجمگرايان سالهاي چهل رقابت ميكرد و از آن پس، در قلمرو زبان و رابطهها و ادارهي صفحهي سفيد، هر يك به راه خود ميرفت. اين است كه امروز وقتي به «روزنامهي شيشهاي» و به «وقت خوب مصائب» برميگردم فكر ميكنم كه دفترهاي قديم احمدرضا خوانشي جديد ميطلبند.
انتخاب او انتخاب نوشتن بود. نويسش بود، در شعر. او شعر مينويسد. و يا شعر را مينويسد. ميخواهد جاري باشد، نه معماري. و جاري است. ميجوشد، مثل چشمه كه از سنگ. و مثل چشمهاي كه از سنگ، هميشه همان چهره، هميشه همان طليعه، مدام جاري.
شعر، قطعه شعر، معماري ميخواهد. و بايد همچو معماري به هستي ِخود نگاه كند. بناهاي تاريخي هم بهدليل معماريشان پايداري ميكنند. و ميمانند. و به ماندگاري ِخود در طول زمان نگاه ميكنند. شعر بايد به زمان نگاه كند، چيزي كه امروز در ساختن شعر بسياري فراموشش ميكنند.* و واژهها جادويشان را از همين نگاه ميگيرند.
واژهها جادويي ندارند اگر ما بهشان ندهيم. كيمياي احمدرضا را واژههاي او به او ميدهند. قدر اين جادو را ميداند كه زيردست و پايشان نميريزد. نريخته است. نديدهام كه بريزد. او هيچوقت نويسش خود را به زبان محاوره نخواهد داد. فخر كوچه در اين است كه به ساحت سالن برسد. و يا نزديك شود. هميشه اينطور بوده است.
در عوض زبان محاوره است كه در دهان او كيميا ميگيرد: هوش ِمطايبه، هوش ِطنز.
طنز در روحيهاش يك قلمرو روزمره ميگيرد و شوخي در زبان او هوشمند ميشود. در شوخيهاي او بازي اخلاق، ملايمت و عفاف هست. شيوهي خودش را دارد: يا از حرفهاي كوچك ما حماقتهاي بزرگ برميدارد. و يا در حسهاي بزرگ ما كمي از حماقتهاي كوچك ميگذارد.
گفتم: احمدرضا، چه اسم خوبي رو دخترت گذاشتي، ماهور!
گفت: آره رويا، لابد اگه پسر ميشد ميذاشتم راستپنجگاه.
يداله رويايي
۶ خرداد ۸۶
از مجله گوهران، شماره شانزدهم، تابستان ۸۶
@andaromidvari
چشمهی سنگی
از احمدرضا، گمان میکنم، نمیشود حرفی نزد. حرفی هم نمیشود زد اگر گمان نکنم که او شاعری است اهل حرف. که او بههرحال از همین قبیله است. از قبیلهی حرف. در شعرش، و در آنچه مینویسد.
چرا از میان همهی اهلیتهای او دارم اینجا تکیه به حرف میکنم؟ چون که در این روزها، آنچه در شعر غائب است حرف است. و این، کمبود کمی نیست.
معذالک فکر اینکه با چه زبانی از او حرف بزنم زبان مرا میبندد. چرا که او خود زبانی دارد که بند نمیآید. در دهان او کسی هست که مدام از «نگفته» میگوید، و این نگفته، گفتنِ عریان چیزهایی که میبیند نیست، بلکه عریان کردن آن چیزهایی است که در چیزها پنهان ماندهاند. که خود را به چشم او میکشند و در چشم او پوشیده میمانند.
در همین عریانی است که خوانندههای او، او را دشواری ساده، یا سادهای دشوار میبینند، شاعری که خود را در تاریکی شفاف میخواهد. گاه در مرز«محسوس» با «نامحسوس» مدارا میکند، و گاه به کلی از محسوس میگذرد (میگریزد) و معاشر ِنامحسوس میماند. در مرز دیده و نادیده، از رئل تا سوررئل.
او در همين مرز، و تا همينجا، خود را «اهل قبيله» ميكند. چرا كه، معذالك، آنچه او از جهان روبرو نقل ميكند هميشه چيزي در پشت رو دارد. اين است كه گفتم از قبيلهي حرف است. چون اگر بخواهيم عزيمت حرف را از پشت واقعيت آغاز كنيم، پشت، خود واقعيت تازهايست. در واقع اگر ابعاد خيالمان را يكسره از ماوراء بسازيم واقعيت، ديگر آن چيزي نيست كه تابهحال واقعيت بود. اشياء دريچه بر واقعيتهايي باز ميكنند كه «ظاهر» ندارند، و جلوه ندارند. و واقعيتهايي نامرئي هستند. يعني اينكه اسپاسمان پشت شيئي بيشتر اوقات زهداني براي شيئي نامرئي است.
بهاينترتيب مفهومي به نام واقعيت يكسره زير سؤال ميرود، يعني پيش از اينكه بر سر رفتار با واقعيت بحث كنيم بايد تكليفمان را با خود مفهوم واقعيت روشن كنيم كه آيا ظاهر فيزيكي آن كافي است؟
و با واقعيتهايي كه ظاهر(تجلي ِفيزيكي) ندارند ميتوانيم يك ظاهر اخلاقي و يا رواني برايشان قائل شويم (البته اگر قرار باشد واقعيت لزوماً حضور فيزيكي در قطعه داشته باشد، امر محسوس،).
شعر احمدي تا همينجا با حجمگرايان سالهاي چهل رقابت ميكرد و از آن پس، در قلمرو زبان و رابطهها و ادارهي صفحهي سفيد، هر يك به راه خود ميرفت. اين است كه امروز وقتي به «روزنامهي شيشهاي» و به «وقت خوب مصائب» برميگردم فكر ميكنم كه دفترهاي قديم احمدرضا خوانشي جديد ميطلبند.
انتخاب او انتخاب نوشتن بود. نويسش بود، در شعر. او شعر مينويسد. و يا شعر را مينويسد. ميخواهد جاري باشد، نه معماري. و جاري است. ميجوشد، مثل چشمه كه از سنگ. و مثل چشمهاي كه از سنگ، هميشه همان چهره، هميشه همان طليعه، مدام جاري.
شعر، قطعه شعر، معماري ميخواهد. و بايد همچو معماري به هستي ِخود نگاه كند. بناهاي تاريخي هم بهدليل معماريشان پايداري ميكنند. و ميمانند. و به ماندگاري ِخود در طول زمان نگاه ميكنند. شعر بايد به زمان نگاه كند، چيزي كه امروز در ساختن شعر بسياري فراموشش ميكنند.* و واژهها جادويشان را از همين نگاه ميگيرند.
واژهها جادويي ندارند اگر ما بهشان ندهيم. كيمياي احمدرضا را واژههاي او به او ميدهند. قدر اين جادو را ميداند كه زيردست و پايشان نميريزد. نريخته است. نديدهام كه بريزد. او هيچوقت نويسش خود را به زبان محاوره نخواهد داد. فخر كوچه در اين است كه به ساحت سالن برسد. و يا نزديك شود. هميشه اينطور بوده است.
در عوض زبان محاوره است كه در دهان او كيميا ميگيرد: هوش ِمطايبه، هوش ِطنز.
طنز در روحيهاش يك قلمرو روزمره ميگيرد و شوخي در زبان او هوشمند ميشود. در شوخيهاي او بازي اخلاق، ملايمت و عفاف هست. شيوهي خودش را دارد: يا از حرفهاي كوچك ما حماقتهاي بزرگ برميدارد. و يا در حسهاي بزرگ ما كمي از حماقتهاي كوچك ميگذارد.
گفتم: احمدرضا، چه اسم خوبي رو دخترت گذاشتي، ماهور!
گفت: آره رويا، لابد اگه پسر ميشد ميذاشتم راستپنجگاه.
يداله رويايي
۶ خرداد ۸۶
از مجله گوهران، شماره شانزدهم، تابستان ۸۶
@andaromidvari
👍2
گفت: عمو ترکش نکن، بیچاره میشیا...
عمو زل زد به یکجایی از صورتش که معلوم نبود کجاست. گفت: پس تو چرا ترک کردی؟
سیگار را به دهان گرفت و فندک را زد، نگرفت دوباره زد. نگرفت. فندک را تکان داد. زد. گرفت. پکی زد و گفت: عمو! من فکر میکردم قراره سبزم کنه، سیام کرد. تازه ما اصلاً قرار نبود گل بدیم، راستی تو بچه داری؟
عمو گفت: آره
_خدا حفظش کنه، پس گل دادی. چنگ بزن بهشون عمو، ول کنی باخت دادی، حیرون میافتی، ستون خیمهتن عمو.
عمو گفت: تو دنبال چی میگردی؟
گفت: دیگه دنبالش نمیگردم. دندونشو کشیدم.
عمو گفت: یعنی چی؟
گفت: یعنی چی نداره، از آخرش تا این اولش همه پلهها ریختن.
عمو گفت: بیخیال، مگه میشه؟
گفت: جون عمو... عین بز کوهی بود، الان شبیه مار آفتاب دیده هلاک...
عمو گفت: اون کافر اینقدر عقلی نیست، عشقیه!
تا حالا نشنیده بودم کسی صفت کافر رو اینطور استفاده کنه، یا صفت عقل و عشق رو اینجوری از هم متمایز کنه. از پشت ستون آمدم بیرون و خلاف جهتی که ایستاده بودند، رفتم. از اولش هم اگر میدانستم، حرفشان به اینجا میرسد میرفتم. گفتم مثل همیشه که آدمها اینجا نزدیک هم سیگار میکشند و حرف میزنند، اینها هم پای سیگارشان حرف از ترک و کشیدن میزنند، چه میدانستم قرار است برای همیشه تصورم از کلمهی کافر اینطور عوض شود، عجب آدمی بود. ببین چطور ذهنم را خراب کرد، کافر...
#فریاد_ناصری
عمو زل زد به یکجایی از صورتش که معلوم نبود کجاست. گفت: پس تو چرا ترک کردی؟
سیگار را به دهان گرفت و فندک را زد، نگرفت دوباره زد. نگرفت. فندک را تکان داد. زد. گرفت. پکی زد و گفت: عمو! من فکر میکردم قراره سبزم کنه، سیام کرد. تازه ما اصلاً قرار نبود گل بدیم، راستی تو بچه داری؟
عمو گفت: آره
_خدا حفظش کنه، پس گل دادی. چنگ بزن بهشون عمو، ول کنی باخت دادی، حیرون میافتی، ستون خیمهتن عمو.
عمو گفت: تو دنبال چی میگردی؟
گفت: دیگه دنبالش نمیگردم. دندونشو کشیدم.
عمو گفت: یعنی چی؟
گفت: یعنی چی نداره، از آخرش تا این اولش همه پلهها ریختن.
عمو گفت: بیخیال، مگه میشه؟
گفت: جون عمو... عین بز کوهی بود، الان شبیه مار آفتاب دیده هلاک...
عمو گفت: اون کافر اینقدر عقلی نیست، عشقیه!
تا حالا نشنیده بودم کسی صفت کافر رو اینطور استفاده کنه، یا صفت عقل و عشق رو اینجوری از هم متمایز کنه. از پشت ستون آمدم بیرون و خلاف جهتی که ایستاده بودند، رفتم. از اولش هم اگر میدانستم، حرفشان به اینجا میرسد میرفتم. گفتم مثل همیشه که آدمها اینجا نزدیک هم سیگار میکشند و حرف میزنند، اینها هم پای سیگارشان حرف از ترک و کشیدن میزنند، چه میدانستم قرار است برای همیشه تصورم از کلمهی کافر اینطور عوض شود، عجب آدمی بود. ببین چطور ذهنم را خراب کرد، کافر...
#فریاد_ناصری
❤6🔥3👍1
امروز خودم را رساندم به وزرا، اگر چه دیر رسیدم اما رسیدم. بعد رفتیم بهشت فاطمهی مرادآباد.
من هیچگاه احمدرضا احمدی را از نزدیک ندیدم و حتی با او همصحبت هم نشدم اما تا میشد او را خواندم تا آنجا که او هنوز برّا بود. نه که او از بریدن افتاد، بلکه دیگر آشناتر شده بود. اما خود این فریب چیزی را مأنوس دریافتن نیست؟ احمدرضا احمدی گاهی در دمدستیترین نویسشهایش هم چنان برقی بر عادتهای مألوف میانداخت که آدمی شرحهشرحه میشد.
خیلی باید خوشحال باشیم که او آن نصیحت مؤکد «فروغ» را گوش نکرد و وزن را دور انداخت. این دور انداختن، شأن هرکسی نیست، خیلیها هنوز در عالم قصاب کاشانیاند، تکلیف از هر نورسیدهی نَورزیدهای ساقط نمیشود اما از او ساقط شده بود که قرار بود کرامتی نشان بدهد که شعر فارسی تا آن روز نظیرش را ندیده بوده بود. امروز دیدم که کسی در یک خبرگزاری او را فرمگرا خوانده بود. طنزی بود در حد طنزهای تلخ خود احمدرضا احمدی. او تنها کسی بود که به حدود شعر منتزع شده از هر اضافه و نسبتی نزدیک شده بود. او با کلمات برهنه مینوشت و برهنگی خیلی چیزها زیبا نیست.
پس نوشت: اگرچه خوشتر دارم دوستانم را به شادی ببینم اما امروز بعد از وقتها بسیاری از دوستان را دیدم و به آغوش کشیدم.
من هیچگاه احمدرضا احمدی را از نزدیک ندیدم و حتی با او همصحبت هم نشدم اما تا میشد او را خواندم تا آنجا که او هنوز برّا بود. نه که او از بریدن افتاد، بلکه دیگر آشناتر شده بود. اما خود این فریب چیزی را مأنوس دریافتن نیست؟ احمدرضا احمدی گاهی در دمدستیترین نویسشهایش هم چنان برقی بر عادتهای مألوف میانداخت که آدمی شرحهشرحه میشد.
خیلی باید خوشحال باشیم که او آن نصیحت مؤکد «فروغ» را گوش نکرد و وزن را دور انداخت. این دور انداختن، شأن هرکسی نیست، خیلیها هنوز در عالم قصاب کاشانیاند، تکلیف از هر نورسیدهی نَورزیدهای ساقط نمیشود اما از او ساقط شده بود که قرار بود کرامتی نشان بدهد که شعر فارسی تا آن روز نظیرش را ندیده بوده بود. امروز دیدم که کسی در یک خبرگزاری او را فرمگرا خوانده بود. طنزی بود در حد طنزهای تلخ خود احمدرضا احمدی. او تنها کسی بود که به حدود شعر منتزع شده از هر اضافه و نسبتی نزدیک شده بود. او با کلمات برهنه مینوشت و برهنگی خیلی چیزها زیبا نیست.
پس نوشت: اگرچه خوشتر دارم دوستانم را به شادی ببینم اما امروز بعد از وقتها بسیاری از دوستان را دیدم و به آغوش کشیدم.
ابن معتز در شعری خورشید را مرد بیمار و مریضی دانسته است که میخواهد با دوشیزهای نزدیکی کند و نمیتواند.
میشود گفت خورشید اگر حقیقت هر روز باشد، هر روز حقیقت خودش را دارد و خورشید روزها یکی نیست.
خورشید هر روز به دنیا میآید و میبالد و جوان و پرزور و پیر میشود و جهان را ترک میکند.
خورشیدی که نخواهد، جهان را ترک کند در تعللش آسمان را خونآلود میکند.
شاید فکر کنید حرف سر حقیقت هر روز است اما حرف سر تعللی است که به پیکار و خون میکشد.
زایش بزرگترین خشونت طبیعت است که چیزی را میکُشد تا چیزی دیگر را به عرصه بیاورد.
تعلل در زایش، زندگی را به کام مرگ میکشاند. اما میل به ماندن در حالت جنینی، در حالت دانگی عاقبت باید تن به خشونت شکافته شدن و گشودگی بدهد. این پیکار خود محل تحقق حقیقت است. لولایی که میگذارد دو جهان را در کنار هم ببینیم. سکونی و سکوتی فرومیپاشد و جلوهای جدید عیان میشود. آنچه پوشیده بود، به خشونتی از شکافی سربرمیآورد.
ماه از روزنی که شاعران گفتهاند، همین است.
حالا شما آیا ماه را عیان نمیبینید، که پرده به همراهی باد، دنبالش افتادهاست که بیا و برو پشت ابر؟
اما ماه خرامان خرامان و سلانه سلانه آسمان زندگی شهر را طی میکند.
جوانه از دانه بیرون زده و حالا نهال است، این نهال محال است به دانه برگردد.
مصرع
روی نکو معالجهی عمر کوته است
#فریاد_ناصری
میشود گفت خورشید اگر حقیقت هر روز باشد، هر روز حقیقت خودش را دارد و خورشید روزها یکی نیست.
خورشید هر روز به دنیا میآید و میبالد و جوان و پرزور و پیر میشود و جهان را ترک میکند.
خورشیدی که نخواهد، جهان را ترک کند در تعللش آسمان را خونآلود میکند.
شاید فکر کنید حرف سر حقیقت هر روز است اما حرف سر تعللی است که به پیکار و خون میکشد.
زایش بزرگترین خشونت طبیعت است که چیزی را میکُشد تا چیزی دیگر را به عرصه بیاورد.
تعلل در زایش، زندگی را به کام مرگ میکشاند. اما میل به ماندن در حالت جنینی، در حالت دانگی عاقبت باید تن به خشونت شکافته شدن و گشودگی بدهد. این پیکار خود محل تحقق حقیقت است. لولایی که میگذارد دو جهان را در کنار هم ببینیم. سکونی و سکوتی فرومیپاشد و جلوهای جدید عیان میشود. آنچه پوشیده بود، به خشونتی از شکافی سربرمیآورد.
ماه از روزنی که شاعران گفتهاند، همین است.
حالا شما آیا ماه را عیان نمیبینید، که پرده به همراهی باد، دنبالش افتادهاست که بیا و برو پشت ابر؟
اما ماه خرامان خرامان و سلانه سلانه آسمان زندگی شهر را طی میکند.
جوانه از دانه بیرون زده و حالا نهال است، این نهال محال است به دانه برگردد.
مصرع
روی نکو معالجهی عمر کوته است
#فریاد_ناصری
❤4👍3
تاریخ عربستان پیش از اسلام بسیار مهم است. نکات کلیدی و عجیبی دارد از حضور ایرانیان در آنجا و ربط و نسبتهای فکری شبه جزیره با ایران.
آنچه پیش از اسلام آنجا رواج داشته و آنچه پس از آن در آنجا رخداده بی رنگ و بوی تاریخ و تطور نیست.
در ذهن عموم مراسم حج با اسلام گره خورده است اما باید بدانیم که کعبه پیش از اسلام نیز حرمت داشته و در آن مناسک اجرا میشده است. مگر نخواندهایم که محمد امین در بازسازی کعبه و جاگذاری حجرالاسود مشارکت داشت.
اما همهی اینها را گفتم تا برسم به اینکه بسیاری از زنان و مردان هنگام طواف کعبه از ذوق یا شوق عمل خویش کاملا برهنه میشدهاند_ این برهنگی در اوج حالات معنوی هم خود داستان و حکایت غریبی دارد و پیش از این هم دربارهاش نوشتهام_ خلاصه این برهنه شدن به وقت شور طواف کعبه پیش از اسلام بوده است و بعد از اسلام هم، تا اینکه رسول اسلام دید طواف دارد محشر میشود، گفت ملت حداقل یک پارچهای روی آن لامصبتان بیندازید. همین و کلا در همین حد.
#فریاد_ناصری
کتاب پرستش بتها یا کتاب الاصنام هم اینجا
برهنگی و معنویت هم اینجا
آنچه پیش از اسلام آنجا رواج داشته و آنچه پس از آن در آنجا رخداده بی رنگ و بوی تاریخ و تطور نیست.
در ذهن عموم مراسم حج با اسلام گره خورده است اما باید بدانیم که کعبه پیش از اسلام نیز حرمت داشته و در آن مناسک اجرا میشده است. مگر نخواندهایم که محمد امین در بازسازی کعبه و جاگذاری حجرالاسود مشارکت داشت.
اما همهی اینها را گفتم تا برسم به اینکه بسیاری از زنان و مردان هنگام طواف کعبه از ذوق یا شوق عمل خویش کاملا برهنه میشدهاند_ این برهنگی در اوج حالات معنوی هم خود داستان و حکایت غریبی دارد و پیش از این هم دربارهاش نوشتهام_ خلاصه این برهنه شدن به وقت شور طواف کعبه پیش از اسلام بوده است و بعد از اسلام هم، تا اینکه رسول اسلام دید طواف دارد محشر میشود، گفت ملت حداقل یک پارچهای روی آن لامصبتان بیندازید. همین و کلا در همین حد.
#فریاد_ناصری
کتاب پرستش بتها یا کتاب الاصنام هم اینجا
برهنگی و معنویت هم اینجا
👍3😁3
Forwarded from 𝙰𝚂𝚃𝚁𝙰𝙺𝙰𝙽 𝙲𝙰𝙵𝙴 | 🌀
▫️ چیزیهای قدیمی میخرم
چیزهای قدیمی میخرم
میخرم و ستاره میسازم
موسیقی غذای روح است
من عاشق موسیقیام
شعر مینویسم
شعر مینویسم و چیزهای قدیمی میخرم
چیزهای قدیمی را میدهم و موسیقی میخرم
و اینکه ای کاش در شیشهی می* ماهی بودم.
▫️ * راکی
▫️ پینوشت: مغان که دانهی انگور آب میسازند/ ستاره میشکنند، آفتاب میسازند.
▫️شعری از اورهان ولی
▫️ برگردان به پارسی: فریاد ناصری
▫️ مجسمه: لوییس ساسمان هلبورن
▪️ آستراخان کافه | مجالی برای همهوایی | کانالی برای راه یافتن به جهان سیال موسیقی و ادبیات
🌀| @astrakancafe
چیزهای قدیمی میخرم
میخرم و ستاره میسازم
موسیقی غذای روح است
من عاشق موسیقیام
شعر مینویسم
شعر مینویسم و چیزهای قدیمی میخرم
چیزهای قدیمی را میدهم و موسیقی میخرم
و اینکه ای کاش در شیشهی می* ماهی بودم.
▫️ * راکی
▫️ پینوشت: مغان که دانهی انگور آب میسازند/ ستاره میشکنند، آفتاب میسازند.
▫️شعری از اورهان ولی
▫️ برگردان به پارسی: فریاد ناصری
▫️ مجسمه: لوییس ساسمان هلبورن
▪️ آستراخان کافه | مجالی برای همهوایی | کانالی برای راه یافتن به جهان سیال موسیقی و ادبیات
🌀| @astrakancafe
👍4❤1
Forwarded from نبشتهها (محسن فاتحی)
در باب نیما و سرنوشت تازه
از پایین آمدن از «قلعۀ سقریم» تا پرواز «ققنوس» برای نیما سه سال راهِ لاخِ در سکوتهای مهیب و عذابهای رموک بود و برای شعر ما گویی زیروزبر کردن هزار سال نگاه به انسان و جهان و حدفاصلش طبیعت. او از «انسانی که میخواهد خود شود» به «انسانی که خود شده است» رسید. فریاد ناصری نه فقط راویِ «خیالین و وهمناکی طبیعت (207)» در شعر نیما شده است، نمودِ جهانِ گذرنده در ذهنِ اوی پریشان و آشفته و متحیر را نیز نشان داده است. اویی که به قول شهریار (نقل از مهدی اخوان ثالث است) چاهش به دریا وصل بود و در پستویش خُمی پر از بادۀ نابِ تمامناشدنی داشت. خود نیما هم گفته است که من رودی هستم که از هرکجایش خواستید میشود آب برداشت. جهان پیش نظر این گُنگِ به دوزخ رفته و بازگشته (تعبیر را از خود فریاد ناصری شنیدم) آنقدر مهیب و پرابهام است که سالها ماتِ همان سرمای کوهستان و آتش ایلخیبانانِ یوش مینشیند و تا ققنوسش از سر برجِ قلعۀ سقریم، این آخرین دژِ کهنِ شعر در جهان نیمایی، برخیزد، هزار خاکستر از زیر بال به جهان میپاشد. «وضوح در بیان ابهام» (94) رهآورد بازگشتِ گنگ از دوزخ است. تعبیر بلندِ ناصری از وضعیت نیما مرا یاد ابوالعلا معرّی انداخت که خودش را «رهین المحبسین» مینامید (نقل از دکتر شفیعی کدکنی است) یعنی مقیم دو زندان: کوری و تن. او که درک از جهان را با پسودن به چنان بلندایی رساند که تا که جهان برپاست یادش کهنه نخواهد شد. «خیالات مهیب ملکوتی (205)» نیز آنچنان به ذهن نیما هجوم آورد که او را هرچه پیشتر آمد به درک حیرتانگیزتری از جهان و طبیعت و انسان کشاند. از درک اشیاء به درک انسان و سرانجام به درک طبیعت در تمامیت آن (182). «نیما در فصل مشترکی از جهان بینالاذهانی گذشته و جهان بینالاذهانی نوآمده ایستاده است. با جهان بینالاذهانی گذشته در نظم موجود در جهان همآواست، چنانکه عروض را رها نمیکند اما از این نظم به خدا نمیرسد» (71) و از همین هم میگذرد تا به درآویختن در ابهام خلق؛ «مردم نمیدانند من چه نظری دارم و چرا شعر را بلند و کوتاه کردهام» (98).
اگر قرار باشد نمودِ تطور و تعلیقات و تکوین تاریخ پس از انقلاب مشروطه تا اوایل دهۀ سی در جهان ذهنی شعر ایرانی کاویده شود کتاب فریاد ناصری از بهترینهاست. قطعا از بهترینهاست و تک.
نکته: من برداشتهای ابتدایی نیما از طبیعتِ زادگاهش و خصومتش با شهر را «تقابل سادهانگارانه» (102)، «نگاه سطحی و سادهانگارانۀ آغازین» (103)، «برداشتی که سخت با مداقههای تأملبرانگیز نیما ناهمخوان است» (103) و «اشتباهات سادهلوحانه پیرامون معنی طبیعت» (104) نمیدانم. همچنین به نظر من «پایه و اساس تقابل بین شهر و روستا و ستایش طبیعت ریشه در نگرش سیاسی نیما» (106) ندارد یا اگر دارد در برابر روح پاک و لولیوش او ناچیز است.
از پایین آمدن از «قلعۀ سقریم» تا پرواز «ققنوس» برای نیما سه سال راهِ لاخِ در سکوتهای مهیب و عذابهای رموک بود و برای شعر ما گویی زیروزبر کردن هزار سال نگاه به انسان و جهان و حدفاصلش طبیعت. او از «انسانی که میخواهد خود شود» به «انسانی که خود شده است» رسید. فریاد ناصری نه فقط راویِ «خیالین و وهمناکی طبیعت (207)» در شعر نیما شده است، نمودِ جهانِ گذرنده در ذهنِ اوی پریشان و آشفته و متحیر را نیز نشان داده است. اویی که به قول شهریار (نقل از مهدی اخوان ثالث است) چاهش به دریا وصل بود و در پستویش خُمی پر از بادۀ نابِ تمامناشدنی داشت. خود نیما هم گفته است که من رودی هستم که از هرکجایش خواستید میشود آب برداشت. جهان پیش نظر این گُنگِ به دوزخ رفته و بازگشته (تعبیر را از خود فریاد ناصری شنیدم) آنقدر مهیب و پرابهام است که سالها ماتِ همان سرمای کوهستان و آتش ایلخیبانانِ یوش مینشیند و تا ققنوسش از سر برجِ قلعۀ سقریم، این آخرین دژِ کهنِ شعر در جهان نیمایی، برخیزد، هزار خاکستر از زیر بال به جهان میپاشد. «وضوح در بیان ابهام» (94) رهآورد بازگشتِ گنگ از دوزخ است. تعبیر بلندِ ناصری از وضعیت نیما مرا یاد ابوالعلا معرّی انداخت که خودش را «رهین المحبسین» مینامید (نقل از دکتر شفیعی کدکنی است) یعنی مقیم دو زندان: کوری و تن. او که درک از جهان را با پسودن به چنان بلندایی رساند که تا که جهان برپاست یادش کهنه نخواهد شد. «خیالات مهیب ملکوتی (205)» نیز آنچنان به ذهن نیما هجوم آورد که او را هرچه پیشتر آمد به درک حیرتانگیزتری از جهان و طبیعت و انسان کشاند. از درک اشیاء به درک انسان و سرانجام به درک طبیعت در تمامیت آن (182). «نیما در فصل مشترکی از جهان بینالاذهانی گذشته و جهان بینالاذهانی نوآمده ایستاده است. با جهان بینالاذهانی گذشته در نظم موجود در جهان همآواست، چنانکه عروض را رها نمیکند اما از این نظم به خدا نمیرسد» (71) و از همین هم میگذرد تا به درآویختن در ابهام خلق؛ «مردم نمیدانند من چه نظری دارم و چرا شعر را بلند و کوتاه کردهام» (98).
اگر قرار باشد نمودِ تطور و تعلیقات و تکوین تاریخ پس از انقلاب مشروطه تا اوایل دهۀ سی در جهان ذهنی شعر ایرانی کاویده شود کتاب فریاد ناصری از بهترینهاست. قطعا از بهترینهاست و تک.
نکته: من برداشتهای ابتدایی نیما از طبیعتِ زادگاهش و خصومتش با شهر را «تقابل سادهانگارانه» (102)، «نگاه سطحی و سادهانگارانۀ آغازین» (103)، «برداشتی که سخت با مداقههای تأملبرانگیز نیما ناهمخوان است» (103) و «اشتباهات سادهلوحانه پیرامون معنی طبیعت» (104) نمیدانم. همچنین به نظر من «پایه و اساس تقابل بین شهر و روستا و ستایش طبیعت ریشه در نگرش سیاسی نیما» (106) ندارد یا اگر دارد در برابر روح پاک و لولیوش او ناچیز است.
❤4