🌿17 نوامبر (26 آبان) روز جهانیِ «فلسفه»

🌿«فلسفه یعنی آفریدنِ ارزش های نو»
🖋فردریش نیچه
📕فراسوی نیک و بد

@artperception

🌿واژه فلسفه (philosophy) یا فیلوسوفیا که کلمه ای یونانی است، از دو بخش تشکیل شده است:
فیلو (philo) به معنی علاقه و دوستداری و سوفیا (Sophia) به معنی دانایی و دانستن.
اولین کسی که این کلمه را به کار برد، فیثاغورس بود. وقتی از او سوال کردند که: آیا تو فرد دانایی هستی؟ جواب داد:
«نه، اما دوستدارِ دانایی(فیلوسوفر) هستم.»
سوفسطایی ها نیز از آن جهت که خود را دانا می دانستند خود را سوفیست یا سوفسطایی می نامیدند، در حالی که سقراط معتقد بود انسان هرگز نمی تواند به معنای واقعی کلمه دانا باشد و در نتیجه در بهترین حالت می تواند دوستدارِ دانایی یا فیلسوف باشد.
بنابراین فلسفه از اولین زمانِ پیدایش به معنی عشق ورزیدنِ به دانایی، تفکر و فرزانگی بوده است.

@artperception

🌿مجسمه برنزیِ «متفکر» اثر آگوست رودن در پاریس، که به عنوان نمادِ تجسمیِ «فلسفه» شناخته می شود.

"The Thinker" - Auguste Rodin
1880 - Paris

@artperception

🌿فوتوگراور «آگوست رودن»
اثر ادوارد استیشن
Sizes: 24.1 x16.8 cm / Edward Steichen
1911 / photogravure

محل نگهداری: گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران

@artperception

🌿غالباً فیلسوفان قربانی امری می‌شوند که نایجل واربرتونِ فیلسوف این‌گونه توصیف می‌کند: «عادتِ مغرورانۀ مراوده با زبانی تخصصی، که در واقع گاهی برای طفره رفتن از فلسفیدنِ حقیقی است».

@artperception

🌿به بهانه روز جهانی «فلسفه»

🌿«هیلاری پاتنم» که در این سال‌ها بسیاری او را بزرگترین فیلسوفِ زندۀ جهان می‌دانستند، پارسال درگذشت. پاتنم مشهور بود به تغییرِ نظرات و باورهایش. می‌گفتند او بهترین مدافع و در عین‌حال بهترین ناقدِ هر ایده است. اما در میان چرخش‌های فکری او یکی از آن‌ها اهمیتی وافر دارد: معتقدشدنِ تدریجی پاتنم به پراگماتیسم (عمل گرایی). تغییری که گویا به‌شدت تحت تأثیر همسرِ کمترشناخته‌شدۀ او بوده است. کتابی جدید آثار مشترک این زوجِ فیلسوف را گردآورده است.

یکی از مسیرهای رایج برای اینکه فیلسوفی به شهرت برسد این است که موضعی اتخاذ کند و در برابر دیگران به نحوی خستگی‌ناپذیر به دفاع از آن برخیزد. شیوۀ هیلاری پاتنم این‌گونه نبود. او پارسال در ۸۹ سالگی درگذشت و تقریباً یادبودهایی که برای این فیلسوف، ریاضی‌دان و عالم رایانه در دانشگاه هاروارد گرفته شد نیز همگی به تمایل او به چرخش‌های ذهنی اذعان داشتند. سخاوت و ذکاوت پاتنم باعث شد که گرفتار لجاجت نشود، و «رسیدن به تغییر نه‌تنها او را آزرده نمی‌ساخت، بلکه برایش بسیار لذت‌بخش بود».

روشن شده است که همسر او روث آنا پاتنم از کسانی بود که طی سال‌ها او را به تغییری لذت‌بخش هدایت کرد. آن‌ها کتاب جدید مشترکی نوشته‌اند تحت عنوان «پراگماتیسم به‌مثابۀ شیوۀ زیست: میراث پایدار ویلیام جیمز و جان دیویی» (انتشارات دانشگاه هاروارد) که شامل ۲۷ مقاله است و در آن، بر اهمیتِ پراگماتیسم استدلال می‌کنند و می‌کوشند آن را از دست کسانی که به عقیدۀ این دو نفر، بی‌دلیل از شهرت عمل‌گرایی استفاده می‌کنند، نجات دهند.

کتاب به خودی خود ارزش‌های فراوان دارد، اما این نکته نیز جالب‌توجه است که حاصل تلاش یک زوج فکری خوش‌آوازه است. زوج‌های فیلسوف دیگری مثل ژان پل سارتر و سیمون دوبوار نیز به ذهن متبادر می‌شوند، اما زوج پاتنم هرگز به آن سطح از شهرت نرسیدند و حیات شخصی آن‌ها به عرصۀ عمومی کشیده نشد.

«پراگماتیسم به‌مثابۀ شیوۀ زیست»، گذشته از دیگر چیزها، برهانی است برای ارزشمندیِ فلسفه. مطابق فهم این زوج، پراگماتیسم یعنی تفکر دربارۀ جهان «به طریقی که با مسائل واقعی انسان‌های واقعی مرتبط باشد.» این رویکردی به فلسفه است که می‌کوشد هم فروتن و امیدبخش باشد و هم مصرانه به مسائل انضمامی پایبند بماند.
http://tarjomaan.com/vdcd.50j2yt05za26y.html

@artperception

📗«پراگماتیسم به‌مثابۀ شیوۀ زیست»
🖋هیلاری پاتنم و روث آنا پاتنم
🌿پاسخی برای این سوال که "چرا فلسفه باید برای کسانی که ماشینشان را در پارکینگ اعضای هیئت علمی پارک نمی‌کنند، مفید باشد؟"
@artperception

🌿در قرن شانزدهم و هفدهم که سوبژکتیویته (ذهن گرایی) در تجربه زیباشناختی جایگاه مهمی یافت، بحث بر سر هنرهای مستقل و خودمختار به خوبی نشان می داد که بعد از این، آنچه اهمیت دارد خودِ «هنر» است و نه اصول و قواعدِ جزمی یا قراردادهایی که از متافیزیک، دین و اخلاق ریشه می گیرند.
در مقابل، زیباشناسی همچنان پیوندِ خود را با فلسفه حفظ کرد و به یکی از حوزه های ارجحِ شناختِ فلسفی تبدیل شد و در مقامِ یکی از بخش های سازنده نظام ِفکری کانت و هگل جایگاهی رفیع یافت.

📗زیبایی شناسی چیست؟ / جدایِش ها و خودمختاری
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception

📒🌿«زیبایی‌‎شناسی و ذهنیت از کانت تا نیچه»
🖋نوشته‌ «اندرو بووی»
📝ترجمه‌ی «فریبرز مجیدی»
این اثر در نوع خود کتابی مهم و درخورتامل و اندیشه است.
@artperception

🌿گزارش تصویری فروش تابلوی «سالواتور موندی» (منجی جهان) اثر لئوناردو داوینچی در حراج کریستی نیویورک
🌿گران قیمت ترین اثر هنری فروخته شده
@artperception

🌿"Salvator Mundi"
Artist: Leonardo Da Vinci
Year: c. 1490–1519
Type: Oil on walnut*
Dimensions: 45.4 × 65.6 cm

*walnut: چوب درخت گردو

@artperception

🌿«تعریفِ خوشه ایِ هنر»
"The Cluster Theory of Art"

🌿طبق این تعریف، هنر می تواند از طریق «ترکیبِ فصلی مجموعه ای از شرایط»، تعریف شود. «ترکیب فصلی» عبارتِ تخصصی ریاضیاتِ گسسته، برای کاربردِ کلمه «یا» است؛ پس تشریحِ هنر براساس ترکیبِ فصلی به این صورت است: «متغیر X هنر است اگر X برابر a باشد یا X برابر b باشد یا ... ». حتی اگر X فقط برابر a باشد اما نه b باشد نه c باشد و نه ... باز هم X هنر است.
شرحِ خوشه ای هنر اذعان می کند که یک اثرِ هنری باید سهمِ زیادی از یک سری ویژگی های مشخص را داشته، و اهمیتی ندارد که فاقدِ چند مورد باشد. احتمالاً منظور اصلی از این تعریف، چنین چیزی باشد: هنر شاید یک خاصیتِ استثنایی نداشته، بلکه شاملِ مجموعه ای از خواص است که به صورتِ مرحله ای در بعضی ویژگی ها به اشتراک (نوعی همپوشانی) می رسند.

🌿در یک مقاله تحقیقاتی که توسط فیلسوف بریس گاوت (Berys Gaut) نوشته شده، این «ویژگی های هنر» شامل موارد زیر است:

1) دارای صفات زیبایی شناختی مثبت؛ مانند زیبایی، تناسب، برازندگی یا ظرافت (المان هایی که پتانسیل آن را دارند تا لذت را به شما منتقل کنند)؛
2) بیانگر احساسات باشد؛
3) به صورت هوشمندانه چالش برانگیز باشد؛
4) منسجم، به هم پیوسته و پیچیده باشد؛
5) پتانسیل آن را داشته باشد که مفاهیم پیچیده را به ما منتقل کنند؛
6) نشان دهنده عقاید و تفکرات فردی (خالقِ اثرِ هنری) باشد؛
7) تمرینی برای قدرتمند ساختنِ تفکرات بصری باشد (آنقدر خاص و غیرتقلیدی باشد که تصویرهای جدیدی در ذهنمان ایجاد شود)؛
8) نوعی ساخته دست یا نوعی نمایش که ایجاد آن نیاز به مهارتِ بالایی دارد؛
9) متعلق به نوعی فرم هنری رایج باشد (فیلم، نقاشی، موسیقی و ...)؛
10) سازنده آن به هدفِ ایجادِ اثری هنری سعی در خلق آن کرده است.

🌿لیستی که توسط دنیس داتن، در کتاب «غریزه هنری» نشر شده نیز تقریباً همین گونه است:
1- انتقال لذت مستقیم،
2- نشان دهنده استعداد و مهارت،
3- بداعت و خلاقیت،
4- جوهره انتقادی،
5- نوعی نمایش و ارائه،
6- تمرکز روی موضوعی خاص،
7- نشان دهنده فردیت خالق،
8- اشباع احساسی،
9- چالش های هوشمندانه،
10- سنت ها و عرف ها و در نهایت «تجربه تخیلی».

📚کتاب: «نظریه‌های معاصر هنر»
🖋تالیف و گردآوری: نوئل کارول

@artperception

🌿عنوان مقاله :"The Cluster Theory of Art"
🖋نوشته : Stephen Davies
ژورنال: "The British Journal of Aesthetics"
تاریخ: July 2004
زبان انگلیسی/ 9 صفحه
@artperception

🌿📚این کتاب تالیف «نوئل کارول» و به صورت مجموعه‌ مقالاتی در راستای تعریفِ هنر از متفکران و نظریه‌پردازانی چون «بریس گات»، «رابرت استکر»، «جیمز اندرسون»، «جورج دیکی» و «آرتور دانتو» است.

@artperception

🌿📙عنوان فصول دوازده‌گانه کتاب «نظریه های هنر» تالیف نوئل کارول عبارتند از:

➖«هنر؛ مفهومی خوشه‌ای» (بریس گات – بهاره سعیدزاده)،
➖«آیا تلاش برای تعریف هنر کار معقولی است؟» (رابرت استکر- محمدرضا امین)،
➖«مفاهیم زیبایی‌شناسی هنر» (جیمز اندرسون – محمد روحانی)،
➖«نظریه نهادی هنر» (جورج دیکی – محمدروحانی)،
➖«روش‌های متفاوت هستی‌شناسی آثار هنری» (جوزف مارگولیس – هاجر محمدنیا)،
➖«هنر و معنا» (آرتور دانتو – محمدرضا امین)،
➖«تعریفی پایدار از هنر» (مارشال مولدر ایتون – لیلا سادات حسینی)،
➖«هنر: زندگی پس از مرگ؟» (جورج بیلی – میترا آریا)،
➖«غفلت‌های بارز در نظریه‌های سنتی هنر» (پگ زگلین برند – حمدرضا امین)،
➖«هنر غیر غربی و تعریف هنر» (استفان دیویس – توران سعادتی)،
➖«مفهوم هنر: ما و دیگران» (دنیس دوتون – میترا آریا)

🌿کارول در مقدمه کتاب، در بیان مختصری از دلایل و انگیزه‌های تدوین چنین مجموعه‌ای می‌نویسد: «از اوایل دهه 90 به بعد، جاذبه مسئله «هنر چیست؟» فروکش کرد. این پرسش دیگر موقعیت غالبی را که در نشریات دهه 70 یا 80 به خود اختصاص داده بود، نداشت. کتاب حاضر در چنین بستری شکل گرفته است. در این کتاب نظریات مهم چند نامِ بزرگ و پیشرو در مباحثِ جاری هنر را در کنار هم گرد آورده‌ام.»

@artperception

🌿«نظریه‌های معاصر هنر»

📚انتشارات مدرسه اسلامی هنر
مترجمان به‌رغم تلاشی که در انتقال ساده و روان مباحث داشته‌‌اند، توجهی به درج املای لاتین اسامیِ خاص و مفاهیمِ کلیدی مقالات نداشته‌اند.
@artperception

🌿زیباشناسی در نظام فکری امانوئل کانت

کانت از نقاشی، مجسمه سازی، معماری و باغ آرایی مثال می زند. آنچه که در این هنرهای زیبا اولویت دارد «طرح و فرم» است نه رنگ؛ زیرا از دید کانت، رنگ ادراکِ حسی ما را اغوا می کند. در واقع فرم،هنرها را «رفعت می بخشد.»
کانت همچنین درباره تزئینات (parerga)، قاب تابلوها، پوشش مجسمه ها، ستون های بیشمار کاخ ها، معتقد است اگر به خودی خود «فرم زیبایی» داشته باشند، در زیبایی شی سهیم می شوند. اما اگر این تزیینات بهانه ای باشند برای زرق و برق دادن به شی تا ما آن را زیبا بیابیم، به زیور تبدیل می شوند که گرچه چشم را می نوازند اما زیبایی اصیل شی را می آلایند و مکدر می کنند.

📗زیبایی شناسی چیست؟ / از نقد به رمانتیسم
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception

🌿کانت معتقد است تنها هنرمندی که به تمامی پارامترهای «زیبا» پایبند باشد، می تواند به هنر نمودی چون طبیعت ببخشد، بدون تقلید از آن.
این کار نیازمندِ موهبتی ذاتی (طبیعی) و قریحه ای است که از هیچ تعلیمی ناشی نشده باشد، تا او به هیچ قاعده ای گردن ننهد. اثر او باید اصیل باشد (نه تقلیدی) اما به سایر آثار هنری هم ارجاع دهد. هنرمند نباید بتواند توضیح دهد که چگونه می آفریند (زیرا خودش جایی نیاموخته است که بتواند به دیگران منتقل کند)؛ چنین کسی نابغه نامیده می شود.

کانت اعلام می کند «هنرهای زیبا، هنرهای نبوغ اند.» در واقع طبیعت به واسطه نبوغ است که قواعدش را فقط و فقط برای هنر مقرر می کند و هر آنچه در نبوغ وجود دارد از طبیعت ناشی می شود.
بنابراین نبوغ تمامی قوای نفس از جمله خیال، فاهمه، ذهن و روح را در یک هماهنگی آرمانی تمرکز می بخشد. وقتی تخیلِ بسیار قویِ هنرمند سرریز می کند، ذوق وارد عمل می شود و متخیله را با فاهمه هماهنگ می کند: «ذوق، تنظیم کننده ی نبوغ است.»

📗زیبایی شناسی چیست؟ / از نقد به رمانتیسم
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception

🌿مقبره امانوئل کانت در کالینینگراد روسیه

کالینینگراد بخشی جدا از خاک اصلی روسیه است که در میان لهستان و لیتوانی در ساحل دریای بالتیک قرار دارد و محل زندگی کانت بوده است.

@artperception

🌿کانت معتقد است عقل، در همان حال که ما را از عدمِ تناسب میانِ قدرتِ مطلقِ طبیعت و قدرتِ محدودمان آگاه می سازد، به ما مجال می دهد که برتریِ خویش بر طبیعت را در وجودمان کشف کنیم.
بنابراین احساسِ «والا» نشانه ای است از اینکه ما حد و اندازه خود را می شناسیم. در واقع فروتنیِ ما در مقابلِ یک جهانِ متعالی، از جنسِ همان احترامی است که برای قوانینِ اخلاقی قائلیم. در هر دو مورد ما به خودمان احترام نمی گذاریم، بلکه انسانیتی که در نهادِ ما جای دارد موردِ احترام ماست.

📗زیبایی شناسی چیست؟ / از نقد به رمانتیسم
🖋مارک ژیمنز
📝ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی
@artperception