ان‌در امیدواری...
1.11K subscribers
823 photos
155 videos
217 files
544 links
سرگردانم بین شعر و فلسفه
دانشجوی دکتری فلسفه هنر
Download Telegram
#نوشتن_در_فضای_مجازی

واقعیت این است که نوشتن در فضاهای مختلفی که جهان مجازی در اختیار ما گذاشته است هر کدام برای من تجربه‌ای بوده. منی که نوشتن و خواندن هنوز در کاغذ برایم معنای خاصی دارد اما نوشتن در فضای مجازی را با وبلاگ شروع کردم. نخستین وبلاگم نام فارسی‌اش پسر نوح بود. بعد آن را بستم و کمی بعد که دوباره به وبلاگ‌نویسی برگشتم تا همین الان - که البته تقریبن متروکه شده- وبلاگ مکتوب‌های خشتی را دارم. مکتوبهای خشتی با خاطرات بسیار شیرینش اولین تغییرات را در نوشتن من ایجاد کرد، هر چند که هنوز کاغذ بر نوشتنم حاکم اول بود. بر کاغذ می‌نوشتم و بعد در وبلاگ منتشر می‌کردم. کمتر پیش آمده بود که بنشینم پشت کامپیوتر و شروع کنم به نوشتن. دکمه‌ها مرا به نوشتن وادار نمی‌کردند. دکمه‌ها واسطه بودند برای رسیدن به فضایی که به من امکان انتشار می‌داد.
دومین تجربه‌ام گودر بود. اولین بار آنجا بود که شکلی از نوشتن را تجربه کردم که متفاوت بود. مخاطبان نزدیک بودند اما من هنوز نتوانسته بودم کنار بیایم. نمی‌دانستم این فضا چه تفاوت‌هایی با کاغذ دارد. پس شعری از این و از آن و گاهی چیزکی از خودم. حکومت سفید کاغذ رها نمی‌کرد.
مهم‌ترین تجربه‌ام اما در نوشتن خارج از کاغذ، در جایی که حتا دکمه‌ها هم حذف شده بودند با تلفن‌دستی و در فیس‌بوک اتفاق افتاد: نامه‌های آلی. یعنی من مسیری را طی کرده بودم تا برسم به این ربط و نوشتن. بعد سرکی هم کشیدم به اینستاگرام. از اولش با اینستاگرام نتوانستم راحت باشم. اما در این بین فضای دیگری هم مهیا شده بود: تلگرام، جایی که راحتی‌اش برای سهیم شدن نوشته و صوت و تصویر، بسیار باب دل من است. از طرفی با شکلی از یادداشت‌نویسی من مناسبت بیشتری دارد. برای همین وسوسه‌اش مدام در سرم می‌چرخید. چیزی که اذیتم می‌کرد این بود که می‌گفتم: با داشتن کانال تو تقریبن در همه جا هستی. در همه جا بودن هم یعنی هیچ‌جا نبودن. حضور زیادی شکلی از غیاب است. تا اینکه تصمیم گرفتم در سیری معکوس، اینستاگرام و بعد فیس‌بوک و بعد وبلاگ را ترک کنم و نوشته‌هایم را هم به کانال تلگرام منتقل کنم. این‌طور از این پراکندگی‌ و در همه جا بودنی که اذیتم می‌کرد هم، رها می‌شوم. پس حالا این‌جایم. من با خواندن شما عیشم مدام می‌شود. به عیش مدامم خوش آمدید.
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
❤1
عم اوغلی عشق قوت گرگ‌هاست. پدر بزرگم می‌گفت به سال زمستان‌های سخت قوت گرگ‌ها از آسمان می‌رسید. می‌گفت خودم به چشم دیدم یک‌بار که از «پایان» می‌آمدم. زمستان سخت. دیر راه افتادم. پا تند کرده بودم زود برسم گرفتار شب و تاریکی نشوم. گرگ و میش به تپه‌ی «جینی قالا» نرسیده دیدم که ای داد... نشستم. عرق از پشت گوش‌هام سر می‌خورد. نه یکی، نه دو تا، نه سه تا، پیش خودم گفتم خدایا لشگر گرگان را فرستادی اهل آبادی را از روی زمین بردارند. چاره نبود. نشستم. سوز سرد می رفت تا مغز استخوان و گزگز انگشت‌ها طاقت را طاق می‌کرد. نشستم. نمی‌شد رفت. نمی‌شد تکان خورد. لشگر گرگان پیش رو بود. حلقه زده. گرد آمده. یک لحظه نشستند روی پاهای عقب. سر و سینه جلو، زوزه کشیدند. دست کشیدم به ریشم چند تار موی سفید به دستم ماند. آسمان ترقید. انگار بند دلش پاره شده باشد. دوباره زوزه کشیدند. آسمان ولوله شد. بار سوم چیزی از دل آسمان پرت شد بین‌شان. انگار یک تکه دمبه. سفید. سرهاشان را پایین انداختند. سکوت شد. سکوت عمق کاریزها. تک‌تک رفتند دهانی به آن قوت زدند و رفتند. گفتم فردا من هم می‌آیم چیزی اگر مانده باشد می‌خورم... بعدها هیچ وقت نگفت فردای آن روز رفت و چیزی مانده بود یا نه؟ اما عم اوغلی عشق همان قوت گرگ‌هاست یک‌جوری سیرت می‌کند که زمستان از پوستت هم رد نشود.

#عم_اوغلی
#فریاد_ناصری
@Faryad_naseri
دیدار با اسماعیل
۱.
اسماعیل سراب، شاعری که نخست در فیس‌بوک شناختمش، بعد گمش کردم. شعر «سر آسیای مختار» را در فیس‌بوکش خواندم. تکانم داد. تکان چنان که وهم برت دارد که شاید اشتباهی شده، دوباره خواندم و دوباره هر بار شعر با توان بیشتری تکانم می‌داد. گمش کردم. بعدها از طریق دوستان زیادی دنبالش گشتم. پیداش کردم. اسماعیل سراب در هرات بود. هرات چه شهری‌ست! کتابش شکل گرفت. نام گرفت. شاید بیش از هر کسی من شوق داشتم حتا بیش از خودش که در فارسی شاعری پُرنفس را منتشر می‌کنم. درست مثل وقتی که برای مریم بالنگی یادداشت می‌نوشتم هر چند مریم و شعرهاش گم شدند اما امید داشتم که فارسی اسماعیل را ببیند. حالا می‌بینم فارسی به سکوت عادت کرده است. فارسی مسکوت است. اسماعیل سراب با تمام راهی که آمده است شاعر امروز ماست. در یک گوشه‌ای از مرزهای فارسی در شهر هرات نشسته از فارسی می‌خورد و به فارسی هلاهل زیستن امروز را می‌خوراند.
«برای تو که چشم‌ها داری هنوز
روی کاغذ می‌آییم نمی‌شود.»
شاعری که تکان می‌دهد اما نه مرده‌ها را پس شماها که هنوز زنده‌اید بخوانید:هدفم موفقیت نیست/خودم هستم که در مرکز قرار دارم/پناه به خدا، غلت می‌زنم به گوشه‌ی نورانی فرش/به نزد میکروب و دفع باقی مانده‌ی انرژی‌ام....حالا برق رفت و‌ دو دیده تار شد/ من ایمانم را از دست داده‌ام، در غیاب روشنایی چیزی نمی‌بینم.
۲.
شعر اسماعیل سراب شعریست متعهد به شعر و زبان فارسی نه متعهد به خاک و مرز و جغرافیا، در این شعر این زبان فارسی است که به متکلمان‌شان امکان می‌دهد. خودشان را بر حافظه‌ی جهان حک کنند. اسماعیل سراب شاعر هراتی، در کتاب «دست از تازگی بردار...» نشان می‌دهد که اگر مرزی وجود دارد. آن مرز زبان ماست پس فارسی مرز ماست. در این مجموعه وقایع دیده ناشده، روایت ناشده، ثبت ناشده و اعتراضی رسوخ کننده به سمت جهان پرتاب می‌شود. و این از عجایب روزگار است که زمانی بسیار دور شاعرانی در هرات برای پرسش‌های جهان پاسخ می‌نوشتند و امروز اسماعیل سراب در شعرهایش جهان را به شکل پرسشی بزرگ در آورده است.
هر شعر را که ورق می‌زنید این پرسش است که به سمت شما پرتاب می‌شود. و فرقی نمی‌کند شعر در چه فضایی باشد.نوروز که از سینه‌ام بلند شود/تو‌ کجا خواهی بود؟ص۱۶
با این همه آواره که در من مرده‌اند تاریکی را به کدام راه ببرم تا/کسی را به کشتن ندهم؟ص۱۷
نمی‌گویی بادها به کجا می‌روند؟/برای سنگهای پرتاب شده گنجشک از کجا بیاورم؟...خدایا من قتل‌گاه توام/ من فقر/من آزادی/زیر این گلدسته‌ها از من چه می‌خواهی؟ص۲۶... باقی پرسش‌ها را شما پیدا کنید اگر که در فارسی زندگی می‌کنید.
#اسماعیل_سراب
#نشر_حکمت_کلمه
#فریاد_ناصری
@Faryad_naseri
❤1👍1
عم اوغلی
می‌توانست دیرتر یا حتا زودتر اتفاق بیفتد اما چرخ است می‌چرخد و می‌چرخاندت. یک لحظه‌ی ناگهان در باز می‌شود بی که بفهمی پا می گذاری به عالم بی برگشت. می‌روی خوش خوشان. هر سو و قوتی که می‌خوری نور است. باغ است می‌چرخی و خوش است. پردیس. فردوس. بهشت. پارادایز. فرقی نمی‌کند. چشم که می‌بندی دست در گردن ستاره‌ها انداخته‌ای و در مدارهای کیهانی می‌رقصی. پا می‌کوبی و صدای قلبت بی که بدانی در جهان طنین انداخته که سنی سئویرم. سنی چوخ ایستیرم. احبک. و هر زبان که دانی همین است. گاهی خدا نیارد که ندانی و از باغ بیرون بزنی عالم سیاه‌پوشان. استخوان می‌پکاند. تمام مراثی جهان، آن آتش سینه را کفاف خاموشی نمی‌دهد. عم اوغلی حواست باشد. هر وقت آواز خوش شنیدی... رها کن آن را که می‌گوید: صدای شیطان است. هر آواز خوشی، خوش به معنای خوش، تنها از عشق می‌بر‌آید. من عشق را دیده‌ام با دو ‌چشمم. زنده و محیط بر جهان. دریا و کوه عظیم. قوت این جهان نخورم. حالا تو هی بگو این نان را سق بزن. من سیرم که قوت گرگان خورده‌ام.

#عم_اوغلی
#فریاد_ناصری
@Faryad_naseri
گاهی به «حافظه و دیگری» نوشته‌ی احسام سلطانی
انتشارات نصیرا
1395
فریاد ناصری
«حافظه و دیگری» نام کتابی‌ست از احسام سلطانی با چهار جستار درباره ‌ی شعر. اهمیت کتاب در این است که تلاش می‌کند یک دستگاه نظری را به مواجهه با آثار ادبی ببرد؛ یعنی آن انفکاک بین اثر و نظر را -که در اکثر مواقع نقدهای هنری و ادبی ما را می‌آزارد- تا جای ممکن به نزدیکی بدل کند و خالی‌ها را پر کند. به عبارتی دیگر بیشتر یادداشت‌ها و نقدهای ما در برقرار کردن ارتباط بین آن دستگاه نظری و اثری که می‌خواهند با آن مواجه شوند، دچار ضعف و ناتوانی‌اند و این ناتوانی می‌تواند معلول چند سبب باشد، نخست این‌که اثر در جهانی و دستگاه نظری در جهانی دیگر خلق شده‌اند و بالذات دلایل و شرایط به وجود آمدن‌شان با هم متفاوت است. دوم این‌که منتقد یا دلبسته‌ی نظری یا بالعکس پسندنده‌ی اثری‌ست پس دنبال فرصتی‌ست تا آن نظر یا اثر را نشان دهد. در این شق موقعیت کاملن پروکروستسی‌ست چرا که یک سویه را می‌کشد یا می‌برد تا اندازه‌ی دلخواهش شود به دیگر سخن یا بر نظر وقوف ندارد یا به کنج و زوایای اثر.
این جدایی بین اثر و نظر در فارسی بیشتر مشهود است چرا فارسی در برساختن دستگاه‌های نظری- ادبی تازه و نو تقریبن هیچ نقشی نداشته است و بیشتر ناقل نظریات دیگران از جهان‌های دیگر بوده است.
در کتاب حافظه و دیگری با تلاشی برای پر کردن این شکاف مواجهیم. گذشته از ضعف‌هایی در شاکله‌بندی جستارها و نامعلوم ماندن سرمنشا ایده‌ها به‌طور مثال وقتی می‌نویسد: « اکثر شاعران ایران، پس از نیما، با همان ذهنیت سلسله مراتبی پیشین به انسان و جهان می‌نگرند ذهنیتی که بیشتر در دنیای حماسه یافت می‌گردد» (سلطانی، 1395: 16) نمی‌گوید که سرمنشا این ایده در باختین است یا وقتی می‌خواهد بر اساس نقل‌قولی، حرفی را دست‌مایه‌ی نقد اخوان‌ثالث قرار دهد، متوجه می‌شویم آن حرف -اگر در متن اصلی هم باشد- در نقل قول آورده شده نیست. اشتباه دیگری که اینجا رخ داده حرف حقوقی طوری بازتاب داده شده است که گویی حرف و سخن خود اخوان ثالث است. حقوقی اخوان را نوازشگر "عصمت دیروز" می‌داند. احسام سلطانی عصمت دیروز را "عزت گذشته" می‌کند و می‌پرسد: «منظور حقوقی از عزت چیست؟» و یکی دو سوال بعد رخ ضمنی پرسش‌هایش را به سمت خود اخوان می‌چرخاند.
کتاب نشان می‌دهد که احسام سلطانی خوب می‌بیند و پرسش‌گر خوبی‌ست اما هر سخنی در صیقل است که درخشش خود را پیدا می‌کند. چنانکه دیده‌ایم شاعر و نویسنده‌ای ایده‌ای را بسیار بارها استفاده می‌کند تا در نهایت آن ایده شکل نهایی خودش را پیدا کند. حافظه و دیگری نسخه‌ی اول رخ و شمایل انتقادی احسام سلطانی است. باشد تا مدام نسخه‌های دیگری از این چهره را ببینیم به‌روزتر و تازه‌تر و شکیل‌تر.
#فریاد_ناصری
#یادداشت
#احسام_سلطانی
این یادداشت پیش از این در جریده‌ی بهار منتشر شده است.
@Faryad_naseri