🗿روایتِ سنگنبشتهها (۱)
🔅 شناسه
نشانک: RSIS 126
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: تلّ الذَّبیع / وادی السَّمین / سوریه
موقعیت: ۳۲.۷۲۶۵۱۷ عرض جغرافیایی و ۳۷.۴۳۴۸۶۳ طول جغرافیایی
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۲۰۰۶ میلادی
کاشف: Schirin Faisal Rawan
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: نَسَب + روایت + دعا و نفرین
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
l ʾlwqr bn yʿmr bn ḏkr bn grmʾl w wgm ʿl-mġny w ʿl-ṣʿd w ḥyy l-ḏ yqrʾ h-ktb w ʿwr l-m ʿwr
نویسه‌گردانی با نویسه‌های گسسته‌ی عربی:
ل الوقر بن یعمر بن ذکر بن جرمال و وجم عل–مغنی و عل–صعد و حیی ل–ذ یقرا ه–کتب و عور ل–م عور
نویسه‌گردانی با نویسه‌های پیوسته‌ی عربی:
لالوقر بن یعمر بن ذکر بن جرمال، و وجم عل–مغنی و عل–صعد، و حیی ل–ذ یقرا ه–کتب و عور ل–م عور
ترجمه به فارسی:
[این متن نوشته شد] به‌دستِ الوقر پسر یعمر پسر ذکر پسر جرمال؛ و سوگواری کرد [یا سنگ‌ها را بر سر گور گردآورد] از برای مغنی و از برای صعد؛ و دیر زیاد هرآن‌کس که این کتیبه را بخوانَد، و کور بادا هرآن‌که آن را بزُدایَد.
🔅 نکته‌ها
۱. حرف تعریف در زبان عربی کهن و سنگ‌نبشته‌های صفایی عمدتاً «ه» است که می‌توان آن را «ها» تلفظ کرد، مانند حرف تعریف «ها» در عِبری. البته با فراوانی بسیار کمتری حرف‌های تعریف «ا»، «ال»، و «هن» نیز در سنگنبشتهها دیده می‌شوند.
۲. واژه‌‌ها و ریشه‌های «وجم» در معنای سوگواری کردن یا گردآوردن سنگ بر سر قبر؛ «حیی» در معنای زیستن؛ «کتب» در معنای نگاشتن؛ و «عور» در معنای کور شدن چشم و در معنای زدودن و آلودن در این سنگ‌نبشته به زبانِ عربی کهن مشاهده می‌شوند که در عربی کلاسیک نیز به همین معانی استفاده می‌شوند.
۳. نویسنده‌ی این سنگ‌نبشته در بندِ پایانی متن صنعت ایهام به کار برده است و واژه‌ی «عور» را در دو معنای کور شدن و زُدودن استفاده کرده است.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #RSIS_126 #Schirin_Rawan
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔅 شناسه
نشانک: RSIS 126
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: تلّ الذَّبیع / وادی السَّمین / سوریه
موقعیت: ۳۲.۷۲۶۵۱۷ عرض جغرافیایی و ۳۷.۴۳۴۸۶۳ طول جغرافیایی
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۲۰۰۶ میلادی
کاشف: Schirin Faisal Rawan
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: نَسَب + روایت + دعا و نفرین
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
l ʾlwqr bn yʿmr bn ḏkr bn grmʾl w wgm ʿl-mġny w ʿl-ṣʿd w ḥyy l-ḏ yqrʾ h-ktb w ʿwr l-m ʿwr
نویسه‌گردانی با نویسه‌های گسسته‌ی عربی:
ل الوقر بن یعمر بن ذکر بن جرمال و وجم عل–مغنی و عل–صعد و حیی ل–ذ یقرا ه–کتب و عور ل–م عور
نویسه‌گردانی با نویسه‌های پیوسته‌ی عربی:
لالوقر بن یعمر بن ذکر بن جرمال، و وجم عل–مغنی و عل–صعد، و حیی ل–ذ یقرا ه–کتب و عور ل–م عور
ترجمه به فارسی:
[این متن نوشته شد] به‌دستِ الوقر پسر یعمر پسر ذکر پسر جرمال؛ و سوگواری کرد [یا سنگ‌ها را بر سر گور گردآورد] از برای مغنی و از برای صعد؛ و دیر زیاد هرآن‌کس که این کتیبه را بخوانَد، و کور بادا هرآن‌که آن را بزُدایَد.
🔅 نکته‌ها
۱. حرف تعریف در زبان عربی کهن و سنگ‌نبشته‌های صفایی عمدتاً «ه» است که می‌توان آن را «ها» تلفظ کرد، مانند حرف تعریف «ها» در عِبری. البته با فراوانی بسیار کمتری حرف‌های تعریف «ا»، «ال»، و «هن» نیز در سنگنبشتهها دیده می‌شوند.
۲. واژه‌‌ها و ریشه‌های «وجم» در معنای سوگواری کردن یا گردآوردن سنگ بر سر قبر؛ «حیی» در معنای زیستن؛ «کتب» در معنای نگاشتن؛ و «عور» در معنای کور شدن چشم و در معنای زدودن و آلودن در این سنگ‌نبشته به زبانِ عربی کهن مشاهده می‌شوند که در عربی کلاسیک نیز به همین معانی استفاده می‌شوند.
۳. نویسنده‌ی این سنگ‌نبشته در بندِ پایانی متن صنعت ایهام به کار برده است و واژه‌ی «عور» را در دو معنای کور شدن و زُدودن استفاده کرده است.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #RSIS_126 #Schirin_Rawan
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🗿روایتِ سنگنبشتهها (۲)
🔅 شناسه
نشانک: LP 180
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: السُّوَیداء / سوریه
موقعیت: ۳۲.۸۴۴۲۷۵ عرض جغرافیایی و ۳۷.۱۹۵۷۵۰ طول جغرافیایی
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۱۹۰۴ میلادی (عکسی در دست نیست)
کاشف: اِنو لیتمان / Ludwig Richard Enno Littmann
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: نَسَب + روایت + دعا و نفرین
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
l msk bn ẓnnʾl bn nr bn yʿmr w trwḥ l-yśrq l-mdbr f h lt mʿdt w slm m-śnʾ
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی گسسته:
ل م‌س‌ک ظننال بن نر بن یعمر و تروح ل–یشرق ل–مدبر ف ه ل‌ت م‌ع‌د‌ت و سلم م–ش‌ن‌ا
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی پیوسته و آواگذاری‌شده:
لِمسک بِن ظننال بِن نر بِن یعمر و تَرَوَّحَ لِیُشْرِق لِمَدبَر فَ–ها–لات مَعادَت و سَلِمَ مِ–شانِئ
ترجمه به فارسی:
[این متن نوشته شد] به‌دستِ لمسک پسر ظننال پسر نر پسر یعمر؛ و شبانه روانه شد به سوی بیابان؛ پس ای لات [تأمین کن] بازگشت و سلامت از دشمن را.
🔅 نکته‌ها
۱. خط صفایی که برای نگاشتنِ زبان‌ها و گویش‌های گوناگونی از عربیِ کهن در جنوبِ شام و شمالِ عربستان به‌کار می‌رفته است، مانند بسیاری از دیگر خطوط سامیِ جنوبی، فقط صامت‌ها (همخوان‌‌ها/بی‌صداها) را می‌نگاشته است، و مصوِّت‌ها (واکه‌ها/صدادارها) نگاشته نمی‌شده‌اند. نویسه‌هایی که معادلِ حروف «ا»، «و»، و «ی» بوده‌اند (و در عربی کلاسیک مصوِّت/واکه/صدادار تلقّی می‌شوند) در خط صفایی مصوّت نبوده‌اند و حتی حاملِ مصوّت‌ها نیز محسوب نمی‌شده‌اند (یعنی «اُم قرائات» یا «مَتِر لِکتیونیس Mater lectionis» نبوده‌اند؛ نقشی که این سه حرف بعداً در عربی کلاسیک به خود گرفتند). بنابراین، در آوانویسی آن نویسه‌ای از خطِ صفایی که اکنون برابر با «الف» در عربی کلاسیک است می‌توان از «ا»، «و»، یا «ی» استفاده کرد. این انتخاب به شناسایی درست واژه و بافتار سخن وابسته است و درجه‌ای از احتمال را با خود خواهد داشت.
۲. نام خدای «لات» در سنگ‌نبشته آمده است. این نام بعداً در عربیِ قرآنی به «اللَّات» تبدیل می‌شود. واژه‌های «تروح» از ریشه‌ی روح در معنای رفتنِ شبانه؛ «یشرق» از ریشه‌ی ش‌رق ر معنای سفر به بیابان؛ «مَعادِت» از ریشه‌ی ع‌ود در معنای بازگشتن؛ «سلم» از ریشه‌ی سلم در معنای امنیت و سلامتی؛ و «شانئ» از ریشه‌ی ش‌ن‌ء در معنای دشمنی کردن در این سنگ‌نبشته به زبانِ عربی کهن مشاهده می‌شوند که در عربی کلاسیک نیز به همین معانی استفاده می‌شوند.
۳. واژه‌ی «مدبر» (یعنی بیابان) در این سنگ‌نبشته در همان آوا و معنایی به‌کار رفته است که در عِبری بایبلی استفاده می‌شده است. برای نمونه، نخستین بند از چهارمین سِفر در توراه در بایبل عبری همین واژه را در خود دارد، که از قضا در سنّت یهودی این سِفر به همین نام یعنی «بِمیدبَر» نامیده می‌شود (هرچند نام کنونی آن یعنی «اَعداد» ریشه‌ای یونانی دارد). در این بند از بایبل عبری، از ریشه‌ی «د‌ب‌ر» دو واژه در دو معنا آمده است که بررسیِ صنعت و ظرافت نهفته در آن بیرون از این یادداشت است.
بنگرید به بایبلِ عبری، توراه، سِفرِ اَعداد، فصل ۱، بند ۱
متن به خط عبری: וַיְדַבֵּר יְהֹוָה אֶל־מֹשֶׁה בְּמִדְבַּר סִינַי
آوانویسیِ عِبری با نویسه‌های فارسی: وَیِدَبِر یهوه اِل-مُشِه بِمیدبَر سینایی
ترجمه‌ی فارسی: و سخن گفت یهوه با موسیٰ در بیابانِ سینا
مایکِل مَک‌دانِلد، پژوهشگر و کتیبه‌شناس برجسته، مدلولِ «مدبر» در سنگ‌نبشته‌های صفایی را «بادیة الحَماد» در جنوبِ سوریه می‌داند که در شمالِ منطقه‌ی «حَرّه» در شمالِ اردنِ کنونی واقع می‌شود.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #RSIS_126 #Schirin_Rawan #Ahmad_AlJallad
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔅 شناسه
نشانک: LP 180
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: السُّوَیداء / سوریه
موقعیت: ۳۲.۸۴۴۲۷۵ عرض جغرافیایی و ۳۷.۱۹۵۷۵۰ طول جغرافیایی
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۱۹۰۴ میلادی (عکسی در دست نیست)
کاشف: اِنو لیتمان / Ludwig Richard Enno Littmann
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: نَسَب + روایت + دعا و نفرین
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
l msk bn ẓnnʾl bn nr bn yʿmr w trwḥ l-yśrq l-mdbr f h lt mʿdt w slm m-śnʾ
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی گسسته:
ل م‌س‌ک ظننال بن نر بن یعمر و تروح ل–یشرق ل–مدبر ف ه ل‌ت م‌ع‌د‌ت و سلم م–ش‌ن‌ا
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی پیوسته و آواگذاری‌شده:
لِمسک بِن ظننال بِن نر بِن یعمر و تَرَوَّحَ لِیُشْرِق لِمَدبَر فَ–ها–لات مَعادَت و سَلِمَ مِ–شانِئ
ترجمه به فارسی:
[این متن نوشته شد] به‌دستِ لمسک پسر ظننال پسر نر پسر یعمر؛ و شبانه روانه شد به سوی بیابان؛ پس ای لات [تأمین کن] بازگشت و سلامت از دشمن را.
🔅 نکته‌ها
۱. خط صفایی که برای نگاشتنِ زبان‌ها و گویش‌های گوناگونی از عربیِ کهن در جنوبِ شام و شمالِ عربستان به‌کار می‌رفته است، مانند بسیاری از دیگر خطوط سامیِ جنوبی، فقط صامت‌ها (همخوان‌‌ها/بی‌صداها) را می‌نگاشته است، و مصوِّت‌ها (واکه‌ها/صدادارها) نگاشته نمی‌شده‌اند. نویسه‌هایی که معادلِ حروف «ا»، «و»، و «ی» بوده‌اند (و در عربی کلاسیک مصوِّت/واکه/صدادار تلقّی می‌شوند) در خط صفایی مصوّت نبوده‌اند و حتی حاملِ مصوّت‌ها نیز محسوب نمی‌شده‌اند (یعنی «اُم قرائات» یا «مَتِر لِکتیونیس Mater lectionis» نبوده‌اند؛ نقشی که این سه حرف بعداً در عربی کلاسیک به خود گرفتند). بنابراین، در آوانویسی آن نویسه‌ای از خطِ صفایی که اکنون برابر با «الف» در عربی کلاسیک است می‌توان از «ا»، «و»، یا «ی» استفاده کرد. این انتخاب به شناسایی درست واژه و بافتار سخن وابسته است و درجه‌ای از احتمال را با خود خواهد داشت.
۲. نام خدای «لات» در سنگ‌نبشته آمده است. این نام بعداً در عربیِ قرآنی به «اللَّات» تبدیل می‌شود. واژه‌های «تروح» از ریشه‌ی روح در معنای رفتنِ شبانه؛ «یشرق» از ریشه‌ی ش‌رق ر معنای سفر به بیابان؛ «مَعادِت» از ریشه‌ی ع‌ود در معنای بازگشتن؛ «سلم» از ریشه‌ی سلم در معنای امنیت و سلامتی؛ و «شانئ» از ریشه‌ی ش‌ن‌ء در معنای دشمنی کردن در این سنگ‌نبشته به زبانِ عربی کهن مشاهده می‌شوند که در عربی کلاسیک نیز به همین معانی استفاده می‌شوند.
۳. واژه‌ی «مدبر» (یعنی بیابان) در این سنگ‌نبشته در همان آوا و معنایی به‌کار رفته است که در عِبری بایبلی استفاده می‌شده است. برای نمونه، نخستین بند از چهارمین سِفر در توراه در بایبل عبری همین واژه را در خود دارد، که از قضا در سنّت یهودی این سِفر به همین نام یعنی «بِمیدبَر» نامیده می‌شود (هرچند نام کنونی آن یعنی «اَعداد» ریشه‌ای یونانی دارد). در این بند از بایبل عبری، از ریشه‌ی «د‌ب‌ر» دو واژه در دو معنا آمده است که بررسیِ صنعت و ظرافت نهفته در آن بیرون از این یادداشت است.
بنگرید به بایبلِ عبری، توراه، سِفرِ اَعداد، فصل ۱، بند ۱
متن به خط عبری: וַיְדַבֵּר יְהֹוָה אֶל־מֹשֶׁה בְּמִדְבַּר סִינַי
آوانویسیِ عِبری با نویسه‌های فارسی: وَیِدَبِر یهوه اِل-مُشِه بِمیدبَر سینایی
ترجمه‌ی فارسی: و سخن گفت یهوه با موسیٰ در بیابانِ سینا
مایکِل مَک‌دانِلد، پژوهشگر و کتیبه‌شناس برجسته، مدلولِ «مدبر» در سنگ‌نبشته‌های صفایی را «بادیة الحَماد» در جنوبِ سوریه می‌داند که در شمالِ منطقه‌ی «حَرّه» در شمالِ اردنِ کنونی واقع می‌شود.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #RSIS_126 #Schirin_Rawan #Ahmad_AlJallad
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🗿سنگنبشتهها (۲)
نشانک: LP 180
فهرست‌شده در: OCIANA
@anqanotes
نشانک: LP 180
فهرست‌شده در: OCIANA
@anqanotes
👍1
🗿روایتِ سنگنبشتهها (۳)
🔅 شناسه
نشانک: KRS 756
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: المَفرَق / اُردُن
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۱۹۸۹ میلادی
کاشف: جِرالدین کینگ / Geraldine Margaret Harmsworth King
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: روایت + دعا
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
ḏbḥ f h śʿhqm slm [m] ʿl-h-ʾbl mtʿt l-mdbr
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی گسسته:
ذبح ف ه ش‌ع‌ه‌ق‌م [م] عل–ه–ا‌ب‌ل م‌ت‌ع‌ت ل–مدبر
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی پیوسته و آواگذاری‌شده:
ذَبَحَ فَ–ها–شیع-ها-قّوَم سَلِمَ [مَ] عَل–ها-اِبِل مَتاعَت لِمَدبَر
ترجمه به فارسی:
[او] حیوانی را قربانی کرد، پس شَیع ها-قَّوم [خدای حامی مردمان] آنچه بر پشتِ شتر است را حفاظت کناد، که توشه‌ای است برای بیابان.
🔅 نکته‌ها
۱. در سنگنبشتهها به خط صفایی قربانی حیوانات برای خدایان زیر انجام شده است (به ترتیب فراوانیِ تعداد سنگنبشتهها از زیاد به کم):
- بَعل‌سَمین یا بَعل‌سَمای (خدای آسمان و خدای باران)
- جَدّ-ضف (جَدّ خدایِ خاندانِ ضف؛ قیاس کنید با قرآن، سوره‌ی جنّ، آیه‌ی ۳: وَأَنَّهُ تَعَالَىٰ جَدُّ رَبِّنَا)
- شَیع ها-قَوم (خدایی نَبَطی به معنای حامیِ مردمان)
- رَضی
- عَزَز
۲. ریشه‌ی «ذبح» در معنای قربانی‌کردن و کشتن حیوانات برای مقاصد دینی و مذهبی به شکل مشابه یا نزدیک در بیشتر زبان‌های سامی موجود است: «زب‌ح» در کنعانی، «دب‌ح» در آرامی، «دب‌ح» در اوگاریت، و «ذبح» در عربستانیِ جنوبیِ کهن. البته در سنگنبشتهها به خط صفایی از فعل‌های هم‌معنا با «ذبح» نیز با فراوانی کمتری استفاده شده است: ریشه‌ی «ص‌م‌ی» و ریشه‌ی «هرق» که در اصل به معنای ریختن است و بر قربانی‌کردن و ریختن خون قربانی دلالت دارد (سنّتی متنوع و گسترده در دوران باستان که خون، آب، یا شراب را به‌نشانه‌ی تقرب به خدایان بر زمین می‌ریخته‌اند، و در عربی کلاسیک نیز «هرق الماء» در همین معناست).
۳. از برخی سنگنبشتهها به خط صفایی می‌توان دریافت که قربانی پس از ذبح بعضاً سوزانده می‌شده است، که مشابه سنّت قربانیِ سوختنی در بایبل عبری و بسیاری دیگر از سنّت‌‌های دینی است.
۴. در سنگنبشتهها به خط صفایی، آنجا که نوعِ حیوانِ ذبح‌شده مشخص شده فقط از شتر نام برده شده است. البته این مطلب به این معنا نیست که حیوان‌های دیگر برای مقاصد دینی و مذهبی ذبح نمی‌شده‌اند بلکه احتمالاً چون شتر حیوانی ارزشمند و گران‌قیمت بوده است در سنگ‌نبشته آمده است.
۵. سنّت قربانی حیوانات برای مقاصد دینی و مذهبی در دوران باستان در خاورنزدیک بسیار گسترده بوده است و به اسلام نیز راه یافته است. برای دسترسی به کتابی تازه درباره‌ی سنّت ذبح و قربانی در دوران باستان متأخر در خاور نزدیک و در عربستان پیشااسلامی و آغازِ اسلام بنگرید به کتابی که پیش از این در این فرسته در عنقاء با عنوان «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» نوشته‌ی برَنِن ویلِر معرفی شده است.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #KRS_756 #Geraldine_King #Ahmad_AlJallad
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔅 شناسه
نشانک: KRS 756
فهرست‌شده در: OCIANA
مکان: المَفرَق / اُردُن
زمان نگارش: نامشخص (زمانی میان سده‌ی ۳ پیش از میلاد تا سده‌ی ۴ میلادی)
زمان کشف: ۱۹۸۹ میلادی
کاشف: جِرالدین کینگ / Geraldine Margaret Harmsworth King
🔅 خط و زبان و متن
خطِ سنگ‌نبشته: صَفايی (Safaitic)
زبانِ سنگ‌نبشته: عربیِ کهن (Old Arabic)
موضوع متن سنگ‌نبشته: روایت + دعا
نویسه‌گردانی با نویسه‌های لاتین:
ḏbḥ f h śʿhqm slm [m] ʿl-h-ʾbl mtʿt l-mdbr
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی گسسته:
ذبح ف ه ش‌ع‌ه‌ق‌م [م] عل–ه–ا‌ب‌ل م‌ت‌ع‌ت ل–مدبر
نویسه‌گردانی با نویسه‌های عربی پیوسته و آواگذاری‌شده:
ذَبَحَ فَ–ها–شیع-ها-قّوَم سَلِمَ [مَ] عَل–ها-اِبِل مَتاعَت لِمَدبَر
ترجمه به فارسی:
[او] حیوانی را قربانی کرد، پس شَیع ها-قَّوم [خدای حامی مردمان] آنچه بر پشتِ شتر است را حفاظت کناد، که توشه‌ای است برای بیابان.
🔅 نکته‌ها
۱. در سنگنبشتهها به خط صفایی قربانی حیوانات برای خدایان زیر انجام شده است (به ترتیب فراوانیِ تعداد سنگنبشتهها از زیاد به کم):
- بَعل‌سَمین یا بَعل‌سَمای (خدای آسمان و خدای باران)
- جَدّ-ضف (جَدّ خدایِ خاندانِ ضف؛ قیاس کنید با قرآن، سوره‌ی جنّ، آیه‌ی ۳: وَأَنَّهُ تَعَالَىٰ جَدُّ رَبِّنَا)
- شَیع ها-قَوم (خدایی نَبَطی به معنای حامیِ مردمان)
- رَضی
- عَزَز
۲. ریشه‌ی «ذبح» در معنای قربانی‌کردن و کشتن حیوانات برای مقاصد دینی و مذهبی به شکل مشابه یا نزدیک در بیشتر زبان‌های سامی موجود است: «زب‌ح» در کنعانی، «دب‌ح» در آرامی، «دب‌ح» در اوگاریت، و «ذبح» در عربستانیِ جنوبیِ کهن. البته در سنگنبشتهها به خط صفایی از فعل‌های هم‌معنا با «ذبح» نیز با فراوانی کمتری استفاده شده است: ریشه‌ی «ص‌م‌ی» و ریشه‌ی «هرق» که در اصل به معنای ریختن است و بر قربانی‌کردن و ریختن خون قربانی دلالت دارد (سنّتی متنوع و گسترده در دوران باستان که خون، آب، یا شراب را به‌نشانه‌ی تقرب به خدایان بر زمین می‌ریخته‌اند، و در عربی کلاسیک نیز «هرق الماء» در همین معناست).
۳. از برخی سنگنبشتهها به خط صفایی می‌توان دریافت که قربانی پس از ذبح بعضاً سوزانده می‌شده است، که مشابه سنّت قربانیِ سوختنی در بایبل عبری و بسیاری دیگر از سنّت‌‌های دینی است.
۴. در سنگنبشتهها به خط صفایی، آنجا که نوعِ حیوانِ ذبح‌شده مشخص شده فقط از شتر نام برده شده است. البته این مطلب به این معنا نیست که حیوان‌های دیگر برای مقاصد دینی و مذهبی ذبح نمی‌شده‌اند بلکه احتمالاً چون شتر حیوانی ارزشمند و گران‌قیمت بوده است در سنگ‌نبشته آمده است.
۵. سنّت قربانی حیوانات برای مقاصد دینی و مذهبی در دوران باستان در خاورنزدیک بسیار گسترده بوده است و به اسلام نیز راه یافته است. برای دسترسی به کتابی تازه درباره‌ی سنّت ذبح و قربانی در دوران باستان متأخر در خاور نزدیک و در عربستان پیشااسلامی و آغازِ اسلام بنگرید به کتابی که پیش از این در این فرسته در عنقاء با عنوان «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» نوشته‌ی برَنِن ویلِر معرفی شده است.
#سنگ‌نبشته #خط_صفایی #عربی_کهن #عربی
#Inscriptions #Safaitic #Old_Arabic #Arabic #OCIANA #KRS_756 #Geraldine_King #Ahmad_AlJallad
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🗿سنگنبشتهها (۳)
نشانک: KRS 756
فهرست‌شده در: OCIANA
@anqanotes
نشانک: KRS 756
فهرست‌شده در: OCIANA
@anqanotes