🔍 فرضیه‌ای برای پروژه‌ی پیامبرانه‌ی محمد: فتح اورشلیم و برپایی حکومتِ آخرالزمانی
بخش ۲ از ۲
🔻 شومِیکِر در این کتاب چند بحث تأمل‌برانگیز دیگر نیز دارد. او ادعا می‌کند که حکومتِ آخرالزمانیِ محمد تجلّیِ باور غالب در زمانه‌اش بوده است، اما موردی منحصر‌به‌فرد نبوده است، بلکه ما باید آموزه‌های آخرالزمانی و موعودباورانه‌ای که در آن زمان در یهودیّت و مسیحیّت روییده‌اند را نیز در پرتوی همین باورها تفسیر و تحلیل کنیم. همچنین، او بر خلاف نظریه‌پردازانی که ادعا میکنند جنبش‌های آخرالزمانی در واقع نوعی مبارزه و مقابله با حکومت‌های سلطنتیِ حاکم بوده‌اند مدعی می‌شود که آن جنبش‌ها خود در راستای برپایی حکومت‌هایی شکل‌گرفته‌اند که بتوانند تمهیدگر یا آغازگر دورانِ آخرالزمان و تحقّق وعده‌های مرتبط با آن باشند. با بیانی دقیق‌تر، شومِیکِر با بررسی‌های متنی نشان می‌دهد که در سیری تاریخی، چرخشی از «باور به قریب‌الوقوع بودنِ آخرالزمان اما مخالفِ برپایی حکومتِ آخرالزمان» به سوی «باور به قریب‌الوقوع بودنِ آخرالزمان و موافقِ برپاییِ حکومتِ آخرالزمان» صورت گرفته است. مأموریت الهی محمد (با نگاهی مؤمنانه) یا پروژه‌ی پیامبرانه‌ای که او برای خود تعریف کرده است ذیل حالت دوم قرار می‌گیرد.
🔻 شومِیکِر حتی جنگ‌های دو امپراتوری ساسانی و روم شرقی را نیز در همین چارچوب بررسی کرده است. نگارش «افسانه‌ی اسکندر» که متنی آخرالزمانی است و پایانِ قریب‌الوقوع دنیا، چیرگی امپراتوری مسیحی بر عالم، و ظهور مسیحا را وعده می‌داد نمونه‌ای دیگر از گسترش نگاهی است که فرجامِ دنیا را بسیار قریب‌الوقوع می‌دید و تشکیل حکومتی با مرکزیت فلسطین/اورشلیم را سرلوحه‌ی برنامه‌ی خود قرار می‌داد. این متن با اهداف سیاسی و در راستای تبلیغات دینی بر علیه شاهنشاهی ساسانی پس از پیروزی هراکلیوس، امپراتور مسیحی روم شرقی (بیزانس)، بر ایرانیان و بازپس‌گیری اورشلیم و برگرداندن صلیبِ راستین به آنجا در سال ۶۲۹ یا ۶۳۰ میلادی نوشته شده است. دستاوردهای پژوهشی شومِیکِر در این کتاب بسی بیشتر از آن چیزی است که بتوان در یادداشتی کوتاه به همه‌ی آنها پرداخت. در آینده، بیشتر درباره‌ی این کتاب خواهم نوشت.
🔗 قبلاً درباره‌ی تأثیر متنِ «افسانه‌ی اسکندر» بر قرآن در یادداشتی شامل ۴ فرسته مطالبی نوشته‌ام. همچنین، قبلاً در یک یادداشت مقاله‌ای دیگر از شومِیکِر را معرفی و بررسی کرده‌ام.
📗 برای دسترسی به متنِ کتاب، بنگرید به:
Shoemaker, Stephen. The Apocalypse of Empire: Imperial Eschatology in Late Antiquity and Early Islam. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2018.
📗 برای دسترسی به متن یکی از معرفی‌ها و بررسی‌های این کتاب، بنگرید به:
Pregill, Michael. Review of The Apocalypse of Empire: Imperial Eschatology in Late Antiquity and Early Islam, by Stephen Shoemaker. Review of Qur’anic Research, vol. 6, 2020.
📗 برای دسترسی به کتابِ پیشین شومِیکِر درباره‌ی زندگی و مرگ محمد و شکل‌گیری اسلام، بنگرید به:
Shoemaker, Stephen. The Death of a Prophet: The End of Muhammad’s Life and the Beginnings of Islam. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2011.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #فرجام‌شناسی #آخرالزمان #استفن_شومیکر
#Apocalypse #Eschatology #Islam #Muhammad #Late_Antiquity #Stephen_Shoemaker #Michael_Pregill #IQSA #RQR
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
بخش ۲ از ۲
🔻 شومِیکِر در این کتاب چند بحث تأمل‌برانگیز دیگر نیز دارد. او ادعا می‌کند که حکومتِ آخرالزمانیِ محمد تجلّیِ باور غالب در زمانه‌اش بوده است، اما موردی منحصر‌به‌فرد نبوده است، بلکه ما باید آموزه‌های آخرالزمانی و موعودباورانه‌ای که در آن زمان در یهودیّت و مسیحیّت روییده‌اند را نیز در پرتوی همین باورها تفسیر و تحلیل کنیم. همچنین، او بر خلاف نظریه‌پردازانی که ادعا میکنند جنبش‌های آخرالزمانی در واقع نوعی مبارزه و مقابله با حکومت‌های سلطنتیِ حاکم بوده‌اند مدعی می‌شود که آن جنبش‌ها خود در راستای برپایی حکومت‌هایی شکل‌گرفته‌اند که بتوانند تمهیدگر یا آغازگر دورانِ آخرالزمان و تحقّق وعده‌های مرتبط با آن باشند. با بیانی دقیق‌تر، شومِیکِر با بررسی‌های متنی نشان می‌دهد که در سیری تاریخی، چرخشی از «باور به قریب‌الوقوع بودنِ آخرالزمان اما مخالفِ برپایی حکومتِ آخرالزمان» به سوی «باور به قریب‌الوقوع بودنِ آخرالزمان و موافقِ برپاییِ حکومتِ آخرالزمان» صورت گرفته است. مأموریت الهی محمد (با نگاهی مؤمنانه) یا پروژه‌ی پیامبرانه‌ای که او برای خود تعریف کرده است ذیل حالت دوم قرار می‌گیرد.
🔻 شومِیکِر حتی جنگ‌های دو امپراتوری ساسانی و روم شرقی را نیز در همین چارچوب بررسی کرده است. نگارش «افسانه‌ی اسکندر» که متنی آخرالزمانی است و پایانِ قریب‌الوقوع دنیا، چیرگی امپراتوری مسیحی بر عالم، و ظهور مسیحا را وعده می‌داد نمونه‌ای دیگر از گسترش نگاهی است که فرجامِ دنیا را بسیار قریب‌الوقوع می‌دید و تشکیل حکومتی با مرکزیت فلسطین/اورشلیم را سرلوحه‌ی برنامه‌ی خود قرار می‌داد. این متن با اهداف سیاسی و در راستای تبلیغات دینی بر علیه شاهنشاهی ساسانی پس از پیروزی هراکلیوس، امپراتور مسیحی روم شرقی (بیزانس)، بر ایرانیان و بازپس‌گیری اورشلیم و برگرداندن صلیبِ راستین به آنجا در سال ۶۲۹ یا ۶۳۰ میلادی نوشته شده است. دستاوردهای پژوهشی شومِیکِر در این کتاب بسی بیشتر از آن چیزی است که بتوان در یادداشتی کوتاه به همه‌ی آنها پرداخت. در آینده، بیشتر درباره‌ی این کتاب خواهم نوشت.
🔗 قبلاً درباره‌ی تأثیر متنِ «افسانه‌ی اسکندر» بر قرآن در یادداشتی شامل ۴ فرسته مطالبی نوشته‌ام. همچنین، قبلاً در یک یادداشت مقاله‌ای دیگر از شومِیکِر را معرفی و بررسی کرده‌ام.
📗 برای دسترسی به متنِ کتاب، بنگرید به:
Shoemaker, Stephen. The Apocalypse of Empire: Imperial Eschatology in Late Antiquity and Early Islam. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2018.
📗 برای دسترسی به متن یکی از معرفی‌ها و بررسی‌های این کتاب، بنگرید به:
Pregill, Michael. Review of The Apocalypse of Empire: Imperial Eschatology in Late Antiquity and Early Islam, by Stephen Shoemaker. Review of Qur’anic Research, vol. 6, 2020.
📗 برای دسترسی به کتابِ پیشین شومِیکِر درباره‌ی زندگی و مرگ محمد و شکل‌گیری اسلام، بنگرید به:
Shoemaker, Stephen. The Death of a Prophet: The End of Muhammad’s Life and the Beginnings of Islam. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2011.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #فرجام‌شناسی #آخرالزمان #استفن_شومیکر
#Apocalypse #Eschatology #Islam #Muhammad #Late_Antiquity #Stephen_Shoemaker #Michael_Pregill #IQSA #RQR
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 زندگی محمد از لا‌به‌لای منابع غیراسلامی (یا متون «سیرة و مغازی» درباره‌ی زندگی پیامبر اسلام چقدر قابل اعتمادند؟»)
بخش ۳ از ۳
🔻 بدنه‌ی اصلی کتاب در سه بخش سامان داده است. بخش یکم با عنوان «پیش از نوشتارهای سیرة-مغازی» به معرفی و بررسی منابعی پرداخته است که جزء اولین منابع قابل استفاده برای شناخت زندگی پیامبر اسلام محسوب می‌شوند: منابعی همچون سکه‌ها، کتیبه‌ها و سنگ‌نبشته‌ها، پاپیروس‌ها، و متونی که غیرمسلمانان درباره‌ی اعراب نگاشته‌اند، و برخلاف باور متداول نشان داده می‌شود که این منابع می‌توانند اطلاعات جالبی درباره‌ی اوایل شکل‌گیری اسلام به ما بدهند؛ و هرچند اطلاعات مستقیمِ زیادی درباره‌ی شخصیتی به نام محمد به ما نمی‌دهند اما غیرمستقیم زمینه و زمانه‌ای که او در آن متولد شده و بالیده است را برایمان روشن‌تر میکنند. بخش دوم کتاب با عنوان «طلیعه‌های نوشتارهای سیرة و مغازی» به بررسی شکل‌گیری این متون در میان عالمان مسلمان می‌پردازد و می‌کوشد تا درهم‌تنیدگی منابع این متون و فرآیند شکل‌گیری‌شان با آنچه احادیث، اخبار، آثار، و تفاسیر نامیده می‌شده‌اند را نشان بدهد . بخش سوم کتاب که «موقعیت نوشتارهای سیرة و مغازی در دورانِ باستانِ متأخر» نامیده شده است مهم‌ترین بخش کتاب است و تحلیلی بر دو بخش پیشین ارايه می‌کند و متون سیرة و مغازی را در پرتوی مطالعات تطبیقی مورد نقّادی و داوری قرار می‌دهد.
🔻 در مؤخره‌ی این کتاب، شان اَنتونی به پرسشی پاسخ می‌دهد که شاید در ذهن بسیاری از ما جست‌وخیز می‌کند: پس از همه‌ی نقّادی‌ها و داوری‌ها، آیا تاریخ‌دانان امروزه می‌توانند از متون سیرة و مغازی استفاده‌ای کارآمد کنند؟ یا بهتر است که به آنها همچون داستان‌ها و افسانه‌هایی «برساخته» بنگرند و آنها را به‌کل به‌کناری بگذارند؟ پاسخ اَنتونی به این پرسش این است که از این متون نه فقط برای شناخت تصوری که مسلمانان و حاکمان‌شان از پیامبرشان داشته‌اند (یا می‌خواسته‌اند که داشته باشند و به دیگران ارائه کنند) می‌توانیم استفاده کنیم، بلکه با نگاهی «شکّاکانه و نقّادانه، نه معتمدانه و باورمندانه» در کنار منابع دست اول (یعنی قرآن، شواهد و یافته‌های مادی و باستان‌شناختی، و متون برجا مانده از غیرمسلمانان) از این متون برای شناخت محمد تاریخی نیز می‌توانیم بهره ببریم.
🔻 این کتاب را نشر دانشگاه کلیفورنیا در اِیپریل ۲۰۲۰ میلادی (اردیبهشت ۱۳۹۹ خورشیدی) در ۳۰۵ صفحه منتشر کرده است و درخور ترجمه به زبان فارسی است. شان اَنتونی استاد زبان‌ها و فرهنگ‌های خاور نزدیک در دانشگاه ایالتی اُهایو است و با همسر و سه فرزند خود در ایالات متحده‌ی امریکا زندگی می‌کند.
📗 برای دسترسی به کتاب بنگرید به:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #شان_انتونی
#Islam #Muhammad #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
بخش ۳ از ۳
🔻 بدنه‌ی اصلی کتاب در سه بخش سامان داده است. بخش یکم با عنوان «پیش از نوشتارهای سیرة-مغازی» به معرفی و بررسی منابعی پرداخته است که جزء اولین منابع قابل استفاده برای شناخت زندگی پیامبر اسلام محسوب می‌شوند: منابعی همچون سکه‌ها، کتیبه‌ها و سنگ‌نبشته‌ها، پاپیروس‌ها، و متونی که غیرمسلمانان درباره‌ی اعراب نگاشته‌اند، و برخلاف باور متداول نشان داده می‌شود که این منابع می‌توانند اطلاعات جالبی درباره‌ی اوایل شکل‌گیری اسلام به ما بدهند؛ و هرچند اطلاعات مستقیمِ زیادی درباره‌ی شخصیتی به نام محمد به ما نمی‌دهند اما غیرمستقیم زمینه و زمانه‌ای که او در آن متولد شده و بالیده است را برایمان روشن‌تر میکنند. بخش دوم کتاب با عنوان «طلیعه‌های نوشتارهای سیرة و مغازی» به بررسی شکل‌گیری این متون در میان عالمان مسلمان می‌پردازد و می‌کوشد تا درهم‌تنیدگی منابع این متون و فرآیند شکل‌گیری‌شان با آنچه احادیث، اخبار، آثار، و تفاسیر نامیده می‌شده‌اند را نشان بدهد . بخش سوم کتاب که «موقعیت نوشتارهای سیرة و مغازی در دورانِ باستانِ متأخر» نامیده شده است مهم‌ترین بخش کتاب است و تحلیلی بر دو بخش پیشین ارايه می‌کند و متون سیرة و مغازی را در پرتوی مطالعات تطبیقی مورد نقّادی و داوری قرار می‌دهد.
🔻 در مؤخره‌ی این کتاب، شان اَنتونی به پرسشی پاسخ می‌دهد که شاید در ذهن بسیاری از ما جست‌وخیز می‌کند: پس از همه‌ی نقّادی‌ها و داوری‌ها، آیا تاریخ‌دانان امروزه می‌توانند از متون سیرة و مغازی استفاده‌ای کارآمد کنند؟ یا بهتر است که به آنها همچون داستان‌ها و افسانه‌هایی «برساخته» بنگرند و آنها را به‌کل به‌کناری بگذارند؟ پاسخ اَنتونی به این پرسش این است که از این متون نه فقط برای شناخت تصوری که مسلمانان و حاکمان‌شان از پیامبرشان داشته‌اند (یا می‌خواسته‌اند که داشته باشند و به دیگران ارائه کنند) می‌توانیم استفاده کنیم، بلکه با نگاهی «شکّاکانه و نقّادانه، نه معتمدانه و باورمندانه» در کنار منابع دست اول (یعنی قرآن، شواهد و یافته‌های مادی و باستان‌شناختی، و متون برجا مانده از غیرمسلمانان) از این متون برای شناخت محمد تاریخی نیز می‌توانیم بهره ببریم.
🔻 این کتاب را نشر دانشگاه کلیفورنیا در اِیپریل ۲۰۲۰ میلادی (اردیبهشت ۱۳۹۹ خورشیدی) در ۳۰۵ صفحه منتشر کرده است و درخور ترجمه به زبان فارسی است. شان اَنتونی استاد زبان‌ها و فرهنگ‌های خاور نزدیک در دانشگاه ایالتی اُهایو است و با همسر و سه فرزند خود در ایالات متحده‌ی امریکا زندگی می‌کند.
📗 برای دسترسی به کتاب بنگرید به:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #شان_انتونی
#Islam #Muhammad #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 قدیمی‌ترین نوشته‌ی عربی تاریخ‌دار: من، زهیر، نوشتم به زمان مرگ عمر، در سال بیست و چهار
✨ بررسی منابع مادی در تاریخ اسلام: سنگ‌نوشته‌ها
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
🔻 حدود دو دهه است که پژوهشگران، بیش از پیش، به ارزش چندگانه‌ی گرافیتی‌‌های اوایل اسلام، این نوشته‌های شخصی بر سنگ‌ها، پی برده‌اند. پیشتر هم البته بوده، منتهی توجه به نوشته‌های رسمی بوده است. انصافاً هم این سنگ‌نوشته‌ها خیلی جالب هستند، و گاه بسیار کهن‌تر از منابع و متون دیگر. قدیمی‌تر از تواریخ، احادیث، سیره‌ها، طبقات، کتاب‌های فتوح و مغازی و نظایر آن که بعد ظاهر می‌شوند.
🔻 ارزش‌های آن بسیار است: در مطالعه تحوّل حرف و خطّ، که خود بعد راهنمای تعیینِ حدودیِ تاریخ است، اطلاعات تاریخی، تحوّلات تدریجی شعارهای دینی، نوع بیان شهادت، معرّفی خود و دین خود، در ذکر نام بزرگان قوم، در نوع دعاها و البته پاره‌های قرآنی که در این مجموعه‌ها آمده است. در این نوشته‌ها یک آزادی عمل شخصی بوده است، و البته یک محدودیت بزرگ که سختی سنگ است. به هر حال آن کس که بر دل کوه و بر تن سنگ چیزی نوشته، جدای یادگاری از خود، سخن و نکته‌ای داشته است. گاه با خود عهدی بسته است و آن را با نقش حجر محکم کرده است. گاه خبر مهمّی بوده، گاه دل به قطعه آیه‌ای داده است که هنوز هم انتخاب آن برای ما عجیب است و، مثل ابیاتی که ما امروزه می‌خوانیم، به آن تعلّق خاطری داشته است. گاه طلب برکت کرده است، بیشتر البته دعا و طلب آمرزش است... امّا البته مورخ از همه این‌ها، در مقام منبع کهن امّا نویافته، استفاده می‌کند تا بهتر آغاز اسلام و اسلام آغازین را بشناسد.
🔻 این که چه زمان طول کشیده است تا بسیاری از شعائر اسلامی اندک‌اندک شکل بگیرد، و گاه اصلی‌ترین آنها که تصور می‌شد از روز اول چنین بوده است، عباراتی چون «بسم الله الرحمن الرحیم»؛ یا مایه‌ی شگفتی است که در میان صدها اثری که به قرن اول هجری بازمی‌گردند، و مکرّر نقش توحید و «لا اله الا الله» دارد، تا سال‌های حدود هفتاد و هشتاد هجری، نام محمّد ظاهر نیست تا بعد که به صورت رسمی بر سکه‌ها و در عهد عبدالملک بر سر در مساجد نقش بندد و در «شهادتین» ظاهر شود. نه این که پیامبر در میان نبوده، امّا هنوز صورت‌بندی نقش او و جایگاه او در «اعلام و شعار مسلمین» به این شکل نبوده است.
🔻 عکسی که آورده‌ام، قدیمی‌ترین نوشته‌ی عربی تاریخ‌دار است که در یونسکو هم ثبت شده است. به خط حجازی که بعد به کوفی مبدّل می‌شود. بعید نیست که این «زهیر مولی ابنت شبیه» که در تخته سنگی دورتر امّا در همان ناحیه نام خود را کامل نوشته است، پس از حجّ، در مسیر بازگشت به شام بوده که خبر وفات عمر را شنیده است. شاید هم در راه برگشت از حج به مدینه رفته و نزدیکِ واقعه بوده و همچنان متاثر از آن، که این نوشته را در «العلا» نزدیک «مداین صالح» در شمال غربی عربستان ثبت کرده است. عمر در چند روز آخر ذی‌الحجه ضربت خورد و روز اول محرّم سال بیست و چهارم هجری از دنیا رفت.
🔻 همین نوشته‌ی کوتاه باز از چند جهت مهم است:
🔅 این که آغاز نقطه‌گذاری جلوتر از آنچه پیشتر تصور می‌شد بوده است (که شواهد دیگر هم دارد)،
🔅 ضبط ساده‌ی نام عمر،
🔅 رواج سال هجری در همان زمان، و
🔅 شکل حروف: «بسم الله، انا زهیر کتبت زمن توفی عمر سنة اربع و عشرین».
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #سنگ‌نوشته #محمد #عمر
#Islamic_Studies #Islam #History_of_Islam #Graffiti #Muhammad #Omar
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/13
✨ بررسی منابع مادی در تاریخ اسلام: سنگ‌نوشته‌ها
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
🔻 حدود دو دهه است که پژوهشگران، بیش از پیش، به ارزش چندگانه‌ی گرافیتی‌‌های اوایل اسلام، این نوشته‌های شخصی بر سنگ‌ها، پی برده‌اند. پیشتر هم البته بوده، منتهی توجه به نوشته‌های رسمی بوده است. انصافاً هم این سنگ‌نوشته‌ها خیلی جالب هستند، و گاه بسیار کهن‌تر از منابع و متون دیگر. قدیمی‌تر از تواریخ، احادیث، سیره‌ها، طبقات، کتاب‌های فتوح و مغازی و نظایر آن که بعد ظاهر می‌شوند.
🔻 ارزش‌های آن بسیار است: در مطالعه تحوّل حرف و خطّ، که خود بعد راهنمای تعیینِ حدودیِ تاریخ است، اطلاعات تاریخی، تحوّلات تدریجی شعارهای دینی، نوع بیان شهادت، معرّفی خود و دین خود، در ذکر نام بزرگان قوم، در نوع دعاها و البته پاره‌های قرآنی که در این مجموعه‌ها آمده است. در این نوشته‌ها یک آزادی عمل شخصی بوده است، و البته یک محدودیت بزرگ که سختی سنگ است. به هر حال آن کس که بر دل کوه و بر تن سنگ چیزی نوشته، جدای یادگاری از خود، سخن و نکته‌ای داشته است. گاه با خود عهدی بسته است و آن را با نقش حجر محکم کرده است. گاه خبر مهمّی بوده، گاه دل به قطعه آیه‌ای داده است که هنوز هم انتخاب آن برای ما عجیب است و، مثل ابیاتی که ما امروزه می‌خوانیم، به آن تعلّق خاطری داشته است. گاه طلب برکت کرده است، بیشتر البته دعا و طلب آمرزش است... امّا البته مورخ از همه این‌ها، در مقام منبع کهن امّا نویافته، استفاده می‌کند تا بهتر آغاز اسلام و اسلام آغازین را بشناسد.
🔻 این که چه زمان طول کشیده است تا بسیاری از شعائر اسلامی اندک‌اندک شکل بگیرد، و گاه اصلی‌ترین آنها که تصور می‌شد از روز اول چنین بوده است، عباراتی چون «بسم الله الرحمن الرحیم»؛ یا مایه‌ی شگفتی است که در میان صدها اثری که به قرن اول هجری بازمی‌گردند، و مکرّر نقش توحید و «لا اله الا الله» دارد، تا سال‌های حدود هفتاد و هشتاد هجری، نام محمّد ظاهر نیست تا بعد که به صورت رسمی بر سکه‌ها و در عهد عبدالملک بر سر در مساجد نقش بندد و در «شهادتین» ظاهر شود. نه این که پیامبر در میان نبوده، امّا هنوز صورت‌بندی نقش او و جایگاه او در «اعلام و شعار مسلمین» به این شکل نبوده است.
🔻 عکسی که آورده‌ام، قدیمی‌ترین نوشته‌ی عربی تاریخ‌دار است که در یونسکو هم ثبت شده است. به خط حجازی که بعد به کوفی مبدّل می‌شود. بعید نیست که این «زهیر مولی ابنت شبیه» که در تخته سنگی دورتر امّا در همان ناحیه نام خود را کامل نوشته است، پس از حجّ، در مسیر بازگشت به شام بوده که خبر وفات عمر را شنیده است. شاید هم در راه برگشت از حج به مدینه رفته و نزدیکِ واقعه بوده و همچنان متاثر از آن، که این نوشته را در «العلا» نزدیک «مداین صالح» در شمال غربی عربستان ثبت کرده است. عمر در چند روز آخر ذی‌الحجه ضربت خورد و روز اول محرّم سال بیست و چهارم هجری از دنیا رفت.
🔻 همین نوشته‌ی کوتاه باز از چند جهت مهم است:
🔅 این که آغاز نقطه‌گذاری جلوتر از آنچه پیشتر تصور می‌شد بوده است (که شواهد دیگر هم دارد)،
🔅 ضبط ساده‌ی نام عمر،
🔅 رواج سال هجری در همان زمان، و
🔅 شکل حروف: «بسم الله، انا زهیر کتبت زمن توفی عمر سنة اربع و عشرین».
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #سنگ‌نوشته #محمد #عمر
#Islamic_Studies #Islam #History_of_Islam #Graffiti #Muhammad #Omar
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/13
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 قدیمی‌ترین نوشته عربی تاریخ‌دار پس از اسلام
متن عربی: بسم الله، انا زهیر کتبت زمن توفی عمر سنة اربع و عشرین
ترجمه‌ی فارسی: من، زهیر، نوشتم به زمان مرگ عمر، در سال بیست و چهار
متن عربی: بسم الله، انا زهیر کتبت زمن توفی عمر سنة اربع و عشرین
ترجمه‌ی فارسی: من، زهیر، نوشتم به زمان مرگ عمر، در سال بیست و چهار
👍2
ادامه از 👆🏼
🔍 روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟
بخش ۲ از ۲
🔻 داستان کَدمِن شباهت بسیار زیادی، حتی در جزئیات، با روایت آغاز دریافت وحی و آیه‌های آغازین سوره‌ی علق در غار حراء دارد. «روایت إقرأ» از آغاز وحی را نخستین بار محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) در «کتاب المَغازی» آورده است. اما معنای این شباهتِ مو‌به‌مو میان نقل‌های اسلامی درباره‌ی محمد و دریافت نخستین آیه‌های سوره‌ی علق (و قرآن) از یک سو، و داستانِ کَدمِن و مکاشفه‌ی او از سوی دیگر چیست؟ آیا این دو روایت صرفاً به‌طور اتفاقی یکسان از آب درآمده‌اند؟ آیا، با نگاهی مؤمنانه، این سنّتی الهی است که این‌گونه با انسان‌ها ارتباط برقرار می‌کند؟ آیا، اگر نقّادانه بنگریم، می‌توانیم بگوییم که یکی از آنها از دیگری اقتباس کرده است؟ یا آیا هر دو روایت از روایتی مشترک مقتبس شده‌اند و کوشیده‌اند تا بافتاری روایت‌گونه و الهی برای معنابخشی به اتفاقی تاریخی و انسانی بسازند؟
🔻 از یک سو، کتاب «تاریخِ کلیساییِ مردم انگلستان» نوشته‌ی بیدِ قدّیس که در سال ۷۳۱ میلادی (۱۱۳ هجری) کتابت شده است نمی‌تواند مقتبس از نقلی باشد که محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) چندین سال بعد در «کتاب المَغازی» آورده است. زیرا در دهه‌ی ۷۳۰ میلادی (۱۱۲ تا ۱۲۲ هجری) ابن اسحاق هنوز طلبه‌ای بوده است که در جستجوی دانش در نزد یزید ابن ابی‌حبیب در مصر شاگردی می‌کرده است. با در نظر گرفتن تمام جوانب دیگر، احتمال انتقالِ مستقیمِ نقلِ «روایت اقرأ» از کتاب المغازی به کتاب بیدِ قدّیس محال است. اما اگر ابن اسحاق را نه «مؤلف» این نقل، بلکه بازگوکننده‌ی آن بدانیم چه؟ آیا امکان دارد همان نقل‌های شفاهی که در میان مسلمانان موجود بوده است و بعداً ماده‌ی اولیه‌ای برای نقلِ ابن اسحاق شده است به انگلستان رفته باشند و بیدِ قدّیس آنها را دستما‌یه‌ی ساختنِ روایت خودش از مکاشفه‌ی کَدمِن کرده باشد؟
🔻 از سوی دیگر، می‌توان شباهت آشکار بعضی از روایت‌های موجود در بایبل را با هر دو روایتِ اقرأ و روایت کَدمِن را دید، به‌ویژه با توجه به آنچه در کتاب اِشَعیا، فصل ۲۹، بندهای ۱۰ تا ۱۲، و فصل ۴۰ بند ۶؛ کتاب یکم پادشاهان، فصل ۱۹، بندهای ۹ تا ۱۸؛ و کتاب اِرمیا، فصل ۱، بند ۶ آمده است. این شباهت‌ها، به‌طور جدّی متون بایبلی را به‌عنوان الگوی ساختنِ هر دو روایت مطرح میکنند، اما نمی‌توانند تبیین‌کننده‌ی شباهت تمام‌عیار هر دو روایت باشند. به بیان دیگر، استخوان‌بندی هر دو روایت از متون بایبلی وام گرفته‌اند اما شباهت مو‌به‌مو در این دو روایت نیازمند تبیین دقیق‌تری است.
🔻 شان اَنتونی در فصلِ پایانی تازه‌ترین کتابش با نام «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»، به این دو روایت نگاهی محقّقانه انداخته است و این فرضیات و نظریه‌ها را بررسی کرده است و کوشیده‌است تبیینی کامل‌تر ارائه کند. نوشتن درباره‌ی شواهد و دلایل شان اَنتونی نیازمند یادداشتی جداگانه است، اما خلاصه می‌توان گفت که از نگاه اَنتونی هر دو روایتِ إقرأ و کَدمِن به میزان زیادی وام‌دار متون بایبلی، رسوم و سنّت‌های ادبی، مقاصد و نیّت‌های کلامی و مذهبی و عقیدتی، و زیبایی‌شناسیِ فرهنگیِ دورانِ باستان متأخرند که همه‌ی این موارد را می‌توان در تذکره‌نویسی‌ها و کتاب‌های قصص الأنبیاء و اولیاء یهودی و مسیحی که پیش از ظهور اسلام رواج داشته‌اند مشاهده کرد. این دو روایت مقتبس از یکدیگر نیستند، اما هر دو متأثر و مقتبس از متون و فرهنگی مشترکند که دریافت الهام/وحی/علم از سوی فرشتگان و خدایان در خواب یا در مراقبه کاملاً پذیرفته‌شده بوده است.
🔻 نتیجه‌ی بررسی‌های اَنتونی این است که چه روایت اقرأ و چه داستان کَدمِن بازگو کننده‌ی تاریخ نیستند، بلکه برساخته‌ای ادبی در زمانه‌ی خودشان بوده‌اند تا هم‌راستا و مشابه روایت‌های تذکره‌نویسی‌های موجود در دوران باستان متأخر بتواند بافتاری برای آغاز دریافت وحی و رسالت پیامبر اسلام و کَدمِن ایجاد کنند. این ادعا را بررسی بعضی دیگر از قرآن‌پژوهان همچون نیکولای سینایی و اَنجِلیکا نُیْوِرت تأیید می‌کند. آنها با بررسی متنی سوره‌های قرآن و سوره‌ی علق نشان داده‌اند که سوره‌ی علق احتمالاً متعلق به دسته‌ی دوم از سوره‌های مکّی است که در سال‌های میانی حضور پیامبر در مکّه صادر شده‌اند، نه در سال‌های اولیه‌ی ظهور اسلام. در این باره در آینده بیشتر خواهم نوشت.
📗 مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/18
🔍 روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟
بخش ۲ از ۲
🔻 داستان کَدمِن شباهت بسیار زیادی، حتی در جزئیات، با روایت آغاز دریافت وحی و آیه‌های آغازین سوره‌ی علق در غار حراء دارد. «روایت إقرأ» از آغاز وحی را نخستین بار محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) در «کتاب المَغازی» آورده است. اما معنای این شباهتِ مو‌به‌مو میان نقل‌های اسلامی درباره‌ی محمد و دریافت نخستین آیه‌های سوره‌ی علق (و قرآن) از یک سو، و داستانِ کَدمِن و مکاشفه‌ی او از سوی دیگر چیست؟ آیا این دو روایت صرفاً به‌طور اتفاقی یکسان از آب درآمده‌اند؟ آیا، با نگاهی مؤمنانه، این سنّتی الهی است که این‌گونه با انسان‌ها ارتباط برقرار می‌کند؟ آیا، اگر نقّادانه بنگریم، می‌توانیم بگوییم که یکی از آنها از دیگری اقتباس کرده است؟ یا آیا هر دو روایت از روایتی مشترک مقتبس شده‌اند و کوشیده‌اند تا بافتاری روایت‌گونه و الهی برای معنابخشی به اتفاقی تاریخی و انسانی بسازند؟
🔻 از یک سو، کتاب «تاریخِ کلیساییِ مردم انگلستان» نوشته‌ی بیدِ قدّیس که در سال ۷۳۱ میلادی (۱۱۳ هجری) کتابت شده است نمی‌تواند مقتبس از نقلی باشد که محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) چندین سال بعد در «کتاب المَغازی» آورده است. زیرا در دهه‌ی ۷۳۰ میلادی (۱۱۲ تا ۱۲۲ هجری) ابن اسحاق هنوز طلبه‌ای بوده است که در جستجوی دانش در نزد یزید ابن ابی‌حبیب در مصر شاگردی می‌کرده است. با در نظر گرفتن تمام جوانب دیگر، احتمال انتقالِ مستقیمِ نقلِ «روایت اقرأ» از کتاب المغازی به کتاب بیدِ قدّیس محال است. اما اگر ابن اسحاق را نه «مؤلف» این نقل، بلکه بازگوکننده‌ی آن بدانیم چه؟ آیا امکان دارد همان نقل‌های شفاهی که در میان مسلمانان موجود بوده است و بعداً ماده‌ی اولیه‌ای برای نقلِ ابن اسحاق شده است به انگلستان رفته باشند و بیدِ قدّیس آنها را دستما‌یه‌ی ساختنِ روایت خودش از مکاشفه‌ی کَدمِن کرده باشد؟
🔻 از سوی دیگر، می‌توان شباهت آشکار بعضی از روایت‌های موجود در بایبل را با هر دو روایتِ اقرأ و روایت کَدمِن را دید، به‌ویژه با توجه به آنچه در کتاب اِشَعیا، فصل ۲۹، بندهای ۱۰ تا ۱۲، و فصل ۴۰ بند ۶؛ کتاب یکم پادشاهان، فصل ۱۹، بندهای ۹ تا ۱۸؛ و کتاب اِرمیا، فصل ۱، بند ۶ آمده است. این شباهت‌ها، به‌طور جدّی متون بایبلی را به‌عنوان الگوی ساختنِ هر دو روایت مطرح میکنند، اما نمی‌توانند تبیین‌کننده‌ی شباهت تمام‌عیار هر دو روایت باشند. به بیان دیگر، استخوان‌بندی هر دو روایت از متون بایبلی وام گرفته‌اند اما شباهت مو‌به‌مو در این دو روایت نیازمند تبیین دقیق‌تری است.
🔻 شان اَنتونی در فصلِ پایانی تازه‌ترین کتابش با نام «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»، به این دو روایت نگاهی محقّقانه انداخته است و این فرضیات و نظریه‌ها را بررسی کرده است و کوشیده‌است تبیینی کامل‌تر ارائه کند. نوشتن درباره‌ی شواهد و دلایل شان اَنتونی نیازمند یادداشتی جداگانه است، اما خلاصه می‌توان گفت که از نگاه اَنتونی هر دو روایتِ إقرأ و کَدمِن به میزان زیادی وام‌دار متون بایبلی، رسوم و سنّت‌های ادبی، مقاصد و نیّت‌های کلامی و مذهبی و عقیدتی، و زیبایی‌شناسیِ فرهنگیِ دورانِ باستان متأخرند که همه‌ی این موارد را می‌توان در تذکره‌نویسی‌ها و کتاب‌های قصص الأنبیاء و اولیاء یهودی و مسیحی که پیش از ظهور اسلام رواج داشته‌اند مشاهده کرد. این دو روایت مقتبس از یکدیگر نیستند، اما هر دو متأثر و مقتبس از متون و فرهنگی مشترکند که دریافت الهام/وحی/علم از سوی فرشتگان و خدایان در خواب یا در مراقبه کاملاً پذیرفته‌شده بوده است.
🔻 نتیجه‌ی بررسی‌های اَنتونی این است که چه روایت اقرأ و چه داستان کَدمِن بازگو کننده‌ی تاریخ نیستند، بلکه برساخته‌ای ادبی در زمانه‌ی خودشان بوده‌اند تا هم‌راستا و مشابه روایت‌های تذکره‌نویسی‌های موجود در دوران باستان متأخر بتواند بافتاری برای آغاز دریافت وحی و رسالت پیامبر اسلام و کَدمِن ایجاد کنند. این ادعا را بررسی بعضی دیگر از قرآن‌پژوهان همچون نیکولای سینایی و اَنجِلیکا نُیْوِرت تأیید می‌کند. آنها با بررسی متنی سوره‌های قرآن و سوره‌ی علق نشان داده‌اند که سوره‌ی علق احتمالاً متعلق به دسته‌ی دوم از سوره‌های مکّی است که در سال‌های میانی حضور پیامبر در مکّه صادر شده‌اند، نه در سال‌های اولیه‌ی ظهور اسلام. در این باره در آینده بیشتر خواهم نوشت.
📗 مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/18
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 محمد و کَدمِن
راست: غار حراء در کوه نور، محلی که مطابق بعضی از نقل‌های اسلامی محل نزول نخستین آیه‌های سوره‌ی علق از قرآن بر پیامبر اسلام بوده است.
چپ: بنای یادبود کَدمِن در ویتبی. در بالای حکاکی موجود در این بنای یادبود می‌توان تصویر فرشته‌ای که طبق نقل…
راست: غار حراء در کوه نور، محلی که مطابق بعضی از نقل‌های اسلامی محل نزول نخستین آیه‌های سوره‌ی علق از قرآن بر پیامبر اسلام بوده است.
چپ: بنای یادبود کَدمِن در ویتبی. در بالای حکاکی موجود در این بنای یادبود می‌توان تصویر فرشته‌ای که طبق نقل…
ادامه از 👆🏼
🔍 نقد و نظری محقّقانه بر یادداشت «روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟»
✨ نقد و نظر
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۲ از ۲
🔻 امّا اگر فرض بر اقتباس یکی از دیگری باشد، بیشتر محتمل است که کدام منبع باشد و کدام پیرو؟ به نظر من، بر خلاف روایت قرآنی ذوالقرنین، که باز به دلیل نزدیکی زیاد عناصر و شیوه نقل آنها با منبع قدیمی‌تر افسانه‌ی اسکندر سریانی، اقتباس قرآن از آن متن اینک مورد قبول بیشتر محققان است، اینجا احتمال اخذ روایت مسیحی از اسلامی بیشتر است. اما چرا؟
🔻 پیش از همه این که در حدود سال‌های ۱۰۰ هجری، بر خلاف یک قرن پیش از آن، حکومت اعراب و اسلام یک قدرت جهانی بوده که از چند سو بر دروازه‌های اروپا می‌کوبیده است. همان «بید قدّیس» که حکایت کدمن را در کتابش آورده، در پایان کتاب خود از اعراب و تهدیدات آنها نام برده است، یعنی حضور اعراب به‌هرحال محسوس بوده است. در بسیاری از مناطق اسلامی مسیحیان ساکن بوده‌اند یا در خدمت حکومت‌ها بوده‌اند همچون یوحنای دمشقی که اولین نقد بر اسلام را در همین حدود زمانی نوشته است.
🔻 موضع دیگر نقش «قصّاص» است و گردش آنها در میان اقوام که فارغ از ادیان و مجادلات آنها، داستان‌های رایج را، که بیشتر هم مذهبی بوده، بین خود و بین مردم منتشر می‌کرده‌اند. نکته دیگر آن که به هر شکل، معتبر یا نه، آن روایت اسلامی مرتبط با پیامبر بر مبنای متن قرآنی شکل گرفته است. یعنی آنقدرها آزادی عمل نبوده که هر آنچه خواهد برگیرد. به همین دلیل احتمال استقلال آن بیشتر است. از سوی دیگر، این صرفا یک داستان مذهبی نبوده، بلکه از سوی مسلمانان نقشی جدّی، گرچه متاخر، در تبیین رسالت الهی پیامبر، محوری‌ترین شخصیت دینی آنان داشته است. از آن سو هم به‌قاعده علاقه و کنجکاوی در خصوص آن پیامبر اعراب بوده است که دهه‌هاست بیت المقدس را در ید قدرت خود دارند و سایه‌ی تهدیدشان را احساس میکنند. منظور آن که جایگاه روایت اسلامی در نقل روایات و قوت تاثیر و اهمیت آن به نظرم دست بالا را داشته است.
🔻 البته گفتیم، اگر فرض بر اقتباس باشد، واگرنه ممکن است همچنان حلقه‌های مفقوده‌ای باشند که اقتباس از منبع واحدی را بهتر تبیین کنند.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
🔍 نقد و نظری محقّقانه بر یادداشت «روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟»
✨ نقد و نظر
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
بخش ۲ از ۲
🔻 امّا اگر فرض بر اقتباس یکی از دیگری باشد، بیشتر محتمل است که کدام منبع باشد و کدام پیرو؟ به نظر من، بر خلاف روایت قرآنی ذوالقرنین، که باز به دلیل نزدیکی زیاد عناصر و شیوه نقل آنها با منبع قدیمی‌تر افسانه‌ی اسکندر سریانی، اقتباس قرآن از آن متن اینک مورد قبول بیشتر محققان است، اینجا احتمال اخذ روایت مسیحی از اسلامی بیشتر است. اما چرا؟
🔻 پیش از همه این که در حدود سال‌های ۱۰۰ هجری، بر خلاف یک قرن پیش از آن، حکومت اعراب و اسلام یک قدرت جهانی بوده که از چند سو بر دروازه‌های اروپا می‌کوبیده است. همان «بید قدّیس» که حکایت کدمن را در کتابش آورده، در پایان کتاب خود از اعراب و تهدیدات آنها نام برده است، یعنی حضور اعراب به‌هرحال محسوس بوده است. در بسیاری از مناطق اسلامی مسیحیان ساکن بوده‌اند یا در خدمت حکومت‌ها بوده‌اند همچون یوحنای دمشقی که اولین نقد بر اسلام را در همین حدود زمانی نوشته است.
🔻 موضع دیگر نقش «قصّاص» است و گردش آنها در میان اقوام که فارغ از ادیان و مجادلات آنها، داستان‌های رایج را، که بیشتر هم مذهبی بوده، بین خود و بین مردم منتشر می‌کرده‌اند. نکته دیگر آن که به هر شکل، معتبر یا نه، آن روایت اسلامی مرتبط با پیامبر بر مبنای متن قرآنی شکل گرفته است. یعنی آنقدرها آزادی عمل نبوده که هر آنچه خواهد برگیرد. به همین دلیل احتمال استقلال آن بیشتر است. از سوی دیگر، این صرفا یک داستان مذهبی نبوده، بلکه از سوی مسلمانان نقشی جدّی، گرچه متاخر، در تبیین رسالت الهی پیامبر، محوری‌ترین شخصیت دینی آنان داشته است. از آن سو هم به‌قاعده علاقه و کنجکاوی در خصوص آن پیامبر اعراب بوده است که دهه‌هاست بیت المقدس را در ید قدرت خود دارند و سایه‌ی تهدیدشان را احساس میکنند. منظور آن که جایگاه روایت اسلامی در نقل روایات و قوت تاثیر و اهمیت آن به نظرم دست بالا را داشته است.
🔻 البته گفتیم، اگر فرض بر اقتباس باشد، واگرنه ممکن است همچنان حلقه‌های مفقوده‌ای باشند که اقتباس از منبع واحدی را بهتر تبیین کنند.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 مجید سلیمانی
@anqanotes
ادامه از 👆🏼
🔍 شکل‌گیری و تحول اسلام در سده‌های آغازین (و جایگاهِ مسیحاییِ علی در آن)
✨ چکیده‌ای از سخنرانی محمدعلی امیرمعزّی در انجمن کوردوبا
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | کوهزاد اسماعیلی
بخش ۲ از ۲
🔻 امیرمعزّی معتقد است که اگر ما این سنت غنی بایبلی را در قرآن بپذیریم، و اگر انبوه هشدارهای بنیادین آخرالزمانیِ داخل قرآن را هم به عنوان یکی از ارکان پیام محمد قبول کنیم، در نتیجه باید بپذیریم که آنچه پیام محمد خوانده می‌شود، در واقع بشارت ظهور مجدد مسیح است. ادعایی که در برخی از منابع مسیحی هم‌عصر پیامبر هم تایید شده است.
🔻 آنها هم تأیید کرده‌اند که پیامبری در میان اعراب آمده که بشارت به ظهور مسیح می‌دهد. اما چهره مسیح همچنان در این پیام پرابهام است. مسیحی که در قرآن کم و بیش ناپیدا است اما بخش بزرگی از محتوای مجامع حدیثی، به ویژه احادیث قدیمی‌تر، در مورد و در توضیح ظهور مسیح و آخرالزمان است. احادیثی که به ما می‌گوید که منجی این پیام عیسی مسیح است. اینجاست که نقش علی در پیام محمد نمایان می‌شود.
🔻 با توجه به این فهم از قرآن، و پیامِ محمد، و برخی از احادیث قدیم می‌توان چنین استنباط کرد که این علی است که در پیامِ محمد از او به عنوان مسیحِ جدیدِ خداوند نام برده شده است. خود علی هم در احادیثی در توصیف خود می‌گوید که من مسیح هستم یا من مسیحِ ثانی یا مسیح دوران خود هستم. علی در این احادیث به صراحت خود را مسیح و هم‌ذات با عیسی بن مریم می‌داند که آمده تا بگوید که آخرالزمان نزدیک است.
🔻 پیچیدگی مسئله زمانی بیشتر می‌شود که برخلاف این پیام آخرالزمانی و بشارت به ظهور مسیح جدید، آخرالزمان رخ نمی‌دهد. در عرصه سیاسی و اجتماعی هم قبایل عرب با سرعتی باورنکردنی تبدیل به فرمانروایان خاورمیانه‌ی امروز می‌شوند.
🔻 و طبعاً امپراتوری قدرتمند اموی باور به نزدیک بودن آخرالزمان را نمی‌پذیرد و به همین دلایل است که در اواخر سده‌ی یکم هجری، و به طور دقیق‌تر در زمان خلافت عبدالملک ابن مروان، پنجمین خلیفه‌ی بنی امیه، تاریخ زندگی محمد، مفاهیم بنیادی پیام محمد، و حتی مصحف قرآن مورد بازبینی قرار می‌گیرند و با توجه به الزامات دوران جدید بازنویسی می‌شوند.
🔻 در این دوره است که پیام آخرالزمانی محمد تبدیل به دین سازمان‌یافته‌ای به نام اسلام می‌شود و تفکیک آشکار میان اسلام با مسیحیّت و یهودیّت برقرار می‌شود؛ و در همین دوران است که قرآنِ رسمی تدوین می‌شود. فرآیند عربی‌سازی و اسلامی‌سازیِ پیامِ محمد به شکلی است که می‌توان عبدالملک ابن مروان را بنیان‌گذار دینی به نام اسلام با پیروانی به نام مسلمانان، در برابر پیام محمد و مؤمنان پیرو آن دانست. فرهنگ، تاریخ، معارف، و علوم اسلامی کم و بیش از این زمان به بعد است که آغاز می‌شوند و در طول زمان تحول می‌یابند.
#اسلام #شیعه #اسلام‌پژوهی #شیعه‌پژوهی #محمد #علی #عبدالملک_ابن_مروان #محمدعلی_امیرمعزی
#Islam #Shia #Islamic_Studies #Shia_Studies #Muhammad #Ali #Abd_alMalik_ibn_Marwan #Mohammad_Ali_Amir_Moezzi
🖋 کوهزاد اسماعیلی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/22
🔍 شکل‌گیری و تحول اسلام در سده‌های آغازین (و جایگاهِ مسیحاییِ علی در آن)
✨ چکیده‌ای از سخنرانی محمدعلی امیرمعزّی در انجمن کوردوبا
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | کوهزاد اسماعیلی
بخش ۲ از ۲
🔻 امیرمعزّی معتقد است که اگر ما این سنت غنی بایبلی را در قرآن بپذیریم، و اگر انبوه هشدارهای بنیادین آخرالزمانیِ داخل قرآن را هم به عنوان یکی از ارکان پیام محمد قبول کنیم، در نتیجه باید بپذیریم که آنچه پیام محمد خوانده می‌شود، در واقع بشارت ظهور مجدد مسیح است. ادعایی که در برخی از منابع مسیحی هم‌عصر پیامبر هم تایید شده است.
🔻 آنها هم تأیید کرده‌اند که پیامبری در میان اعراب آمده که بشارت به ظهور مسیح می‌دهد. اما چهره مسیح همچنان در این پیام پرابهام است. مسیحی که در قرآن کم و بیش ناپیدا است اما بخش بزرگی از محتوای مجامع حدیثی، به ویژه احادیث قدیمی‌تر، در مورد و در توضیح ظهور مسیح و آخرالزمان است. احادیثی که به ما می‌گوید که منجی این پیام عیسی مسیح است. اینجاست که نقش علی در پیام محمد نمایان می‌شود.
🔻 با توجه به این فهم از قرآن، و پیامِ محمد، و برخی از احادیث قدیم می‌توان چنین استنباط کرد که این علی است که در پیامِ محمد از او به عنوان مسیحِ جدیدِ خداوند نام برده شده است. خود علی هم در احادیثی در توصیف خود می‌گوید که من مسیح هستم یا من مسیحِ ثانی یا مسیح دوران خود هستم. علی در این احادیث به صراحت خود را مسیح و هم‌ذات با عیسی بن مریم می‌داند که آمده تا بگوید که آخرالزمان نزدیک است.
🔻 پیچیدگی مسئله زمانی بیشتر می‌شود که برخلاف این پیام آخرالزمانی و بشارت به ظهور مسیح جدید، آخرالزمان رخ نمی‌دهد. در عرصه سیاسی و اجتماعی هم قبایل عرب با سرعتی باورنکردنی تبدیل به فرمانروایان خاورمیانه‌ی امروز می‌شوند.
🔻 و طبعاً امپراتوری قدرتمند اموی باور به نزدیک بودن آخرالزمان را نمی‌پذیرد و به همین دلایل است که در اواخر سده‌ی یکم هجری، و به طور دقیق‌تر در زمان خلافت عبدالملک ابن مروان، پنجمین خلیفه‌ی بنی امیه، تاریخ زندگی محمد، مفاهیم بنیادی پیام محمد، و حتی مصحف قرآن مورد بازبینی قرار می‌گیرند و با توجه به الزامات دوران جدید بازنویسی می‌شوند.
🔻 در این دوره است که پیام آخرالزمانی محمد تبدیل به دین سازمان‌یافته‌ای به نام اسلام می‌شود و تفکیک آشکار میان اسلام با مسیحیّت و یهودیّت برقرار می‌شود؛ و در همین دوران است که قرآنِ رسمی تدوین می‌شود. فرآیند عربی‌سازی و اسلامی‌سازیِ پیامِ محمد به شکلی است که می‌توان عبدالملک ابن مروان را بنیان‌گذار دینی به نام اسلام با پیروانی به نام مسلمانان، در برابر پیام محمد و مؤمنان پیرو آن دانست. فرهنگ، تاریخ، معارف، و علوم اسلامی کم و بیش از این زمان به بعد است که آغاز می‌شوند و در طول زمان تحول می‌یابند.
#اسلام #شیعه #اسلام‌پژوهی #شیعه‌پژوهی #محمد #علی #عبدالملک_ابن_مروان #محمدعلی_امیرمعزی
#Islam #Shia #Islamic_Studies #Shia_Studies #Muhammad #Ali #Abd_alMalik_ibn_Marwan #Mohammad_Ali_Amir_Moezzi
🖋 کوهزاد اسماعیلی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/22
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 محمدعلی امیرمُعِزّی، اسلام‌پژوه، شیعه‌پژوه، و قرآن‌پژوهِ برجسته‌ی ایرانی است. او هم‌اکنون استاد دانشگاه و مدیر مطالعات در مدرسه‌ی عملی پژوهش‌های عالی در فرانسه است. یکی از آخرین آثار او سرویراستاریِ مجموعه‌ی «قرآن مورّخان» است که با همکاری گیوم دی در سال…
🔍 روایتی از فتوحات عربی بر پایه‌ی قدیمی‌ترین منابع غیرعربی و غیراسلامی
✨ معرفی منابع
📌 معرفی کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند
🔻 در سیزدهمین شماره از فصل سوم دورنما کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند را به اجمال معرفی کرده‌ام. فرسته‌های دورنما در این باره را در ادامه می‌آورم. از مهرداد عباسی و فاطمه مصلح‌زاده برای تلاش‌های بی‌دریغ‌شان در دورنما سپاس‌گزارم. همچنین، پیش از نوشته‌ی من، دوست پژوهشگر و گرامی‌ام، ایمان تاجی، مقاله‌ای خواندنی در معرفی این کتاب نوشته است که می‌توانید آن را در اینجا بیابید.
📗 برای دسترسی به کتاب بنگرید به:
Hoyland, Robert. In God's Path: The Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire. Oxford: Oxford University Press, 2015.
#اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #محمد #فتوحات_عربی #رابرت_هیلند
#Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Muhammad #Arab_Conquests #Robert_Hoyland
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
@doornamaa
✨ معرفی منابع
📌 معرفی کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند
🔻 در سیزدهمین شماره از فصل سوم دورنما کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند را به اجمال معرفی کرده‌ام. فرسته‌های دورنما در این باره را در ادامه می‌آورم. از مهرداد عباسی و فاطمه مصلح‌زاده برای تلاش‌های بی‌دریغ‌شان در دورنما سپاس‌گزارم. همچنین، پیش از نوشته‌ی من، دوست پژوهشگر و گرامی‌ام، ایمان تاجی، مقاله‌ای خواندنی در معرفی این کتاب نوشته است که می‌توانید آن را در اینجا بیابید.
📗 برای دسترسی به کتاب بنگرید به:
Hoyland, Robert. In God's Path: The Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire. Oxford: Oxford University Press, 2015.
#اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #محمد #فتوحات_عربی #رابرت_هیلند
#Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Muhammad #Arab_Conquests #Robert_Hoyland
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
@doornamaa
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویر جلد کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند، ۲۰۱۵ میلادی، انتشارات دانشگاه آکسفورد
@anqanotes
@anqanotes
🔍 نقّادیِ روایتِ إقرأ از هنگامه‌ی بعثت محمّد
✨ معرفی منابع
🎞 گفت‌وگوی با شان اَنتونی درباره‌ی محمّد تاریخی و کتابش «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»
🔻 شان اَنتونی، که در سال ۲۰۲۰ میلادی کتاب ««محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»» را نوشت در این سخنرانی که در سال ۲۰۲۱ میلادی و به دعوت «برنامه‌ی مطالعات مسلمان در دانشگاه ایالتی میشیگان» انجام شده است به بررسیِ محمّدِ تاریخی، پیشینه‌ی پژوهشی در این حوزه‌ی مطالعاتی، و کتابش در این باره می‌پردازد.
🔻 گفت‌وگو به زبان انگلیسی است و زیرنویس ندارد. اما حتی اگر نمی‌توانید از این سخنان به زبان انگلیسی استفاده کنید پیشنهاد می‌کنم مطالبِ تصویری و اسلایدهایی که شان اَنتونی در سخنرانی‌اش ارائه می‌دهد را مشاهده کنید، زیرا که می‌توانند آموزنده باشند.
🔻 زمان‌بندی این گفت‌وگو به این قرار است:
⏰ از آغاز تا زمان ۰۲:۲۵ میزبان (محمد حسن خلیل) به معرفی اَنتونی می‌پردازد.
⏰ از زمان ۰۲:۲۶ تا زمان ۱:۰۱:۴۵ شان اَنتونی سخن می‌گوید.
⏰ از زمان ۱:۰۱:۴۶ تا ۱:۳۰:۰۲ پرسش‌وپاسخ برگزار می‌شود.
🔻 شان اَنتونی به‌ویژه به بررسی روایت إقرأ و وثاقت تاریخی آن پرداخته است و سخنانش را با همین موضوع آغاز می‌کند. پیش از این در عنقاء درباره‌ی این کتاب و درباره‌ی شباهت انکارناپذیر روایت إقرأ و روایت کدمن مطالبی نوشته بودم که در ادامه آنها را بازنشر می‌کنم.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ معرفی منابع
🎞 گفت‌وگوی با شان اَنتونی درباره‌ی محمّد تاریخی و کتابش «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»
🔻 شان اَنتونی، که در سال ۲۰۲۰ میلادی کتاب ««محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»» را نوشت در این سخنرانی که در سال ۲۰۲۱ میلادی و به دعوت «برنامه‌ی مطالعات مسلمان در دانشگاه ایالتی میشیگان» انجام شده است به بررسیِ محمّدِ تاریخی، پیشینه‌ی پژوهشی در این حوزه‌ی مطالعاتی، و کتابش در این باره می‌پردازد.
🔻 گفت‌وگو به زبان انگلیسی است و زیرنویس ندارد. اما حتی اگر نمی‌توانید از این سخنان به زبان انگلیسی استفاده کنید پیشنهاد می‌کنم مطالبِ تصویری و اسلایدهایی که شان اَنتونی در سخنرانی‌اش ارائه می‌دهد را مشاهده کنید، زیرا که می‌توانند آموزنده باشند.
🔻 زمان‌بندی این گفت‌وگو به این قرار است:
⏰ از آغاز تا زمان ۰۲:۲۵ میزبان (محمد حسن خلیل) به معرفی اَنتونی می‌پردازد.
⏰ از زمان ۰۲:۲۶ تا زمان ۱:۰۱:۴۵ شان اَنتونی سخن می‌گوید.
⏰ از زمان ۱:۰۱:۴۶ تا ۱:۳۰:۰۲ پرسش‌وپاسخ برگزار می‌شود.
🔻 شان اَنتونی به‌ویژه به بررسی روایت إقرأ و وثاقت تاریخی آن پرداخته است و سخنانش را با همین موضوع آغاز می‌کند. پیش از این در عنقاء درباره‌ی این کتاب و درباره‌ی شباهت انکارناپذیر روایت إقرأ و روایت کدمن مطالبی نوشته بودم که در ادامه آنها را بازنشر می‌کنم.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🎞 گفت‌وگویی با شان اَنتونی درباره‌ی محمّد تاریخی و کتابش «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام» که در سال ۲۰۲۱ میلادی به دعوت «برنامه‌ی مطالعات مسلمان در دانشگاه ایالتی میشیگان» انجام شده است (به زبان انگلیسی و بدون زیرنویس).
🖋 زهیر میرکریمی…
🖋 زهیر میرکریمی…
Forwarded from عنقاء
ادامه از 👆🏼
🔍 روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟
بخش ۲ از ۲
🔻 داستان کَدمِن شباهت بسیار زیادی، حتی در جزئیات، با روایت آغاز دریافت وحی و آیه‌های آغازین سوره‌ی علق در غار حراء دارد. «روایت إقرأ» از آغاز وحی را نخستین بار محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) در «کتاب المَغازی» آورده است. اما معنای این شباهتِ مو‌به‌مو میان نقل‌های اسلامی درباره‌ی محمد و دریافت نخستین آیه‌های سوره‌ی علق (و قرآن) از یک سو، و داستانِ کَدمِن و مکاشفه‌ی او از سوی دیگر چیست؟ آیا این دو روایت صرفاً به‌طور اتفاقی یکسان از آب درآمده‌اند؟ آیا، با نگاهی مؤمنانه، این سنّتی الهی است که این‌گونه با انسان‌ها ارتباط برقرار می‌کند؟ آیا، اگر نقّادانه بنگریم، می‌توانیم بگوییم که یکی از آنها از دیگری اقتباس کرده است؟ یا آیا هر دو روایت از روایتی مشترک مقتبس شده‌اند و کوشیده‌اند تا بافتاری روایت‌گونه و الهی برای معنابخشی به اتفاقی تاریخی و انسانی بسازند؟
🔻 از یک سو، کتاب «تاریخِ کلیساییِ مردم انگلستان» نوشته‌ی بیدِ قدّیس که در سال ۷۳۱ میلادی (۱۱۳ هجری) کتابت شده است نمی‌تواند مقتبس از نقلی باشد که محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) چندین سال بعد در «کتاب المَغازی» آورده است. زیرا در دهه‌ی ۷۳۰ میلادی (۱۱۲ تا ۱۲۲ هجری) ابن اسحاق هنوز طلبه‌ای بوده است که در جستجوی دانش در نزد یزید ابن ابی‌حبیب در مصر شاگردی می‌کرده است. با در نظر گرفتن تمام جوانب دیگر، احتمال انتقالِ مستقیمِ نقلِ «روایت اقرأ» از کتاب المغازی به کتاب بیدِ قدّیس محال است. اما اگر ابن اسحاق را نه «مؤلف» این نقل، بلکه بازگوکننده‌ی آن بدانیم چه؟ آیا امکان دارد همان نقل‌های شفاهی که در میان مسلمانان موجود بوده است و بعداً ماده‌ی اولیه‌ای برای نقلِ ابن اسحاق شده است به انگلستان رفته باشند و بیدِ قدّیس آنها را دستما‌یه‌ی ساختنِ روایت خودش از مکاشفه‌ی کَدمِن کرده باشد؟
🔻 از سوی دیگر، می‌توان شباهت آشکار بعضی از روایت‌های موجود در بایبل را با هر دو روایتِ اقرأ و روایت کَدمِن را دید، به‌ویژه با توجه به آنچه در کتاب اِشَعیا، فصل ۲۹، بندهای ۱۰ تا ۱۲، و فصل ۴۰ بند ۶؛ کتاب یکم پادشاهان، فصل ۱۹، بندهای ۹ تا ۱۸؛ و کتاب اِرمیا، فصل ۱، بند ۶ آمده است. این شباهت‌ها، به‌طور جدّی متون بایبلی را به‌عنوان الگوی ساختنِ هر دو روایت مطرح میکنند، اما نمی‌توانند تبیین‌کننده‌ی شباهت تمام‌عیار هر دو روایت باشند. به بیان دیگر، استخوان‌بندی هر دو روایت از متون بایبلی وام گرفته‌اند اما شباهت مو‌به‌مو در این دو روایت نیازمند تبیین دقیق‌تری است.
🔻 شان اَنتونی در فصلِ پایانی تازه‌ترین کتابش با نام «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»، به این دو روایت نگاهی محقّقانه انداخته است و این فرضیات و نظریه‌ها را بررسی کرده است و کوشیده‌است تبیینی کامل‌تر ارائه کند. نوشتن درباره‌ی شواهد و دلایل شان اَنتونی نیازمند یادداشتی جداگانه است، اما خلاصه می‌توان گفت که از نگاه اَنتونی هر دو روایتِ إقرأ و کَدمِن به میزان زیادی وام‌دار متون بایبلی، رسوم و سنّت‌های ادبی، مقاصد و نیّت‌های کلامی و مذهبی و عقیدتی، و زیبایی‌شناسیِ فرهنگیِ دورانِ باستان متأخرند که همه‌ی این موارد را می‌توان در تذکره‌نویسی‌ها و کتاب‌های قصص الأنبیاء و اولیاء یهودی و مسیحی که پیش از ظهور اسلام رواج داشته‌اند مشاهده کرد. این دو روایت مقتبس از یکدیگر نیستند، اما هر دو متأثر و مقتبس از متون و فرهنگی مشترکند که دریافت الهام/وحی/علم از سوی فرشتگان و خدایان در خواب یا در مراقبه کاملاً پذیرفته‌شده بوده است.
🔻 نتیجه‌ی بررسی‌های اَنتونی این است که چه روایت اقرأ و چه داستان کَدمِن بازگو کننده‌ی تاریخ نیستند، بلکه برساخته‌ای ادبی در زمانه‌ی خودشان بوده‌اند تا هم‌راستا و مشابه روایت‌های تذکره‌نویسی‌های موجود در دوران باستان متأخر بتواند بافتاری برای آغاز دریافت وحی و رسالت پیامبر اسلام و کَدمِن ایجاد کنند. این ادعا را بررسی بعضی دیگر از قرآن‌پژوهان همچون نیکولای سینایی و اَنجِلیکا نُیْوِرت تأیید می‌کند. آنها با بررسی متنی سوره‌های قرآن و سوره‌ی علق نشان داده‌اند که سوره‌ی علق احتمالاً متعلق به دسته‌ی دوم از سوره‌های مکّی است که در سال‌های میانی حضور پیامبر در مکّه صادر شده‌اند، نه در سال‌های اولیه‌ی ظهور اسلام. در این باره در آینده بیشتر خواهم نوشت.
📗 مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/18
🔍 روایت إقرأ: بازگوییِ تاریخ یا آفرینشِ بافتار؟
بخش ۲ از ۲
🔻 داستان کَدمِن شباهت بسیار زیادی، حتی در جزئیات، با روایت آغاز دریافت وحی و آیه‌های آغازین سوره‌ی علق در غار حراء دارد. «روایت إقرأ» از آغاز وحی را نخستین بار محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) در «کتاب المَغازی» آورده است. اما معنای این شباهتِ مو‌به‌مو میان نقل‌های اسلامی درباره‌ی محمد و دریافت نخستین آیه‌های سوره‌ی علق (و قرآن) از یک سو، و داستانِ کَدمِن و مکاشفه‌ی او از سوی دیگر چیست؟ آیا این دو روایت صرفاً به‌طور اتفاقی یکسان از آب درآمده‌اند؟ آیا، با نگاهی مؤمنانه، این سنّتی الهی است که این‌گونه با انسان‌ها ارتباط برقرار می‌کند؟ آیا، اگر نقّادانه بنگریم، می‌توانیم بگوییم که یکی از آنها از دیگری اقتباس کرده است؟ یا آیا هر دو روایت از روایتی مشترک مقتبس شده‌اند و کوشیده‌اند تا بافتاری روایت‌گونه و الهی برای معنابخشی به اتفاقی تاریخی و انسانی بسازند؟
🔻 از یک سو، کتاب «تاریخِ کلیساییِ مردم انگلستان» نوشته‌ی بیدِ قدّیس که در سال ۷۳۱ میلادی (۱۱۳ هجری) کتابت شده است نمی‌تواند مقتبس از نقلی باشد که محمد ابن اسحاق (درگذشت ۷۶۸م / ۱۵۰ق) چندین سال بعد در «کتاب المَغازی» آورده است. زیرا در دهه‌ی ۷۳۰ میلادی (۱۱۲ تا ۱۲۲ هجری) ابن اسحاق هنوز طلبه‌ای بوده است که در جستجوی دانش در نزد یزید ابن ابی‌حبیب در مصر شاگردی می‌کرده است. با در نظر گرفتن تمام جوانب دیگر، احتمال انتقالِ مستقیمِ نقلِ «روایت اقرأ» از کتاب المغازی به کتاب بیدِ قدّیس محال است. اما اگر ابن اسحاق را نه «مؤلف» این نقل، بلکه بازگوکننده‌ی آن بدانیم چه؟ آیا امکان دارد همان نقل‌های شفاهی که در میان مسلمانان موجود بوده است و بعداً ماده‌ی اولیه‌ای برای نقلِ ابن اسحاق شده است به انگلستان رفته باشند و بیدِ قدّیس آنها را دستما‌یه‌ی ساختنِ روایت خودش از مکاشفه‌ی کَدمِن کرده باشد؟
🔻 از سوی دیگر، می‌توان شباهت آشکار بعضی از روایت‌های موجود در بایبل را با هر دو روایتِ اقرأ و روایت کَدمِن را دید، به‌ویژه با توجه به آنچه در کتاب اِشَعیا، فصل ۲۹، بندهای ۱۰ تا ۱۲، و فصل ۴۰ بند ۶؛ کتاب یکم پادشاهان، فصل ۱۹، بندهای ۹ تا ۱۸؛ و کتاب اِرمیا، فصل ۱، بند ۶ آمده است. این شباهت‌ها، به‌طور جدّی متون بایبلی را به‌عنوان الگوی ساختنِ هر دو روایت مطرح میکنند، اما نمی‌توانند تبیین‌کننده‌ی شباهت تمام‌عیار هر دو روایت باشند. به بیان دیگر، استخوان‌بندی هر دو روایت از متون بایبلی وام گرفته‌اند اما شباهت مو‌به‌مو در این دو روایت نیازمند تبیین دقیق‌تری است.
🔻 شان اَنتونی در فصلِ پایانی تازه‌ترین کتابش با نام «محمد و امپراتوری‌های ایمان: فرآوریِ پیامبرِ اسلام»، به این دو روایت نگاهی محقّقانه انداخته است و این فرضیات و نظریه‌ها را بررسی کرده است و کوشیده‌است تبیینی کامل‌تر ارائه کند. نوشتن درباره‌ی شواهد و دلایل شان اَنتونی نیازمند یادداشتی جداگانه است، اما خلاصه می‌توان گفت که از نگاه اَنتونی هر دو روایتِ إقرأ و کَدمِن به میزان زیادی وام‌دار متون بایبلی، رسوم و سنّت‌های ادبی، مقاصد و نیّت‌های کلامی و مذهبی و عقیدتی، و زیبایی‌شناسیِ فرهنگیِ دورانِ باستان متأخرند که همه‌ی این موارد را می‌توان در تذکره‌نویسی‌ها و کتاب‌های قصص الأنبیاء و اولیاء یهودی و مسیحی که پیش از ظهور اسلام رواج داشته‌اند مشاهده کرد. این دو روایت مقتبس از یکدیگر نیستند، اما هر دو متأثر و مقتبس از متون و فرهنگی مشترکند که دریافت الهام/وحی/علم از سوی فرشتگان و خدایان در خواب یا در مراقبه کاملاً پذیرفته‌شده بوده است.
🔻 نتیجه‌ی بررسی‌های اَنتونی این است که چه روایت اقرأ و چه داستان کَدمِن بازگو کننده‌ی تاریخ نیستند، بلکه برساخته‌ای ادبی در زمانه‌ی خودشان بوده‌اند تا هم‌راستا و مشابه روایت‌های تذکره‌نویسی‌های موجود در دوران باستان متأخر بتواند بافتاری برای آغاز دریافت وحی و رسالت پیامبر اسلام و کَدمِن ایجاد کنند. این ادعا را بررسی بعضی دیگر از قرآن‌پژوهان همچون نیکولای سینایی و اَنجِلیکا نُیْوِرت تأیید می‌کند. آنها با بررسی متنی سوره‌های قرآن و سوره‌ی علق نشان داده‌اند که سوره‌ی علق احتمالاً متعلق به دسته‌ی دوم از سوره‌های مکّی است که در سال‌های میانی حضور پیامبر در مکّه صادر شده‌اند، نه در سال‌های اولیه‌ی ظهور اسلام. در این باره در آینده بیشتر خواهم نوشت.
📗 مطالب این یادداشت برگرفته از منبع زیر است:
Anthony, Sean. Muhammad and the Empires of Faith: The Making of the Prophet of Islam. Oakland: University of California Press, 2020.
#اسلام‌پژوهی #اسلام #تاریخ_اسلام #محمد #کدمن #شان_انتونی
#Islam #History_of_Islam #Muhammad #Cædmon #Sean_Anthony
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
https://t.me/anqanest/18
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 محمد و کَدمِن
راست: غار حراء در کوه نور، محلی که مطابق بعضی از نقل‌های اسلامی محل نزول نخستین آیه‌های سوره‌ی علق از قرآن بر پیامبر اسلام بوده است.
چپ: بنای یادبود کَدمِن در ویتبی. در بالای حکاکی موجود در این بنای یادبود می‌توان تصویر فرشته‌ای که طبق نقل…
راست: غار حراء در کوه نور، محلی که مطابق بعضی از نقل‌های اسلامی محل نزول نخستین آیه‌های سوره‌ی علق از قرآن بر پیامبر اسلام بوده است.
چپ: بنای یادبود کَدمِن در ویتبی. در بالای حکاکی موجود در این بنای یادبود می‌توان تصویر فرشته‌ای که طبق نقل…
🔍 فی سبیل اللّه
✨ هم‌رسان‌کردن منابع
📌 هم‌رسان‌کردن نسخه‌ی الکترونیکی و نسخه‌ی صوتی کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند
🔻 چند ماه پیش از این، در جُستاری به اجمال کتاب «فی سبیل اللّه: فتوحات عربی و تکوین حکمرانی اسلامی» نوشته‌ی رابرت هُیلَند را مرور کردم که در مجموعه‌ی دورنما منتشر شد [از اینجا بخوانید]. همچنین، دورنما یک قسمت از نواپخش (پادکست) خود را به ارائه‌ی این نوشته اختصاص داد [از اینجا بشنوید]. در این فرسته، نسخه‌ی الکترونیکی و نسخه‌ی صوتی کتاب (هر دو به زبان انگلیسی) را با شما مخاطبان هم‌رسان می‌کنم.
🔻 پیش از آنکه پیوندهایی برای دسترسی به نسخههای الکترونیک و صوتی کتاب را در پایانِ این فرسته فهرست کنم، برای کسانی که آن جُستار را نخوانده‌اند یا آن بخش را نشنیده‌اند، در زیر به اجمال کتاب را معرفی خواهم کرد:
🔅 رابرت هُیلَند (متولد ۱۹۶۶) دانش‌آموخته‌ی دانشکده‌ی مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد و استاد تاریخِ خاورمیانه در دوران باستان متأخر و اسلامِ آغازین در دانشگاه نیویورک است و پژوهش‌هایش بر بررسی دوران اسلامِ آغازین تمرکز دارد. او در کتاب «فی سبیل‌اللّه: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» (۲۰۱۵) به‌دنبال ارائه‌ی پاسخی به این پرسش است که چگونه عرب‌ها توانستند در زمانی نسبتاً کوتاه سرزمین‌های گسترده‌ای را فتح کنند. هُیلند، برخلاف روایت‌هایی که در منابع عربی و اسلامی درباره‌ی فتوحات یافت می‌شوند، این مجموعه از پدیده‌های مهم تاریخی را در زمینه و زمانه‌ی دوران باستان متأخر تبیین و تفسیر می‌کند. او نقش دین و باورهای اعتقادی را در فتوحات نادیده نمی‌گیرد اما عوامل سیاسی، جمعیتی، اجتماعی، مذهبی، و اقتصادی دیگری را که در فتوحات عربی مؤثر بوده‌اند برجسته می‌کند. هُیلند همچنین برای ارائه‌ی گزارشی تاریخی از فتوحات، متون و منابع تاریخی متقدم‌تر را بر منابع متأخر اسلامی و عربی رجحان می‌دهد. دستاورد این رویکرد و روشِ متفاوت در بررسی فتوحاتِ عربی کتابی است که بعضی از باورهای رایج و غالب را درباره‌ی این پدیدهی مهم تاریخی به چالش می‌کشد. هُیلند در این کتاب نشان می‌دهد که محمّد و پیروانش با فتوحات جهانی نو خلق نکردند، بلکه جهانی را که در فتوحات یافته بودند بازسازی کردند.
🔅 این کتاب، چنانکه نویسنده ادعا می‌کند، برای مخاطب عام نوشته شده و خواندن آن نیازمند دانش زمینه‌ای و پیشین نیست هرچند که متخصصان نیز از آن بهره‌مند می‌شوند. کتاب حاوی جزئیات و اطلاعات فراوانی است اما همه‌ی این اطلاعات آن‌چنان در کنار هم چیده شده‌اند که متن کتاب به داستانی یکپارچه تبدیل شده که همچون مجموعه‌های نمایشی در هر فصل بخشی از ماجرای پرفرازوفرودِ فتوحات را تا ۷۵۰میلادی/ ۱۳۲قمری به تصویر می‌کشد. این سالی است که، بنا بر ادعای هیلند، اسب فتوحات عربی-اسلامی از نفَس می‌افتد که البته با تغییر حکومت اسلامی از امویان به عباسیان مصادف است.
🔅 در کتاب می‌توان خطوط کلی یافته‌های هیلند را دیدکه با انبوهی از جزئيات پشتیبانی می‌شوند. این خطوط کلی ناظر به بعضی از تصوراتی‌اند که معمولاً تاکنون درباره‌ی فتوحات عربی و اسلامی وجود داشته‌اند، اما نویسنده آنها را به چالش می‌کشد و با ارائه‌ی داده‌هایی گسترده خواننده را به بازنگری در آنها ترغیب می‌کند، از جمله: ماهیت مردمان عرب؛ وضعیت جنبش محمّد در هنگام درگذشت او؛ انگیزه‌های عرب‌ها برای فتوحات؛ ترکیب جمعیتی و قومی و دینیِ فاتحان؛ واکنش‌های مغلوبان؛ نحوه‌ی حکمرانی و سیاست‌گذاری‌های فاتحان در سرزمین‌های فتح‌شده؛ و از همه مهم‌تر نقشِ زمینه و زمانه‌ی ظهور اسلام در پیدایش و گسترش فتوحات عربی، به‌ویژه وضعیت همسایگان عربستان یعنی «دو چشم جهان»: شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس.
📖 نسخه‌ی الکترونیکی کتاب (به زبان انگلیسی) در آشیانه‌ی عنقاء
فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی
🔊 نسخه‌ی صوتی کتاب (به زبان انگلیسی) به تفکیک فصل‌ها در آشیانه‌ی عنقاء
🔅 مقدمه
🔅 فصل یکم: زمینه
🔅 فصل دوم: نخستین نبردها (۶۳۰–۶۴۰م/ ۹–۱۹ق)
🔅 فصل سوم: به‌سوی شرق و غرب (۶۴۰-۶۵۲م/ ۱۹- ۳۲ق)
🔅 فصل چهارم: یورش برای قسطنطنیه (۶۵۲–۶۸۵م/ ۳۲–۶۶ق)
🔅 فصل پنجم: جهشی بزرگ به پیش (۶۸۵–۷۱۵م/ ۶۶–۹۷ق)
🔅 فصل ششم: بازسازی و شورش (۷۱۵–۷۵۰م/ ۹۷- ۱۳۲ق)
🔅 فصل هفتم: تشکیل تمدن اسلامی
📗 برای ارجاع‌دهی به کتاب از نشانیِ زیر استفاده کنید:
Hoyland, Robert. In God's Path: The Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire. Oxford: Oxford University Press, 2015.
#اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #محمد #فتوحات_عربی #رابرت_هیلند
#Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Muhammad #Arab_Conquests #Robert_Hoyland
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ هم‌رسان‌کردن منابع
📌 هم‌رسان‌کردن نسخه‌ی الکترونیکی و نسخه‌ی صوتی کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند
🔻 چند ماه پیش از این، در جُستاری به اجمال کتاب «فی سبیل اللّه: فتوحات عربی و تکوین حکمرانی اسلامی» نوشته‌ی رابرت هُیلَند را مرور کردم که در مجموعه‌ی دورنما منتشر شد [از اینجا بخوانید]. همچنین، دورنما یک قسمت از نواپخش (پادکست) خود را به ارائه‌ی این نوشته اختصاص داد [از اینجا بشنوید]. در این فرسته، نسخه‌ی الکترونیکی و نسخه‌ی صوتی کتاب (هر دو به زبان انگلیسی) را با شما مخاطبان هم‌رسان می‌کنم.
🔻 پیش از آنکه پیوندهایی برای دسترسی به نسخههای الکترونیک و صوتی کتاب را در پایانِ این فرسته فهرست کنم، برای کسانی که آن جُستار را نخوانده‌اند یا آن بخش را نشنیده‌اند، در زیر به اجمال کتاب را معرفی خواهم کرد:
🔅 رابرت هُیلَند (متولد ۱۹۶۶) دانش‌آموخته‌ی دانشکده‌ی مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد و استاد تاریخِ خاورمیانه در دوران باستان متأخر و اسلامِ آغازین در دانشگاه نیویورک است و پژوهش‌هایش بر بررسی دوران اسلامِ آغازین تمرکز دارد. او در کتاب «فی سبیل‌اللّه: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» (۲۰۱۵) به‌دنبال ارائه‌ی پاسخی به این پرسش است که چگونه عرب‌ها توانستند در زمانی نسبتاً کوتاه سرزمین‌های گسترده‌ای را فتح کنند. هُیلند، برخلاف روایت‌هایی که در منابع عربی و اسلامی درباره‌ی فتوحات یافت می‌شوند، این مجموعه از پدیده‌های مهم تاریخی را در زمینه و زمانه‌ی دوران باستان متأخر تبیین و تفسیر می‌کند. او نقش دین و باورهای اعتقادی را در فتوحات نادیده نمی‌گیرد اما عوامل سیاسی، جمعیتی، اجتماعی، مذهبی، و اقتصادی دیگری را که در فتوحات عربی مؤثر بوده‌اند برجسته می‌کند. هُیلند همچنین برای ارائه‌ی گزارشی تاریخی از فتوحات، متون و منابع تاریخی متقدم‌تر را بر منابع متأخر اسلامی و عربی رجحان می‌دهد. دستاورد این رویکرد و روشِ متفاوت در بررسی فتوحاتِ عربی کتابی است که بعضی از باورهای رایج و غالب را درباره‌ی این پدیدهی مهم تاریخی به چالش می‌کشد. هُیلند در این کتاب نشان می‌دهد که محمّد و پیروانش با فتوحات جهانی نو خلق نکردند، بلکه جهانی را که در فتوحات یافته بودند بازسازی کردند.
🔅 این کتاب، چنانکه نویسنده ادعا می‌کند، برای مخاطب عام نوشته شده و خواندن آن نیازمند دانش زمینه‌ای و پیشین نیست هرچند که متخصصان نیز از آن بهره‌مند می‌شوند. کتاب حاوی جزئیات و اطلاعات فراوانی است اما همه‌ی این اطلاعات آن‌چنان در کنار هم چیده شده‌اند که متن کتاب به داستانی یکپارچه تبدیل شده که همچون مجموعه‌های نمایشی در هر فصل بخشی از ماجرای پرفرازوفرودِ فتوحات را تا ۷۵۰میلادی/ ۱۳۲قمری به تصویر می‌کشد. این سالی است که، بنا بر ادعای هیلند، اسب فتوحات عربی-اسلامی از نفَس می‌افتد که البته با تغییر حکومت اسلامی از امویان به عباسیان مصادف است.
🔅 در کتاب می‌توان خطوط کلی یافته‌های هیلند را دیدکه با انبوهی از جزئيات پشتیبانی می‌شوند. این خطوط کلی ناظر به بعضی از تصوراتی‌اند که معمولاً تاکنون درباره‌ی فتوحات عربی و اسلامی وجود داشته‌اند، اما نویسنده آنها را به چالش می‌کشد و با ارائه‌ی داده‌هایی گسترده خواننده را به بازنگری در آنها ترغیب می‌کند، از جمله: ماهیت مردمان عرب؛ وضعیت جنبش محمّد در هنگام درگذشت او؛ انگیزه‌های عرب‌ها برای فتوحات؛ ترکیب جمعیتی و قومی و دینیِ فاتحان؛ واکنش‌های مغلوبان؛ نحوه‌ی حکمرانی و سیاست‌گذاری‌های فاتحان در سرزمین‌های فتح‌شده؛ و از همه مهم‌تر نقشِ زمینه و زمانه‌ی ظهور اسلام در پیدایش و گسترش فتوحات عربی، به‌ویژه وضعیت همسایگان عربستان یعنی «دو چشم جهان»: شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس.
📖 نسخه‌ی الکترونیکی کتاب (به زبان انگلیسی) در آشیانه‌ی عنقاء
فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی
🔊 نسخه‌ی صوتی کتاب (به زبان انگلیسی) به تفکیک فصل‌ها در آشیانه‌ی عنقاء
🔅 مقدمه
🔅 فصل یکم: زمینه
🔅 فصل دوم: نخستین نبردها (۶۳۰–۶۴۰م/ ۹–۱۹ق)
🔅 فصل سوم: به‌سوی شرق و غرب (۶۴۰-۶۵۲م/ ۱۹- ۳۲ق)
🔅 فصل چهارم: یورش برای قسطنطنیه (۶۵۲–۶۸۵م/ ۳۲–۶۶ق)
🔅 فصل پنجم: جهشی بزرگ به پیش (۶۸۵–۷۱۵م/ ۶۶–۹۷ق)
🔅 فصل ششم: بازسازی و شورش (۷۱۵–۷۵۰م/ ۹۷- ۱۳۲ق)
🔅 فصل هفتم: تشکیل تمدن اسلامی
📗 برای ارجاع‌دهی به کتاب از نشانیِ زیر استفاده کنید:
Hoyland, Robert. In God's Path: The Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire. Oxford: Oxford University Press, 2015.
#اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #محمد #فتوحات_عربی #رابرت_هیلند
#Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Muhammad #Arab_Conquests #Robert_Hoyland
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویر جلد کتاب «فی سبیل‌الله: فتوحات عربی و تکوینِ حکمرانیِ اسلامی» نوشته‌ی رابِرت هُیلَند، ۲۰۱۵ میلادی، انتشارات دانشگاه آکسفورد
@anqanotes
@anqanotes
👍1
ادامه از 👆🏼
🔍 قرآنِ رسمیِ اسلام —با نگاهی تاریخی و انتقادی— چرا، چگونه، چه‌زمانی، و به دست چه‌کسانی پدید آمد؟
✨ تازه‌های نشر
📌 اطلاع‌رسانی انتشارِ کتاب «پدیدآوردن قرآن: مطالعه‌ای تاریخی–انتقادی» نوشته‌ی اِستِفِن شومِیکِر در ۱ جولای ۲۰۲۲ میلادی
بخش ۲ از ۲
🔻 بخش‌هایی از کتاب «پدیدآوردن قرآن: مطالعه‌ای تاریخی–انتقادی» از چند ماه پیش در دسترس من بوده‌اند، هرچند مطالعه‌ی همه‌ی کتاب (که امروز به‌طور کامل منتشر شده است) را هنوز به پایان نبرده‌ام. یکی از جالب‌ترین و آگاهی‌بخش‌ترین فصل‌های کتاب برای من تا به اینجا فصل سومِ آن با عنوان «تاریخ‌گذاری کربُن و خاستگاه‌های قرآن» بوده است. در سال‌های اخیر مسأله‌ی قدمت و تاریخ‌گذاری بعضی نسخه‌خطی‌های قرآن (از جمله نسخه‌خطی‌های توبینگن، بیرمنگام، و صنعاء) در جوامع علمی و غیرعلمی مسلمانان و ایرانیان بازتاب گسترده‌ای داشته است. بعضی داوری‌ها برای انتسابِ قطعی بعضی از این نسخه‌ها به نیمه‌ی نخست سده‌ی هفتم میلادی مطرح شده‌اند و بر این اساس تعمیم‌ها و تبیین‌هایی صورت گرفته‌اند که شاید اندکی شتاب‌زده بوده‌اند. شومِیکِر در این فصل از کتاب در نقد چنین نگاه و اعتمادی به روش تاریخ‌گذاری کربن، و در نقدِ چشم‌پوشی از دیگر بررسی‌های تاریخی و زبانی و متنی، چند مطلب را ذکر می‌کند:
🔅 تاریخِ روش تاریخ‌گذاری با کربن، کاربست‌ها، محدودیت‌ها و خطاهای آن
🔅 نحوه‌ی تنظیم و درجه‌بندی (calibration) تاریخ‌گذاری‌ها و بررسی اختلاف نتایج برای مناطق مختلف جهان در نیمکرهی شمالی، نیمکرهی جنوبی، و محدوده‌ی استوایی (از جمله جنوب عربستان)
🔅 دسته‌بندی و تحلیل خطاهای موجود در روش تاریخ‌گذاری کربن، به‌ویژه بررسی نتایج تاریخ‌گذاری‌های مصاحف قرآنی با این روش و اختلاف آنها (از جمله بررسی مراکز انجام چنین آزمایش‌هایی)
🔅 بررسی میزان خطای روش تاریخ‌گذاری کربن برای مصاحف غیراسلامی (از جمله طومارهای بحرالمیت و قُمران) یا پوست‌نوشته‌ها و پاپیروس‌های مصری و شامی
🔅 نقد شتاب‌زدگی مدافعان قدمتِ تاریخی بعضی نسخههای خطی قرآن (از جمله مصحف صنعاء) برای انتسابِ قطعی آنها به زمانی در نیمه‌ی نخست سده‌ی هفتم میلادی
🔅 نقد عدم توجه مسلمانانِ مدافع قدمت تاریخی نسخههای خطی قرآنی به تجربه‌های مشابه در تاریخ‌گذاری متون دینی در مسیحیّت و یهودیّت
در مجموع، او روش تاریخ‌گذاری کربن را روشی می‌داند که باید با احتیاط با آن مواجه شد. بر اساس تجربه‌های مشابه در مصاحف دیگر (از جمله مصاحف یهودی و مسیحی و حتی مصاحف غیردینی در منطقه‌ی عربستان و مصر و شام) او تاریخ‌گذاری کربن را صرفاً تعیین‌کننده‌ی محدوده‌ای تقریباً چند دههای برای نسخههای خطی می‌داند. این بازه‌ی چند دههای باید با دیگر بررسی‌ها و تحلیل‌های تاریخی و متن‌پژوهانه و زبان‌شناختی و ویرایشی همراه بشود تا بتوان بازه‌ی زمانی دقیق‌تری که به مجموعه‌ای از شواهد و تحلیل‌ها مستند است را ارائه کرد.
🔥 پانوشت: نشرِ دانشگاه کالیفرنیا (University of California Press) برنامه‌ای انتشاراتی به نام لومینوس (Luminos) دارد که نشرِ این کتاب در این برنامه قرار دارد [لومینوس را در بافتار نشرِ کتاب و بیانِ مطالب علمی می‌توان به «روشن» یا «روشن‌بیان» ترجمه کرد]. لومینوس برنامه‌ای برای انتشار تک‌نگاری‌هایی (monographs) با دسترسی آزاد و رایگان به‌منظور حفظ و تقویت آن‌هاست، و امکان دسترسی به کارهای مهم علمی (از جمله کتاب حاضر) و میزان دیده‌شدن و خوانده‌شدن آنها را افزایش می‌دهد. نشر دانشگاه کالیفرنیا اعلام کرده است که عناوین منتشر شده در چارچوب لومینوس با همان کیفیت و معیارهایی منتشر می‌شوند که دیگر عناوین منتشر شده در این نشر از آن برخوردارند: چه از لحاظ معیارهای گزینش کتاب‌ها و نویسندگان، چه از لحاظ داوری تخصصی مطالب از سوی همتایان، و چه از لحاظ تولید و بازاریابی کتاب.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی رایگان و الکترونیکی کتاب می‌توانید از این پیوند به آشیانه‌ی عنقاء استفاده کنید.
برای ارجاع به کتاب از عبارت زیر بهره بگیرید:
Shoemaker, Stephen. Creating the Qur’an: A Historical–Critical Study. Oakland: University of California Press, 2022.
برای دسترسی به پایگاه برنامه‌ی انتشاراتی لومینوس بنگرید به:
www.luminosoa.org
برای دسترسی به پایگاه نشر دانشگاه کالیفرنیا و صفحه‌ی ویژه‌ی این کتاب بنگرید به:
https://www.ucpress.edu/book/9780520389038/creating-the-quran
#قرآن #قرآن‌پژوهی #رسمی‌سازی #تاریخ‌گذاری_کربن #شفاهی‌گرایی #مکتوب‌گرایی #باستان_متأخر #محمد #استفن_شومیکر
#Quran #Quranic_Studies #Canonisation #Canonization #Carbon_Dating #Orality #Literacy #Late_Antiquity #Muhammad #Stephen_Shoemaker
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 قرآنِ رسمیِ اسلام —با نگاهی تاریخی و انتقادی— چرا، چگونه، چه‌زمانی، و به دست چه‌کسانی پدید آمد؟
✨ تازه‌های نشر
📌 اطلاع‌رسانی انتشارِ کتاب «پدیدآوردن قرآن: مطالعه‌ای تاریخی–انتقادی» نوشته‌ی اِستِفِن شومِیکِر در ۱ جولای ۲۰۲۲ میلادی
بخش ۲ از ۲
🔻 بخش‌هایی از کتاب «پدیدآوردن قرآن: مطالعه‌ای تاریخی–انتقادی» از چند ماه پیش در دسترس من بوده‌اند، هرچند مطالعه‌ی همه‌ی کتاب (که امروز به‌طور کامل منتشر شده است) را هنوز به پایان نبرده‌ام. یکی از جالب‌ترین و آگاهی‌بخش‌ترین فصل‌های کتاب برای من تا به اینجا فصل سومِ آن با عنوان «تاریخ‌گذاری کربُن و خاستگاه‌های قرآن» بوده است. در سال‌های اخیر مسأله‌ی قدمت و تاریخ‌گذاری بعضی نسخه‌خطی‌های قرآن (از جمله نسخه‌خطی‌های توبینگن، بیرمنگام، و صنعاء) در جوامع علمی و غیرعلمی مسلمانان و ایرانیان بازتاب گسترده‌ای داشته است. بعضی داوری‌ها برای انتسابِ قطعی بعضی از این نسخه‌ها به نیمه‌ی نخست سده‌ی هفتم میلادی مطرح شده‌اند و بر این اساس تعمیم‌ها و تبیین‌هایی صورت گرفته‌اند که شاید اندکی شتاب‌زده بوده‌اند. شومِیکِر در این فصل از کتاب در نقد چنین نگاه و اعتمادی به روش تاریخ‌گذاری کربن، و در نقدِ چشم‌پوشی از دیگر بررسی‌های تاریخی و زبانی و متنی، چند مطلب را ذکر می‌کند:
🔅 تاریخِ روش تاریخ‌گذاری با کربن، کاربست‌ها، محدودیت‌ها و خطاهای آن
🔅 نحوه‌ی تنظیم و درجه‌بندی (calibration) تاریخ‌گذاری‌ها و بررسی اختلاف نتایج برای مناطق مختلف جهان در نیمکرهی شمالی، نیمکرهی جنوبی، و محدوده‌ی استوایی (از جمله جنوب عربستان)
🔅 دسته‌بندی و تحلیل خطاهای موجود در روش تاریخ‌گذاری کربن، به‌ویژه بررسی نتایج تاریخ‌گذاری‌های مصاحف قرآنی با این روش و اختلاف آنها (از جمله بررسی مراکز انجام چنین آزمایش‌هایی)
🔅 بررسی میزان خطای روش تاریخ‌گذاری کربن برای مصاحف غیراسلامی (از جمله طومارهای بحرالمیت و قُمران) یا پوست‌نوشته‌ها و پاپیروس‌های مصری و شامی
🔅 نقد شتاب‌زدگی مدافعان قدمتِ تاریخی بعضی نسخههای خطی قرآن (از جمله مصحف صنعاء) برای انتسابِ قطعی آنها به زمانی در نیمه‌ی نخست سده‌ی هفتم میلادی
🔅 نقد عدم توجه مسلمانانِ مدافع قدمت تاریخی نسخههای خطی قرآنی به تجربه‌های مشابه در تاریخ‌گذاری متون دینی در مسیحیّت و یهودیّت
در مجموع، او روش تاریخ‌گذاری کربن را روشی می‌داند که باید با احتیاط با آن مواجه شد. بر اساس تجربه‌های مشابه در مصاحف دیگر (از جمله مصاحف یهودی و مسیحی و حتی مصاحف غیردینی در منطقه‌ی عربستان و مصر و شام) او تاریخ‌گذاری کربن را صرفاً تعیین‌کننده‌ی محدوده‌ای تقریباً چند دههای برای نسخههای خطی می‌داند. این بازه‌ی چند دههای باید با دیگر بررسی‌ها و تحلیل‌های تاریخی و متن‌پژوهانه و زبان‌شناختی و ویرایشی همراه بشود تا بتوان بازه‌ی زمانی دقیق‌تری که به مجموعه‌ای از شواهد و تحلیل‌ها مستند است را ارائه کرد.
🔥 پانوشت: نشرِ دانشگاه کالیفرنیا (University of California Press) برنامه‌ای انتشاراتی به نام لومینوس (Luminos) دارد که نشرِ این کتاب در این برنامه قرار دارد [لومینوس را در بافتار نشرِ کتاب و بیانِ مطالب علمی می‌توان به «روشن» یا «روشن‌بیان» ترجمه کرد]. لومینوس برنامه‌ای برای انتشار تک‌نگاری‌هایی (monographs) با دسترسی آزاد و رایگان به‌منظور حفظ و تقویت آن‌هاست، و امکان دسترسی به کارهای مهم علمی (از جمله کتاب حاضر) و میزان دیده‌شدن و خوانده‌شدن آنها را افزایش می‌دهد. نشر دانشگاه کالیفرنیا اعلام کرده است که عناوین منتشر شده در چارچوب لومینوس با همان کیفیت و معیارهایی منتشر می‌شوند که دیگر عناوین منتشر شده در این نشر از آن برخوردارند: چه از لحاظ معیارهای گزینش کتاب‌ها و نویسندگان، چه از لحاظ داوری تخصصی مطالب از سوی همتایان، و چه از لحاظ تولید و بازاریابی کتاب.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی رایگان و الکترونیکی کتاب می‌توانید از این پیوند به آشیانه‌ی عنقاء استفاده کنید.
برای ارجاع به کتاب از عبارت زیر بهره بگیرید:
Shoemaker, Stephen. Creating the Qur’an: A Historical–Critical Study. Oakland: University of California Press, 2022.
برای دسترسی به پایگاه برنامه‌ی انتشاراتی لومینوس بنگرید به:
www.luminosoa.org
برای دسترسی به پایگاه نشر دانشگاه کالیفرنیا و صفحه‌ی ویژه‌ی این کتاب بنگرید به:
https://www.ucpress.edu/book/9780520389038/creating-the-quran
#قرآن #قرآن‌پژوهی #رسمی‌سازی #تاریخ‌گذاری_کربن #شفاهی‌گرایی #مکتوب‌گرایی #باستان_متأخر #محمد #استفن_شومیکر
#Quran #Quranic_Studies #Canonisation #Canonization #Carbon_Dating #Orality #Literacy #Late_Antiquity #Muhammad #Stephen_Shoemaker
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 خبر انتشار کتاب «پدیدآوردن قرآن: مطالعه‌ای تاریخی–انتقادی» در ۱ جولای ۲۰۲۲ میلادی
تصویر راست: جلد کتاب، که نگاره‌ای است از کتاب «مَقتَل آلِ رسول» که نوشته‌ای است منسوب به اواخر سده‌ی ۱۶ میلادی درباره‌ی شهادت حسین ابن علی در کربلا. در این نگاره، محمّد درمیانه‌ی…
تصویر راست: جلد کتاب، که نگاره‌ای است از کتاب «مَقتَل آلِ رسول» که نوشته‌ای است منسوب به اواخر سده‌ی ۱۶ میلادی درباره‌ی شهادت حسین ابن علی در کربلا. در این نگاره، محمّد درمیانه‌ی…
👍3
🔍 ریشه‌های قربانی‌کردنِ حیوانات در حج و نقش این آیین در شکل‌گیری اسلام چه بوده است؟
✨ تازه‌های نشر
📌 خبر انتشار کتاب «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» نوشته‌ی برَنِن ویلِر در ماه جون (ژوئَن) ۲۰۲۲ میلادی
🔻 در ماه گذشته‌ی میلادی، نشرِ دانشگاه کمبریج تازه‌ترین کتاب برَنِن ویلِر با عنوان «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» را منتشر کرد. چنانچه از عنوان برمی‌آید، کتاب به بررسی موضوع قربانی‌کردن در اسلام می‌پردازد و در همین راستا سنّتِ درازدامنِ قربانی‌کردن انسان‌ها و حیوان‌ها و نقشِ این مناسک در شکل‌گیری ادیان را نیز می‌کاود. نویسنده با جستجو در متون روایی اسلامی و بهره‌گیری از روش بررسی‌های تطبیقی و تاریخی می‌کوشد تا نسبت میان ایجادِ دین جدید (دین محمّد) و سنت قربانی‌کردن حیوانات در مناسک حج را آشکار کند.
🔻 نویسنده‌ی کتاب، برَنِن ویلِر، استادِ تاریخِ ادیان، خاورمیانه، و بایبل در «مرکز مطالعاتِ اسلامی و خاورمیانه» در دانشکده‌ی تاریخِ دانشگاه دریایی ایالات متحده در مِریلَند است. او افزون بر مطالعات دانشگاهی، به‌طور میدانی در اردن، مصر، عمان، عربستان سعودی، و فلسطین-اسرائیل فعالیت کرده است و در دانشگاه‌های بعضی از کشورهای خاورمیانه تدریس کرده است. پیش از این کتاب، ویلِر چند کتاب و مقاله‌ی دیگر در زمینه‌ی اسلام‌پژوهی و قرآن‌پژوهی منتشر کرده است، از جمله کتاب «مکّه و [جَنّاتِ] عَدْن: مناسک، یادگارها، و قلمرو در اسلام» و کتاب «موسی در قرآن و تفسیرهای اسلامی».
🔻 ترجمه‌ای از معرفی کتاب، که دانشگاه کمبریج ارائه کرده است، را در زیر می‌آورم (با اندکی ویرایش):
اسلام تنها دین در سنّت بایبلی است که هنوز سنّت قربانی‌کردن حیوانات را، به‌منزله‌ی عملی دینی، انجام می‌دهد. سالانه بیش از یک میلیون حیوان از سراسر جهان برای مراسم قربانی در حج به مکّه فرستاده می‌شوند تا ذبح شوند. این کتاب، که رویکردی چند-رشته‌ای دارد، نخستین کتابی است که مبانی طبیعیِ قربانی‌کردن و اهمیت این آیین را بررسی می‌کند. نویسنده‌ی کتاب، برَنِن ویلِر، از تحلیل‌های متنی و انواعی گوناگونِ شواهدِ مادی استفاده می‌کند تا درباره‌ی نقش قربانی‌کردنِ حیوانات در اسلام دانشی فراهم آورد. نویسنده توصیف و تبیینِ انسان‌شناسانه و تطبیقیِ مفصّلی از قربانی‌کردنِ شتر به دست محمّد و حَلق و تقصیر [یعنی کوتاه‌کردن موی] او در آخرین حج محمّد، موسوم به حجة الوداع، ارائه می‌کند. ویلِر با استفاده از منابع بایبلی، متون روایی اسلامی، شواهدی از جانور‌شناسیِ باستانی، و سنگ‌نگاره‌های کهن در عربستان به تبیین آیین قربانی‌کردن حیوانات در زمانه‌ی ظهور دینِ محمّد می‌پردازد.
🔻 فهرست مطالب این کتاب، که در ۴۷۰ صفحه به زبان انگلیسی منتشر شده است، به قرار زیر است:
🔅 دیباجه
🔅 مقدمه: ویلیام رابِرتسن سْمیث و قربانیِ شتر
🔅 قربانی‌کردن حیوانات در زمان محمّدِ پیامبر
🔅 دفنِ شتران در مقبره‌های جنگجویان
🔅 خاستگاه‌های مشرکانه‌ی قربانی‌کردن در حجِ مسلمانان
🔅 ابراهیم به‌منزله‌ی آغازگرِ قربانی‌کردن در حج
🔅 پخشِ بدن محمّد پیامبر
🔅 ابدانِ شهیدان و تعیین قلمرو
🔅 نتیجه‌گیری‌ها: قربانی‌کردن و فراق‌زدگی به‌عنوان خاستگاه‌های دین
🔅 کتاب‌نامه
🔅 نمایه
🔻 این کتاب، و کتابی دیگر از همین نویسنده با عنوان «مکّه و [جَنّاتِ] عَدْن: مناسک، یادگارها، و قلمرو در اسلام» برای علاقه‌مندان به رویکردها و روش‌های انسان‌شناختی، اسطوره‌شناختی، جامعه‌شناختی، و بینامتنی در بررسی پدیدهی دین و آیین‌های دینی دو منبع بسیار ارزشمندند.
📗 نسخه‌ای الکترونیکی از فهرست منابع و دیباجه‌ی کتاب در آشیانه‌ی عنقاء در دسترس‌اند. برای ارجاع‌دهی به کتاب از عبارت زیر استفاده کنید:
Wheeler, Brannon. Animal Sacrifice and the Origins of Islam. Cambridge: Cambridge University Press, 2022.
برای دسترسی به صفحه‌ی کتاب در نشر دانشگاه کمبریج بنگرید به اینجا.
#دین #دین‌پژوهی #اسلام #اسلام‌پژوهی #تاریخ_دین #محمد #حج #قربانی #شتر
#Religion #Religious_Studies #Islam #Islamic_Studies #History_of_Religion #Muhammad #Hajj #Sacrifice #Camel
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ تازه‌های نشر
📌 خبر انتشار کتاب «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» نوشته‌ی برَنِن ویلِر در ماه جون (ژوئَن) ۲۰۲۲ میلادی
🔻 در ماه گذشته‌ی میلادی، نشرِ دانشگاه کمبریج تازه‌ترین کتاب برَنِن ویلِر با عنوان «قربانی‌کردنِ حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» را منتشر کرد. چنانچه از عنوان برمی‌آید، کتاب به بررسی موضوع قربانی‌کردن در اسلام می‌پردازد و در همین راستا سنّتِ درازدامنِ قربانی‌کردن انسان‌ها و حیوان‌ها و نقشِ این مناسک در شکل‌گیری ادیان را نیز می‌کاود. نویسنده با جستجو در متون روایی اسلامی و بهره‌گیری از روش بررسی‌های تطبیقی و تاریخی می‌کوشد تا نسبت میان ایجادِ دین جدید (دین محمّد) و سنت قربانی‌کردن حیوانات در مناسک حج را آشکار کند.
🔻 نویسنده‌ی کتاب، برَنِن ویلِر، استادِ تاریخِ ادیان، خاورمیانه، و بایبل در «مرکز مطالعاتِ اسلامی و خاورمیانه» در دانشکده‌ی تاریخِ دانشگاه دریایی ایالات متحده در مِریلَند است. او افزون بر مطالعات دانشگاهی، به‌طور میدانی در اردن، مصر، عمان، عربستان سعودی، و فلسطین-اسرائیل فعالیت کرده است و در دانشگاه‌های بعضی از کشورهای خاورمیانه تدریس کرده است. پیش از این کتاب، ویلِر چند کتاب و مقاله‌ی دیگر در زمینه‌ی اسلام‌پژوهی و قرآن‌پژوهی منتشر کرده است، از جمله کتاب «مکّه و [جَنّاتِ] عَدْن: مناسک، یادگارها، و قلمرو در اسلام» و کتاب «موسی در قرآن و تفسیرهای اسلامی».
🔻 ترجمه‌ای از معرفی کتاب، که دانشگاه کمبریج ارائه کرده است، را در زیر می‌آورم (با اندکی ویرایش):
اسلام تنها دین در سنّت بایبلی است که هنوز سنّت قربانی‌کردن حیوانات را، به‌منزله‌ی عملی دینی، انجام می‌دهد. سالانه بیش از یک میلیون حیوان از سراسر جهان برای مراسم قربانی در حج به مکّه فرستاده می‌شوند تا ذبح شوند. این کتاب، که رویکردی چند-رشته‌ای دارد، نخستین کتابی است که مبانی طبیعیِ قربانی‌کردن و اهمیت این آیین را بررسی می‌کند. نویسنده‌ی کتاب، برَنِن ویلِر، از تحلیل‌های متنی و انواعی گوناگونِ شواهدِ مادی استفاده می‌کند تا درباره‌ی نقش قربانی‌کردنِ حیوانات در اسلام دانشی فراهم آورد. نویسنده توصیف و تبیینِ انسان‌شناسانه و تطبیقیِ مفصّلی از قربانی‌کردنِ شتر به دست محمّد و حَلق و تقصیر [یعنی کوتاه‌کردن موی] او در آخرین حج محمّد، موسوم به حجة الوداع، ارائه می‌کند. ویلِر با استفاده از منابع بایبلی، متون روایی اسلامی، شواهدی از جانور‌شناسیِ باستانی، و سنگ‌نگاره‌های کهن در عربستان به تبیین آیین قربانی‌کردن حیوانات در زمانه‌ی ظهور دینِ محمّد می‌پردازد.
🔻 فهرست مطالب این کتاب، که در ۴۷۰ صفحه به زبان انگلیسی منتشر شده است، به قرار زیر است:
🔅 دیباجه
🔅 مقدمه: ویلیام رابِرتسن سْمیث و قربانیِ شتر
🔅 قربانی‌کردن حیوانات در زمان محمّدِ پیامبر
🔅 دفنِ شتران در مقبره‌های جنگجویان
🔅 خاستگاه‌های مشرکانه‌ی قربانی‌کردن در حجِ مسلمانان
🔅 ابراهیم به‌منزله‌ی آغازگرِ قربانی‌کردن در حج
🔅 پخشِ بدن محمّد پیامبر
🔅 ابدانِ شهیدان و تعیین قلمرو
🔅 نتیجه‌گیری‌ها: قربانی‌کردن و فراق‌زدگی به‌عنوان خاستگاه‌های دین
🔅 کتاب‌نامه
🔅 نمایه
🔻 این کتاب، و کتابی دیگر از همین نویسنده با عنوان «مکّه و [جَنّاتِ] عَدْن: مناسک، یادگارها، و قلمرو در اسلام» برای علاقه‌مندان به رویکردها و روش‌های انسان‌شناختی، اسطوره‌شناختی، جامعه‌شناختی، و بینامتنی در بررسی پدیدهی دین و آیین‌های دینی دو منبع بسیار ارزشمندند.
📗 نسخه‌ای الکترونیکی از فهرست منابع و دیباجه‌ی کتاب در آشیانه‌ی عنقاء در دسترس‌اند. برای ارجاع‌دهی به کتاب از عبارت زیر استفاده کنید:
Wheeler, Brannon. Animal Sacrifice and the Origins of Islam. Cambridge: Cambridge University Press, 2022.
برای دسترسی به صفحه‌ی کتاب در نشر دانشگاه کمبریج بنگرید به اینجا.
#دین #دین‌پژوهی #اسلام #اسلام‌پژوهی #تاریخ_دین #محمد #حج #قربانی #شتر
#Religion #Religious_Studies #Islam #Islamic_Studies #History_of_Religion #Muhammad #Hajj #Sacrifice #Camel
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 جلد کتاب «قربانی‌کردن حیوانات و خاستگاه‌های اسلام» نوشته‌ی برَنِن ویلِر، منتشرشده از سوی نشر دانشگاه کمبریج در جون (ژوئن) ۲۰۲۲ میلادی.
@anqanotes
@anqanotes
🎓 دِیوید پاوِرز
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 متأخرترین تک‌نگاریِ دِیوید پاورز با عنوان زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد در سال ۲۰۱۴ میلادی در ۱۹۲ صفحه از سوی نشرِ دانشگاه پنسیلوانیا منتشر شده است. این کتاب، چنانچه از نامش پیداست، به بررسی شخصیت «زید» در متون تاریخی و سیره‌های اسلامی و عربی (و مقایسه‌ی آنها با متون بایبلی و پسابایبلی) می‌پردازد و برای ارائه‌ی تصویری کامل‌تر از زید، شخصیتِ فرزندش «اُسامة» و یکی از همسرانش «زینب» را نیز بررسی می‌کند. این کتاب در واقع دنباله‌ی تک‌نگاریِ پیشین او، یعنی کتاب مهم و بحث‌برانگیزِ «محمّد پدرِ هیچ‌یک از مردانِ شما نیست: ساختنِ آخرین پیامبر» است که در سال ۲۰۰۹م منتشر شده بود (به این کتاب نیز در فرسته‌های بعدی خواهم پرداخت).
🔻 ادعا و استدلال مرکزیِ پاوِرز در این کتاب این است که روایت‌های اصلیِ عربی و اسلامی درباره زید که به پذیرش او به‌عنوان فرزندخوانده از سوی محمّد در مکّه، نفی این فرزندخواندگی از سوی محمّد در مدینه، و ازدواج محمّد با همسرِ سابقِ او (یعنی زینب بنت جَحش) می‌پردازند جعلیاتی داستانی‌اند که قصدشان ایجادِ بافتاری ساختگی برای برخی از آیه‌های موجود در سوره‌ی احزاب بوده است. این آیه‌ها (مانند آیه‌های ۳۷ تا ۴۰ از سوره‌ی احزاب) می‌خواسته‌اند نشان بدهند که پیامبر بدون وارث مستقیم (چه پسرِ طبیعی و خَلقی و چه پسری از طریق فرزندخواندگی) بوده است. البته پاوِرز معتقد است که خودِ این آیه‌ها نیز پس از درگذشت محمّد به متنِ هنوز‌رسمی‌نشده‌ی قرآن افزوده شده‌اند.
🔻 بنابراین، روایت‌ها و متون سیره‌ی مربوط به زید، چارچوبی تفسیری و تاریخی ارائه میکنند که در آنها شأنِ نزول/صدور این آیه‌های ساختگی برای مخاطبانِ آن زمان، یعنی جامعه مسلمانان در دوره‌ی پساپیامبری/اُموی، درک می‌شده است. نظر پاورز بر این است که ظهور رقبای سیاسیِ متعدد مشروعیت و قدرت خلیفه را به چالش می‌کشیده است: رقبایی که مدعی مشروعیت بر اساس نسب‌بردن به محمّد یا بر اساس ادعای نبوت یا هر دو بوده‌اند. پس قُصّاص و سیره‌نویسان با افزودن این آیه‌های ساختگی در قرآنِ هنوز رسمی‌نشده و برساختنِ روایت‌های تاریخی برای نزول/صدور آنها ادعای رقبای سیاسی را تضعیف کرده‌اند. همچنین، گزارش‌هایِ تاریخی موجود درباره‌ی زید، خانواده‌اش، و تعامل آنها با محمّد عملاً آیهی ۴۰ از سوره‌ی احزاب را به ابزاری برای تحکیمِ آموزه‌ی برساخته‌ی «ختم نبوت» تبدیل کرده است.
🔻 پاورز در این کتاب کوشیده است تا نشان بدهد که روایت‌های عربی و اسلامیِ موجود درباره‌ی زید، اسامه، زینب، و تعامل آنها با محمّد و اطرافیانِ او تا چه حد مشابه (و برآمده از) روایت‌های بایبلی و پسابایبلیِ نظیر است که کارکردهایی مشابه داشته‌اند. کتاب پس از یک پیش‌گفتار کوتاه (که ترجمه‌ی آن را در فرسته‌ی بعدی می‌آوردم) دربردارندهی مقدمه‌ای مفصل،چهارِ فصل اصلی، و نتیجه‌گیری است. پاوِرز در هر یک از فصل‌های اصلیِ کتاب (به‌ترتیب با عنوان‌های «زید»، «زینب»، «مؤته»، و «اُسامه») ابتدا روایت‌های اسلامی و عربیِ موجود درباره‌ی شخصیتِ مورد بحث در آن فصل را می‌آورد و آنها را بررسی می‌کند، سپس روایت‌های نظیر بایبلی و پسابایبلی را می‌آورد، و در پایانِ هر بخش روایت‌های اسلامی و عربی را با روایت‌های بایبلی و پسابایبلی مقایسه می‌کند. پاورز در فصلِ پایانی، یعنی نتیجه‌گیری، همه‌ی موادِ تاریخی را در کنار هم قرار می‌دهد تا به سود ادعایش استدلال کند.
🔗 در فرسته‌های بعدی بیشتر درباره‌ی این کتاب و دیگر آثار دِیوید پاوِرز خواهم نوشت. همچنین، بخش‌هایی از این فرسته با استفاده از نقد و بررسی‌های موجود درباره‌ی کتاب نگاشته شده است که در فرسته‌های دیگری به آن نقدها خواهم پرداخت.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Zayd. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2014.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 متأخرترین تک‌نگاریِ دِیوید پاورز با عنوان زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد در سال ۲۰۱۴ میلادی در ۱۹۲ صفحه از سوی نشرِ دانشگاه پنسیلوانیا منتشر شده است. این کتاب، چنانچه از نامش پیداست، به بررسی شخصیت «زید» در متون تاریخی و سیره‌های اسلامی و عربی (و مقایسه‌ی آنها با متون بایبلی و پسابایبلی) می‌پردازد و برای ارائه‌ی تصویری کامل‌تر از زید، شخصیتِ فرزندش «اُسامة» و یکی از همسرانش «زینب» را نیز بررسی می‌کند. این کتاب در واقع دنباله‌ی تک‌نگاریِ پیشین او، یعنی کتاب مهم و بحث‌برانگیزِ «محمّد پدرِ هیچ‌یک از مردانِ شما نیست: ساختنِ آخرین پیامبر» است که در سال ۲۰۰۹م منتشر شده بود (به این کتاب نیز در فرسته‌های بعدی خواهم پرداخت).
🔻 ادعا و استدلال مرکزیِ پاوِرز در این کتاب این است که روایت‌های اصلیِ عربی و اسلامی درباره زید که به پذیرش او به‌عنوان فرزندخوانده از سوی محمّد در مکّه، نفی این فرزندخواندگی از سوی محمّد در مدینه، و ازدواج محمّد با همسرِ سابقِ او (یعنی زینب بنت جَحش) می‌پردازند جعلیاتی داستانی‌اند که قصدشان ایجادِ بافتاری ساختگی برای برخی از آیه‌های موجود در سوره‌ی احزاب بوده است. این آیه‌ها (مانند آیه‌های ۳۷ تا ۴۰ از سوره‌ی احزاب) می‌خواسته‌اند نشان بدهند که پیامبر بدون وارث مستقیم (چه پسرِ طبیعی و خَلقی و چه پسری از طریق فرزندخواندگی) بوده است. البته پاوِرز معتقد است که خودِ این آیه‌ها نیز پس از درگذشت محمّد به متنِ هنوز‌رسمی‌نشده‌ی قرآن افزوده شده‌اند.
🔻 بنابراین، روایت‌ها و متون سیره‌ی مربوط به زید، چارچوبی تفسیری و تاریخی ارائه میکنند که در آنها شأنِ نزول/صدور این آیه‌های ساختگی برای مخاطبانِ آن زمان، یعنی جامعه مسلمانان در دوره‌ی پساپیامبری/اُموی، درک می‌شده است. نظر پاورز بر این است که ظهور رقبای سیاسیِ متعدد مشروعیت و قدرت خلیفه را به چالش می‌کشیده است: رقبایی که مدعی مشروعیت بر اساس نسب‌بردن به محمّد یا بر اساس ادعای نبوت یا هر دو بوده‌اند. پس قُصّاص و سیره‌نویسان با افزودن این آیه‌های ساختگی در قرآنِ هنوز رسمی‌نشده و برساختنِ روایت‌های تاریخی برای نزول/صدور آنها ادعای رقبای سیاسی را تضعیف کرده‌اند. همچنین، گزارش‌هایِ تاریخی موجود درباره‌ی زید، خانواده‌اش، و تعامل آنها با محمّد عملاً آیهی ۴۰ از سوره‌ی احزاب را به ابزاری برای تحکیمِ آموزه‌ی برساخته‌ی «ختم نبوت» تبدیل کرده است.
🔻 پاورز در این کتاب کوشیده است تا نشان بدهد که روایت‌های عربی و اسلامیِ موجود درباره‌ی زید، اسامه، زینب، و تعامل آنها با محمّد و اطرافیانِ او تا چه حد مشابه (و برآمده از) روایت‌های بایبلی و پسابایبلیِ نظیر است که کارکردهایی مشابه داشته‌اند. کتاب پس از یک پیش‌گفتار کوتاه (که ترجمه‌ی آن را در فرسته‌ی بعدی می‌آوردم) دربردارندهی مقدمه‌ای مفصل،چهارِ فصل اصلی، و نتیجه‌گیری است. پاوِرز در هر یک از فصل‌های اصلیِ کتاب (به‌ترتیب با عنوان‌های «زید»، «زینب»، «مؤته»، و «اُسامه») ابتدا روایت‌های اسلامی و عربیِ موجود درباره‌ی شخصیتِ مورد بحث در آن فصل را می‌آورد و آنها را بررسی می‌کند، سپس روایت‌های نظیر بایبلی و پسابایبلی را می‌آورد، و در پایانِ هر بخش روایت‌های اسلامی و عربی را با روایت‌های بایبلی و پسابایبلی مقایسه می‌کند. پاورز در فصلِ پایانی، یعنی نتیجه‌گیری، همه‌ی موادِ تاریخی را در کنار هم قرار می‌دهد تا به سود ادعایش استدلال کند.
🔗 در فرسته‌های بعدی بیشتر درباره‌ی این کتاب و دیگر آثار دِیوید پاوِرز خواهم نوشت. همچنین، بخش‌هایی از این فرسته با استفاده از نقد و بررسی‌های موجود درباره‌ی کتاب نگاشته شده است که در فرسته‌های دیگری به آن نقدها خواهم پرداخت.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Zayd. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2014.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویری از جلد کتاب «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد» نوشته‌ی دِیوید پاوِرز به سال ۲۰۱۴م
@anqanotes
@anqanotes
👍1
🎓 دِیوید پاوِرز
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 ترجمه‌ی متنی که «نشر دانشگاه پنسیلوانیا» در معرفی کتاب نوشته است را در زیر می‌آورم:
🔅 اگرچه محمّد پسرانی خَلقی و طبیعی که به سن بلوغ رسیده باشند نداشت، اما منابع اسلامی گزارش میکنند که او مردی به نام «زید» را اندکی پیش از دریافت نخستین وحی به فرزندی پذیرفته بود. این «پسرِ محمّد» تا حدود پانزده یا بیست سال پس از آنکه به فرزندی پذیرفته شد وارثِ پیامبر بود. او نخستین مرد بالغی بود که مسلمان شد [علی در آغازِ بعثت ۱۰ساله و نابالغ بود] و او تنها مسلمانی غیر از محمّد است که نامش در قرآن آمده است. اما محمّد نهایتاً عنوانِ «پسرِ محمّد» را از زید پس‌گرفت، نهاد و رسمِ فرزندخواندگی را لغو کرد، و زید را در میدان جنگ در جنوب اردن [مؤتَه] به سوی مرگِ حتمی فرستاد.
🔅 اما جالب اینجاست که زید هم در مطالعات اسلامی و هم در غرب چهره‌ای حاشیه‌ای باقی مانده است. دِیوید پاوِرز در این کتاب تلاش می‌کند تا زید را به جایگاهِ واقعی خود در مرکز روایت‌های مربوط به محمّد و اسلامِ آغازین بازگرداند. برای این کار، او ردّ و آثاری را که در تفاسیرِ قرآن، زندگی‌نامه‌ها [مانند طبقات ابن سعد]، و رویدادنامه‌های تاریخی به جا مانده‌اند کاویده است و آنها را در زمینه‌ی مشابهت‌هایشان با بایبل عِبری خوانده است. پاورز نشان می‌دهد که در گزارش‌های موجود در این منابع، شخصیت زید از شخصیت‌های بایبلی مانند اسحٰق، اسماعیل، یوسف، و اوریای حِتّی [که دسلیمان همسرش را به ازدواج خویش درآورد و خودش در نبرد کشته شد] الگوبرداری شده است. پاورز معتقد است که این فرآیند الگوسازی از جانبِ قُصّاصِ متقدمِ مسلمان برای پرداختن به دو موضوع کلیدی به کار گرفته شده است: تضادِ تلخ بر سر «جانشینیِ محمّد»، و آموزه‌ی کلامیِ کلیدیِ «ختمِ نبوّت». هم مرگِ زید در میدان جنگ و هم لغوِ پسرخواندگی و میراث‌بری‌اش از محمّد برساخته‌هایی پَسینی‌اند و بر اساس اقتضائات سیاسی و کلامیِ [دورانِ پسامحمّدی] ایجاد شده‌اند.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 ترجمه‌ی متنی که «نشر دانشگاه پنسیلوانیا» در معرفی کتاب نوشته است را در زیر می‌آورم:
🔅 اگرچه محمّد پسرانی خَلقی و طبیعی که به سن بلوغ رسیده باشند نداشت، اما منابع اسلامی گزارش میکنند که او مردی به نام «زید» را اندکی پیش از دریافت نخستین وحی به فرزندی پذیرفته بود. این «پسرِ محمّد» تا حدود پانزده یا بیست سال پس از آنکه به فرزندی پذیرفته شد وارثِ پیامبر بود. او نخستین مرد بالغی بود که مسلمان شد [علی در آغازِ بعثت ۱۰ساله و نابالغ بود] و او تنها مسلمانی غیر از محمّد است که نامش در قرآن آمده است. اما محمّد نهایتاً عنوانِ «پسرِ محمّد» را از زید پس‌گرفت، نهاد و رسمِ فرزندخواندگی را لغو کرد، و زید را در میدان جنگ در جنوب اردن [مؤتَه] به سوی مرگِ حتمی فرستاد.
🔅 اما جالب اینجاست که زید هم در مطالعات اسلامی و هم در غرب چهره‌ای حاشیه‌ای باقی مانده است. دِیوید پاوِرز در این کتاب تلاش می‌کند تا زید را به جایگاهِ واقعی خود در مرکز روایت‌های مربوط به محمّد و اسلامِ آغازین بازگرداند. برای این کار، او ردّ و آثاری را که در تفاسیرِ قرآن، زندگی‌نامه‌ها [مانند طبقات ابن سعد]، و رویدادنامه‌های تاریخی به جا مانده‌اند کاویده است و آنها را در زمینه‌ی مشابهت‌هایشان با بایبل عِبری خوانده است. پاورز نشان می‌دهد که در گزارش‌های موجود در این منابع، شخصیت زید از شخصیت‌های بایبلی مانند اسحٰق، اسماعیل، یوسف، و اوریای حِتّی [که دسلیمان همسرش را به ازدواج خویش درآورد و خودش در نبرد کشته شد] الگوبرداری شده است. پاورز معتقد است که این فرآیند الگوسازی از جانبِ قُصّاصِ متقدمِ مسلمان برای پرداختن به دو موضوع کلیدی به کار گرفته شده است: تضادِ تلخ بر سر «جانشینیِ محمّد»، و آموزه‌ی کلامیِ کلیدیِ «ختمِ نبوّت». هم مرگِ زید در میدان جنگ و هم لغوِ پسرخواندگی و میراث‌بری‌اش از محمّد برساخته‌هایی پَسینی‌اند و بر اساس اقتضائات سیاسی و کلامیِ [دورانِ پسامحمّدی] ایجاد شده‌اند.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
University of Pennsylvania Press
Zayd – Penn Press
Although Muḥammad had no natural sons who reached the age of maturity, Islamic sources report that he adopted a man named Zayd shortly before receiving his...
🎓 دِیوید پاوِرز
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 ترجمه‌ای از پیش‌گفتار کتاب را در زیر می‌آورم:
🔅 بسیاری از مؤمنانی که روایت‌های بنیادگذاریِ اسلام را تدوین کردند، مسلمان‌شدگان یا از نسلِ آنان بودند. این مردان و زنان، ناگزیر، در حال گفتگو با اخبارِ سنّتی پیشینِ یهودی و مسیحی —چه کتبی و چه شفاهی— بودند. در برگه‌های بعدی [این کتاب] تلاش خواهم کرد تا نشان بدهم که مسلمانانی که درباره‌ی موضوعِ پژوهشِ پیشِ رو —یعنی شخصی به نام «زید»— داستان‌هایی را نقل کرده‌اند آزادانه از متون، شخصیت‌ها، مضامین، و نقش‌مایه‌های بایبِلی و پسابایبِلی استفاده کرده‌اند. در هر مرحله‌ای از زندگی او، چهره‌ی زید —و همچنین همسرش «زینب» و پسرش «اُسامة»— از شخصیتِ بایبِلی یا پسابایبِلیِ دیگری الگوبرداری می‌شود. در ابتدا، مخاطبانی که این داستان‌ها در حضورشان بازگو یا اجرا می‌شدند، با این الگوهای بایبلی آشنا بودند. اما با گذشت زمان، علاقه‌ی مسلمانان به متونِ بایبِلی افول کرد، و پیوندهای متنی میان روایت‌های اسلامی و تبارِ بایبِلی‌شان ضعیف شد و در نهایت از میان رفت. به‌طور مشابه، بسیاری از خوانندگان این کتاب فقط دانشی سطحی درباره‌ی این چهره‌های بایبلی دارند. به همین دلیل، من هر یک از چهار فصل این کتاب را به سه بخش تقسیم کرده‌ام: روایت‌های اسلامی، الگوهای بایبلی، و تعامل‌های متنی. [در هر فصل] در بخش «روایت‌های اسلامی» من منحصراً به منابع اسلامی تکیه می‌کنم؛ در بخش «الگوهای بایبلی» داستان‌های بایبلی و پسابایبلی‌ای را به‌طور خلاصه می‌آورم که به نظر من نقشِ الگوهای ادبی برای شخصیت‌های اسلامی را ایفاء کرده‌اند؛ و در نهایت، در بخش «تعامل‌های متنی» تشابه‌های میان شخصیت‌های اسلامی و همتایانِ بایبلی آنها را مشخص می‌کنم. خوب توجه کنید: من ادعا نمی‌کنم که همه‌ی الگوهای بایبلیِ مربوط [به زید و خانواده‌اش] را شناسایی کرده‌ام، و ادعا نمی‌کنم که همه‌ی رخدادهای زندگی زید و خانواده‌اش بر اساس الگویی بایبلی است.
🔅 منابع اسلامی که زندگی‌نامه‌ی پیشِ رو [از زید و خانواده‌اش] بر آنها بنا نهاده شده است، هزار سال است که در قالب نسخههای خطی و بیش از یک سده است که در نسخههای چاپی در دسترس بوده‌اند. آنچه مطالعه‌ی حاضر را از پژوهش‌های پیشین متمایز می‌کند این مطلب است که من گزارش‌های مربوط به زید و خانواده‌اش را به‌مثابه‌ی «روایت‌های ادبی» می‌انگارم، نه «تاریخی که واقعاً بوده است». اگرچه ممکن است زید، پسرش اُسامه، و دیگر اعضای خانواده‌اش شخصیت‌های تاریخیِ واقعی بوده باشند، اما به نظر من گزارش‌هایی که درباره‌ی آنها نقل شده‌اند هیچ ارتباطی با رویدادهای واقعی تاریخی ندارند. چالشِ پیشِ رویِ مورخ شناسایی «کارکردهای ادبی» زید و اطرافیان‌اش در اَبَرروایتِ بنیادگذاریِ اسلام است. در نتیجه، من استدلال خواهم کرد که زید و اُسامه در ابتدا بازیگرانِ کلیدی در رقابتِ تلخِ موجود در جامعه‌ی مسلمانانِ اولیه بر سرِ مسئله‌ی رهبری و جانشینیِ مشروعِ محمّد بودند. افزون بر این مطلب، زید در استوار ساختنِ آموزه‌ی کلامی «ختمِ نبوت» نقشی اساسی بازی کرده است.
📗 برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Zayd. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2014.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ آشنایی با پژوهشگران | سیره‌پژوهی
📗 معرفی کتابِ «زید: داستانِ غیرمشهورِ پسرخوانده‌ی محمّد»
🔻 ترجمه‌ای از پیش‌گفتار کتاب را در زیر می‌آورم:
🔅 بسیاری از مؤمنانی که روایت‌های بنیادگذاریِ اسلام را تدوین کردند، مسلمان‌شدگان یا از نسلِ آنان بودند. این مردان و زنان، ناگزیر، در حال گفتگو با اخبارِ سنّتی پیشینِ یهودی و مسیحی —چه کتبی و چه شفاهی— بودند. در برگه‌های بعدی [این کتاب] تلاش خواهم کرد تا نشان بدهم که مسلمانانی که درباره‌ی موضوعِ پژوهشِ پیشِ رو —یعنی شخصی به نام «زید»— داستان‌هایی را نقل کرده‌اند آزادانه از متون، شخصیت‌ها، مضامین، و نقش‌مایه‌های بایبِلی و پسابایبِلی استفاده کرده‌اند. در هر مرحله‌ای از زندگی او، چهره‌ی زید —و همچنین همسرش «زینب» و پسرش «اُسامة»— از شخصیتِ بایبِلی یا پسابایبِلیِ دیگری الگوبرداری می‌شود. در ابتدا، مخاطبانی که این داستان‌ها در حضورشان بازگو یا اجرا می‌شدند، با این الگوهای بایبلی آشنا بودند. اما با گذشت زمان، علاقه‌ی مسلمانان به متونِ بایبِلی افول کرد، و پیوندهای متنی میان روایت‌های اسلامی و تبارِ بایبِلی‌شان ضعیف شد و در نهایت از میان رفت. به‌طور مشابه، بسیاری از خوانندگان این کتاب فقط دانشی سطحی درباره‌ی این چهره‌های بایبلی دارند. به همین دلیل، من هر یک از چهار فصل این کتاب را به سه بخش تقسیم کرده‌ام: روایت‌های اسلامی، الگوهای بایبلی، و تعامل‌های متنی. [در هر فصل] در بخش «روایت‌های اسلامی» من منحصراً به منابع اسلامی تکیه می‌کنم؛ در بخش «الگوهای بایبلی» داستان‌های بایبلی و پسابایبلی‌ای را به‌طور خلاصه می‌آورم که به نظر من نقشِ الگوهای ادبی برای شخصیت‌های اسلامی را ایفاء کرده‌اند؛ و در نهایت، در بخش «تعامل‌های متنی» تشابه‌های میان شخصیت‌های اسلامی و همتایانِ بایبلی آنها را مشخص می‌کنم. خوب توجه کنید: من ادعا نمی‌کنم که همه‌ی الگوهای بایبلیِ مربوط [به زید و خانواده‌اش] را شناسایی کرده‌ام، و ادعا نمی‌کنم که همه‌ی رخدادهای زندگی زید و خانواده‌اش بر اساس الگویی بایبلی است.
🔅 منابع اسلامی که زندگی‌نامه‌ی پیشِ رو [از زید و خانواده‌اش] بر آنها بنا نهاده شده است، هزار سال است که در قالب نسخههای خطی و بیش از یک سده است که در نسخههای چاپی در دسترس بوده‌اند. آنچه مطالعه‌ی حاضر را از پژوهش‌های پیشین متمایز می‌کند این مطلب است که من گزارش‌های مربوط به زید و خانواده‌اش را به‌مثابه‌ی «روایت‌های ادبی» می‌انگارم، نه «تاریخی که واقعاً بوده است». اگرچه ممکن است زید، پسرش اُسامه، و دیگر اعضای خانواده‌اش شخصیت‌های تاریخیِ واقعی بوده باشند، اما به نظر من گزارش‌هایی که درباره‌ی آنها نقل شده‌اند هیچ ارتباطی با رویدادهای واقعی تاریخی ندارند. چالشِ پیشِ رویِ مورخ شناسایی «کارکردهای ادبی» زید و اطرافیان‌اش در اَبَرروایتِ بنیادگذاریِ اسلام است. در نتیجه، من استدلال خواهم کرد که زید و اُسامه در ابتدا بازیگرانِ کلیدی در رقابتِ تلخِ موجود در جامعه‌ی مسلمانانِ اولیه بر سرِ مسئله‌ی رهبری و جانشینیِ مشروعِ محمّد بودند. افزون بر این مطلب، زید در استوار ساختنِ آموزه‌ی کلامی «ختمِ نبوت» نقشی اساسی بازی کرده است.
📗 برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Zayd. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2014.
#محمد #زید #زینب #اسامه #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Muhammad #Zayd #Zaynab #Usamah #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍2
🔍 کلالة و ارث؛ ختم نبوّت و جانشینی؛ عروس و پسرخوانده و داماد؛ زینب و زید و محمد: همه‌چیز، همه‌جا، در یک زمان
✨ معرفی منابع
📌 معرفی کتاب «محمد پدرِ هیچ‌یک از مردانِ شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نوشته‌ی دِیوید پاوِرز به سال ۲۰۰۹م
🔻 به متن این چند آیه بنگرید:
🔅 قرآن، النساء <۴>: ۱۲ب (بخش دوم آیهی ۱۲)
وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوا أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ
🔅 قرآن، النساء <۴>: ۱۷۶ (آخرین آیهی سوره)
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ فَإِن كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِن كَانُوا إِخْوَةً رِّجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
🔅 قرآن، الأحزاب<۳۳>: ۳۷
وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا
🔅 قرآن، الأحزاب<۳۳>: ۴۰
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
🔻 چه ارتباطی میان آیه‌های ارث در سوره‌ی نساء و آیه‌های ازدواج محمّد با همسرِ فرزندخواندهاش و ختم نبوت در سوره‌ی احزاب می‌تواند برقرار باشد؟ در نگاه اول شاید هیچ! در آیه‌های ۱۲ و ۱۷۶ از سوره‌ی نساء که واژه‌ی رمزآلود و معماگونه‌ی «کلالة» آمده است بحث از سهم‌الارث است و در آیه‌های ۳۷ و ۴۰ از سوره‌ی احزاب قرآن راویِ ماجرای علاقه‌ی محمد به همسرِ فرزندخواندهاش است و نهایتاً گفته می‌شود که او در واقع پدر هیچ‌یک از مردانِ شما نبوده است؛ دو ماجرایی که در ظاهر کمترین ارتباطی به یکدیگر ندارند. اما دیوید پاوِرز در کتاب «محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نشان می‌دهد که این دو دسته از آیه‌ها بسیار بیش از آنچه می‌پنداریم با یکدیگر ارتباط دارند. او می‌کوشد تا با استفاده از شواهد ادبی و روایی و شواهد اِسنادی و عینی به سود این ادعا استدلال کند که مسئله‌ی جانشینی و خلافت پس از محمّد مسلمانان اولیه را مجبور می‌کند تا هم در متن قرآن و هم در روایت‌هایی که بنیان‌گذاری اسلام را نقل میکنند تغییرهایی ایجاد کنند.
🔻 شاید هیچ متنی بهتر از آن چیزی نباشد که خودِ پاوِرز در دیباجه‌ی کتابش برای معرفی موضوع و محتوای کتاب نوشته است. متن دیباجه را به فارسی ترجمه کرده‌ام و در پنج فرسته می‌آورم: ۲ فرسته امروز و ۳ فرسته فردا. دیباجه‌ی این کتاب، افزون بر ارائه‌ی سرگذشت مطالعات و پژوهش‌هایی که پاوِرز را به نگارش این کتاب کشانده است نمونه‌ای است از تواضع علمی یک پژوهشگر در پذیرش و نقلِ نقدهای هم‌قطارانش و بیان احسن در ذکر آنچه دیگران در نقد آراء پیشینش گفته‌اند، بی‌هیچ لکنت و بدون تخفیف و تخریب. همچنین، نشان‌دهنده‌ی اهمیت پرداختن از جنبه‌های گوناگون به مسئله‌های تاریخی است.
🔻 در روزهای آینده به بررسی نقدها و نظرها درباره‌ی آراء دیوید پاورز نیز خواهم پرداخت.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2009.
#بازنویسی_قرآن #کلالة #محمد #زید #زینب #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Quran_Revision #Kalalah #Muhammad #Zayd #Zaynab #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ معرفی منابع
📌 معرفی کتاب «محمد پدرِ هیچ‌یک از مردانِ شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نوشته‌ی دِیوید پاوِرز به سال ۲۰۰۹م
🔻 به متن این چند آیه بنگرید:
🔅 قرآن، النساء <۴>: ۱۲ب (بخش دوم آیهی ۱۲)
وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوا أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِن بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ
🔅 قرآن، النساء <۴>: ۱۷۶ (آخرین آیهی سوره)
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ فَإِن كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِن كَانُوا إِخْوَةً رِّجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
🔅 قرآن، الأحزاب<۳۳>: ۳۷
وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا
🔅 قرآن، الأحزاب<۳۳>: ۴۰
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
🔻 چه ارتباطی میان آیه‌های ارث در سوره‌ی نساء و آیه‌های ازدواج محمّد با همسرِ فرزندخواندهاش و ختم نبوت در سوره‌ی احزاب می‌تواند برقرار باشد؟ در نگاه اول شاید هیچ! در آیه‌های ۱۲ و ۱۷۶ از سوره‌ی نساء که واژه‌ی رمزآلود و معماگونه‌ی «کلالة» آمده است بحث از سهم‌الارث است و در آیه‌های ۳۷ و ۴۰ از سوره‌ی احزاب قرآن راویِ ماجرای علاقه‌ی محمد به همسرِ فرزندخواندهاش است و نهایتاً گفته می‌شود که او در واقع پدر هیچ‌یک از مردانِ شما نبوده است؛ دو ماجرایی که در ظاهر کمترین ارتباطی به یکدیگر ندارند. اما دیوید پاوِرز در کتاب «محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نشان می‌دهد که این دو دسته از آیه‌ها بسیار بیش از آنچه می‌پنداریم با یکدیگر ارتباط دارند. او می‌کوشد تا با استفاده از شواهد ادبی و روایی و شواهد اِسنادی و عینی به سود این ادعا استدلال کند که مسئله‌ی جانشینی و خلافت پس از محمّد مسلمانان اولیه را مجبور می‌کند تا هم در متن قرآن و هم در روایت‌هایی که بنیان‌گذاری اسلام را نقل میکنند تغییرهایی ایجاد کنند.
🔻 شاید هیچ متنی بهتر از آن چیزی نباشد که خودِ پاوِرز در دیباجه‌ی کتابش برای معرفی موضوع و محتوای کتاب نوشته است. متن دیباجه را به فارسی ترجمه کرده‌ام و در پنج فرسته می‌آورم: ۲ فرسته امروز و ۳ فرسته فردا. دیباجه‌ی این کتاب، افزون بر ارائه‌ی سرگذشت مطالعات و پژوهش‌هایی که پاوِرز را به نگارش این کتاب کشانده است نمونه‌ای است از تواضع علمی یک پژوهشگر در پذیرش و نقلِ نقدهای هم‌قطارانش و بیان احسن در ذکر آنچه دیگران در نقد آراء پیشینش گفته‌اند، بی‌هیچ لکنت و بدون تخفیف و تخریب. همچنین، نشان‌دهنده‌ی اهمیت پرداختن از جنبه‌های گوناگون به مسئله‌های تاریخی است.
🔻 در روزهای آینده به بررسی نقدها و نظرها درباره‌ی آراء دیوید پاورز نیز خواهم پرداخت.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2009.
#بازنویسی_قرآن #کلالة #محمد #زید #زینب #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Quran_Revision #Kalalah #Muhammad #Zayd #Zaynab #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویری از جلد کتاب «محمّد پدر هیچ‌یک از مردان شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نوشته‌ی دِیوید پاوِرز به سال ۲۰۰۹م
@anqanotes
@anqanotes
👍2
📖 ترجمه‌ی فارسیِ دیباجه‌ی کتاب «محمد پدرِ هیچ‌یک از مردانِ شما نبوده است: ساختنِ آخرین پیامبر» نوشته‌ی دِیوید پاوِرز به سال ۲۰۰۹م
بخش ۵ از ۵
🔻 در بخش سوم با عنوان «متن و تفسیر»، به معمّایِ «کلالة» باز می‌گردم. همان‌طور که در بخش دوم گفته شد، استدلال می‌کنم که در رسمِ هم‌خوان‌های قرآن تجدیدنظر شده است. با این حال، با آنکه در بخش دوم استدلال‌های من مبتنی بر شواهد ادبی‌اند، در بخش سوم استدلال‌هایم مبتنی بر شواهد اِسنادی‌اند؛ و در حالی که در بخش دوم استدلال کرده‌ام که معرفی یک آموزه کلامی جدید —یعنی ختم نبوت— مستلزم سازگارساختن متن قرآن [با آن آموزه‌ی کلامی] بوده است، در بخش سوم استدلال می‌کنم که آنچه موجبِ [نیاز به] سازگارساختنِ متنِ قرآن شده است مسئله‌ای سیاسی بوده است، و به طور مشخص این پرسش که چه کسی به عنوان رهبر جامعه‌ی مسلمانان جانشین پیامبر خواهد شد. هیچ ارتباط مستقیمی بین تجدیدنظرهایِ متنی [در قرآن] که در بخش‌‌های دوم و سوم فرض شده‌اند وجود ندارد و می‌توان به هریک از مسئله‌هایی که [در آن دو بخش] درباره‌ی آنها بحث می‌کنم به‌طور مستقل پرداخت. در واقع، شاید ارتباطی غیرمستقیم میانِ این دو مجموعه از تجدیدنظرها [در متنِ قرآن] وجود داشته باشد که من در پایان فصل 9 آن ارتباط را برقرار خواهم کرد.
🔻 در فصل ۸، من شواهد اِسنادی از «کمف ۳۲۸آ» را تجزیه‌وتحلیل می‌کنم که نشان می‌دهد رسمِ هم‌خوانِ نساء<۴>:۱۲ب به گونه‌ای بازنویسی شده است که واژه‌ی «کلالة» را بسازد —واژه‌ای که پیش از آن در عربی یا دیگر زبان‌های سامی موجود نبوده است. نتیجه‌ی این بازنویسی این شده است که معنای آیه کاملاً وارونه شده است. این تغییر به نوبه خود مشکلی ثانویه ایجاد کرد که [به نوبه‌ی خود] افزودنِ تشریعی تکمیلی به قرآن را ضروری می‌کرد —از همین رو، آیهی پایانیِ سوره‌ی نساء که واژه‌ی «کلالة» را دومین بار [و فقط همین دو بار در کل قرآن] ذکر می‌کند. در فصل ۹، من پیگیرِ کار نخستین مفسران مسلمان می‌شوم که در طول سه سده‌ی نخست هجری برای یافتن معنای واژه‌ی جدیدِ «کلالة» تلاش می‌کردند. نهایتاً، در فصل پایانی، چکیده‌ای از تعامل میان الهیات و سیاست از یک سو، و قرآن، فقه، و نگارش تاریخ از سوی دیگر را ارائه می‌کنم.
🔻 اگر به غیر از این تصریح نشده باشد، ترجمه‌های انجیل عبری برگرفته از «تَنَخ، کُراسه‌های مقدّس: ترجمه‌ی جامعه‌ی نشرِ یهودی مطابقِ متنِ عبریِ سنتی»[۱] است؛ ترجمه‌های عهد جدید برگرفته از «بایبلِ مُحَشّیٰ جدیدِ آکسفورد، نسخه‌ی معیارینِ بازبینی‌شده‌ی جدید»[۲] است؛ و ترجمه‌های قرآن برگرفته از «قرآن، ترجمه‌ی اَلِن جونز»[۳] است.
[1] Tanakh, The Holy Scriptures: The New JPS Translation According to the Traditional Hebrew Text
[2] The New Oxford Annotated Bible, New Revised Standard Version
[3] Qura'n, trans. Alan Jones
------------------------
پانوشت ۱
در فرسته‌های آینده به معرفی نقدونظرهایی که کتاب دِیوید پاوَرز برانگیخت می‌پردازم، و هم نقدهای روش‌مند و هم نقدهای مدافعه‌جویانه را معرفی خواهم کرد.
پانوشت ۲
ترجمه‌ای خوش‌خوان و روان از همین پیش‌گفتار را دانشور ارجمند، علی آقایی، در نشریه‌ی کتابِ ماهِ دین در آبان سال ۱۳۹۲ منتشر کرده است. اما بنا بر ملاحظه‌ها و اصلاح‌هایی ترجیح دادم که ترجمه‌ی خودم را ارائه کنم.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2009.
#بازنویسی_قرآن #کلالة #محمد #زید #زینب #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Quran_Revision #Kalalah #Muhammad #Zayd #Zaynab #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
بخش ۵ از ۵
🔻 در بخش سوم با عنوان «متن و تفسیر»، به معمّایِ «کلالة» باز می‌گردم. همان‌طور که در بخش دوم گفته شد، استدلال می‌کنم که در رسمِ هم‌خوان‌های قرآن تجدیدنظر شده است. با این حال، با آنکه در بخش دوم استدلال‌های من مبتنی بر شواهد ادبی‌اند، در بخش سوم استدلال‌هایم مبتنی بر شواهد اِسنادی‌اند؛ و در حالی که در بخش دوم استدلال کرده‌ام که معرفی یک آموزه کلامی جدید —یعنی ختم نبوت— مستلزم سازگارساختن متن قرآن [با آن آموزه‌ی کلامی] بوده است، در بخش سوم استدلال می‌کنم که آنچه موجبِ [نیاز به] سازگارساختنِ متنِ قرآن شده است مسئله‌ای سیاسی بوده است، و به طور مشخص این پرسش که چه کسی به عنوان رهبر جامعه‌ی مسلمانان جانشین پیامبر خواهد شد. هیچ ارتباط مستقیمی بین تجدیدنظرهایِ متنی [در قرآن] که در بخش‌‌های دوم و سوم فرض شده‌اند وجود ندارد و می‌توان به هریک از مسئله‌هایی که [در آن دو بخش] درباره‌ی آنها بحث می‌کنم به‌طور مستقل پرداخت. در واقع، شاید ارتباطی غیرمستقیم میانِ این دو مجموعه از تجدیدنظرها [در متنِ قرآن] وجود داشته باشد که من در پایان فصل 9 آن ارتباط را برقرار خواهم کرد.
🔻 در فصل ۸، من شواهد اِسنادی از «کمف ۳۲۸آ» را تجزیه‌وتحلیل می‌کنم که نشان می‌دهد رسمِ هم‌خوانِ نساء<۴>:۱۲ب به گونه‌ای بازنویسی شده است که واژه‌ی «کلالة» را بسازد —واژه‌ای که پیش از آن در عربی یا دیگر زبان‌های سامی موجود نبوده است. نتیجه‌ی این بازنویسی این شده است که معنای آیه کاملاً وارونه شده است. این تغییر به نوبه خود مشکلی ثانویه ایجاد کرد که [به نوبه‌ی خود] افزودنِ تشریعی تکمیلی به قرآن را ضروری می‌کرد —از همین رو، آیهی پایانیِ سوره‌ی نساء که واژه‌ی «کلالة» را دومین بار [و فقط همین دو بار در کل قرآن] ذکر می‌کند. در فصل ۹، من پیگیرِ کار نخستین مفسران مسلمان می‌شوم که در طول سه سده‌ی نخست هجری برای یافتن معنای واژه‌ی جدیدِ «کلالة» تلاش می‌کردند. نهایتاً، در فصل پایانی، چکیده‌ای از تعامل میان الهیات و سیاست از یک سو، و قرآن، فقه، و نگارش تاریخ از سوی دیگر را ارائه می‌کنم.
🔻 اگر به غیر از این تصریح نشده باشد، ترجمه‌های انجیل عبری برگرفته از «تَنَخ، کُراسه‌های مقدّس: ترجمه‌ی جامعه‌ی نشرِ یهودی مطابقِ متنِ عبریِ سنتی»[۱] است؛ ترجمه‌های عهد جدید برگرفته از «بایبلِ مُحَشّیٰ جدیدِ آکسفورد، نسخه‌ی معیارینِ بازبینی‌شده‌ی جدید»[۲] است؛ و ترجمه‌های قرآن برگرفته از «قرآن، ترجمه‌ی اَلِن جونز»[۳] است.
[1] Tanakh, The Holy Scriptures: The New JPS Translation According to the Traditional Hebrew Text
[2] The New Oxford Annotated Bible, New Revised Standard Version
[3] Qura'n, trans. Alan Jones
------------------------
پانوشت ۱
در فرسته‌های آینده به معرفی نقدونظرهایی که کتاب دِیوید پاوَرز برانگیخت می‌پردازم، و هم نقدهای روش‌مند و هم نقدهای مدافعه‌جویانه را معرفی خواهم کرد.
پانوشت ۲
ترجمه‌ای خوش‌خوان و روان از همین پیش‌گفتار را دانشور ارجمند، علی آقایی، در نشریه‌ی کتابِ ماهِ دین در آبان سال ۱۳۹۲ منتشر کرده است. اما بنا بر ملاحظه‌ها و اصلاح‌هایی ترجیح دادم که ترجمه‌ی خودم را ارائه کنم.
📗 برای دسترسی به نسخه‌ی الکترونیکی کتاب به اینجا در آشیانه‌ی عنقاء رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Powers, David. Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet. Pennsylvania:University of Pennsylvania Press, 2009.
#بازنویسی_قرآن #کلالة #محمد #زید #زینب #ختم_نبوت #قرآن #بایبل #پسابایبلی #تاریخ_اسلام #دیوید_پاورز
#Quran_Revision #Kalalah #Muhammad #Zayd #Zaynab #Adoption #Finality_of_Prophecy #Quran #Bible #Post_biblical #History_of_Islam #David_Powers
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍3
🔍 ریشه‌های اسلام، شکل‌گیری قرآن، واقعیتِ تاریخی محمد و علی، اسلام و اسلام‌ها، غُلُو و شیعه‌ی باطنی، تحریفِ قرآن، نگاه انتقادی به منابع، و دگرگونی نظریه‌ها درباره‌ی شکل‌گیری اسلام و قرآن
✨ گفت‌وگوی داریوش محمدپور با محمدعلی امیرمعزّی به تاریخ ۱۳ جولای ۲۰۲۳م (۲۲ تیر ۱۴۰۲خ)
🔻 معرفیِ این گفت‌وگو، برگرفته از پایگاه «شبکه‌ی تلویزیونیِ فارسیِ مؤسسه‌ی مطالعات اسماعیلی» در یوتیوب:
پرفسور محمدعلی امیرمعزّی، استاد مطالعات شیعی در مدرسه‌ی مطالعات عالی سوربن در پاریس، درباره‌ی ریشه‌های نخستین اسلام، زندگی پیامبر اکرم و سویه‌های معرفتی و باطنی اسلام شیعی سخن می‌گوید. در این گفت‌وگو، چکیده‌ای از انواع نظریه‌ها درباره‌ی شکل‌گیری تشیع و رویکردهای مختلف مورخان و منظرهای باطنی مؤمنان و همچنین روايت‌های شکل‌گرفته در ادوار تاریخی بعد از حیات پیامبر به ويژه در ذیل دستگاه‌های خلافتی را می‌شنویم.
🔻 دسترسی به محتوای این گفت‌وگو در آشیانه‌ی عنقاء
🎤 نسخه‌ی صوتی
🎞 نسخه‌ی تصویری با کیفیت پایین
🎞 نسخه‌ی تصویری با کیفیت بالا
#قرآن‌پژوهی #اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #شیعه‌پژوهی #محمد #علی #محمدعلی_امیرمعزی #داریوش_محمدپور
#Quranic_Studies #Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Shii_Studies #Muhammad #Ali #MohammadAli_AmirMoezzi #Daryoush_Mohammad_Poor
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ گفت‌وگوی داریوش محمدپور با محمدعلی امیرمعزّی به تاریخ ۱۳ جولای ۲۰۲۳م (۲۲ تیر ۱۴۰۲خ)
🔻 معرفیِ این گفت‌وگو، برگرفته از پایگاه «شبکه‌ی تلویزیونیِ فارسیِ مؤسسه‌ی مطالعات اسماعیلی» در یوتیوب:
پرفسور محمدعلی امیرمعزّی، استاد مطالعات شیعی در مدرسه‌ی مطالعات عالی سوربن در پاریس، درباره‌ی ریشه‌های نخستین اسلام، زندگی پیامبر اکرم و سویه‌های معرفتی و باطنی اسلام شیعی سخن می‌گوید. در این گفت‌وگو، چکیده‌ای از انواع نظریه‌ها درباره‌ی شکل‌گیری تشیع و رویکردهای مختلف مورخان و منظرهای باطنی مؤمنان و همچنین روايت‌های شکل‌گرفته در ادوار تاریخی بعد از حیات پیامبر به ويژه در ذیل دستگاه‌های خلافتی را می‌شنویم.
🔻 دسترسی به محتوای این گفت‌وگو در آشیانه‌ی عنقاء
🎤 نسخه‌ی صوتی
🎞 نسخه‌ی تصویری با کیفیت پایین
🎞 نسخه‌ی تصویری با کیفیت بالا
#قرآن‌پژوهی #اسلام #اسلام_آغازین #اسلام‌پژوهی #شیعه‌پژوهی #محمد #علی #محمدعلی_امیرمعزی #داریوش_محمدپور
#Quranic_Studies #Islam #Early_Islam #Islamic_Studies #Shii_Studies #Muhammad #Ali #MohammadAli_AmirMoezzi #Daryoush_Mohammad_Poor
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 تصویر محمدعلی امیرمعزّی (راست) و داریوش محمدپور (چپ)
@anqanotes
@anqanotes
ادامه از 👆🏼
🔻 اشاره‌ی نویسنده به رهبری محمد بر خلاف شیوه‌ی تازیان احتمالاً بیان‌گر گردآوری قبائل تازی در عربستانِ میانی تحتِ رهبری واحد است.
📗 برای مطالب بیشتر در این باره، بنگرید به منابع زیر:
🔅Hoyalnd, R. G., Seeing Islam as Others Saw It; A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam, Gorgias Press, 2019, pp: 328-329 & 367.
🔅Palmer, A., The Seventh Century in the West Syrian Chronicles, Translated Texts for Historians 15-Liverpool University Press, 1993, pp: 75-76.
🔅Crone, P., Cook, M., Hagarism: The Making of the Islamic World, Cambridge University Press, 1980, pp: 12-13.
🔅Wheeler, B., Animal Sacrifice and the Origins of Islam, Cambridge University Press, 2022.
🔅Wheeler, B., “Gift of the Body in Islam: The Prophet Muhammad's Camel Sacrifice and Distribution of Hair and Nails at his Farewell Pilgrimage”, Numen, Vol. 57, No. 3/4, 2010, pp. 341-388.
🔅Barsoum, I, A., & Chabot, J. B., Chronicon anonymi auctoris ad annum Christi 1234 pertinens [textus], vol. 1, 2 vol. Louvain: L. Durbecq, 1920, pp: 3–22.
🔅Bcheiry, I., “West-Syriac Synodal Decrees of Callinicos 818 The Syriac Fragment of Oim Syr. A12001", Hugoye: Journal of Syriac Studies 26.1, 2023, pp: 3-45.
🔅Bcheiry, I., “Lost and Found: A Rediscovery of a Syriac Chronicle from the Ninth Century”, a digital post, September 25, 2020.
🔅 Hoyland, R, G., “Hoyland RG. The earliest Christian writings on Muhammad: an appraisal”, In Motzki (ed.), The Biography of Muhammad: The Issue of the Sources, Brill, 2000, p: 292.
#محمد #تازیان #اسلام #اسلام‌پژوهی #تاریخ_اسلام #رویدادنامه‌ی_۸۱۹ #سریانی #نسخه‌خطی
#Muhammad #Arabs #Islam #Islamic_Studies #Chronicle_of_819 #Syriac #Manuscript
🖋 سجاد امیری باوندپور
@anqanotes
🔻 اشاره‌ی نویسنده به رهبری محمد بر خلاف شیوه‌ی تازیان احتمالاً بیان‌گر گردآوری قبائل تازی در عربستانِ میانی تحتِ رهبری واحد است.
📗 برای مطالب بیشتر در این باره، بنگرید به منابع زیر:
🔅Hoyalnd, R. G., Seeing Islam as Others Saw It; A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam, Gorgias Press, 2019, pp: 328-329 & 367.
🔅Palmer, A., The Seventh Century in the West Syrian Chronicles, Translated Texts for Historians 15-Liverpool University Press, 1993, pp: 75-76.
🔅Crone, P., Cook, M., Hagarism: The Making of the Islamic World, Cambridge University Press, 1980, pp: 12-13.
🔅Wheeler, B., Animal Sacrifice and the Origins of Islam, Cambridge University Press, 2022.
🔅Wheeler, B., “Gift of the Body in Islam: The Prophet Muhammad's Camel Sacrifice and Distribution of Hair and Nails at his Farewell Pilgrimage”, Numen, Vol. 57, No. 3/4, 2010, pp. 341-388.
🔅Barsoum, I, A., & Chabot, J. B., Chronicon anonymi auctoris ad annum Christi 1234 pertinens [textus], vol. 1, 2 vol. Louvain: L. Durbecq, 1920, pp: 3–22.
🔅Bcheiry, I., “West-Syriac Synodal Decrees of Callinicos 818 The Syriac Fragment of Oim Syr. A12001", Hugoye: Journal of Syriac Studies 26.1, 2023, pp: 3-45.
🔅Bcheiry, I., “Lost and Found: A Rediscovery of a Syriac Chronicle from the Ninth Century”, a digital post, September 25, 2020.
🔅 Hoyland, R, G., “Hoyland RG. The earliest Christian writings on Muhammad: an appraisal”, In Motzki (ed.), The Biography of Muhammad: The Issue of the Sources, Brill, 2000, p: 292.
#محمد #تازیان #اسلام #اسلام‌پژوهی #تاریخ_اسلام #رویدادنامه‌ی_۸۱۹ #سریانی #نسخه‌خطی
#Muhammad #Arabs #Islam #Islamic_Studies #Chronicle_of_819 #Syriac #Manuscript
🖋 سجاد امیری باوندپور
@anqanotes
👍33👎7
🔍 از قُثَم تا مُحَمَّد...
✨ تاریخ اسلام | زندگی محمد | بازخوانی متون اسلامی
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
🔻 بسیاری از پژوهشگران غربی بر این توافق دارند که نام کوچک پیامبر «محمّد» نبوده، بلکه محمّد به واقع صفت یا لقب متأخر او بوده است. چطور ممکن است؟ آن هم در باب آن که
نام او خوانند در قرآن صریح / قصه‌اش گویند از ماضی فصیح...
🔻 دلایل چندی در این خصوص آمده، از جمله این که این نام پیش و حتی تا یک قرن پس از اسلام شواهد بسیار کمی دارد. کریستییَن روبَن البته بر روی سنگ‌نوشته‌ای متعلّق به یهودیان حِمیر، به سال ۵۲۳ میلادی، صد سال پیش از اسلام، نام «محمّد» (یا محمود) را خوانده که آنجا هم صفت ربّ است. جان نواس در تحقیقی که در آن تمام نام‌های قطعی «علمای» چهار قرن نخست اسلامی را جستجو کرده‌اند، شواهد بسیار معدودی از نام محمّد در قرن اول یافته، یک یا دو نمونه. در قرن دوم امّا شش درصد نام‌ها محمد است. حتی احمد هم چنین است. مونتگمری وات جایی از تعجب خود می‌گوید که نتوانسته نام احمد را، به عنوان نام کوچک، تا سال ۱۲۵ هجری، جایی بیابد. باز جان نواس می‌گوید که من نتوانستم سخن مونتگمری وات را، بر اساس پژوهش‌های خود، رد کنم. مقصود این که سخن بی‌وجه نیست و نباید بر اساس عادت‌های ذهنی قضاوت کرد.
🔻 امّا اگر «محمّد» صفت بوده، نام کوچک احتمالی پیامبر چه می‌توانسته باشد؟ عموم قراین در این خصوص به سوی نام «قُثَم» می‌روند. قُثَم، بر وزن عُمَر، که به معنی مُعطی و بخشنده است. از بین قراین ما اینجا به انساب الاشراف بلاذری از قرن سوم بسنده کنیم که خود، در قیاس با منابع تاریخی اسلام، منبع کهنی محسوب می‌شود.
🔻 می‌بینید که در میان کُنیه‌های عبدالله بن عبدالمطّلب، پدر پیامبر، اباقُثَم را پیش از کنیه‌های دیگر ذکر می‌کند. اگر فرض کنیم که پیامبر برادر بزرگتری نداشته، به قاعده، نه ضرورتاً، این کنیه می‌باید نسبتی با نام فرزندش داشته باشد.
🔻 دیگر این که گویا قُثَم در این خاندان نام محبوب و رایجی بوده است. می‌گوید نام عموی پیامبر، یعنی فرزند دیگر عبدالمطلب هم قثم بوده که پیش از پیامبر فوت کرده و از این رو عبدالمطلب نام او را بر نوه نوآمده نهاده است، که بسیار رسم رایجی است. بعد البته می‌افزاید که به خواست آمنه، «که نام محمّد را به خواب دیده بود»، آن را به محمّد تغییر داد. باز نام فرزند عباس عموی پیامبر هم قثم بوده که ذکرش در این کتاب بسیار آمده.
🔻 در کنار این‌ها، احادیثی هم می‌بینیم، به صورت‌های مختلف، که پیامبر نام‌ها یا به واقع القاب خود را بر می‌شمرد، همچون امین و احمد و مصطفی و در عموم آنها «قثم» هم آمده است.
مجملش گفتیم و از نقدها دیگر نگفتیم...
#محمد #زندگی‌نامه #اسلام‌پژوهی #تاریخ_اسلام
#Muhammad #Biogrphy #Islamic_Studies #History_of_Islam
🔗 برای دسترسی به این یادداشت و یادداشت‌های دیگر از مجید سلیمانی بنگرید به صفحه‌ی او در اینستاگرام.
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
@anqanotes
✨ تاریخ اسلام | زندگی محمد | بازخوانی متون اسلامی
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
🔻 بسیاری از پژوهشگران غربی بر این توافق دارند که نام کوچک پیامبر «محمّد» نبوده، بلکه محمّد به واقع صفت یا لقب متأخر او بوده است. چطور ممکن است؟ آن هم در باب آن که
نام او خوانند در قرآن صریح / قصه‌اش گویند از ماضی فصیح...
🔻 دلایل چندی در این خصوص آمده، از جمله این که این نام پیش و حتی تا یک قرن پس از اسلام شواهد بسیار کمی دارد. کریستییَن روبَن البته بر روی سنگ‌نوشته‌ای متعلّق به یهودیان حِمیر، به سال ۵۲۳ میلادی، صد سال پیش از اسلام، نام «محمّد» (یا محمود) را خوانده که آنجا هم صفت ربّ است. جان نواس در تحقیقی که در آن تمام نام‌های قطعی «علمای» چهار قرن نخست اسلامی را جستجو کرده‌اند، شواهد بسیار معدودی از نام محمّد در قرن اول یافته، یک یا دو نمونه. در قرن دوم امّا شش درصد نام‌ها محمد است. حتی احمد هم چنین است. مونتگمری وات جایی از تعجب خود می‌گوید که نتوانسته نام احمد را، به عنوان نام کوچک، تا سال ۱۲۵ هجری، جایی بیابد. باز جان نواس می‌گوید که من نتوانستم سخن مونتگمری وات را، بر اساس پژوهش‌های خود، رد کنم. مقصود این که سخن بی‌وجه نیست و نباید بر اساس عادت‌های ذهنی قضاوت کرد.
🔻 امّا اگر «محمّد» صفت بوده، نام کوچک احتمالی پیامبر چه می‌توانسته باشد؟ عموم قراین در این خصوص به سوی نام «قُثَم» می‌روند. قُثَم، بر وزن عُمَر، که به معنی مُعطی و بخشنده است. از بین قراین ما اینجا به انساب الاشراف بلاذری از قرن سوم بسنده کنیم که خود، در قیاس با منابع تاریخی اسلام، منبع کهنی محسوب می‌شود.
🔻 می‌بینید که در میان کُنیه‌های عبدالله بن عبدالمطّلب، پدر پیامبر، اباقُثَم را پیش از کنیه‌های دیگر ذکر می‌کند. اگر فرض کنیم که پیامبر برادر بزرگتری نداشته، به قاعده، نه ضرورتاً، این کنیه می‌باید نسبتی با نام فرزندش داشته باشد.
🔻 دیگر این که گویا قُثَم در این خاندان نام محبوب و رایجی بوده است. می‌گوید نام عموی پیامبر، یعنی فرزند دیگر عبدالمطلب هم قثم بوده که پیش از پیامبر فوت کرده و از این رو عبدالمطلب نام او را بر نوه نوآمده نهاده است، که بسیار رسم رایجی است. بعد البته می‌افزاید که به خواست آمنه، «که نام محمّد را به خواب دیده بود»، آن را به محمّد تغییر داد. باز نام فرزند عباس عموی پیامبر هم قثم بوده که ذکرش در این کتاب بسیار آمده.
🔻 در کنار این‌ها، احادیثی هم می‌بینیم، به صورت‌های مختلف، که پیامبر نام‌ها یا به واقع القاب خود را بر می‌شمرد، همچون امین و احمد و مصطفی و در عموم آنها «قثم» هم آمده است.
مجملش گفتیم و از نقدها دیگر نگفتیم...
#محمد #زندگی‌نامه #اسلام‌پژوهی #تاریخ_اسلام
#Muhammad #Biogrphy #Islamic_Studies #History_of_Islam
🔗 برای دسترسی به این یادداشت و یادداشت‌های دیگر از مجید سلیمانی بنگرید به صفحه‌ی او در اینستاگرام.
🖋 یادداشت‌های دین‌پژوهان | مجید سلیمانی
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
📖 بریده‌ای از کتاب «جُمَل مِن أنساب الأشراف» از بَلاذُری در سده‌ی سوم هجری، دربردارندهی شواهدی متنی برای یادداشت «از قُثَم تا مُحَمَّد» نوشته‌ی مجید سلیمانی
@anqanotes
@anqanotes
👍58👎20