عنقاء
7.37K subscribers
156 photos
79 videos
21 files
328 links
✨ عنقاء: جُستارهایی نقّادانه در دین‌پژوهی

🖋 ارتباط با مسؤول (زهیر میرکریمی)
https://t.me/zoheir_mirkarimi

💡 بازتاب‌دادن پژوهش‌های حوزه‌ی مطالعات ادیان به معنای تأیید یا رد آن‌ها نیست.
Download Telegram
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع: گنبد آسمان و کیهان‌شناسیِ قرآن


📖 سوره‌ی لقمان، آیه‌ی ۱۰
خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَ أَلْقَىٰ فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَ بَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ وَ أَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ.
آسمان‌ها را بى‌هيچ ستونى كه آن را ببينيد خلق كرد و در زمين كوهه‌اى استوار بيفكند تا [مبادا زمين‌] شما را بجنباند، و در آن از هر گونه جنبنده‌اى پراكنده گردانيد، و از آسمان آبى فرو فرستاديم و از هر نوع [گياه‌] نيكو در آن رويانيديم.

🔻 در این آیه، قرآن به برافراشتن آسمان‌ها با ستون‌هایی که دیده نمی‌شوند اشاره می‌کند. معنای ضمنیِ آیه، اگر نگاهِ یک معمار را به این آیه داشته باشیم، این است که آسمان نه با ستون‌ها، بلکه با یک قوس (گنبد) برافراشته شده است. این نگاه با کیهان‌شناسیِ آن زمان کاملا مطابق است. چنانچه در یادداشت‌های روزهای پیشین آمد، کیهان‌شناسیِ زمانه‌ی ظهور قرآن ترکیبی بوده است از دو کیهان‌شناسی رقیب: کیهان‌شناسیِ سامی-بایبلی و کیهان‌شناسی یونانی-رومی (ارسطویی). قرآن در آیه‌های گوناگون از ترکیبی از این کیهان‌شناسی‌ها استفاده کرده است اما به کیهان‌شناسیِ سامی-بایبلی تمایل بیشتری دارد. در متون بایبلی، آسمان با یک گنبد برافراشته شده است که ستونی ندارد و آن گنبد آب‌های آسمان را از زمین و آب‌های زمین جدا کرده است. اشاره به نزول آب «از آسمان» در این آیه را نیز باید با کیهان‌شناسی همان زمانه تفسیر کرد که باران را حاصلِ آبِ دریایِ موجود در ورای گنبد آسمان می‌داند. این نگاه را می‌توان در متون بایبلی نیز یافت.
📚 کتابِ امثالِ سلیمان، بخش ۸، بند ۲۷ تا ۳۰: وقتی که او آسمان را مستحکم ساخت من آنجا بودم، و هنگامی که دایره را بر سطح لُجّه قرار داد. وقتی که افلاک را بالا استوار کرد، و چشمه‌های لُجّه را استوار گردانید. چون به دریا حد قرار داد، تا آب‌ها از فرمان او تجاوز نکنند، و زمانی که بنیاد زمین را نهاد. آنگاه نزد او معمار بودم، و روزبروز شادی می‌نمودم، و همیشه به حضور او اهتزاز می‌کردم. [ت.ق.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ویکم #جزء_بیست‌ویکم (فرسته‌ی ۲ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌: شخصیتِ تاریخی یا افسانه‌ایِ لُقمان


📖 سوره‌ی لقمان، آیه‌ی ۱۹
وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَ اغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ
و در راه‌رفتن خود ميانه‌رو باش، و صدايت را آهسته‌ساز، كه بدترين آوازها بانگ خران است.

🔻 قرآن در آیه‌های ۱۲ تا ۱۹ از زبان شخصی به نامِ «لُقمان» حکمت‌ها و پندهایی اخلاقی ارائه می‌کند. بسیاری از مفسران، لقمان را شخصی از اعراب می‌دانند که پند‌هایش تبدیل به روایت‌های اخلاقی شده‌اند و به قرآن نیز راه‌یافته‌اند. اما دست‌کم دو نظر دیگر درباره‌ی او وجود دارد. بعضی قرآن‌پژوهان، همچون ریچارد بِل و هارتویگ هِرشفِلد، او را همان «سُلَیمان» می‌دانند که در تحولی زبانی و تاریخی به «لُقمان» تبدیل شده است. شاهدِ این فرض، پندنامه‌هایی است که در کتابِ امثالِ سلیمان وجود دارد و با آنچه در قرآن آمده است مشابهت‌هایی دارد (بنگرید به کتابِ امثال سلیمان، بخش ۱). بعضی دیگر از پژوهشگران، شخصیتی افسانه‌ای در خاورنزدیک به نام «أَحیقار» را همان لقمان می‌دانند، زیرا روایت‌های بسیار مشابهی با آنچه به لقمان منسوب است از او نقل شده است. البته این امکان نیز وجود دارد که لقمان شخصیتی اقتباس‌شده از شخصیتِ افسانه‌ایِ أَحیقار باشد که برای فرهنگ اعراب بومی‌سازی شده است.
📚 داستانِ أَحیقار، نسخه‌ی سُریانی‌زبان، ۱۰۴ن‌۸: ای فرزندم، نگاهت را پایین بینداز، و صدایت را فرو بکاه، و از زیرِ مژه‌ی چشمانت بنگر؛ زیرا که اگر می‌شد که فقط با بلندکردنِ صدا ساخت، خر می‌توانست در یک روز دو خانه بسازد. [ز.م.]


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ویکم #جزء_بیست‌ویکم (فرسته‌ی ۳ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 بقایایِ پاپیروسی منسوب به سده‌ی پنجم پیش از میلاد در محل سکونت گروه‌های یهودی در شمال مصر که به زبانِ آرامی از أَحیقار یاد شده است.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: آشکار نساختن زینت برای زنان؛ موسی و عیسی و محمد همگی خاتم پیامبران.



📖 سوره‌ی احزاب، آیه‌ی ۳۳
وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِکُنَّ وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ وَ أَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَ آتِينَ الزَّکَاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّـهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّـهُ لِيُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَکُمْ تَطْهِيرًا
و در خانه‌هايتان قرار گيريد و مانند روزگار جاهليت قديم زينت‌هاى خود را آشکار مکنيد و نماز برپا داريد و زکات بدهيد و خدا و فرستاده‌اش را فرمان بريد. خدا فقط مى‌خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر ]بزدايد و شما را پاک و پاکيزه گرداند.

🔻 در این آیه، امر به «آشکار نشاختنِ زینت» (وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ) به آنچه در رساله‌ی اول تیموتِئوس در عهد جدید آمده است بسیار شبیه است:
📚 عهد جدید، رساله‌ی اول تیموتِئوس، بخش ۲، بندهای ۹ و ۱۰: همچنین زنان جامه‌ی برازنده داشته باشند؛ زیور بی‌پیرایه و بی‌تجمل ایشان، گیسوانِ بافته، و زر و جواهرات و لباس‌های فاخر نباشد، بلکه اعمال نیکو باشد، آنچنان که شایسته‌ی زنانی است که اقرار به ایمان می‌کنند. [پ.س.]


📖 سوره‌ی احزاب، آیه‌ی ۴۰
مَّا کَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِکُمْ وَ لَـٰکِن رَّسُولَ اللَّـهِ وَ خَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ کَانَ اللَّـهُ بِکُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
محمّد پدر هيچ يک از مردان شما نيست، ولى فرستاده خدا و خاتم پيامبران است. و خدا همواره بر هر چيزى داناست.

🔻 در این آیه از پیامبر اسلام، محمد، با عنوانِ «خاتم النبیین» یا شده است. مفسران مسلمان این عبارت را معمولاً دلالتی می‌دانند بر این‌که پس از پیامبر اسلام پیامبر دیگری نخواهد بود و ایشان آخرین فرستاده‌ی الهی بوده است. اما در متون دیگر ادیانِ سامی نیز می‌توان نمونه‌هایی یافت که موسی و عیسی را «خاتم النبیین» دانسته‌اند.

🔻 واژه‌ی «خاتم» در عربی با واژه‌ی «خاتْما» در زبانِ سُریانی به معنای «مُهر»، یا با واژه‌ی «خاتیما» در زبانِ آرامیِ فلسطینیِ مسیحی به معنای «مُهرکردن، فرجام، پایان‌دادن» ریشه‌های مشترکی دارد. یورْل فُسِّم (Jorl Fossum) در نوشتاری با عنوانِ «مفهومِ رسول در قرآن و در ادبیات پیشااسلامیِ خاورِ نزدیک» ذکر می‌کند که در متنیِ منسوب به یهودیانِ سامری، از موسی با عنوان «رسول خدا» و «خاتم النبیین» یاد شده است.

🔻 مسیحیان نیز ادعایی مشابه دارند. در بند ۲۴ از بخش ۹ در کتابِ دانیال،‌ جبرئیل با دانیال درباره‌ی «مُهرنهادن بر مکاشفه و نبوت برای هفتاد هفته» سخن می‌گوید. تِرتولیان، الهی‌دان و مدافعه‌جویِ مسیحیِ سده‌های دوم و سوم میلادی، در کتابش با عنوان «در مخالفت با یهودیان» این بند از کتاب دانیال را مژده‌‌ای مکتوب در بایبل عبری بر ظهور مسیح دانسته است، زیرا «عیسی مسیح» پایانی بر همه‌ی مکاشفه‌ها و نبوت‌ها بوده است.
📚 کتابِ «در مخالفت با یهودیان»، بخش ۸، بند ۱۱: و بنابراین، پیش از این، نبوت با ظهور او [عیسی] به پایان رسیده است —در سراسر زمان از ولادت که ما پیش از این آن را [در این کتاب] گرامی داشتیم، تا زمان مصائب و محنت‌های او [پیش از مصلوب‌شدن] که ما آشکارا توضیح دادیم— و این دلیلی است بر این‌که چرا دانیال گفت «مکاشفه و نبوت ختم شده‌اند» زیرا مسیح «خاتم» همه‌ی پیامبران است. [ز.م.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ودوم #جزء_بیست‌ودوم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍1
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها:امتناع نبئ از طلب اجر


📖 سوره‌ی سبأ، آیه‌ی ۴۷
قُلْ مَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّـهِ وَ هُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
بگو: «هر مزدى كه از شما خواستم آن از خودتان مزد من جز بر خدا نيست، و او بر هر چيزى گواه است.»

🔻 آنچه در این آیه مبنی بر «امتناع پیامبران از دریافت مزد از مردم» آمده است در ۱۱ سوره‌ی دیگر از قرآن به دفعات تکرار شده است. این آموزه در سنّتِ شفاهیِ یهودی یعنی «میشناه» که بعدها مکتوب نیز شده است، و در انجیل مَتّیٰ در مسیحیت وجود دارد.
📚 میشناه، پِرکِی آبوت (فصلِ آباء)، بخش ۱، بند ۳: همانندِ آن خدمت‌گزارانی مباش که سَرورِ خود را در عوضِ دریافتِ مزدی خدمت می‌کنند؛ بلکه همچون خدمت‌گزارانی باش که سَرور خود را بدون چشم‌داشتِ هیچ‌گونه مزدی خدمت می‌کنند، و بگذار که ترسِ از «آسمان» بر تو باشد. [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۰، بندهای ۵، ۸، و ۹: این دوازده تن را عیسی با این دستورها به رسالت گسیل داشت: "... بیماران را شفا بخشید و مردگان را زنده کنید و جذامیان را پاک سازید و دیوها را دفع کنید. رایگان یافته‌اید، رایگان دهید. زر و سیم و سکه‌ی خُرد بهرِ نهادن در کمربندهای خویش فراهم میاورید." [پ.س.]

🔻 افزون بر «بافتار بایبلی قرآن» می‌توان با استفاده از «بافتار عربی و پیشااسلامیِ قرآن» نیز این آیه را تفسیر کرد. در بافتار عربیِ قرآن، «نبئ» در کنار «شاعر»، «ساحر»، و «کاهن» قرار دارد؛ اما سه شخصیتِ اخیر در ازای سخنان و اعمال و دعاها و پیش‌گویی‌هایی که ارائه می‌کنند مزد می‌طلبند، اما نبئ مزدی نمی‌طلبد و بدین‌سان خودش و روشی که با آن سخنانش را به‌دست آورده است (یعنی از طریق فرشتگانی که از نور خلق شده‌اند) را از شاعر و ساحر و کاهن (که با جنّیانی در ارتباطند که از آتش خلق شده‌اند) جدا می‌سازد.


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌ودوم #جزء_بیست‌ودوم (فرسته‌ی ۲ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع: شورایِ عالی فرشتگان بر فراز گنبد آسمان


📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌های ۶ تا ۱۰
إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ ﴿۶﴾ وَ حِفْظًا مِّن كُلِّ شَيْطَانٍ مَّارِدٍ ﴿٧﴾ لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ وَ يُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍ ﴿٨﴾ دُحُورًا وَ لَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ﴿٩﴾ إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ ﴿١٠﴾
ما آسمان اين دنيا را به زيور اختران آراستيم! (۶) و [آن را] از هر شيطان سركشى نگاه داشتيم! (۷) [به طورى كه‌] نمى‌توانند به انبوه [فرشتگان‌] عالَم بالا گوش فرا دهند، و از هر سوى پرتاب مى‌شوند. (۸) با شدت به دور رانده مى‌شوند، و برايشان عذابى دايم است. (۹) مگر كسى كه [از سخن بالاييان‌] يكباره استراق سمع كند، كه شهابى شكافنده از پى او مى‌تازد! (۱۰)

🔻 در آیه‌ی ۸، ‌عبارت «ملإ اعلی» به «انبوه فرشتگانِ عالَم بالا» ترجمه شده است، اما شاید با توجه به بافتارِ کیهان‌شناختیِ این آیه‌ها «شورای عالی» ترجمه‌ی مناسب‌تری باشد. این آیه‌ها بازتاب‌دهنده‌ی کیهان‌شناسی متداول در زمانه‌ی ظهور قرآن در سرزمین عربستان است که در آن، گنبدی زمین را از آسمان جدا می‌کند و فرشتگان و خدا بر ورای گنبد قرار دارند. ستارگان، برخلاف تصور امرزین، در زیر گنبد آسمان قرار دارند و افزون بر اینکه زینتی برای آسمانِ قابل مشاهده از زمین هستند، نقشِ حفاظتِ آسمانیان از ورودِ شیاطین و جنّیان را نیز دارند. شهاب‌سنگ‌ها همچون تیرهای آتشین به شیاطین و جنّیان پرتاب می‌شوند تا مانع رسیدن آن‌ها به شورایی شوند که در ورای گنبد آسمان برپا است؛ که آن شورا محل سخن‌گفتن خدا با فرشتگان است. در کتابِ «عهدِ سلیمان» که متنی متعلق به مسیحیتِ یونانی در سده‌های اولیه‌ی میلادی است، آمده است که:
📚 عهدِ سلیمان، بخش ۲۰، بند ۱۲: "ما شیاطین به بالای گنبد آسمان می‌رویم، در اطرافِ ستارگان پرواز می‌کنیم، و تصمیماتی که از جانبِ خدا درباره‌ی امور آدمیان اتخاذ شده است را می‌شنویم."

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۱ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع: ذبیح در قرآن کیست؟ اسحاق یا اسماعیل؟

📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌های ۱۰۰ تا ۱۰۲
رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿١٠٠﴾ فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ ﴿١٠١﴾ فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّـهُ مِنَ الصَّابِرِينَ ﴿١٠٢﴾
«اى پروردگار من! مرا [فرزندى‌] از شايستگان بخش.» (۱۰۰) پس او را به پسرى بردبار مژده داديم. (۱۰۱) و وقتى با او به جايگاه «سعى» رسيد، گفت: «اى پسرك من! من در خواب [چنين‌] مى‌بينم كه تو را سَرْ مى‌بُرم، پس ببين چه به نظرت مى‌آيد؟» گفت: «اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت.» (۱۰۲)

🔻 مفسران مسلمان درباره‌ی این‌که ابراهیم کدام‌یک از فرزندان خود را برای قربانی برده است به دوسته تقسیم شده‌اند. گروهی اسحاق و گروهی اسماعیل را «ذبیح» می‌دانند. اما در بایبل عبری، این اسحاق است که ابراهیم او را به نیت قربانی‌کردن به قربانگاه می‌برد.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲۲، بندهای ۱، ۲، و ۷ تا ۱۳: پس از این وقایع چنین روی داد که خدا ابراهیم را آزمود و او را گفت: "ای ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" خدا گفت: "پسر خویش، یگانه‌ی خود که او را عزیز می‌داری، اسحاق را برگیر و به سرزمین موریّا برو، و در آنجا او را چون قربانیِ سوختنی بر کوهی که بر تو معین خواهم ساخت، تقدیم دار." ... اسحاق خطاب به پدر خود ابراهیم گفت: "پدرم!" او را پاسخ گفت: "لبیک،‌ فرزندم!" ادامه داد: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟" ابراهیم پاسخ گفت: "پسرم،‌ خدا بره از برای قربانیِ سوختنی مهیا خواهد ساخت." و هر دو با هم رفتند. چون به مکانی رسیدند که خدا بر او معین ساخته بود، ابراهیم در آنجا قربانگاه را بر پا داشت و هیزم را چید، پس آنگاه پسر خویش اسحاق را ببست و بر قربانگاه روی هیزم نهاد. ابراهیم دست دراز کرد و کارد را گرفت تا پسر خود را ذبح کند. لیک فرشته‌ی یَهُوَه از آسمان او را بخواند و گفت: "ابراهیم! ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" فرشته گفت: "بر فرزند دست دراز مکن! او را هیچ گزندی مرسان! اکنون می‌دانم از خدا می‌ترسی: پسر خویش، یگانه‌ی خود، را از من دریغ نداشتی." ابراهیم دیدگان برآورد و قوچی بدید که شاخ‌هایش در بوته‌ای گرفتار آمده بود، و ابراهیم رفت و قوچ را گرفت و آن را چون قربانی سوختنی به جای پسر خویش تقدیم کرد.

🔻 تفاوتی که در روایت قرآن و روایت سِفر پیدایش دیده می‌شود در تمایلِ اسحاق برای ذبح‌شدن است. در روایتِ موجود در سِفر پیدایش، اسحاق از نیت ابراهیم برای ذبحِ او خبر ندارد، چنانچه می‌گوید: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟". اما در قرآن، در آیه‌ی ۱۰۲، ابراهیم فرزندش را از نیت‌اش مطلع می‌کند و فرزندش پاسخ می‌دهد که "اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت." شاید بتوان این آموزه‌ی قرآن را در متون تفسیری بایبلی ریشه‌یابی کرد. هم در تفسیرهای یهودی و هم در تفسیرهای مسیحی مواردی یافت می‌شوند که ادعا می‌کنند که اسحاق به میل خود خواهان ذبح‌شدن بوده است، زیرا همچون پدرش بنده‌ای مطیع بوده است. اما این ادعا در متون تفسیری یهودی و مسیحی با نص سِفر پیدایش منافات دارد.

🔻 در بخش ۴۶ از «سِفر پیدایشِ مبسوط» که از متون تفسیریِ یهودی است، شیطان نیز نقش بازی می‌کند. شیطان ابتدا می‌کوشد تا ابراهیم را از ذبح‌کردن فرزندش باز دارد اما موفق نمی‌شود. سپس با اسحاق صحبت می‌کند اما اسحاق سرنوشت خود را پذیرفته است و می‌خواهد که ذبح بشود. حتی در متون تفسیری یهودی آمده است که اسحاق به پدرش ابراهیم کمک می‌کند تا قربانگاهی را بسازد که قرار است خود بر آن قربانی بشود.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۲ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 قربانی‌کردنِ اسحاق. فرشته ابراهیم را بر حذر می‌دارد و به قوچی برای قربانی اشاره می‌کند. نقاشی اثر کاراواجو در ۱۶۰۳ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: الیاس و إل یاسین؛ داود و همسرِ اوریا.


📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌ی ۱۲۳
وَ إِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ
و به راستى الياس از فرستادگان [ما] بود.

🔻 الیاس در قرآن که از «ایلیاس» در زبان یونانی آمده است (که خود احتمالاً ریشه‌ای در زیانِ سُریانی دارد) همان «ایلیا» (Elijah) در بایبل است. چنانچه در کتابِ اولِ پادشاهان آمده است، ایلیا بنی‌اسرائیل و أحاب (یا أخاب، پادشاهِ اسرائیل) را عتاب می‌کند که چرا خدای کنعانیان، «بَعْل»، را می‌پرستند و سخنان ایلیا را نمی‌شنوند.
📚 بایبل عبری، کتاب اول پادشاهان، بخش ۱۸، بندهای ۱۷ و ۱۸: و چون أخاب ایلیا را دید، أخاب وی را گفت: "آیا تو هستی که اسرائیل را مضطرب می‌سازی؟ گفت: "من اسرائیل را مضطرب نمی‌سازم، بلکه تو و خاندان پدرت؛ چونکه اوامر خداوند را ترک کردید و تو پیروی بَعلیم [بَعل] را نمودی."

🔻 قرآن در آیه‌ی ۱۳۰ از همین سوره، به ضرورتِ ادبی و برای حفظِ نظم‌آهنگِ پایانی در آیه‌هاث، الیاس را به «ال یاسین» تغییر داده است: «سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ يَاسِينَ».


📖 سوره‌ی ص، آیه‌های ۱۷، و ۲۱ تا ۲۵
اصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ ﴿١٧﴾ ... وَ هَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ ﴿٢١﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَىٰ دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قَالُوا لَا تَخَفْ خَصْمَانِ بَغَىٰ بَعْضُنَا عَلَىٰ بَعْضٍ فَاحْكُم بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَ لَا تُشْطِطْ وَ اهْدِنَا إِلَىٰ سَوَاءِ الصِّرَاطِ ﴿٢٢﴾ إِنَّ هَـٰذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَ عَزَّنِي فِي الْخِطَابِ ﴿٢٣﴾ قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِ وَ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ قَلِيلٌ مَّا هُمْ وَ ظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ رَاكِعًا وَ أَنَابَ ﴿٢۴﴾ فَغَفَرْنَا لَهُ ذَٰلِكَ وَ إِنَّ لَهُ عِندَنَا لَزُلْفَىٰ وَ حُسْنَ مَآبٍ ﴿۲۵﴾
بر آنچه مى‌گويند صبر كن، و داوود، بنده ما را كه داراى امكانات [متعدّد] بود به ياد آور؛ آرى، او بسيار بازگشت‌كننده [به سوى خدا] بود. (۱۷) ... و آيا خبر دادخواهان -چون از نمازخانه [او] بالا رفتند- به تو رسيد؟ (۲۱) وقتى [به طور ناگهانى‌] بر داوود درآمدند، و او از آنان به هراس افتاد، گفتند: «مترس، [ما] دو مدّعى [هستيم‌] كه يكى از ما بر ديگرى تجاوز كرده، پس ميان ما به حق داورى كن، و از حق دور مشو، و ما را به راه راست راهبر باش.» (۲۲) «اين [شخص‌] برادر من است. او را نود و نه ميش، و مرا يك ميش است، و مى‌گويد: آن را به من بسپار، و در سخنورى بر من غالب آمده است.» (۲۳) [داوود] گفت: «قطعاً او در مطالبه ميش تو [اضافه‌] بر ميش‌هاى خودش، بر تو ستم كرده، و در حقيقت بسيارى از شريكان به همديگر ستم روا مى‌دارند، به استثناى كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، و اين‌ها بس اندكند، و داوود دانست كه ما او را آزمايش كرده‌ايم. پس، از پروردگارش آمرزش خواست و به رو درافتاد و توبه كرد. (۲۴) و بر او اين [ماجرا] را بخشوديم؛ و در حقيقت براى او پيش ما تقرّب و فرجامى خوش خواهد بود. (۲۵)

👇🏼 ادامه در فرسته‌ی بعدی

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۳ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌: داود و همسرِ اوریا

👆🏼 ادامه‌ی فرسته‌ی قبلی

🔻 در این آیه‌ها، روایتی از داود نقل شده است که احتمالاً اشاره‌ای است به آنچه در بایبلِ عِبری درباره‌ی داود و سردار سپاهش، اوریا، نقل شده است. در کتاب دوم سموئیل آمده است که روزی داود از پشت‌بام قصر خویش به شهر می‌نگریسته است و زنی به نام بَث‌شِبَع که در حیاط خانه‌‌اش در حال استحمام بوده است را می‌بیند و مجذوب زیبایی او می‌شود. بَث‌شِبَع همسرِ اوریا، یکی از جنگ‌جویانِ بزرگِ سپاه داود است و اوریا در آن زمان در جنگ مشغول بوده است. داود بَث‌شِبَع را فرامی‌خواند و با او همبستر می‌شود و بَث‌شِبَع از داوود حامله می‌شود. داود برای مخفی‌نگه‌داشتن این اتفاق، اوریا را از جنگ فرامی‌خواند تا به خانه بیاید، به این امید که در مراجعت با همسرش هم‌بستر شود و حاملگیِ بَث‌شِبَع به خودِ اوریا منسوب شود. اوریا به دستور داود به شهر برمی‌گردد اما از رفتن به خانه‌اش امتناع می‌کند زیرا نمی‌خواهد در حالی که هم‌رزمانش در جنگ‌اند او در خانه‌اش در آرامش و عیش بگذراند. داود تصمیم می‌گیرد که اوریا را دوباره به جنگ روانه کند تا در اقدامی هماهنگ‌شده در نوک میدانِ جنگ واقع شود تا کشته شود. نقشه‌ی داود عملی می‌شود و اوریا در جنگ کشته می‌شود. بَث‌شِبَع پس از شنیدن خبر مرگ شوهرش ماتم می‌گیرد، اما پس از مدتی داود او را به همسری خود در می‌آورد. ناتان، پیامبرِ بنی‌اسرائیل در زمان پادشاهیِ داود، بر داود ظاهر می‌شود و برای او روایتی نقل می‌کند. در بایبل عبری، بر خلاف قرآن، داود صرفاً پادشاه سرزمین‌های اسرائیل و یهودا است، و پیامبر نیست. به نظر می‌آید که روایتِ قرآن از داود در این سوره چکیده‌ای تنزیه‌شده از روایتِ موجود در کتابِ اول سموئیل است.

📚 بایبل عبری، کتاب اول سموئیل، بخش ۱۲، بندهای ۱ تا ۹: و خداوند ناتان را نزد داود فرستاد و نزد وی آمده، او را گفت که: "در شهری دو مرد بودند، یکی دولتمند و دیگری فقیر. و دولتمند را گوسفند و گاو، بی‌نهایت بسیار بود. و فقیر را جز یک ماده بره‌ی کوچک نبود که آن را خریده، و پرورش داده، همراه وی و پسرانش بزرگ می‌شد؛ از خوراک وی می‌خورد و از کاسه‌ی او می‌نوشید و در آغوشش می‌خوابید و برایش مثل دختر بود. و مسافری نزد آن مرد دولتمند آمد و او را حیف آمد که از گوسفندان و گاوان خود بگیرد تا به جهت مسافری که نزد وی آمده بود مهیا سازد؛ و بره‌ی آن مرد فقیر را گرفته، برای آن مرد که نزد وی آمده بود،‌ مهیا ساخت." آنگاه خشمِ داود بر آن شخص افروخته شده، به ناتان گفت: "به حیاتِ خداوند قسم، کسی که این کار را کرده است مستوجب قتل است. و چونکه این کار را کرده است و هیچ ترحّم ننموده، بره را چهار چندان باید رد کند." ناتان به داود گفت: "آن مرد تو هستی، و یَهُوَه، خدای اسرائیل چنین می‌گوید: من تو را بر اسرائیل به پادشاهی مسح نمودم و من تو را از دست شائول رهایی دادم. و خانه‌ی آقایت را به تو دادم و زنان آقای تو را به آغوش تو، و خاندان اسرائیل و یهودا را به تو عطا کردم. و اگر این کم می‌بود، چنین و چنان بر تو مزید می‌کردم. پس چرا کلام خداوند را خوار نموده، در نظر وی عمل بد بجا آوردی و اوریای حِتّی را به شمشیر زده، زن او را برای خود به زنی گرفتی، و او را با شمشیرِ بنی‌عمّون به قتل رسانیدی؟" ... و داود با ناتان گفت: "به خداوند گناه کرده‌ام." ناتان به داود گفت: "خداوند نیز گناه تو را عفو نموده است که نخواهی مُرد. لیکن چون از این امر باعث کفر گفتن دشمنان خداوند شده‌ای،‌ پسری نیز که برای تو زاییده شده است، ‌البته خواهد مُرد." پس ناتان به خانه‌ی خود رفت.

🔻 چنانچه در کتابِ اول سموئیل آمده است، پس از مرگِ فرزندی که بَث‌شِبَع از داود حامله شده است، بَث‌شِبَع از داوود چهار فرزند دیگر به دنیا می‌آورد که «سلیمان» یکی از آن‌ها است. قرآن شخصیت‌های تمثیلیِ موجود در سخنانِ ناتان را به شخصیت‌های حقیقی تبدیل کرده است که برای تظلّم‌خواهیِ و قضاوت نزد داود می‌روند. قرآن ذکر می‌کند که داود به اشتباه خود پی‌می‌برد و استغفار می‌کند. قرآن بسیاری از جزئیات ماجرا را نقل نکرده است اما خطوطِ اصلی روایت حفظ شده‌اند. قرآن در مواردی، از جمله این مورد، شخصیت‌های بایبلی را از رفتارهای غیراخلاقی که در متون بایبلی به آن‌ها نسبت داده شده است تنزیه کرده است و جزئیات رفتارهای غیراخلاقی آن‌ها را ذکر نکرده است.


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۴ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 ناتان (پیامبرِ بنی‌اسرائیل) داود (پادشاه اسرائیل و یهودا) را عتاب می‌کند. نقاشی اثر اَنجِلیکا کافمَن در ۱۷۹۷ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: دمیدنِ خدا در سوراخ‌های بینی آدم؛ شریک‌های دروغینِ خدا.


📖 سوره‌ی غافر، آیه‌ی ۴۶
اللَّـهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَارًا وَ السَّمَاءَ بِنَاءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ ذَٰلِكُمُ اللَّـهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّـهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
خدا [همان‌] كسى است كه زمين را براى شما قرارگاه ساخت و آسمان را بنايى [گردانيد] و شما را صورتگرى كرد و صورتهاى شما را نيكو نمود و از چيزهاى پاكيزه به شما روزى داد. اين است خدا پروردگار شما! بلندمرتبه و بزرگ است خدا، پروردگار جهانيان.

🔻 واژه‌ی «صَوَّرَ» که در این آیه برای صورتگری و سرشتنِ انسان استفاده شده است با واژه‌ی «یاصَر» در زبان عبری که همین معنا را دارد هم‌ریشه است. در بندی از سِفر پیدایش که درباره‌ی خلقت آدم از خاک است، همین واژه در صورتِ «وَیّیصِر» (וַיִּיצֶר֩) آمده است.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲، بند ۷: آنگاه یَهُوَه خدا انسان را با خاکِ زمین سرشت [וַיִּיצֶר֩]، در مِنْخَرَین [دو سوراخِ بینی] او نَفَس حیات دمید و انسانْ موجودِ زنده گشت. [پ.س.]

🔻 همچنین، همان‌گونه که در بند بالا آمده است،‌ خلقتِ انسان و دمیدنِ در او، در بایبل عبری از مجرایِ دو سوراخِ بینی آدم انجام شده است زیرا که عبارت می‌گوید «در سوراخ‌های بینی او نَفَس حیات دمید». این نگاه با تصور مردمانِ دوران باستان و پساباستان درباره‌ی ماهیتِ جان و حیات در انسان هم‌خوانی دارد که جانِ انسان را از جنسِ هوا می‌دانستند. همین نگاه در فرهنگ اعراب و زمانه‌ی ظهور قرآن نیز موجود بوده است. شباهت‌های لفظی و معنایی بسیار نزدیک میان «نَفْس» به معنای جان و خودِ آدمی و «نَفَس» به معنای هوایی که انسان فرومی‌کشد و برون می‌دهد نشان‌گر همین نگاه است. تقریباً در تمامی زبان‌های آفروآسیایی (از جمله خانواده‌های زبان‌های سامی، مصری، و بربر) و نیز در زبان یونانی واژهایی که برای تنفس، هوا، و باد به‌کار می‌روند در صورت‌هایی مشابه برای حیات، جان، و نفسِ انسان نیز به‌کار می‌روند. مشابهِ عبارتی که در سِفر پیدایش آمده است در قرآن با عبارتِ «وَ نَفَخْتُ فیه مِن روحی» بازتاب یافته است.


📖 سوره‌ی غافر، آیه‌های ۷۳ و ۷۴
ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿٧٣﴾ مِن دُونِ اللَّـهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُو مِن قَبْلُ شَيْئًا كَذَٰلِكَ يُضِلُّ اللَّـهُ الْكَافِرِينَ ﴿٧۴﴾
آنگاه به آنان گفته مى‌شود: «آنچه را در برابر خدا [با او] شريك مى‌ساختيد كجايند؟» (۷۳) مى‌گويند: «گمشان كرديم، بلكه پيشتر [هم‌] ما چيزى را نمى‌خوانديم.» اين گونه خدا كافران را بى‌راه مى‌گذارد. (۷۴)

🔻 این آیه‌ها را می‌توان با بندهایی از سِفر تثنیه مقایسه کرد:
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۳۲، بندهای ۳۷ تا ۳۹: آنگاه خواهد گفت: "خدایانشان کجایند، صخره‌ای که بدان پناه می‌برند، آن‌ها که پیه قربانی‌های ذبح‌کردنی آنان را تناول می‌کردند و شراب هدایای ریختنی ایشان را می‌نوشیدند؟ برخیزند و شما را یاری کنند، سرپناه شما فراز سرتان باشد! اکنون ببینید که من، او هستم و با من هیچ خدای دگری نیست! منم که می‌میرانم و زنده می‌گردانم؛ چون فرو می‌کوبم، منم که شفا می‌بخشم (و کسی از دست من رهایی نبخشد). [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وچهارم #جزء_بیست‌وچهارم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌: بازتاب اختلاف یهودیان و مسیحیان در قرآن


📖 سوره‌ی فصّلت، آیه‌ی ۴۵
وَ لَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ وَ لَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ
و به راستى موسى را کتاب [تورات‌] داديم، پس در آن اختلاف واقع شد، و اگر از جانب پروردگارت فرمان [مهلت‌] سبقت نگرفته بود، قطعاً ميانشان داورى شده بود؛ و در حقيقت آنان در باره آن به شکّى سخت دچارند.

🔻 در این آیه قرآن به اختلاف میان یهودیان و مسیحیان درباره‌ی تفسیرِ کتاب مقدسِ یهودیان (یعنی بایبلِ عبری) اشاره می‌کند. این باور ریشه‌هایی در آموزه‌های مسیحیانِ سُریانی دارد که یهودیان را به خوانش‌ها و تفسیرهای نادرست از بایبل عبری متهم می‌کردند. بعضی از مسیحیان یهودیان را عتاب می‌کردند که نتوانسته‌اند نشانه‌های ظهور مسیحا (عیسی) را از متنِ کتاب مقدس‌شان دربیابند. اِفرام سوری، یکی از آباء کلیسای سُریانی‌زبان در سده‌ی چهارم میلادی، یهودیان را به برداشت‌های نادرست از کتاب مقدس‌شان و مسکوت‌گذاشتن مژده‌هایی که به ظهور عیسی داده شده بوده‌اند متهم کرده است:
📚 سرودهایی در باب ولادت عیسی، بخش ۲۴، بندهای ۱۴ تا ۱۶: یهودیان اعلانِ بلندِ اِشَعْیا را انکار کردند که لِقاحِ پاک را اعلام می‌کرد؛ آنان بَربَطِ مزامیر را خاموش کردند که درباره‌ی کِهانتِ مسیح می‌نواخت؛ آنان نوایِ چنگِ را خفه کردند که درباره‌ی پادشاهیِ او می‌خواند.


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وچهارم #جزء_بیست‌وچهارم (فرسته‌ی ۲ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨✨ یادداشت ویژه: بایبل چیست؟ (بخش ۱ از ۲) ✨ ✨

❓هنگامی که واژه‌های «بایبل»، «متون بایبلی»، و «متون پسابایبلی» را به‌کار می‌بریم، از چه سخن می‌گوییم؟


📌 واژه‌شناسی

🔻 در مطالب و یادداشت‌هایی که در این دالان منتشر می‌شوند، در برابر واژه‌ی Bible از «بایبل» و در برابر Scripture از «کُراسه» استفاده می‌شود. برای بحث‌های بیشتر درباره‌ی رُجحانِ «بایبل» بر معادل‌گزینی‌های دیگر همچون «کتاب مقدّس» و «عهدین»، و رُجحانِ «کُراسه» بر معادل‌گزینی‌های دیگر همچون «متن مقدس»، «کتاب مقدّس»، «مُصحَف»، و «صحیفه» رجوع کنید به:
📗 طباطبایی، محمدعلی (مهرداد). "دین‌پژوهی ایرانی و مشکل معادل‌گزینی: پیشنهاد معادل‌هایی پارسی برای چند اصطلاح کلیدی." آینه پژوهش ۱۷۳ (۱۳۹۷): ۳۳−۴۶.

🔻 خلاصه این‌که، بایبل امروزه اسم خاصِ مجموعه‌ای از کتاب‌های دینی و مذهبیِ یهودیان و مسیحیان است، و ترجمه‌ی اسامی خاص به واژگانی که معنای آن واژه را برسانند روش درستی در ترجمه نیست. چنانچه در ترجمه‌ی «قرآن» آن را به «خواندنی» ترجمه نمی‌کنند، بلکه Qur'an ترجمه می‌شود.


📌 بایبل و متونِ بایبلی چیستند؟

🔻 بایبل امروزه نامی است برای مجموعه‌ای از متون دینی و مذهبی یهودیان و مسیحیان که در ترکیب کنونی‌اش شامل سه بخش عمده‌ است:
۱. تَنَخ یا بایبلِ عبری که کراسه‌های یهودیان است؛
۲. کتاب‌های قانونی ثانی که کراسه‌هایی با ریشه‌های یهودی‌اند اما به زبان آرامی نوشته شده‌اند و یهودیان آن‌ها را جزء کراسه‌های خود نمی‌دانند ولی بعضی از مسیحیان آن‌ها را جزء کراسه‌های خود می‌دانند؛ و
۳. عهد جدید که مشتمل بر اناجیل چهارگانه، اَعمال رسولان، رسائل پولس، و مکاشفه‌ی یوحنا است.

🔻 تنَخ، که بر طبق شمارش یهودیان مشتمل بر ۲۴ کتاب است، سرواژه‌ای است برآمده از حروف نخست بخش‌های اصلی کراسه‌های یهودیان با نام‌های تورا (اسفار پنج‌گانه‌ی موسی)، نِویئیم (کتاب‌های پیامبران)، و کِتوویم (مکتوبات)؛ با این توضیح که حرف «ک» هنگامی که آخرین حرف واژه‌ای در زبان عبری قرار می‌گیرد «خ» خوانده می‌شود مانند ترکیب سرواژه‌‌های «ت ن ک» که «تَنَخ» خوانده می‌شود. امروزه به تَنَخ «بایبل عبری» نیز گفته می‌شود و در مجامع و نوشتارهای علمی برای دوری از جانبداری به نفع مسیحیان از به‌کار بردن اصطلاحاتِ «عهد قدیم» یا «عهد عتیق» احتراز می‌شود.

🔻 مسیحیان کاتولیک و مسیحیان ارتدوکس، افزون بر تَنَخ و عهد جدید کتاب‌هایی دیگری با نام کتاب‌های قانونی ثانی که کتاب‌هایی اصالتاً یهودی‌اند را نیز جزء مجموعه‌ی بایبل خود می‌دانند، ‌اما مسیحیان پروتستان تنها تَنَخ و عهد جدید را جزء کتاب مقدس قانونی خود می‌شمارند. در ادامه‌ی این یادداشت با تفصیل بیشتری دباره‌ی متون قانونی ثانی نوشته‌ام.

🔻 عهد جدید که شاملِ کراسه‌های ویژه‌ی مسیحیان است و نزد یهودیان اعتباری ندارد، دربردارنده‌ی انجیل‌های رسمی چهارگانه‌ی مَتّیٰ، مَرقُس، لوقا، و یوحنّا است. همچنین، افزون بر این چهار انجیل، عهد جدید شامل کتاب‌های زیر نیز می‌شود: اَعمال رسولان، رساله‌های پولس، رساله به عبرانیان، رساله‌های عام، و مکاشفه‌ی یوحنّا.

🔻 بر طبق شمارش مسیحیان کاتولیک، بایبل عبری پس از تفکیک بعضی از کتاب‌های تَنَخ به تعداد بیشتری کتاب کوتاه‌تر و با افزودن چند کتاب دیگر با عنوان کتاب‌های قانونی ثانی مشتمل بر ۴۶ کتاب می‌شود، و عهد جدید مشتمل بر ۲۷ کتاب است.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍2
✨✨ یادداشت ویژه: بایبل چیست؟ (بخش ۲ از ۲) ✨ ✨

❓هنگامی که واژه‌های «بایبل»، «متون بایبلی»، و «متون پسابایبلی» را به‌کار می‌بریم، از چه سخن می‌گوییم؟


📌 متون پسابایبلی چیستند؟

🔻 متون پسابایبلی نامی است که به مجموعه‌ای متنوع از متون اطلاق می‌شود که در مجموعه‌‌های متون قانونی یهودی گنجانده نشده‌اند و به فقه و احکام،‌ تفسیر، و آموزش‌های دینیِ یهودی می‌پردازند. متون به‌جا مانده از دوران معبد دوم (۵۱۶ ق‌م تا ۷۰ م) و متون رَبَّنی یعنی تلمود و میدراش را متون پسابایبلی می‌دانند.

🔻 تلمود یا توراتِ شفاهی اصلی‌ترین و کهن‌ترین منبع فقه و الهیات یهودی بوده است و شامل دو بخش است: میشنا و گِمارا. میشنا شامل آراء و مباحثات فقهی یهودی است که ابتدا به‌صورت شفاهی بود‌ه‌اند و در سده‌های یکم و دوم میلادی در میشنا مکتوب شده است، و گِمارا تفسیر و توضیح و نقد میشنا در سده‌های سوم تا ششم میلادی است. میدراش دربردارنده‌ی تفسیرهای ربّی‌ها بر تَنَخ (بایبل عبری) است که نخستین بخش‌های آن در سده‌ی پنجم میلادی نوشته شده‌اند.


📌 متون قانونیِ ثانی چیستند؟

🔻 متون «قانونیِ ثانی» در نزد مسیحیان کاتولیک و مسیحیان ارتدوکس، و متون «بیناعهدِینی» نزد مسیحیان پروتستان، دو نام برای مفهومی یکسان‌اند. این متون دربردارنده‌‌ی نوشته‌هایی دینی و مذهبی‌اند که پیش از عهد جدید اما پس از تَنَخ (بایبل عبری) در بازه‌ای حدود ۴۰۰ سال نوشته شده‌اند. این متون در تَنَخ —که با نام‌های بایبل عبری، کتاب‌های قانونی یهودی، و قانون اوّل نیز شناخته می‌شوند— گنجانده نشده‌اند، اما در بعضی ترجمه‌های یونانی و لاتین از بایبل یهودی و مسیحی، مانند ترجمه‌ی هفتادی به زبان یونانی و وُلگِیت به زبان لاتین، آمده‌اند.

🔻کلیسای کاتولیک، کلیسای ارتدوکس شرقی، کلیساهای ارتدوکس مشرقی، و کلیسای شرقیِ آشوری، بعضی از آن کتاب‌ها را جزء بایبل خود می‌دانند و آن‌ها را کتاب‌های قانونی ثانی نامیده‌اند. اما مسیحیان پروتستان، با این دلیل که این متون جزء متون قانونی یهودیان نبوده‌اند و معمولاً به زبان عبری نوشته نشده‌اند و محتوای آن‌ها توجیه‌گر بعضی از باورهای مسیحیان کاتولیک شده‌اند، این کتاب‌ها را داخل در کتاب‌های قانونی خود نمی‌دانند ولی همچنان آن‌ها را با عنوان متون بیناعهدِینی به‌طور جداگانه چاپ می‌کنند. این متون بر اساس کتاب مقدس اورشلیم عبارتند از: طوبیا، یهودیت، اول مَکّابیان، دوم مَکّابیان، باروک، حکمت سلیمان، یشوع بن سیرا، بخش‌هایی از کتاب اِستِر، و بخش‌هایی از کتاب دانیال.


📌 متون مشکوک و منحول چیستند؟

🔻 متون مشکوک یا پنهان یا مجعول یا اَپوکِریفا اصطلاحی است که در یکی از اطلاقاتش مصداقی تقریباً معادل با متون قانونی ثانی دارد و در کاربرد سنتّی در کلیسای مسیحی به هر آن متنی اطلاق می‌شده است که از متون کراسه‌ای و قانونی مسیحی نبوده‌اند اما همچنان جزء متون دینی و مذهبی یهودی و مسیحی انگاشته می‌شده‌اند. ‌متون مشکوک در اطلاق دیگری نیز به کار می‌رود و آن مجموعه‌ای است پُرتعداد از کتاب‌های یهودی، و اناجیل، کتاب‌های اعمال، رساله‌ها، مکاشفه‌ها، مواعظ، و آموزه‌های مسیحی که در مجموعه‌ی عهد جدید گنجانده نشده‌اند.

🔻 در اطلاق اخیر، متون مشکوک شامل بعضی از متون منحول می‌شود که منحولات و سوداپیگرِفا نیز نامیده می‌شوند. «منحولات» یا «متون منحول» اصطلاحی است که به متونی یهودی یا مسیحی اطلاق می‌شود که نام نویسنده‌ای را بر خود دارند که نگارش متن از او نیست و به‌اشتباه یا عامدانه به نویسنده‌ای نسبت داده شده‌اند که نگارشِ متن از او نیست.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

موضوع‌ها: کلیدهای آسمان و زمین؛ مفهومِ مسیحی از وحی در قرآن.


📖 سوره‌ی شوریٰ، آیه‌ی ۱۲
لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ.
كليدهاى آسمان‌ها و زمين از آنِ اوست. براى هر كس كه بخواهد روزى را گشاده يا تنگ مى‌گرداند. اوست كه بر هر چيزى داناست.

🔻 عبارتِ «مقالید السماوات و الارض» در این آیه احتمالاً پاسخی است به بندهایی از انجیل مَتّیٰ.
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۶، بندهای ۱۸ و ۱۹: اینک [من، عیسی] تو را می‌گویم: تو پِطرُس هستی و کلیسای خویش را بر این سنگ بنا خواهم کرد، و دروازه‌های منزلگه مردگان برابر آن قد نخواهند افراشت. کلیدهای ملکوت آسمان‌ها را بر تو خواهم داد: آنچه را بر زمین بربندی، در آسمان‌ها بربسته خواهد ماند، و آنچه را بر زمین برگشایی،‌ در آسمان‌ها برگشوده خواهد ماند. [پ.س.]


📖 سوره‌ی شوریٰ، آیه‌های ۵۲ و ۵۳
وَ كَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ وَ لَـٰكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا نَّهْدِي بِهِ مَن نَّشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴿۵٢﴾ صِرَاطِ اللَّـهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ أَلَا إِلَى اللَّـهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ ﴿۵٣﴾
و همين گونه، روحى از امر خودمان به سوى تو وحى كرديم. تو نمى‌دانستى كتاب چيست و نه ايمان [كدام است؟] ولى آن را نورى گردانيديم كه هر كه از بندگان خود را بخواهيم به وسيله آن راه مى‌نماييم، و به راستى كه تو به خوبى به راه راست هدايت مى‌كنى. ﴿۵۲﴾ راه همان خدايى كه آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آنِ اوست. هش‌دار كه [همه‌] كارها به خدا بازمى‌گردد. ﴿۵٣﴾

🔻 واژه‌ی عربیِ «امر» در اغلبِ ترجمه‌ها و تفسیرها به «فرمان» معنا می‌شود یا به همان صورتِ «امر» آورده می‌شود. اما به نظر می‌آید که «امر» در عربی با واژه‌ی «میمرا» در آرامی هم‌ریشه است. میمرا در زبان آرامی به معنای «کلمه» است. با این معنا، این ترکیب و جمله‌بندی —یعنی هم‌نشینیِ «وحی»، «روح»، و «امر»— می‌توان گفت که در قرآن مفهومی از «وحی» حاضر است که همراه با «کلمه‌ی الهی» و «روح» است. از این رو می‌توان گفت که مفهوم وحی در قرآن با مفهوم وحی در عهد جدید، به‌ویژه انجیل یوحنّا، شباهت دارد. انجیل یوحنّا با این عبارت معروف آغاز می‌شود: "در آغازْ کلمه بود، و کلمه نزد خدا بود، و کلمه خدا بود."

🔻 در آیه‌ی ۵۳ و در آیه‌های دیگری از قرآن، آسمان و زمین از آنِ خدا دانسته می‌شود. این آموزه را می‌توان در سِفر تثنیه از بایبل عبری نیز یافت.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۱۰، بند ۱۴: آسمان‌ها، و آسمان‌های آسمان‌ها، و زمین و هر آنچه در آن است، از آنِ یَهُوَه خدایت است. [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۱ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

موضوع‌: بازگشت عیسی از نشانه‌های آخر‌الزمان


📖 سوره‌ی زُخرُف، آیه‌های ۵۷ تا ۶۱
وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ ﴿۵٧﴾ وَ قَالُوا أَآلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ ﴿۵٨﴾ إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَ جَعَلْنَاهُ مَثَلًا لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۵٩﴾ وَ لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَا مِنكُم مَّلَائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ ﴿۶٠﴾ وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَ اتَّبِعُونِ هَـٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ ﴿۶١﴾
و هنگامى كه [در مورد] پسر مريم مثالى آورده شد، بناگاه قوم تو از آن [سخن‌] هِلهِله درانداختند [و اعراض كردند]، ﴿۵۷﴾ و گفتند: «آيا معبودان ما بهترند يا او؟» آن [مثال‌] را جز از راه جدل براى تو نزدند، بلكه آنان مردمى جدل‌پيشه‌اند. ﴿۵۸﴾ [عيسى‌] جز بنده‌اى كه بر وى منت نهاده و او را براى فرزندان اسرائيل سرمشق [و آيتى‌] گردانيده‌ايم نيست. ﴿۵۹﴾ و اگر بخواهيم قطعاً به جاى شما فرشتگانى كه در [روى‌] زمين جانشين [شما] گردند قرار دهيم. ﴿۶۰﴾ و همانا آن، نشانه‌اى براى [فهم‌] رستاخيز است، پس زنهار در آن ترديد مكن، و از من پيروى كنيد؛ اين است راه راست! ﴿۶١﴾

🔻 در این آیه‌ها از عیسی یاد شده است و در آیه‌ی ۶۱ او از «نشانه‌های رستاخیز» دانسته شده است. این آیه نشان‌دهنده‌ی این مطلب است که قرآن با آموزه‌ی مسیحیِ «ظهور مجدد عیسی مسیح به‌عنوان نشانه‌ای بر رستاخیز و قیامت» آشنا بوده است و آن را پذیرفته بوده است. این آیه می‌تواند شاهدی دیگر بر ادعای بعضی از قرآن‌پژوهان باشد که می‌گویند پیامبر اسلام در آغاز مبلّغِ حرکتی اصلاحی از بطن سنّت‌های مسیحی یا مسیهودی (مسیحیانِ یهودی) بوده است و قرآن متنی منتخب و عربی‌شده از متون بایبلی و روایت‌های سنّتیِ عربی برای اعرابِ اُمّی بوده است. سپس این حرکت اصلاحی و این متنِ برآمده در بافتارهای بایبلی، در سیری تاریخی به دین و کتابی مستقل تبدیل شده‌اند؛ همانند آنچه بر عیسی و عهد جدید نسبت به یهودیت و بایبل عبری رفته است.

🔻 در احادیثِ اسلامی نقش عیسی در آخر‌الزمان توسعه یافت و از منشاء مسیحی خود دور شد و با باورهای اسلامی تطبیق یافت: او دجّال را خواهد کُشت؛ صلیب‌ها را خواهد شکست (به معنای پذیرش اسلام به عنوان دین برتر و نفی مسیحیت)؛ خوک‌ها را خواهد کُشت (به معنای نفی تساهلی که در شرع مسیحیت نسبت به شرع یهودیت وجود داشت و در آن گوشت خوک حلال اعلام شده بود)؛ و جهان را زیر پرچم اسلام متحد خواهد کرد.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۲ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 بازگشت عیسی (پیروزی مسیحیت بر شرک). نقاشی اثر گوستاو دورِه، ۱۸۶۸ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: برتریِ قوم بنی‌اسرائیل؛ چشیدنِ مرگ.


📖 سوره‌ی دخان، آیه‌ی ۳۲
وَ لَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ
و به راستی که ایشان [بنی‌اسرائیل‌] را آگاهانه بر جهانیان [هم زمانشان‌] برگزیدیم‌.

🔻 این آیه بازتابِ بندی از سِفر تثنیه در بایبل عبری است.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۷، بند ۶: چرا که قومی مقَدّس از برای یَهُوَه خدایت هستی؛ یَهُوَه خدایت از میان جمله‌ی ملت‌هایی که بر زمین هستند، ترا همچون قوم خود انتخاب کرد. [پ.س.]

🔻 مترجمان و مفسرانِ مسلمان که ظاهر آیه، یعنی برگزیدگیِ بنی‌اسرائیل و برتری‌شان بر جهانیان، با باورهای عقیدتی آن‌ها همراه نبوده است، کوشیده‌اند تا با قیدهایی که در آیه موجود نیست —همچون «هم‌زمانشان»— آیه را قید بزنند. مشابه این معنا، یعنی برگزیدگی و برتری قوم بنی‌اسرائیل بر عالمیان، در آیه‌های ۲ و ۱۲۲ سوره‌ی بقره؛ آیه‌ی ۱۴۰ سوره‌ی اعراف؛ و آیه‌ی ۱۶ سوره‌ی جاثیه نیز آمده است.


📖 سوره‌ی دخان، آیه‌ی ۵۶
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَىٰ وَ وَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
در آنجا [طعم‌] هیچ مرگی جز مرگ نخستین نچشند، و [خداوند] ایشان را از عذاب دوزخ در امان دارد.

🔻 عبارتِ «چشیدنِ مرگ» اصطلاحی بایبلی در عهد جدید است.
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۶، بند ۲۸: به راستی شما را می‌گویم که اینجا کسانی حاضرند که پیش از دیدنِ پسرِ انسان که با ملکوتِ خویش می‌آید، مرگ را نخواهند چشید. [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل یوحنّا، بخش ۸، بند ۵۲: یهودیان او را گفتند: "اینک می‌دانیم که دیو داری. ابراهیم مرده است و پیامبران نیز مرده‌اند، و تو می‌گویی: «اگر کسی کلام مرا نگاه دارد، هرگز مرگ را نخواهد چشید.»" [پ.س.]


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۳ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: نهرهای بهشت؛ سپاهیانِ آسمان.


📖 سوره‌ی محمد، آیه‌ی ۱۵
مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ وَ أَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَ لَهُمْ فِيهَا مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ کَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَ سُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ.
مَثَل بهشتى که به پرهيزگاران وعده داده شده [چون باغى است که‌] در آن نهرهايى است از آبى که [رنگ و بو و طعمش‌] برنگشته؛ و جوي‌هايى از شيرى که مزه‌اش دگرگون نشود؛ و رودهايى از باده‌اى که براى نوشندگان لذتى است؛ و جويبارهايى از انگبين ناب. و در آنجا از هر گونه ميوه براى آنان [فراهم‌] است و [از همه بالاتر] آمرزش پروردگار آنهاست. [آيا چنين کسى در چنين باغى دل‌انگيز] مانند کسى است که جاودانه در آتش است و آبى جوشان به خوردشان داده مى‌شود [تا] روده‌هايشان را از هم فرو پاشد؟

🔻 تصویری که قرآن در این آیه از جوی‌های آب و شیر و خَمر و عسل در بهشت ارائه می‌کند با توصیف سرزمین موعود در بایبل عبری شباهت دارد. در چندین بخش از سِفر خروج، سرزمین موعود به زمینی تشبیه شده است که در آن شیر و شهد روان است.
📚 بایبل عبری، سِفر خروج، بخش ۳، بند ۸: فرود آمدم تا آنان را از دست مصریان برهانم و از این زمین به سوی زمینی حاصلخیز و پهناور برآورم، به سوی زمین یکه در آن شیر و شهد روان است. [پ.س.]


📖 سوره‌ی فتح، ‌آیه‌ی ۷
وَ لِلَّـهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ کَانَ اللَّـهُ عَزِيزًا حَکِيمًا
و سپاهيان آسمان‌ها و زمين از آن خداست، و خدا همواره شکست‌ناپذير سنجيده‌کار است.

🔻 احتمال دارد که عبارت «جنود السماوات» در این آیه و نیز در آیه‌ی ۴ از همین سوره، گرته‌برداری باشد از عبارت عبری «صِوا ها-شاماییم» که معنای آن «سپاه آسمان» است.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۴،‌ بند ۱۹: چون دیدگان به سوی آسمان برآوری،‌چون خورشید و ماه و اختران و تمامی سپاه آسمان را ببینی،‌ مگذار بدانجا کشیده شوی که برابر آن‌ها به سجده درآیی و آن‌ها را پرستش کنی. [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وششم #جزء_بیست‌وششم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes