عنقاء
7.37K subscribers
156 photos
79 videos
21 files
328 links
✨ عنقاء: جُستارهایی نقّادانه در دین‌پژوهی

🖋 ارتباط با مسؤول (زهیر میرکریمی)
https://t.me/zoheir_mirkarimi

💡 بازتاب‌دادن پژوهش‌های حوزه‌ی مطالعات ادیان به معنای تأیید یا رد آن‌ها نیست.
Download Telegram
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع: ذبیح در قرآن کیست؟ اسحاق یا اسماعیل؟

📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌های ۱۰۰ تا ۱۰۲
رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿١٠٠﴾ فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ ﴿١٠١﴾ فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّـهُ مِنَ الصَّابِرِينَ ﴿١٠٢﴾
«اى پروردگار من! مرا [فرزندى‌] از شايستگان بخش.» (۱۰۰) پس او را به پسرى بردبار مژده داديم. (۱۰۱) و وقتى با او به جايگاه «سعى» رسيد، گفت: «اى پسرك من! من در خواب [چنين‌] مى‌بينم كه تو را سَرْ مى‌بُرم، پس ببين چه به نظرت مى‌آيد؟» گفت: «اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت.» (۱۰۲)

🔻 مفسران مسلمان درباره‌ی این‌که ابراهیم کدام‌یک از فرزندان خود را برای قربانی برده است به دوسته تقسیم شده‌اند. گروهی اسحاق و گروهی اسماعیل را «ذبیح» می‌دانند. اما در بایبل عبری، این اسحاق است که ابراهیم او را به نیت قربانی‌کردن به قربانگاه می‌برد.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲۲، بندهای ۱، ۲، و ۷ تا ۱۳: پس از این وقایع چنین روی داد که خدا ابراهیم را آزمود و او را گفت: "ای ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" خدا گفت: "پسر خویش، یگانه‌ی خود که او را عزیز می‌داری، اسحاق را برگیر و به سرزمین موریّا برو، و در آنجا او را چون قربانیِ سوختنی بر کوهی که بر تو معین خواهم ساخت، تقدیم دار." ... اسحاق خطاب به پدر خود ابراهیم گفت: "پدرم!" او را پاسخ گفت: "لبیک،‌ فرزندم!" ادامه داد: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟" ابراهیم پاسخ گفت: "پسرم،‌ خدا بره از برای قربانیِ سوختنی مهیا خواهد ساخت." و هر دو با هم رفتند. چون به مکانی رسیدند که خدا بر او معین ساخته بود، ابراهیم در آنجا قربانگاه را بر پا داشت و هیزم را چید، پس آنگاه پسر خویش اسحاق را ببست و بر قربانگاه روی هیزم نهاد. ابراهیم دست دراز کرد و کارد را گرفت تا پسر خود را ذبح کند. لیک فرشته‌ی یَهُوَه از آسمان او را بخواند و گفت: "ابراهیم! ابراهیم!" پاسخ گفت: "لبیک!" فرشته گفت: "بر فرزند دست دراز مکن! او را هیچ گزندی مرسان! اکنون می‌دانم از خدا می‌ترسی: پسر خویش، یگانه‌ی خود، را از من دریغ نداشتی." ابراهیم دیدگان برآورد و قوچی بدید که شاخ‌هایش در بوته‌ای گرفتار آمده بود، و ابراهیم رفت و قوچ را گرفت و آن را چون قربانی سوختنی به جای پسر خویش تقدیم کرد.

🔻 تفاوتی که در روایت قرآن و روایت سِفر پیدایش دیده می‌شود در تمایلِ اسحاق برای ذبح‌شدن است. در روایتِ موجود در سِفر پیدایش، اسحاق از نیت ابراهیم برای ذبحِ او خبر ندارد، چنانچه می‌گوید: "اینک آتش و هیزم، لیک بره از برای قربانی سوختنی کجا است؟". اما در قرآن، در آیه‌ی ۱۰۲، ابراهیم فرزندش را از نیت‌اش مطلع می‌کند و فرزندش پاسخ می‌دهد که "اى پدر من! آنچه را مأمورى بكن! ان شاء الله مرا از شكيبايان خواهى يافت." شاید بتوان این آموزه‌ی قرآن را در متون تفسیری بایبلی ریشه‌یابی کرد. هم در تفسیرهای یهودی و هم در تفسیرهای مسیحی مواردی یافت می‌شوند که ادعا می‌کنند که اسحاق به میل خود خواهان ذبح‌شدن بوده است، زیرا همچون پدرش بنده‌ای مطیع بوده است. اما این ادعا در متون تفسیری یهودی و مسیحی با نص سِفر پیدایش منافات دارد.

🔻 در بخش ۴۶ از «سِفر پیدایشِ مبسوط» که از متون تفسیریِ یهودی است، شیطان نیز نقش بازی می‌کند. شیطان ابتدا می‌کوشد تا ابراهیم را از ذبح‌کردن فرزندش باز دارد اما موفق نمی‌شود. سپس با اسحاق صحبت می‌کند اما اسحاق سرنوشت خود را پذیرفته است و می‌خواهد که ذبح بشود. حتی در متون تفسیری یهودی آمده است که اسحاق به پدرش ابراهیم کمک می‌کند تا قربانگاهی را بسازد که قرار است خود بر آن قربانی بشود.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۲ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 قربانی‌کردنِ اسحاق. فرشته ابراهیم را بر حذر می‌دارد و به قوچی برای قربانی اشاره می‌کند. نقاشی اثر کاراواجو در ۱۶۰۳ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: الیاس و إل یاسین؛ داود و همسرِ اوریا.


📖 سوره‌ی صافّات، آیه‌ی ۱۲۳
وَ إِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ
و به راستى الياس از فرستادگان [ما] بود.

🔻 الیاس در قرآن که از «ایلیاس» در زبان یونانی آمده است (که خود احتمالاً ریشه‌ای در زیانِ سُریانی دارد) همان «ایلیا» (Elijah) در بایبل است. چنانچه در کتابِ اولِ پادشاهان آمده است، ایلیا بنی‌اسرائیل و أحاب (یا أخاب، پادشاهِ اسرائیل) را عتاب می‌کند که چرا خدای کنعانیان، «بَعْل»، را می‌پرستند و سخنان ایلیا را نمی‌شنوند.
📚 بایبل عبری، کتاب اول پادشاهان، بخش ۱۸، بندهای ۱۷ و ۱۸: و چون أخاب ایلیا را دید، أخاب وی را گفت: "آیا تو هستی که اسرائیل را مضطرب می‌سازی؟ گفت: "من اسرائیل را مضطرب نمی‌سازم، بلکه تو و خاندان پدرت؛ چونکه اوامر خداوند را ترک کردید و تو پیروی بَعلیم [بَعل] را نمودی."

🔻 قرآن در آیه‌ی ۱۳۰ از همین سوره، به ضرورتِ ادبی و برای حفظِ نظم‌آهنگِ پایانی در آیه‌هاث، الیاس را به «ال یاسین» تغییر داده است: «سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ يَاسِينَ».


📖 سوره‌ی ص، آیه‌های ۱۷، و ۲۱ تا ۲۵
اصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ ﴿١٧﴾ ... وَ هَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ ﴿٢١﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَىٰ دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قَالُوا لَا تَخَفْ خَصْمَانِ بَغَىٰ بَعْضُنَا عَلَىٰ بَعْضٍ فَاحْكُم بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَ لَا تُشْطِطْ وَ اهْدِنَا إِلَىٰ سَوَاءِ الصِّرَاطِ ﴿٢٢﴾ إِنَّ هَـٰذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَ عَزَّنِي فِي الْخِطَابِ ﴿٢٣﴾ قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِ وَ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ قَلِيلٌ مَّا هُمْ وَ ظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ رَاكِعًا وَ أَنَابَ ﴿٢۴﴾ فَغَفَرْنَا لَهُ ذَٰلِكَ وَ إِنَّ لَهُ عِندَنَا لَزُلْفَىٰ وَ حُسْنَ مَآبٍ ﴿۲۵﴾
بر آنچه مى‌گويند صبر كن، و داوود، بنده ما را كه داراى امكانات [متعدّد] بود به ياد آور؛ آرى، او بسيار بازگشت‌كننده [به سوى خدا] بود. (۱۷) ... و آيا خبر دادخواهان -چون از نمازخانه [او] بالا رفتند- به تو رسيد؟ (۲۱) وقتى [به طور ناگهانى‌] بر داوود درآمدند، و او از آنان به هراس افتاد، گفتند: «مترس، [ما] دو مدّعى [هستيم‌] كه يكى از ما بر ديگرى تجاوز كرده، پس ميان ما به حق داورى كن، و از حق دور مشو، و ما را به راه راست راهبر باش.» (۲۲) «اين [شخص‌] برادر من است. او را نود و نه ميش، و مرا يك ميش است، و مى‌گويد: آن را به من بسپار، و در سخنورى بر من غالب آمده است.» (۲۳) [داوود] گفت: «قطعاً او در مطالبه ميش تو [اضافه‌] بر ميش‌هاى خودش، بر تو ستم كرده، و در حقيقت بسيارى از شريكان به همديگر ستم روا مى‌دارند، به استثناى كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، و اين‌ها بس اندكند، و داوود دانست كه ما او را آزمايش كرده‌ايم. پس، از پروردگارش آمرزش خواست و به رو درافتاد و توبه كرد. (۲۴) و بر او اين [ماجرا] را بخشوديم؛ و در حقيقت براى او پيش ما تقرّب و فرجامى خوش خواهد بود. (۲۵)

👇🏼 ادامه در فرسته‌ی بعدی

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۳ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌: داود و همسرِ اوریا

👆🏼 ادامه‌ی فرسته‌ی قبلی

🔻 در این آیه‌ها، روایتی از داود نقل شده است که احتمالاً اشاره‌ای است به آنچه در بایبلِ عِبری درباره‌ی داود و سردار سپاهش، اوریا، نقل شده است. در کتاب دوم سموئیل آمده است که روزی داود از پشت‌بام قصر خویش به شهر می‌نگریسته است و زنی به نام بَث‌شِبَع که در حیاط خانه‌‌اش در حال استحمام بوده است را می‌بیند و مجذوب زیبایی او می‌شود. بَث‌شِبَع همسرِ اوریا، یکی از جنگ‌جویانِ بزرگِ سپاه داود است و اوریا در آن زمان در جنگ مشغول بوده است. داود بَث‌شِبَع را فرامی‌خواند و با او همبستر می‌شود و بَث‌شِبَع از داوود حامله می‌شود. داود برای مخفی‌نگه‌داشتن این اتفاق، اوریا را از جنگ فرامی‌خواند تا به خانه بیاید، به این امید که در مراجعت با همسرش هم‌بستر شود و حاملگیِ بَث‌شِبَع به خودِ اوریا منسوب شود. اوریا به دستور داود به شهر برمی‌گردد اما از رفتن به خانه‌اش امتناع می‌کند زیرا نمی‌خواهد در حالی که هم‌رزمانش در جنگ‌اند او در خانه‌اش در آرامش و عیش بگذراند. داود تصمیم می‌گیرد که اوریا را دوباره به جنگ روانه کند تا در اقدامی هماهنگ‌شده در نوک میدانِ جنگ واقع شود تا کشته شود. نقشه‌ی داود عملی می‌شود و اوریا در جنگ کشته می‌شود. بَث‌شِبَع پس از شنیدن خبر مرگ شوهرش ماتم می‌گیرد، اما پس از مدتی داود او را به همسری خود در می‌آورد. ناتان، پیامبرِ بنی‌اسرائیل در زمان پادشاهیِ داود، بر داود ظاهر می‌شود و برای او روایتی نقل می‌کند. در بایبل عبری، بر خلاف قرآن، داود صرفاً پادشاه سرزمین‌های اسرائیل و یهودا است، و پیامبر نیست. به نظر می‌آید که روایتِ قرآن از داود در این سوره چکیده‌ای تنزیه‌شده از روایتِ موجود در کتابِ اول سموئیل است.

📚 بایبل عبری، کتاب اول سموئیل، بخش ۱۲، بندهای ۱ تا ۹: و خداوند ناتان را نزد داود فرستاد و نزد وی آمده، او را گفت که: "در شهری دو مرد بودند، یکی دولتمند و دیگری فقیر. و دولتمند را گوسفند و گاو، بی‌نهایت بسیار بود. و فقیر را جز یک ماده بره‌ی کوچک نبود که آن را خریده، و پرورش داده، همراه وی و پسرانش بزرگ می‌شد؛ از خوراک وی می‌خورد و از کاسه‌ی او می‌نوشید و در آغوشش می‌خوابید و برایش مثل دختر بود. و مسافری نزد آن مرد دولتمند آمد و او را حیف آمد که از گوسفندان و گاوان خود بگیرد تا به جهت مسافری که نزد وی آمده بود مهیا سازد؛ و بره‌ی آن مرد فقیر را گرفته، برای آن مرد که نزد وی آمده بود،‌ مهیا ساخت." آنگاه خشمِ داود بر آن شخص افروخته شده، به ناتان گفت: "به حیاتِ خداوند قسم، کسی که این کار را کرده است مستوجب قتل است. و چونکه این کار را کرده است و هیچ ترحّم ننموده، بره را چهار چندان باید رد کند." ناتان به داود گفت: "آن مرد تو هستی، و یَهُوَه، خدای اسرائیل چنین می‌گوید: من تو را بر اسرائیل به پادشاهی مسح نمودم و من تو را از دست شائول رهایی دادم. و خانه‌ی آقایت را به تو دادم و زنان آقای تو را به آغوش تو، و خاندان اسرائیل و یهودا را به تو عطا کردم. و اگر این کم می‌بود، چنین و چنان بر تو مزید می‌کردم. پس چرا کلام خداوند را خوار نموده، در نظر وی عمل بد بجا آوردی و اوریای حِتّی را به شمشیر زده، زن او را برای خود به زنی گرفتی، و او را با شمشیرِ بنی‌عمّون به قتل رسانیدی؟" ... و داود با ناتان گفت: "به خداوند گناه کرده‌ام." ناتان به داود گفت: "خداوند نیز گناه تو را عفو نموده است که نخواهی مُرد. لیکن چون از این امر باعث کفر گفتن دشمنان خداوند شده‌ای،‌ پسری نیز که برای تو زاییده شده است، ‌البته خواهد مُرد." پس ناتان به خانه‌ی خود رفت.

🔻 چنانچه در کتابِ اول سموئیل آمده است، پس از مرگِ فرزندی که بَث‌شِبَع از داود حامله شده است، بَث‌شِبَع از داوود چهار فرزند دیگر به دنیا می‌آورد که «سلیمان» یکی از آن‌ها است. قرآن شخصیت‌های تمثیلیِ موجود در سخنانِ ناتان را به شخصیت‌های حقیقی تبدیل کرده است که برای تظلّم‌خواهیِ و قضاوت نزد داود می‌روند. قرآن ذکر می‌کند که داود به اشتباه خود پی‌می‌برد و استغفار می‌کند. قرآن بسیاری از جزئیات ماجرا را نقل نکرده است اما خطوطِ اصلی روایت حفظ شده‌اند. قرآن در مواردی، از جمله این مورد، شخصیت‌های بایبلی را از رفتارهای غیراخلاقی که در متون بایبلی به آن‌ها نسبت داده شده است تنزیه کرده است و جزئیات رفتارهای غیراخلاقی آن‌ها را ذکر نکرده است.


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وسوم #جزء_بیست‌وسوم (فرسته‌ی ۴ از ۴)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 ناتان (پیامبرِ بنی‌اسرائیل) داود (پادشاه اسرائیل و یهودا) را عتاب می‌کند. نقاشی اثر اَنجِلیکا کافمَن در ۱۷۹۷ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: دمیدنِ خدا در سوراخ‌های بینی آدم؛ شریک‌های دروغینِ خدا.


📖 سوره‌ی غافر، آیه‌ی ۴۶
اللَّـهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَرَارًا وَ السَّمَاءَ بِنَاءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ ذَٰلِكُمُ اللَّـهُ رَبُّكُمْ فَتَبَارَكَ اللَّـهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
خدا [همان‌] كسى است كه زمين را براى شما قرارگاه ساخت و آسمان را بنايى [گردانيد] و شما را صورتگرى كرد و صورتهاى شما را نيكو نمود و از چيزهاى پاكيزه به شما روزى داد. اين است خدا پروردگار شما! بلندمرتبه و بزرگ است خدا، پروردگار جهانيان.

🔻 واژه‌ی «صَوَّرَ» که در این آیه برای صورتگری و سرشتنِ انسان استفاده شده است با واژه‌ی «یاصَر» در زبان عبری که همین معنا را دارد هم‌ریشه است. در بندی از سِفر پیدایش که درباره‌ی خلقت آدم از خاک است، همین واژه در صورتِ «وَیّیصِر» (וַיִּיצֶר֩) آمده است.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲، بند ۷: آنگاه یَهُوَه خدا انسان را با خاکِ زمین سرشت [וַיִּיצֶר֩]، در مِنْخَرَین [دو سوراخِ بینی] او نَفَس حیات دمید و انسانْ موجودِ زنده گشت. [پ.س.]

🔻 همچنین، همان‌گونه که در بند بالا آمده است،‌ خلقتِ انسان و دمیدنِ در او، در بایبل عبری از مجرایِ دو سوراخِ بینی آدم انجام شده است زیرا که عبارت می‌گوید «در سوراخ‌های بینی او نَفَس حیات دمید». این نگاه با تصور مردمانِ دوران باستان و پساباستان درباره‌ی ماهیتِ جان و حیات در انسان هم‌خوانی دارد که جانِ انسان را از جنسِ هوا می‌دانستند. همین نگاه در فرهنگ اعراب و زمانه‌ی ظهور قرآن نیز موجود بوده است. شباهت‌های لفظی و معنایی بسیار نزدیک میان «نَفْس» به معنای جان و خودِ آدمی و «نَفَس» به معنای هوایی که انسان فرومی‌کشد و برون می‌دهد نشان‌گر همین نگاه است. تقریباً در تمامی زبان‌های آفروآسیایی (از جمله خانواده‌های زبان‌های سامی، مصری، و بربر) و نیز در زبان یونانی واژهایی که برای تنفس، هوا، و باد به‌کار می‌روند در صورت‌هایی مشابه برای حیات، جان، و نفسِ انسان نیز به‌کار می‌روند. مشابهِ عبارتی که در سِفر پیدایش آمده است در قرآن با عبارتِ «وَ نَفَخْتُ فیه مِن روحی» بازتاب یافته است.


📖 سوره‌ی غافر، آیه‌های ۷۳ و ۷۴
ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿٧٣﴾ مِن دُونِ اللَّـهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُو مِن قَبْلُ شَيْئًا كَذَٰلِكَ يُضِلُّ اللَّـهُ الْكَافِرِينَ ﴿٧۴﴾
آنگاه به آنان گفته مى‌شود: «آنچه را در برابر خدا [با او] شريك مى‌ساختيد كجايند؟» (۷۳) مى‌گويند: «گمشان كرديم، بلكه پيشتر [هم‌] ما چيزى را نمى‌خوانديم.» اين گونه خدا كافران را بى‌راه مى‌گذارد. (۷۴)

🔻 این آیه‌ها را می‌توان با بندهایی از سِفر تثنیه مقایسه کرد:
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۳۲، بندهای ۳۷ تا ۳۹: آنگاه خواهد گفت: "خدایانشان کجایند، صخره‌ای که بدان پناه می‌برند، آن‌ها که پیه قربانی‌های ذبح‌کردنی آنان را تناول می‌کردند و شراب هدایای ریختنی ایشان را می‌نوشیدند؟ برخیزند و شما را یاری کنند، سرپناه شما فراز سرتان باشد! اکنون ببینید که من، او هستم و با من هیچ خدای دگری نیست! منم که می‌میرانم و زنده می‌گردانم؛ چون فرو می‌کوبم، منم که شفا می‌بخشم (و کسی از دست من رهایی نبخشد). [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وچهارم #جزء_بیست‌وچهارم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌: بازتاب اختلاف یهودیان و مسیحیان در قرآن


📖 سوره‌ی فصّلت، آیه‌ی ۴۵
وَ لَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ وَ لَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ
و به راستى موسى را کتاب [تورات‌] داديم، پس در آن اختلاف واقع شد، و اگر از جانب پروردگارت فرمان [مهلت‌] سبقت نگرفته بود، قطعاً ميانشان داورى شده بود؛ و در حقيقت آنان در باره آن به شکّى سخت دچارند.

🔻 در این آیه قرآن به اختلاف میان یهودیان و مسیحیان درباره‌ی تفسیرِ کتاب مقدسِ یهودیان (یعنی بایبلِ عبری) اشاره می‌کند. این باور ریشه‌هایی در آموزه‌های مسیحیانِ سُریانی دارد که یهودیان را به خوانش‌ها و تفسیرهای نادرست از بایبل عبری متهم می‌کردند. بعضی از مسیحیان یهودیان را عتاب می‌کردند که نتوانسته‌اند نشانه‌های ظهور مسیحا (عیسی) را از متنِ کتاب مقدس‌شان دربیابند. اِفرام سوری، یکی از آباء کلیسای سُریانی‌زبان در سده‌ی چهارم میلادی، یهودیان را به برداشت‌های نادرست از کتاب مقدس‌شان و مسکوت‌گذاشتن مژده‌هایی که به ظهور عیسی داده شده بوده‌اند متهم کرده است:
📚 سرودهایی در باب ولادت عیسی، بخش ۲۴، بندهای ۱۴ تا ۱۶: یهودیان اعلانِ بلندِ اِشَعْیا را انکار کردند که لِقاحِ پاک را اعلام می‌کرد؛ آنان بَربَطِ مزامیر را خاموش کردند که درباره‌ی کِهانتِ مسیح می‌نواخت؛ آنان نوایِ چنگِ را خفه کردند که درباره‌ی پادشاهیِ او می‌خواند.


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وچهارم #جزء_بیست‌وچهارم (فرسته‌ی ۲ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨✨ یادداشت ویژه: بایبل چیست؟ (بخش ۱ از ۲) ✨ ✨

❓هنگامی که واژه‌های «بایبل»، «متون بایبلی»، و «متون پسابایبلی» را به‌کار می‌بریم، از چه سخن می‌گوییم؟


📌 واژه‌شناسی

🔻 در مطالب و یادداشت‌هایی که در این دالان منتشر می‌شوند، در برابر واژه‌ی Bible از «بایبل» و در برابر Scripture از «کُراسه» استفاده می‌شود. برای بحث‌های بیشتر درباره‌ی رُجحانِ «بایبل» بر معادل‌گزینی‌های دیگر همچون «کتاب مقدّس» و «عهدین»، و رُجحانِ «کُراسه» بر معادل‌گزینی‌های دیگر همچون «متن مقدس»، «کتاب مقدّس»، «مُصحَف»، و «صحیفه» رجوع کنید به:
📗 طباطبایی، محمدعلی (مهرداد). "دین‌پژوهی ایرانی و مشکل معادل‌گزینی: پیشنهاد معادل‌هایی پارسی برای چند اصطلاح کلیدی." آینه پژوهش ۱۷۳ (۱۳۹۷): ۳۳−۴۶.

🔻 خلاصه این‌که، بایبل امروزه اسم خاصِ مجموعه‌ای از کتاب‌های دینی و مذهبیِ یهودیان و مسیحیان است، و ترجمه‌ی اسامی خاص به واژگانی که معنای آن واژه را برسانند روش درستی در ترجمه نیست. چنانچه در ترجمه‌ی «قرآن» آن را به «خواندنی» ترجمه نمی‌کنند، بلکه Qur'an ترجمه می‌شود.


📌 بایبل و متونِ بایبلی چیستند؟

🔻 بایبل امروزه نامی است برای مجموعه‌ای از متون دینی و مذهبی یهودیان و مسیحیان که در ترکیب کنونی‌اش شامل سه بخش عمده‌ است:
۱. تَنَخ یا بایبلِ عبری که کراسه‌های یهودیان است؛
۲. کتاب‌های قانونی ثانی که کراسه‌هایی با ریشه‌های یهودی‌اند اما به زبان آرامی نوشته شده‌اند و یهودیان آن‌ها را جزء کراسه‌های خود نمی‌دانند ولی بعضی از مسیحیان آن‌ها را جزء کراسه‌های خود می‌دانند؛ و
۳. عهد جدید که مشتمل بر اناجیل چهارگانه، اَعمال رسولان، رسائل پولس، و مکاشفه‌ی یوحنا است.

🔻 تنَخ، که بر طبق شمارش یهودیان مشتمل بر ۲۴ کتاب است، سرواژه‌ای است برآمده از حروف نخست بخش‌های اصلی کراسه‌های یهودیان با نام‌های تورا (اسفار پنج‌گانه‌ی موسی)، نِویئیم (کتاب‌های پیامبران)، و کِتوویم (مکتوبات)؛ با این توضیح که حرف «ک» هنگامی که آخرین حرف واژه‌ای در زبان عبری قرار می‌گیرد «خ» خوانده می‌شود مانند ترکیب سرواژه‌‌های «ت ن ک» که «تَنَخ» خوانده می‌شود. امروزه به تَنَخ «بایبل عبری» نیز گفته می‌شود و در مجامع و نوشتارهای علمی برای دوری از جانبداری به نفع مسیحیان از به‌کار بردن اصطلاحاتِ «عهد قدیم» یا «عهد عتیق» احتراز می‌شود.

🔻 مسیحیان کاتولیک و مسیحیان ارتدوکس، افزون بر تَنَخ و عهد جدید کتاب‌هایی دیگری با نام کتاب‌های قانونی ثانی که کتاب‌هایی اصالتاً یهودی‌اند را نیز جزء مجموعه‌ی بایبل خود می‌دانند، ‌اما مسیحیان پروتستان تنها تَنَخ و عهد جدید را جزء کتاب مقدس قانونی خود می‌شمارند. در ادامه‌ی این یادداشت با تفصیل بیشتری دباره‌ی متون قانونی ثانی نوشته‌ام.

🔻 عهد جدید که شاملِ کراسه‌های ویژه‌ی مسیحیان است و نزد یهودیان اعتباری ندارد، دربردارنده‌ی انجیل‌های رسمی چهارگانه‌ی مَتّیٰ، مَرقُس، لوقا، و یوحنّا است. همچنین، افزون بر این چهار انجیل، عهد جدید شامل کتاب‌های زیر نیز می‌شود: اَعمال رسولان، رساله‌های پولس، رساله به عبرانیان، رساله‌های عام، و مکاشفه‌ی یوحنّا.

🔻 بر طبق شمارش مسیحیان کاتولیک، بایبل عبری پس از تفکیک بعضی از کتاب‌های تَنَخ به تعداد بیشتری کتاب کوتاه‌تر و با افزودن چند کتاب دیگر با عنوان کتاب‌های قانونی ثانی مشتمل بر ۴۶ کتاب می‌شود، و عهد جدید مشتمل بر ۲۷ کتاب است.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍2
✨✨ یادداشت ویژه: بایبل چیست؟ (بخش ۲ از ۲) ✨ ✨

❓هنگامی که واژه‌های «بایبل»، «متون بایبلی»، و «متون پسابایبلی» را به‌کار می‌بریم، از چه سخن می‌گوییم؟


📌 متون پسابایبلی چیستند؟

🔻 متون پسابایبلی نامی است که به مجموعه‌ای متنوع از متون اطلاق می‌شود که در مجموعه‌‌های متون قانونی یهودی گنجانده نشده‌اند و به فقه و احکام،‌ تفسیر، و آموزش‌های دینیِ یهودی می‌پردازند. متون به‌جا مانده از دوران معبد دوم (۵۱۶ ق‌م تا ۷۰ م) و متون رَبَّنی یعنی تلمود و میدراش را متون پسابایبلی می‌دانند.

🔻 تلمود یا توراتِ شفاهی اصلی‌ترین و کهن‌ترین منبع فقه و الهیات یهودی بوده است و شامل دو بخش است: میشنا و گِمارا. میشنا شامل آراء و مباحثات فقهی یهودی است که ابتدا به‌صورت شفاهی بود‌ه‌اند و در سده‌های یکم و دوم میلادی در میشنا مکتوب شده است، و گِمارا تفسیر و توضیح و نقد میشنا در سده‌های سوم تا ششم میلادی است. میدراش دربردارنده‌ی تفسیرهای ربّی‌ها بر تَنَخ (بایبل عبری) است که نخستین بخش‌های آن در سده‌ی پنجم میلادی نوشته شده‌اند.


📌 متون قانونیِ ثانی چیستند؟

🔻 متون «قانونیِ ثانی» در نزد مسیحیان کاتولیک و مسیحیان ارتدوکس، و متون «بیناعهدِینی» نزد مسیحیان پروتستان، دو نام برای مفهومی یکسان‌اند. این متون دربردارنده‌‌ی نوشته‌هایی دینی و مذهبی‌اند که پیش از عهد جدید اما پس از تَنَخ (بایبل عبری) در بازه‌ای حدود ۴۰۰ سال نوشته شده‌اند. این متون در تَنَخ —که با نام‌های بایبل عبری، کتاب‌های قانونی یهودی، و قانون اوّل نیز شناخته می‌شوند— گنجانده نشده‌اند، اما در بعضی ترجمه‌های یونانی و لاتین از بایبل یهودی و مسیحی، مانند ترجمه‌ی هفتادی به زبان یونانی و وُلگِیت به زبان لاتین، آمده‌اند.

🔻کلیسای کاتولیک، کلیسای ارتدوکس شرقی، کلیساهای ارتدوکس مشرقی، و کلیسای شرقیِ آشوری، بعضی از آن کتاب‌ها را جزء بایبل خود می‌دانند و آن‌ها را کتاب‌های قانونی ثانی نامیده‌اند. اما مسیحیان پروتستان، با این دلیل که این متون جزء متون قانونی یهودیان نبوده‌اند و معمولاً به زبان عبری نوشته نشده‌اند و محتوای آن‌ها توجیه‌گر بعضی از باورهای مسیحیان کاتولیک شده‌اند، این کتاب‌ها را داخل در کتاب‌های قانونی خود نمی‌دانند ولی همچنان آن‌ها را با عنوان متون بیناعهدِینی به‌طور جداگانه چاپ می‌کنند. این متون بر اساس کتاب مقدس اورشلیم عبارتند از: طوبیا، یهودیت، اول مَکّابیان، دوم مَکّابیان، باروک، حکمت سلیمان، یشوع بن سیرا، بخش‌هایی از کتاب اِستِر، و بخش‌هایی از کتاب دانیال.


📌 متون مشکوک و منحول چیستند؟

🔻 متون مشکوک یا پنهان یا مجعول یا اَپوکِریفا اصطلاحی است که در یکی از اطلاقاتش مصداقی تقریباً معادل با متون قانونی ثانی دارد و در کاربرد سنتّی در کلیسای مسیحی به هر آن متنی اطلاق می‌شده است که از متون کراسه‌ای و قانونی مسیحی نبوده‌اند اما همچنان جزء متون دینی و مذهبی یهودی و مسیحی انگاشته می‌شده‌اند. ‌متون مشکوک در اطلاق دیگری نیز به کار می‌رود و آن مجموعه‌ای است پُرتعداد از کتاب‌های یهودی، و اناجیل، کتاب‌های اعمال، رساله‌ها، مکاشفه‌ها، مواعظ، و آموزه‌های مسیحی که در مجموعه‌ی عهد جدید گنجانده نشده‌اند.

🔻 در اطلاق اخیر، متون مشکوک شامل بعضی از متون منحول می‌شود که منحولات و سوداپیگرِفا نیز نامیده می‌شوند. «منحولات» یا «متون منحول» اصطلاحی است که به متونی یهودی یا مسیحی اطلاق می‌شود که نام نویسنده‌ای را بر خود دارند که نگارش متن از او نیست و به‌اشتباه یا عامدانه به نویسنده‌ای نسبت داده شده‌اند که نگارشِ متن از او نیست.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

موضوع‌ها: کلیدهای آسمان و زمین؛ مفهومِ مسیحی از وحی در قرآن.


📖 سوره‌ی شوریٰ، آیه‌ی ۱۲
لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ.
كليدهاى آسمان‌ها و زمين از آنِ اوست. براى هر كس كه بخواهد روزى را گشاده يا تنگ مى‌گرداند. اوست كه بر هر چيزى داناست.

🔻 عبارتِ «مقالید السماوات و الارض» در این آیه احتمالاً پاسخی است به بندهایی از انجیل مَتّیٰ.
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۶، بندهای ۱۸ و ۱۹: اینک [من، عیسی] تو را می‌گویم: تو پِطرُس هستی و کلیسای خویش را بر این سنگ بنا خواهم کرد، و دروازه‌های منزلگه مردگان برابر آن قد نخواهند افراشت. کلیدهای ملکوت آسمان‌ها را بر تو خواهم داد: آنچه را بر زمین بربندی، در آسمان‌ها بربسته خواهد ماند، و آنچه را بر زمین برگشایی،‌ در آسمان‌ها برگشوده خواهد ماند. [پ.س.]


📖 سوره‌ی شوریٰ، آیه‌های ۵۲ و ۵۳
وَ كَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَ لَا الْإِيمَانُ وَ لَـٰكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا نَّهْدِي بِهِ مَن نَّشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴿۵٢﴾ صِرَاطِ اللَّـهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ أَلَا إِلَى اللَّـهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ ﴿۵٣﴾
و همين گونه، روحى از امر خودمان به سوى تو وحى كرديم. تو نمى‌دانستى كتاب چيست و نه ايمان [كدام است؟] ولى آن را نورى گردانيديم كه هر كه از بندگان خود را بخواهيم به وسيله آن راه مى‌نماييم، و به راستى كه تو به خوبى به راه راست هدايت مى‌كنى. ﴿۵۲﴾ راه همان خدايى كه آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آنِ اوست. هش‌دار كه [همه‌] كارها به خدا بازمى‌گردد. ﴿۵٣﴾

🔻 واژه‌ی عربیِ «امر» در اغلبِ ترجمه‌ها و تفسیرها به «فرمان» معنا می‌شود یا به همان صورتِ «امر» آورده می‌شود. اما به نظر می‌آید که «امر» در عربی با واژه‌ی «میمرا» در آرامی هم‌ریشه است. میمرا در زبان آرامی به معنای «کلمه» است. با این معنا، این ترکیب و جمله‌بندی —یعنی هم‌نشینیِ «وحی»، «روح»، و «امر»— می‌توان گفت که در قرآن مفهومی از «وحی» حاضر است که همراه با «کلمه‌ی الهی» و «روح» است. از این رو می‌توان گفت که مفهوم وحی در قرآن با مفهوم وحی در عهد جدید، به‌ویژه انجیل یوحنّا، شباهت دارد. انجیل یوحنّا با این عبارت معروف آغاز می‌شود: "در آغازْ کلمه بود، و کلمه نزد خدا بود، و کلمه خدا بود."

🔻 در آیه‌ی ۵۳ و در آیه‌های دیگری از قرآن، آسمان و زمین از آنِ خدا دانسته می‌شود. این آموزه را می‌توان در سِفر تثنیه از بایبل عبری نیز یافت.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۱۰، بند ۱۴: آسمان‌ها، و آسمان‌های آسمان‌ها، و زمین و هر آنچه در آن است، از آنِ یَهُوَه خدایت است. [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۱ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

موضوع‌: بازگشت عیسی از نشانه‌های آخر‌الزمان


📖 سوره‌ی زُخرُف، آیه‌های ۵۷ تا ۶۱
وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ ﴿۵٧﴾ وَ قَالُوا أَآلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ ﴿۵٨﴾ إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَ جَعَلْنَاهُ مَثَلًا لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ ﴿۵٩﴾ وَ لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَا مِنكُم مَّلَائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ ﴿۶٠﴾ وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَ اتَّبِعُونِ هَـٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ ﴿۶١﴾
و هنگامى كه [در مورد] پسر مريم مثالى آورده شد، بناگاه قوم تو از آن [سخن‌] هِلهِله درانداختند [و اعراض كردند]، ﴿۵۷﴾ و گفتند: «آيا معبودان ما بهترند يا او؟» آن [مثال‌] را جز از راه جدل براى تو نزدند، بلكه آنان مردمى جدل‌پيشه‌اند. ﴿۵۸﴾ [عيسى‌] جز بنده‌اى كه بر وى منت نهاده و او را براى فرزندان اسرائيل سرمشق [و آيتى‌] گردانيده‌ايم نيست. ﴿۵۹﴾ و اگر بخواهيم قطعاً به جاى شما فرشتگانى كه در [روى‌] زمين جانشين [شما] گردند قرار دهيم. ﴿۶۰﴾ و همانا آن، نشانه‌اى براى [فهم‌] رستاخيز است، پس زنهار در آن ترديد مكن، و از من پيروى كنيد؛ اين است راه راست! ﴿۶١﴾

🔻 در این آیه‌ها از عیسی یاد شده است و در آیه‌ی ۶۱ او از «نشانه‌های رستاخیز» دانسته شده است. این آیه نشان‌دهنده‌ی این مطلب است که قرآن با آموزه‌ی مسیحیِ «ظهور مجدد عیسی مسیح به‌عنوان نشانه‌ای بر رستاخیز و قیامت» آشنا بوده است و آن را پذیرفته بوده است. این آیه می‌تواند شاهدی دیگر بر ادعای بعضی از قرآن‌پژوهان باشد که می‌گویند پیامبر اسلام در آغاز مبلّغِ حرکتی اصلاحی از بطن سنّت‌های مسیحی یا مسیهودی (مسیحیانِ یهودی) بوده است و قرآن متنی منتخب و عربی‌شده از متون بایبلی و روایت‌های سنّتیِ عربی برای اعرابِ اُمّی بوده است. سپس این حرکت اصلاحی و این متنِ برآمده در بافتارهای بایبلی، در سیری تاریخی به دین و کتابی مستقل تبدیل شده‌اند؛ همانند آنچه بر عیسی و عهد جدید نسبت به یهودیت و بایبل عبری رفته است.

🔻 در احادیثِ اسلامی نقش عیسی در آخر‌الزمان توسعه یافت و از منشاء مسیحی خود دور شد و با باورهای اسلامی تطبیق یافت: او دجّال را خواهد کُشت؛ صلیب‌ها را خواهد شکست (به معنای پذیرش اسلام به عنوان دین برتر و نفی مسیحیت)؛ خوک‌ها را خواهد کُشت (به معنای نفی تساهلی که در شرع مسیحیت نسبت به شرع یهودیت وجود داشت و در آن گوشت خوک حلال اعلام شده بود)؛ و جهان را زیر پرچم اسلام متحد خواهد کرد.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۲ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 بازگشت عیسی (پیروزی مسیحیت بر شرک). نقاشی اثر گوستاو دورِه، ۱۸۶۸ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: برتریِ قوم بنی‌اسرائیل؛ چشیدنِ مرگ.


📖 سوره‌ی دخان، آیه‌ی ۳۲
وَ لَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ
و به راستی که ایشان [بنی‌اسرائیل‌] را آگاهانه بر جهانیان [هم زمانشان‌] برگزیدیم‌.

🔻 این آیه بازتابِ بندی از سِفر تثنیه در بایبل عبری است.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۷، بند ۶: چرا که قومی مقَدّس از برای یَهُوَه خدایت هستی؛ یَهُوَه خدایت از میان جمله‌ی ملت‌هایی که بر زمین هستند، ترا همچون قوم خود انتخاب کرد. [پ.س.]

🔻 مترجمان و مفسرانِ مسلمان که ظاهر آیه، یعنی برگزیدگیِ بنی‌اسرائیل و برتری‌شان بر جهانیان، با باورهای عقیدتی آن‌ها همراه نبوده است، کوشیده‌اند تا با قیدهایی که در آیه موجود نیست —همچون «هم‌زمانشان»— آیه را قید بزنند. مشابه این معنا، یعنی برگزیدگی و برتری قوم بنی‌اسرائیل بر عالمیان، در آیه‌های ۲ و ۱۲۲ سوره‌ی بقره؛ آیه‌ی ۱۴۰ سوره‌ی اعراف؛ و آیه‌ی ۱۶ سوره‌ی جاثیه نیز آمده است.


📖 سوره‌ی دخان، آیه‌ی ۵۶
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَىٰ وَ وَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ
در آنجا [طعم‌] هیچ مرگی جز مرگ نخستین نچشند، و [خداوند] ایشان را از عذاب دوزخ در امان دارد.

🔻 عبارتِ «چشیدنِ مرگ» اصطلاحی بایبلی در عهد جدید است.
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۶، بند ۲۸: به راستی شما را می‌گویم که اینجا کسانی حاضرند که پیش از دیدنِ پسرِ انسان که با ملکوتِ خویش می‌آید، مرگ را نخواهند چشید. [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل یوحنّا، بخش ۸، بند ۵۲: یهودیان او را گفتند: "اینک می‌دانیم که دیو داری. ابراهیم مرده است و پیامبران نیز مرده‌اند، و تو می‌گویی: «اگر کسی کلام مرا نگاه دارد، هرگز مرگ را نخواهد چشید.»" [پ.س.]


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وپنجم #جزء_بیست‌وپنجم (فرسته‌ی ۳ از ۳)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: نهرهای بهشت؛ سپاهیانِ آسمان.


📖 سوره‌ی محمد، آیه‌ی ۱۵
مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ وَ أَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَ لَهُمْ فِيهَا مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ کَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَ سُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ.
مَثَل بهشتى که به پرهيزگاران وعده داده شده [چون باغى است که‌] در آن نهرهايى است از آبى که [رنگ و بو و طعمش‌] برنگشته؛ و جوي‌هايى از شيرى که مزه‌اش دگرگون نشود؛ و رودهايى از باده‌اى که براى نوشندگان لذتى است؛ و جويبارهايى از انگبين ناب. و در آنجا از هر گونه ميوه براى آنان [فراهم‌] است و [از همه بالاتر] آمرزش پروردگار آنهاست. [آيا چنين کسى در چنين باغى دل‌انگيز] مانند کسى است که جاودانه در آتش است و آبى جوشان به خوردشان داده مى‌شود [تا] روده‌هايشان را از هم فرو پاشد؟

🔻 تصویری که قرآن در این آیه از جوی‌های آب و شیر و خَمر و عسل در بهشت ارائه می‌کند با توصیف سرزمین موعود در بایبل عبری شباهت دارد. در چندین بخش از سِفر خروج، سرزمین موعود به زمینی تشبیه شده است که در آن شیر و شهد روان است.
📚 بایبل عبری، سِفر خروج، بخش ۳، بند ۸: فرود آمدم تا آنان را از دست مصریان برهانم و از این زمین به سوی زمینی حاصلخیز و پهناور برآورم، به سوی زمین یکه در آن شیر و شهد روان است. [پ.س.]


📖 سوره‌ی فتح، ‌آیه‌ی ۷
وَ لِلَّـهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ کَانَ اللَّـهُ عَزِيزًا حَکِيمًا
و سپاهيان آسمان‌ها و زمين از آن خداست، و خدا همواره شکست‌ناپذير سنجيده‌کار است.

🔻 احتمال دارد که عبارت «جنود السماوات» در این آیه و نیز در آیه‌ی ۴ از همین سوره، گرته‌برداری باشد از عبارت عبری «صِوا ها-شاماییم» که معنای آن «سپاه آسمان» است.
📚 بایبل عبری، سِفر تثنیه، بخش ۴،‌ بند ۱۹: چون دیدگان به سوی آسمان برآوری،‌چون خورشید و ماه و اختران و تمامی سپاه آسمان را ببینی،‌ مگذار بدانجا کشیده شوی که برابر آن‌ها به سجده درآیی و آن‌ها را پرستش کنی. [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وششم #جزء_بیست‌وششم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 سپاهیان آسمان. اثر گوستاو دورِه. ۱۸۶۶ میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: مَثَل مؤمنان در انجیل؛ سیری‌ناپذیریِ دوزخ؛ مهمانانِ ابراهیم.


📖 سوره‌ی فتح، آیه‌ی ۲۹
مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّـهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّـهِ وَ رِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَٰلِکَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّـهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَ أَجْرًا عَظِيمًا
محمد پيامبر خداست؛ و کسانى که با اويند، بر کافران، سختگير، با همديگر مهربانند. آنان را در رکوع و سجود مى‌بينى. فضل و خشنودى خدا را خواستارند. علامت آنان بر اثر سجود در چهره‌هايشان است. اين صفت ايشان است در تورات، و مثَل آنها در انجيل چون کشته‌اى است که جوانه خود برآورد و آن را مايه دهد تا ستبر شود و بر ساقه‌هاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آورد، تا از آنان کافران را به خشم دراندازد. خدا به کسانى از آنان که ايمان آورده و کارهاى شايسته کرده‌اند، آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده‌است.

🔻 تمثیلی که در این آیه از پیامبر و همراهان او ارائه شده است اشاره‌ای است به تمثیل معروفِ مَرقُس در عهد جدید است.
📚 عهد جدید، انجیل مَرقُس، بخش ۴، بندهای ۲۶ تا ۲۹: و گفت: "ملکوت خدا به مردی می‌مانَد که تخم در زمین می‌افشاند: خواه خفته اش خواه بیدار، شب و روز دانه روش و نمو می‌کند، و او نمی‌داند چه‌سان. زمین به خود نخست سبزه برمی‌آورد، سپس آنگاه خوشه و سپس بسی گندم در خوشه. و چون محصول آماده گشت، بی‌درنگ داس به دست می‌گیرد، چه موسم درو دررسیده است." [پ.س.]


📖 سوره‌ی ق، آیه‌ی ۳۰
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ
آن روز كه به دوزخ مى‌گوييم: «آيا پر شدى؟» و مى‌گويد: «آيا باز هم هست؟»

🔻 در کیهان‌شناسی سامی یکی از مکان‌های دوزخ در زیرِ زمین است و «شیئول» نامیده می‌شود. این آیه از قرآن با عبارتی درباره‌ی دوزخ در کتابِ «امثال» مشابهت دارد.
📚 بایبل عبری، کتابِ امثال سلیمان، بخش ۳۰، بند ۱۵ و ۱۶: ... چهار چیز که نمی‌گویند کافی است: هاویه، و رحم نازاد، و زمینی که از آب سیر نمی‌شود، و آتش که نمی‌گوید کافی است. [ت.ق.]


📖 ذاریات، آیه‌های ۲۴ تا ۳۰
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ ﴿٢۴﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُّنكَرُونَ ﴿٢۵﴾ فَرَاغَ إِلَىٰ أَهْلِهِ فَجَاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ ﴿٢۶﴾ فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ ﴿٢٧﴾ فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ وَ بَشَّرُوهُ بِغُلَامٍ عَلِيمٍ ﴿٢٨﴾ فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَ قَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ ﴿٢٩﴾ قَالُوا كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ ﴿٣٠﴾
آيا خبر مهمانان ارجمند ابراهيم به تو رسيد؟ ﴿٢۴﴾ چون بر او درآمدند؛ پس سلام گفتند. گفت: «سلام، مردمى ناشناسيد.» ﴿٢۵﴾ پس آهسته به سوى زنش رفت و گوساله‌اى فربه آورد. ﴿٢۶﴾ آن را به نزديكشان برد [و] گفت: «مگر نمى‌خوريد؟» ﴿٢۷﴾ و از آنان احساس ترسى كرد. گفتند: «مترس.» و او را به پسرى دانا مژده دادند. ﴿٢۸﴾ و زنش با فريادى سر رسيد و بر چهره خود زد و گفت: «زنى پير نازا [چگونه بزايد]؟» ﴿٢۹﴾ گفتند: «پروردگارت چنين فرموده است. او خود حكيم داناست.» ﴿۳۰﴾

🔻 روایتِ ورودِ فرشتگان بر ابراهیم و همسرش ساره در قرآن را می‌توان در نوشته‌های گوناگونی از متون بایبلی و پسابایبلی یافت. عبارتِ «قَوْمٌ مُّنكَرُونَ» احتمالاً بازتاب‌دهنده‌ی باوری پذیرفته‌شده در میان یهودیان است که مهمانان ابراهیم را سه مرد می‌دانستند که در اصل سه فرشته بوده‌اند: میکائیل، جبرئیل، و رَفائیل.
📚 متون پسابایبلی، تَلمود، باوا مِتصیا، ۸۶ب: آن سه مرد که بودند: میکائیل، جبرئیل، و رَفائیل. میکائیل آمد تا خبر [آمدنِ اسحاق] را به ساره بدهد؛ رفائیل [آمد] تا ابراهیم را شفا ببخشد؛ و جبرئیل [آمد] تا تا سدوم (شهری که لوط در آن ساکن بوده است) را زیر و زِبَر کند. [ز.م.]

🔻 آیه‌ی ۲۷ بازتاب دهنده‌ی سنّتی میدارشی است که طبق آن مهمانان ابراهیم دست به خوراک نمی‌بردند چون فرشته‌اند (بنگرید به تفسیرِ سِفر پیدایش، بخش ۴۶، بند ۱۴).


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وششم #جزء_بیست‌وششم (فرسته‌ی ۲ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍1
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: هدفِ خلقت انس و جن؛ طور و کوه سینا؛ نردبانِ آسمان.


📖 سوره‌ی ذاریات، آیه‌های ۵۶ و ۵۷
وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ﴿۵۶﴾ مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَ مَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ ﴿۵٧﴾
و جن و انس را نيافريدم جز براى آنكه مرا بپرستند. ﴿۵۶﴾ از آنان هيچ روزيى نمى‌خواهم، و نمى‌خواهم كه مرا خوراك دهند. ﴿۵٧﴾

🔻 مقایسه کنید با:
📚 کتاب اول سموئیل، بخش ۱۵، بند ۲۲: لیک سموئیل گفت: "آیا یَهُوَه از قربانی‌های سوختنی و قربانی‌های ذبح‌کردنی همانند اطاعت از کلام یَهُوَه خشنود می‌گردد؟ آری، اطاعت بهتر از قربانی ذبح‌کردنی است، فرمانبرداری برتر از پیه قوچ‌ها است." [پ.س.]


📖 سوره‌ی طور، آیه‌ی ۱
وَالطُّورِ
سوگند به طور.

🔻 «طور» در زبان عربی به معنای «کوه» است. مفسران و مترجمان «طور» در این آیه را اشاره به کوهِ «سینا» می‌دانند. این تلقی کاملاً درست است، زیرا «طور» ریشه در واژه‌ی «طورا» در زبان آرامی دارد که مسیحیان و یهودیان آن را برای اشاره به «کوه سینا» استفاده می‌کرده‌اند.


📖 سوره‌ی طور، آیه‌ی ۳۸
أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ
آيا نردبانى دارند كه بر آن [بر شوند و] بشنوند؟ پس بايد شنونده آنان برهانى آشكار بياورد.

🔻 این آیه یکی از آیه‌هایی است که آشکارا نشان‌دهنده‌ی پیروی قرآن از کیهان‌شناسی مردمان هم‌عصر خودش در دوران پساباستان بوده است. طبق کیهان‌شناسیِ مردمانِ پساباستان در سرزمین‌های اطراف مدیترانه، بعضی از انسان‌های مهذّب می‌توانسته‌اند با طناب‌ها (أسباب) یا نردبان (سُلَّم) به فرازِ سقف آسمان بالا بروند و از گنبدِ آسمان بگذرند و سخنان خدا و فرشتگان را بشنوند و آن را برای آدمیان بر روی زمین همچون پیام بیاورند. در این آیه به نقش «نردبان» اشاره شده است و در آیه‌های دیگری در قرآن این باورِ کیهان‌شناختیِ پساباستانی به «أسباب» یا «طناب‌های آسمانی» نیز نسبت داده شده است (بنگرید به سوره‌ی بقره، آیه‌ی ۱۶۶؛ سوره‌ی حج، آیه‌ی ۱۵؛ سوره‌ی ص، آیه‌ی ۱۰؛ و سوره‌ی غافر آیه‌های ۳۶ و ۳۷).

🔻 کوین فُن بِلَدِل در مقاله‌ی «طناب‌های آسمانی و مرجعیت پیامبرانه در قرآن و بافتارِ پساباستانیِ آن» کوشیده است تا نشان دهد بر خلاف نظر مفسران مسلمان —که واژه‌ی «أسباب» در قرآن را به معنای وسیله، سررشته، و راه گرفته‌اند— أسباب در کیهان‌شناسی بایبلی-قرآنی معنایی ویژه دارد و در زمانه‌ی پساباستان و زمینه‌ی سرزمین‌های غرب آسیا به معنای «طناب‌های آسمانی» بوده است. بنا بر آن باورها، با طناب‌های آسمانی می‌شده است به اذن خدا بر سقفِ گنبدِ آسمان، یعنی جایگاه خدا، بالا رفت. أسباب یا همان طناب‌های آسمانی یکی از ویژگی‌های کیهان‌شناسی قرآن است که پیام‌آورانِ راستین با آن‌ها به‌طور جسمانی یا روحانی به آسمان بَر می‌شوند و از آن‌جا پیام می‌آورند. این باور، مشابه باوری است که در میان مردم سرزمین‌های اطراف مدیترانه و میان‌رودان در دوران باستان نسبت به توانایی انسان‌های مهذّب وجود داشته است. تمسک به تواناییِ بالا رفتن به آسمان با چنین طناب‌هایی نقشِ ایجاد مرجعیت برای پیامبران و صدقِ سخنانشان در برابر شکّاکان را نیز ایفاء می‌کرده است.

🔻 این باور را می‌توان در رؤیای ایوب در سِفر پیدایش نیز پی گرفت، که در خواب می‌بیند فرشتگان با نردبانی از آسمان پایین می‌آیند و بالا می‌روند.
📚 بایبل عبری، سِفر پیدایش، بخش ۲۸، بندهای ۱۰ تا ۱۲: یعقوب بِئْرشِبَع را ترک گفت و رهسپار حَران گشت. بر حسب اتفاق، به مکانی رسید و شب را آنجا سپری کرد،‌ چرا که خورشید غروب کرده بود. یکی از سنگ‌های آن مکان را برگرفت و زیر سر خویش نهاد و در آن مکان بخُفت. خوبی بدید: اینک نردبانی بر زمین برپا گشته بود که سر آن به آسمان می‌رسید، و فرشتگان خدا از آن بالا و پایین می‌رفتند. [پ.س.]

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وهفتم #جزء_بیست‌وهفتم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🖼 نردبان یعقوب (فرشتگان با نردبان از آسمان فرود می‌آیند و بالا می‌روند). اثر نیکولاس دیپره. سده‌ی شانزدهم میلادی.

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍1
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: سدرة المنتهی: درخت یا صورت فلکی؛ شباهتِ سوره‌ی رحمان و مزمور ۱۳۶؛ خدایِ اوّل و آخر.


📖 سوره‌ی نجم، آیه‌های ۱۳ تا ۱۶
وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَىٰ ﴿١٣﴾ عِندَ سِدْرَةِ الْمُنتَهَىٰ ﴿١۴﴾ عِندَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَىٰ ﴿١۵﴾ إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَىٰ ﴿١۶﴾
و قطعاً بار ديگرى هم او را ديده است، ﴿١٣﴾ نزديك سدرالمنتهى، ﴿١۴﴾ در همان جا كه جنةالمأوى است. ﴿١۵﴾ آنگاه كه درخت سدر را آنچه پوشيده بود، پوشيده بود. ﴿١۶﴾

🔻 «رؤیت دیگر» در آیه‌ی ۱۴، و توصیفِ درختِ سدر، با توصیفی که اِفرام سوری از بهشت در کتابش آورده است شباهت دارد. اِفرام درختی را در بهشت توصیف می‌کند که همچون پرده‌ای مُقدّس برای جداکردن دو سطح از بهشت کاشته شده است.
📚 سروده‌هایی در باب بهشت: در میانه‌ی بهشت خداوند درختِ دانش را کاشته است، تا پایین را از بالا،‌ و جایگاه مُقدّس را از قُدس الاقداس جدا کند. [ز.م.]

🔻 در همین زمینه، احمد پاکتچی در مقاله‌ای نوآورانه با رویکردِ فرهنگی-گفتمانی و با استفاده از روش‌های ریشه‌شناختی به بررسی مفهوم سدرة المنتهی نزد اعراب پرداخته است و با بررسی باورهایِ کیهان‌شناختیِ مردمانِ آستانه‌ی ظهور قرآن، سدرة المنتهی را نه یک درخت در بهشت، بلکه یک صورتِ فلکی می‌داند که اعراب آن را در دورترین بخشِ مرئیِ آسمانِ شب می‌دیده‌اند و امروزه با صورت فلکیِ آندرومدا مطابقت دارد. بنگرید به:
📗 پاکتچی، احمد. "بازخوانی مفهوم «سدرة المنتهی» با رویکرد گفتمانی." مطالعات تاریخی قرآن و حدیث ۵۸ (۱۳۹۴): ۷–۴۶.


📖 سوره‌ی رحمن

🔻 بنابر آنچه بعضی از قرآن‌پژوهان، همچون هِینریش اشپایِر و اَنجِلیکا نُیْوِرت، گفته‌اند، سوره‌ی رحمن ارتباط وثیقی با مزمور ۱۳۶ از کتابِ مزامیر در بایبل عبری دارد. این ارتباط هنگامی بیشتر آشکار می‌شود که به نقش عبارتِ تکرارشونده‌ی «فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ» که «آلاء» (به معنای «نعمت») درآن نقش محوری دارد و عبارت مشابه آن در مزمورِ ۱۳۶ یعنی «زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است» که «رحمت» در آن نقش محوری دارد توجه شود. همچنین، هر دو متن مضامین مشترکی درباره‌ی قدرت و رحمت الهی دارند.

🔻 سوره‌ی رحمن و مزمور ۱۳۶ در تقطیع عبارات نیز شباهت دارند .در هر دو متن، در مواردی عبارات پیش از آنکه معنایشان کامل شود یا توصیفاتشان پایان یابد قطع می‌شوند و پس از آنکه عبارت تکرارشونده ذکر می‌شود (در قرآن «فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ» و در مزمور «زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است») ‌عبارت در آیه/بند بعدی ادامه پیدا می‌کند.
📚 بایبل عبری، مزامیر،‌ مزمور ۱۳۶، بندهای ۵ تا ۹، و ۲۵ تا ۲۶:
او که آسمان‌ها را به حکمت آفرید، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
او را که زمین را بر آب‌ها گسترانید، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
او را که نیّرهای بزرگ آفرید، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
آفتاب را برای سلطنت روز، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
ماه و ستارگان را برای سلطنت شب، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
که همه‌ی بشر را روزی می‌دهد، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است.
خدای آسمان‌ها را حمد گویید، زیرا که رحمت او تا ابدالآباد است. [ت.ق.]


📖 سوره‌ی حدید،‌ آیه‌ی ۳
هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
اوست اول و آخر و ظاهر و باطن، و او به هر چيزى داناست.

🔻 این آیه که یکی از معروف‌ترین آیه‌های قرآن است با بندهایی از بایبل عبری و بندِ بسیار مشهوری از مکاشفه‌ی یوحنّا در عهد جدید شباهت دارد.
📚 بایبل عبری، اِشَعْیا، بخش ۴۴، بند ۶: خداوند که پادشاه اسرائیل و یَهُوَه صبایوت که ولیّ ایشان است چنین می‌گوید: من اوّل هستم و من آخر هستم و غیر از من خدایی نیست. [ت.ق.]
📚 عهد جدید، مکاشفه‌ی یوحنّا، بخش ۲۲، بند ۱۳: من الف (آلفا) و ی (اُمِگا)،‌ اوّل و آخر، آغاز و انجام هستم. [پ.س.]


📗 بخشی از مطالب این فرسته از منبع زیر برگرفته شده‌اند:
Reynolds, Gabriel Said. The Qur’an and the Bible: Text and Commentary. New Haven: Yale University Press, 2018.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وهفتم #جزء_بیست‌وهفتم (فرسته‌ی ۲ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ قرآن و بافتار بایبلی آن

📌 موضوع‌ها: حدود الله؛ فروپاشاندن و جابه‌جایی کوه‌ها با قرآن.


📖 سوره‌ی مجادله، آیه‌ی ۴
فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا فَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ذَٰلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّـهِ وَرَسُولِهِ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّـهِ وَ لِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ
و آن كس كه [بر آزادكردن بنده‌] دسترسى ندارد، بايد پيش از تماس [با زن خود] دو ماه پياپى روزه بدارد؛ و هر كه نتواند، بايد شصت بينوا را خوراك بدهد. اين [حكم‌] براى آن است كه به خدا و فرستاده او ايمان بياوريد، و اين است حدود خدا. و كافران را عذابى پردرد خواهد بود.

🔻 واژه‌ی «حدود» در عبارت «حدود الله» این آیه و در آیه‌های دیگر از قرآن هم به معنای «محدوده» و هم به معنای «قوانین» می‌تواند باشد. این عبارت بازتابی است از عبارتِ عِبری «حُکّات» (חֻקַּת) که به معنای «مرزها» و «قوانین» است.
📚 بایبل عبری، سِفر لاویان، بخش ۱۸، بند ۴: رسوم مرا به کار بندید و قوانین (חֻקַּת) مرا نگاه دارید و طبق آن‌ها رفتار کنید. من یَهُوَه خدای شما هستم. [پ.س.]


📖 سوره‌ی حشر، آیه‌ی ۲۱
لَوْ أَنزَلْنَا هَـٰذَا الْقُرْآنَ عَلَىٰ جَبَلٍ لَّرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللَّـهِ وَ تِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
اگر اين قرآن را بر كوهى فرومى‌فرستاديم، يقيناً آن [كوه‌] را از بيم خدا فروتن [و] از هم‌پاشيده مى‌ديدى. و اين مَثَلها را براى مردم مى‌زنيم، باشد كه آنان بينديشند.

🔻 قرآن در این آیه و آیه‌های متعدد دیگری از «جابه‌جایی کوه‌ها» سخن می‌گوید (بنگرید به رعد:۳۱، کهف:۴۷، طور:۱۰، نبأ:۲۰، و تکویر:۳). این ادعا در قرآن با ادعایی مشابه در انجیل‌های مَتّیٰ و مَرقُس از زبان عیسی مشابهت دارد.
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۱۷، بند ۲۰: ایشان را گفت: "از آن روی که کم‌ایمان هستید. چه به راستی شما را می‌گویم که اگر به در دانه‌ی خردلی ایمان داشتید و این کوه را می‌گفتید که از اینجا به آنجا نقل مکان کند،‌ می‌کرد و هیچ کاری بر شما محال نبود." [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل مَتّیٰ، بخش ۲۱، بند ۲۱: عیسی ایشان را پاسخ گفت: "به راستی شما را می‌گویم که اگر ایمانی داشته باشید که شک بدان رخنه نکند،‌ نه تنها آن کاری را خواهید کرد که اینک با درخت انجیر کردم، بلکه حتی اگر به این کوه بگویید: «از جای کَنده شو و به دریا درافکنده شو»، چنین خواهد شد." [پ.س.]
📚 عهد جدید، انجیل مَرقُس، بخش ۱۱، بند ۲۳: به راستی شما را می‌گویم که اگر کس به این کوه بگوید: «از جای کَنده شو و به دریا درافکنده شو»، و اگر در دل خویش شک نکند، بلکه ایمان داشته باشد که آنچه می‌گوید خواهد شد، این به او عطا خواهد گشت.

#بایبل #قرآن #رمضان #روز_بیست‌وهشتم #جزء_بیست‌وهشتم (فرسته‌ی ۱ از ۲)

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes