ان‌در امیدواری...
1.11K subscribers
823 photos
155 videos
217 files
544 links
سرگردانم بین شعر و فلسفه
دانشجوی دکتری فلسفه هنر
Download Telegram
عیدانه

تو عید منی به عید بینم شادت

ای عید رهی عید مبارک بادت

#سنایی
@Faryad_naseri
از نکته‌های حین درس در کلاس خلاقیت در هنر:

اگر می‌پذیریم جسمی سخت که ماده‌ی عیان است در برخورد و تصادمش با چیزها سبب تخریب و آسیب می‌شود، پس باید این را هم بپذیریم که صوت و صدای ما نیز در هر برخوردش اثری دارد. نه مگر صوت و صدا از عالم ماده است. پس کلام‌مان را به کدام سمت و با چه نیرو و‌ توانی پرتاب می‌کنیم؟ آیا نتیجه‌ی این رسیدن و مواجهه و برخورد را می‌بینیم؟ آنطور که شکستن یا حتا درست شدن چیزها را بعینه می‌بینیم. پیش از دریافت من اهل علم راهی برای سنجه و مشاهده‌ی نتیجه‌ی برخورد صوت و صدا بر چیزها را به دست داده‌اند من فقط نکته را دوباره پیش چشم آوردم که ما می‌دانیم کنار هم آیی و برخورد چیزها بر هم اثر دارد. وَ صوت و صدا هم چیزی مادی است پس سخن که می‌گوییم نتیجه‌اش را هم درست‌تر ببینیم که چه می‌شود؟
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
به اطرافمان که نگاه کنیم جهان و آدمیان پر از آشوبند و هزاران مدعی هم وجود دارد جهت بخشیدن آرامش و امیدِ خاطر از علمی تا غیر علمی، پزشک تا رمّال اما گویا همه یک چیز را فراموش کرده‌اند: حکومت٬ حکومت‌ها. فضای مسلط تاریک که ترس و تنهایی و اضطراب را بر جان همه انداخته است اگر هزار چشمه داشته باشد باز هم چشمه‌ی مادرش حکومتها هستند. وقتی یک شهر در آلودگی فرو‌می‌رود سوختن سینه‌ و چشم و گلوی آدمها نه کار خداست و نه کار جادوگران و نه بهم ریختگی روان. تنها هوا کثیف است. هوایی که می‌شد کثیف نباشد اما از بی کفایتی کثیف شده است. طلاق زیاد است. اعتیاد زیاد است. خشونت زیاد است. اخلاق گم شده است همه و همه از آن چشمه‌ی بزرگ تاریکی است. هر چیزی غیر از این فریب و دروغ است.
اگر هوا سالم شود. ما نه مشکل تنفسی خواهیم داشت وَ نه چشمهامان خواهد سوخت و نه ریه‌هامان. در هوای ناسالم زیستی نه یوگا و‌ نه ورزش و نه روانپزشک و نه هیچ چیز دیگر جواب نخواهد داد یا باید استحاله شوی به جانور لجن‌خوار یا باید بجنگی که هوا را عوض کنی یا آنقدر سرفه کنی که خون بالا بیاوری. حالا خودتان انتخاب کنید. می‌خواهید کدام یک باشید؟ زیست مردمان نمایشگاه و نمود حکومتی‌ست که بر آنها می‌رود. رابطه مردم و ‌حکومت رابطه‌ی کوه و دجله‌ی شعر سعدی است. اگر آن پشت باران نبارد پیش رو‌ هم خشکسالی است. برای آنچه زیست این سالهایمان است من حرفی ندارم. خودتان قضاوت کنید. قضاوت شما نشان خواهد داد چقدر از ماها استحاله پیدا کرده‌ایم، چقدرمان هنوز زنده‌ایم و چقدرمان افتاده‌ایم که بمیریم.
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
زینده در حدود کوچک عادات
بوهای مشخص
طعمهای مشخص
رنگهای مشخص!
•
یک‌بار در تنش چنان گشتم
که گفت: این‌جا کجاست؟
گفتم: خانه‌ی ماست.

من خاک پخته‌ای بودم او هم

یکبار در عقل آنقدر خالص شدم که نمی‌شد
پشت شیشه‌ها بایستم
تنم می‌برید
اما خلوص استثناست
یک‌جور فشردگی بی‌حد که کربن را بدل می‌کند
•
مرا تراش نخورده ستایش کن
و خرده‌های تنم را نگه‌دار و بستا
چنان خالصانه عقل بودم که دلبرانم گناه داشتند و طاقت نه
نرنجیدم
محق بودم و تنها
محق بودیم و تنها
مشتی چنان عقل خالص که به اندازه‌ی زیبایی زنان نبودیم
پس به پدرام گفتم مرا بسرا
به علی‌رضا گفتم مرا بسرا
آنها مرا که سرودند
سرود من چنان خالصانه بود که علیه
علیه عقل
مثل علیه‌السلام
به لیلی گفتم: دلم را بپذیر! گفت: نتوانم.

گناهی نداشت
که ما از هر کس به‌قدر وسع چشم انتظاریم اگرچه چشم‌های درشتی داریم
•
باری
چگونه ماکه محقیم به هرطرف رو کنیم و بیابیمت
وقتی در تمام جهات زنی هست که برهنه می‌شود
مرا که تنم بریده‌ی اخلاص من است بسرا
و خرده‌ شیشه‌های شفافم را نگه دار
آفتاب که بر آنها بتابد
کتابهای کهنی خواهی دید
که از هجوم شیدایی ورق می‌خورند و نامعلوم‌اند
و پرسشی سوزان از کف‌ پاهام بالا می‌دود

چگونه به نام‌ها و رنگ‌ها اعتماد کردید؟
چگونه به بوها
چگونه همه چیز را روشن دیدید و با خیال آسوده زندگی کردید؟

من غرق بودم
طوری‌که هر بار خواستم مثل شما چیزها را تجربه کنم
پیوندخورده بودم
مثلن یک‌بار با هستی پیوند خورده بودم و هستی نام زنی بود
من غرق‌بودم و در زندگیم شیفته‌ی عناصر تلخی بودم که ترکیب‌شان نمکِ زخم‌ها و زندگی‌است

ترکیب علیه خلوصست
و من هیچ‌وقت به نیت شعر ننوشتم
سخن با دلبران بی‌حدم گفتم
کلمنی یا حمیرا!
هرچند مستی با هستی هم، حد دارد
اما من سرود بی‌حد دوستانم بودم
-پرسش‌های سوزان و درشتی در سورتان‌شان-
#شعر
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
در دهان تو شعری بود
وقتی که رودخانه‌های تنت خشکید
آیینه‌ای
جلوی دهانت گرفتند
پرنده‌ای
درون آینه افتاد


#گنجشکها_روی_برف_راه_میروند
#نشر_آرویج_۱۳۸۷
#نخستین_کتاب
@Faryad_naseri
تقریبن بعد از هشتاد و هشت قرار و برقراریم در خانه‌ی پدری بهم ریخت. اتاق و کتابهام ترکم کردند. طی این هفت سال در رفت و آمدهام وسوسه‌ای مدام به من گفته است: بنشین، ببین چقدر ما را نخوانده‌ای، اما من همیشه رفته‌ام.
حالا که با تعطیلات عید باز آمده‌ام با خودم کتابهایی آورده‌ام که خواندنشان مانده بود. از این کتابها یکیش «کاملن خصوصی برای آگاهی مردم» است، مجموعه شعر زنده‌یاد علیشاه مولوی. همان سال نود که درآمد ورقی زدم و‌ نشد که تمام کنم. سال گذشته بود که شوکا حسینی گفت: در فکر تدراک ویژه‌نامه‌ای‌ست. قراری گذاشتیم، نرسیدم و کتاب را به امانت گذاشت کافه‌صور.
تا نیمه خواندم و ماند از آن ویژه‌نامه هم بی‌خبر ماندم. امروز کتاب را تمام خواندم. یادم آمد من کتاب شعر دیگری هم دارم که نام شاعرش به تخلیص «ع. مولوی» ذکر شده هر چه گشتم پیداش نکردم. دیگر قرارگاه کتابها در کتابخانه یادم رفته، نشستم و سر میان خاطره‌ها افتاد و خاطره‌ای وضوح گرفت. برای علیشاه در نافه شعرهایی فرستاده بودم. آشنایی زنگ زد که علیشاه خیلی خوشش آمده حتمن تماسی با او بگیر. با خودم گفتم تماس بگیرم که معذوریتش بیشتر شود اگر پسندیده که خوشا اگر هم که نه رهاش کن. آن شعرها در نافه منتشر نشد. ولی بعدها که علیشاه را دیدم گفت: نقدهایت را می‌خوانم تو سعی کن برای کتاب‌هایی که دوست داری بنویس. این حرفش تا مغز استخوانم رفت. هر چند که گاهی رعایتش نکردم اما در آن لحظه و حتا در اکنونِ من نوعی خیرخواهی در جان سخنش می‌درخشد. خیرخواهی شاعری که پرسیده است:
«راستی، به نظر شما من شاعر درجه چندمم؟»
تا می‌آیم به پاسخ این پرسش فکر کنم، جمله‌اش در سرم تکرار می‌شود و هم‌صدا با او می‌خوانم:

«باد می‌ایستد تا
زنجره برای جفتش بخواند.»
#یادداشت
#خاطره
#علیشاه_مولوی
@Faryad_naseri
تفکر شاد است یا عبوس؟
در جهان پیرامون ما سخنان زیادی وجود دارد که همه و همه قصد نشان دادن فضلیت تفکر را دارند. از سخنان دینی تا سخنان حاصل از فرهنگ عمومی.
نگاهی مختصر بیندازیم به این سخنان: یک ساعت تفکر برتر از هفتاد سال عبادت است.
در قرآن بارها پرسیده می‌شود: آیا تفکر نمی‌کنید؟
حتا اگر بخواهیم درون چارچوب دین سخن بگوییم اقوالی وجود دارد که عبادت را اندیشیدن دانسته‌اند و تقوی را علم آموزی. قول اول از حسن پسر علی‌ست و سخن دوم از پیامبر اسلام.
در اقوال عامیانه هم چنین داریم که فکر نان کن که خربزه آب است.
یا حافظ که سروده‌است:
آخرالامر گل کوزه‌گران خواهی شد
حالیا فکر سبو کن که پر از باده کنی
بدون آنکه بخواهم وارد حوزه‌ی واژگانی بشنوم و مترادفات فکر را برشمارم و یا ترکیبهای ساخته شده در این حوزه را یادآوری کنم. تنها قصدم نشان دادن حضور و اهمیت این عمل در بخش‌های مختلف زیست‌جهان انسان ایرانی است.
درحوزه و ساحت ادب ما ترکیب‌هایی چون فکر بلند و فکر پریشان و فکر مصور و جام فکر و دامن فکر ... داریم. این مقدمه اهمیت فکر و فکر کردن را می‌خواهد نشان دهد.
اما می‌شود پرسید کدام فکر؟ اندیشیدن به چه؟ آیا هر فکر و اندیشه‌ای فضیلت است؟ پس می‌توانیم به کمک زبان تفکیک قائل شویم و بگوییم فکرهای روشن و بلند و فکرهای تاریک و پریشان.
اما این تفکیک هم متکی بر ساحتی دیگر است یعنی من بر اساس سازمان و نظامی دیگر فکری را روشن و فکری را تاریک می‌دانم. می‌توان آن ساحت را ساحت حقوق عام انسان در نظر گرفت تا این تمایزها روشن‌تر و قابل‌فهم‌تر شود.
با فرض اینکه این تمایزها برای همه یکسان و روشن است. می‌رسیم به این‌که آن فکر که به آن توصیه می‌شود: فکرهای روشن و بلند است.
و این فکرهاست که سبب گشایش و شادی است. اما اگر کمی گوش تیز کنیم و در دایره‌ی لغات و اصطلاحات روزمره‌ی مرسوم تامل کنیم می‌بینیم ترازهایی در حال ساخته‌شدن در جهان پیرامون ماست که خلاف گفته‌های تا الان‌ست. مثل می‌شنویم: این جمله خیلی سنگین است. ما زمانی این جمله را می‌شنویم که گزاره یا ضرب‌المثل یا شعری مفهومی در میانه سخن آورده شود. چرا هر چیزی که مفهومی است و در خود نیاز به فکر کردن دارد باید سنگین تلقی شود؟
حتا من با عبارتهایی در معرفی آثار هنری مواجه شده‌ام که ترازهایی چون فلسفی و تلخ را برساخته‌اند. مثلن نوشته بود: فیلمی فلسفی و ‌تلخ.
چه آن عبارتهای پیشین، چه اینها همه الگوهایی فرهنگی و زیست جهانی‌اند. هنوز خود فکر کردن مشخص نشده است که چیست؟ اگر هایدگری تعریفش کنیم و ارجاعی آن را روشن کنیم می‌شود گفت فکر -چیزی‌ست که-... اما قصدما اینجا این نیست بلکه قصدمان مقایسه این دو دسته از الگوهاست. اگر فکر عبادت و برتر از عبادت است. اگر فکر سبب گشایش و رهایی‌ست چرا این روزها آن را سنگین و عبوس و در خود فرو رفته می‌فهمیم و با این طور دریافتن شادی و سبکی را بی ارزش و در تضاد با اندیشه درک می‌کنیم؟ آیا شادی قابل تامل نیست؟ و تامل چهره‌ی شادمانی ندارد؟
باری بهتر است نوبتی دیگر خود فکر کردن را دریابیم و الگوهای نو و خاص خودمان را بربسازیم.‌
#تفکر
#یادداشت
#فریاد_ناصری
@Faryad_naseri
این عمق فاجعه است
#فریاد_ناصری

سنت کتابت و نوشتن با قلم و کاغذ یک عادت چند هزار ساله است. تنها همین نبود که کنارش بگذاریم این تکه‌ای از یک مجموعه‌ی عظیم به نام فرهنگ است. فرهنگ که پوست می‌اندازد و نو می‌شود. ابزار تازه که می‌آیند ابزاری که ما نساخته‌ایم و سوارشان نیستیم بیشتر برای ما شکل ابزار تفنن و بازی دارند. برای همین جهان تازه تا کودکی‌اش را در ما-مای کلی- طی کند. وقت‌ها خواهد سوخت. بعد که جا و مکان این ابزارها و فرصت‌ها تفکیک شد که کجا تفنن است و کجا فراغت و کجا جدی. هر کس به‌قدر وسع و استعدادش از آن چیزی خواهد طلبید. خود نقد و نقادی هنوز چندان در بین نویسندگان جا نیفتاده است. اصلاً ما هنوز تاریخ مدونی نداریم از ناقدانمان که از کی و کجا و تا به امروز چه کسانی بوده‌اند.  خب جامعه‌ای که به چنین نیازی هنوز پی نبرده است و در جاافتاده‌ترین مجله‌هایش به‌ نقد عرصه نمی‌دهد. بگیر دانشگاه، بگیر مکان‌های فرهنگی، بگیر جمع‌های جاافتاده و نهادینه چه انتظاری از فضاهای هنوز مبهم و نامشخصی مثل اینترنت داریم. من بارها شنیده‌ام از دوستان  شاعر و نویسنده‌ام که منتقدان اطرافشان را نمی‌شناسند و این عمق فاجعه است. 

@Faryad_naseri
#اشکو‌بهای_هندسی

پس حی و هو هم آزموده سردار
کاشفان فضا مدام مرزهای پوچی را گسترش می دهند
که لایتناهی در بیکران گم شده

من آن تنابنده ام
که وقتی می گویم حی
وقتی می گویم هو
وقتی به فارسی می گویم عشق
گلویم فشرده می شود

مرز بین حروف برداشته می شود و
پیوندهای درخشانی که مبارک است
کشف می شوند

هوو
سی و دو حرف چطور این همه حزن را در تاریخ حمل می کند

چطور این همه تاریخ را بیان
چطور تاریخ حزن فارسی را شکل می دهند
سی و دو حرف چطور؟


حروف مرزی بین پوست گلو و حنجره بوسیده می شوند
و لایتناهی را صدا می زنند در اشکوب های هندسی    سردار

عروس معنی من دست می کشد بر تعویذ رفته به پوست
در سینه به چاپ سنگ نوشته اند عشق
و پانوشت های لاتین اش را با خط میخی به پیشانی ام کنده اند

سی و دو حرف را پاشیده اند در شب دهانم سردار

و هر شب کهکشانهای زیادی کشف می شوند

پوچی در مرزهای تنم معنی گرفته به شکل فارسی ی حی
به شکل فارسی ی هو
پس چطور بگویم عشق من تنابنده؟
#فریاد_ناصری
#سر_زدن
#نشر_حکمت_کلمه
@Faryad_naseri
تمام تعطیلات اوقات نفس و استراحت را شعر خوانده‌ام. دیروز رفتم پشت بام خانه‌ی کوچک -پشت بام خانه‌ی کوچک از بالکن خانه‌ی بالا راه دارد- با خودم گفتم: وقتی هیچ چیز، کسی را تکان نمی‌دهد چطور می‌شود شعری اثرگذار نوشت و برعکس.

خواندن شعر بر من واجب است. نمی‌توانم ترکش کنم اما واقعن به خواننده، به مخاطب حق می‌دهم پول نازنینش را صرف این چیزهایی که این‌روزها می‌خوانم نکند. جالب اینجاست من ناشر و من شاعر و چار نفر دیگر هم کلاه کج می‌گذاریم که چه اثری از ما تراویده است.
شعرهایی که هنوز در سطر و با جناس‌ها و تداعی مراعات‌نظیری ساخته می‌شود.

ای دیداری که دیوار منی

عجب چیزی نوشتم.
یا شعرهای تمامن دودزده‌ای که حاصل ذهنی از دست رفته است. بگذارید سعی کنم چِتانه و چرنگی بنویسم:

اینهاش نگاش چشاش بریز براش.

پانوشت: ادامه‌ی این شعر در ذهن شاعر محفوظ است.

خب شما هم می‌توانید تمرین کنید و شروع به نوشتن شعرهای چنین مدرن و آوانگارد کنید و کمی بعد هم خود را شهره کنید.

#یادداشت
#جدی
#طنز
@Faryad_naseri
#سخنان_مهر_بانی

سخن هفتم: مهر بان به آنچه می‌بیند اعتماد بیشتری دارد، هر چند می‌داند آب و هوا و سرما و گرما بر چشم اثر دارد.

سخن هشتم: مهر بان بهشت را خوشی‌های درونش و جهنم را زشتی خودش می‌داند.

سخن نهم: مهر بان به رستاخیز باور دارد و هر بار که از خود می‌پرسد سخنی که گفتم نیک بود یا نه؟ در رستخیز است.

سخن دهم: مهر بان نمی‌پرسد بر کدام دینی؟ کردار را می‌نگرد.

سخن یازدهم: مهر بان شادی را پاس می‌دارد و خوشی را محترم می‌شمارد.

سخن دوازدهم: در جهانِ مهر بانی غم نخستین جریره است.

@Faryad_naseri