Title: The Kiss
Creator: Gustav Klimt
Date: 1908-1909
Physical Dimensions: w180 x h180 cm
Type: Oil on canvas
@artperception

📚مدرنیسم مبارزه علیه کلیشه‌ها بود، اما خود کلیشه شد!
🔻ایده‌ها و هیجانات تقلبی، از کوسۀ نمک‌سود تا موسیقی بی‌صدا، حقیقت و زیبایی را از بین برده‌اند.

🌿وقتی از فرهنگ والا و اهمیتش می‌گوییم، معمولاً در فکر دانش‌پژوهی و فلسفه نیستیم، بلکه به هنر و ادبیات و موسیقی می‌اندیشیم.
داستان از آنجا شروع می‌شود که هنر در دورۀ رمانتیک اهمیت جدیدی یافت. آنگاه که دین جذبۀ عاطفی‌اش را از دست داد، ژست زیبایی‌شناسی، وعدۀ یک راه جایگزین به سوی معنای دنیا را می‌داد. به نظر رمانتیک‌ها، اثر هنری نتیجۀ یک تجربۀ منحصربه‌فرد و غیرقابل‌جایگزینی بود؛ حاوی الهامِ یک معنای منحصر به فرد، که از طریق تلاش فردی، شهود و نبوغ هنری بدست می‌آمد.

فرقه‌ای که حول نبوغ شکل گرفت، جایگاه جدیدی برای هنر در مرکز حیات فکری دست و پا کرد؛ چنانکه رشته‌های دانشگاهی مانند تاریخ هنر و موسیقی‌شناسی در کنار نقد ادبی و مطالعۀ فن شعر شکل گرفتند. این‌ها با هم موجب شدند که هنرهای زیبا به‌عنوان سوژۀ مطالعاتی اعتبار یابد، و دروازۀ یک نوع جدید از معرفت شدند: معرفت قلب.

🔻نکتۀ مهم در همۀ این‌ها، فهمی بود که اثر هنری را یک «ژستِ اصیل» می‌دانست: الهام به یک شخصیت منحصربه‌فرد که همۀ شکل‌های متعارف بیان را کنار گذاشته بود تا تجربه‌ای مستقیم از خویشتن درونی‌اش را عرضه کند.

فرقۀ شکل‌گرفته حول نبوغْ، «اصالت» را سنگِ محکِ نبوغِ هنری می‌دانست؛ یعنی همان چیزی که #هنر حقیقی را از هنر تقلبی تمیز می‌داد. گرچه به‌طور کلی سخت می‌توان گفت اصالت یعنی چه، مثال‌هایی مانند تیسین و رامبرانت و ماتیس و گوگن، مانند باخ و بتهوون و واگنر و شوئنبرگ، مانند شکسپیر و دیدرو و گوته، موجب شدند که منتقدان و هنرمندان یک ایدۀ کلی از معنای اصالت داشته باشند.

و درسی که از این مثال‌ها می‌آموزیم آن است که کسبِ اصالت دشوار است: اصالت بادآورده نیست، گرچه اعجوبه‌های بالفطره‌ای مانند موتسارت و رمبو (شاعر فرانسوی) گویا دقیقاً مصداق اصالتِ بادآورده‌اند! اما اصالت به یادگیری، سخت‌کوشی و تسلط بر ابزار نیاز دارد، اما بیش از همه مستلزم تهذیب ادراک و گشودگی در برابر تجربه است که هزینۀ معمولش رنج و تنهایی است.

🔹عجیب آنکه هنرِ تقبلی، همانی که موزه‌ها و گالری‌های ما امروز تأییدش می‌کنند، نتیجۀ ترس از هنر تقلبی بود! هنرمندان در گریز از یک نوع تقلب، یک نوع دیگرش را خلق کردند.
ماجرا با مدرنیست‌هایی آغاز شد که علیه هنر احساساتی دورانشان واکنش نشان دادند. مدرنیست‌های اولیه (استراوینسکی و شوئنبرگ در موسیقی، الیوت و ییتز در شعر، گوگن و ماتیس در نقاشی، لوس و وُیسی در معماری) همگی بر این باور بودند که ذائقۀ عمومی تباه شده، و ابتذال و کیچ (Kitsch: واژه‌ای آلمانی به معنای آثار هنری‌ای که تولید انبوه می‌شوند و تقلید ناموفقی از آثار هنری شگرف هستند) به حوزه‌های هنر هجوم آورده و رسالت این حوزه‌ها را پوشانده است.
موسیقی عامه‌پسندْ هارمونی‌ها را مبتذل کرد؛ عکاسی بر نقاشی فیگوراتیو چیره شد؛ نظم و قافیه فقط به درد کارت‌های تبریک کریسمس می‌خورد؛ داستان‌ها بیش از حد گفته شدند؛ و در دنیای مردمِ ابله و بی‌فکر، همه چیز کیچ بود.

#مدرنیسم تلاش کرد که امر حقیقی را که به‌زحمت به دست می‌آمد، از چنگال هیجانات تظاهری درآورد. هیچ‌کس تردیدی ندارد که مدرنیست‌های اولیه در این کار موفق شدند؛ آثار هنری بزرگی تقدیم ما کردند که روح بشر را در وضع جدید مدرنیته زنده نگه می‌داشت و تداومی با سنت‌های بزرگ فرهنگمان برقرار می‌کرد. اما مدرنیسم هم جایش را به یک نسخۀ روتین از خود داد.

🌿بدین ترتیب مدت‌هاست که این فرض رایج شده که هر خلق تازه‌ای، بالاخره به گونه‌ای فرهنگ عمومی را به چالش می‌کشد. هنر باید اهانت کند، مسلح به جنگِ با سلیقۀ بورژوازی بیاید که آثار همرنگ و خوشایند را می‌پسندد، یعنی همانی که اسم اصلی‌اش کیچ و کلیشه است. در نتیجۀ این فرآیند، اصلِ خودِ اهانت هم کلیشه شده است!
اگر عموم مردم چنان در برابر شوک مصون شده‌اند که فقط یک کوسۀ مُرده در فرمالین می‌تواند اندکی خشمشان را برانگیزد، پس هنرمند هم باید یک کوسۀ مُرده در فرمالین خلق کند. حداقل این کار یک ژست اصیل است و اکنون «کلیشۀ سرپیچی» داریم!⬇️
@artperception

"The Immortal"
🔻«فناناپذیر»
1997 - 2005
اثر دیمین هرست (Damien Hirst)
261 x 514 x 243 cm
Glass, silicone, stainless steel, shark and formaldehyde solution
🌿
@artperception

🌿دست‌یافتن به جایگاه یک هنرمندِ اصیل گرچه ساده نیست، اما در جامعه‌ای که هنر را به‌مثابۀ والاترین دستاوردِ فرهنگی تکریم می‌کند، ثمرات فراوانی دارد. پس انگیزه‌ای برای قرارگرفتنِ تقلبی در آنجا وجود دارد، انگیزه‌ای برای تولید یک حلقۀ همدستان و تبانی‌گران؛ هنرمندانی که قیافۀ مبدعان کشفیات خارق‌العاده را به خود می‌گیرند، و منتقدانی که قیافۀ قاضیان نافذِ هنرِ پیشرو حقیقی را به خود می‌گیرند.

🔹یک مثال مرتبطِ دیگر موسیقی‌ساز آمریکایی جان کیج است. او با مهارت خاصش در خودنمایی، اما بدون هیچ شایستگی قبلی در زمینۀ موسیقی با قطعۀ معروف «''33 '4» (۱۹۵۲) به شهرت رسید: در اجراهای اولیه این برنامه، یک پیانیست با لباس کنسرت به مدت دقیقاً ۴ دقیقه و ۳۳ ثانیه بی‌صدا پشت پیانو می‌نشست.
به‌خاطر این کار و چند شوخی مشابه دیگر، کیج خود را در مقام یک موسیقی‌سازِ اصیل عرضه کرد که کلِ سنتِ موسیقی کنسرتی غربی را «زیر سؤال می‌بُرد». منتقدان هم برای تأییدِ خودپسندی او از یکدیگر سبقت می‌گرفتند به این امید که سهمی از افتخارِ کشفِ این نابغۀ اصیل و جدید را داشته باشند.

نمونه‌های مشابهی هم در هنرهای تجسمی رُخ داد که آغازگرش توالت پیشاب مارسل دوشان بود تا به پرتره‌های مخملی و جعبه‌های بریلو متعلق به اندی وارهول و سپس به کوسه‌ها و وماده‌گاوهای نمک‌سود دیمین هرست می‌رسید. در هر یک از این موارد، منتقدان مثل مرغی که برای تخم جدیدش قدقد می‌کند جمع شدند، و اثر تقلبی با همۀ دم‌ودستگاه لازم برای پذیرشش به‌منزلۀ جنسِ اصلِ واقعی به مردم عرضه شد.

🔻هنرمندانی که متوجه شدند سخت‌گیری مدرنیستی دیگر مقبول نیست، امثال اندی وارهول و آلن جنز و جف کونز، به‌جای دوری از کیچ، به استقبالش رفتند. بدترین اتفاق آن است که ناخواسته مرتکب خلق آثار کیچ شویم، لذا به‌مراتب بهتر است که عامدانه کیچ خلق کنیم، چون در این حالت #کیچ شمایلِ یک طنزِ استادانه را به خود می‌گیرد.
انگیزۀ این تقلبِ دسته‌جمعی چنان قوی است که اکنون فینالیست‌های «جایزۀ ترنر» در بریتانیا باید چیزی بیافرینند که هیچ‌کس آن را هنر حساب نکند، مگر آنکه به او گفته شود این هنر است!

در سوی دیگر، ژست‌های اصیل مانند آن نوعی که دوشان معرفی کرد، واقعاً قابل تکرار نیستند؛ آن‌ها مثل لطیفه‌هایی‌اند که شنیدنشان فقط یک‌بار بانمک است. پس این تقلب‌کاری‌ای که بدان عادت کرده‌ایم، چنان در لفافۀ الزاماتش پیچیده شده که هیچ قضاوتِ مطمئنی نمی‌شود داشت، الا این قضاوت که آنچه پیش روی ماست «جنسِ اصلِ واقعی» است و ابداً تقلبی نیست.

🌿نتیجۀ انقلاب مدرنیستی در هنر آن بود که افرادی که سعی در احیای سبک قدیمی کار هنری (نقاشی فیگوراتیو، موسیقی تونال، معماری کلاسیک) داشتند، متهم می‌شدند که از حوزۀ اصیلِ هنر عقب کشیده‌اند. «البته که می‌توانید ژست‌های قدیمی بگیرید، ولی واقعاً که منظورتان آن نیست!» و اگر به‌هرحال چنین ژستی بگیرید، نتیجه‌اش کیچ خواهد بود: کالاهای استاندارد و تخفیف‌خورده‌ای که، مثل عموم محصولات موسیقی عامه‌پسند امروزی، بی‌زحمت تولید و بی‌فکر مصرف می‌شوند.

در نهایت ترس از آثارِ کیچ به روتین‌شدنِ مدرنیسم انجامید. هنرمندی که قیافۀ مدرنیست می‌گیرد، نشانه‌ای ساده‌فهم از #اصالت خود عرضه می‌کند. اما نتیجۀ این فرآیند همانا کلیشه‌ای دیگر است. این یکی از دلایل ظهور یک تشکیلاتِ سراسر جدید هنری است که برخی «پست‌مدرنیسم» می‌نامند، اما توصیف «کیچِ پیش‌دستانه» برایش مناسب‌تر است!

🔻آنچه که مشخص است، هنرمندانِ بزرگِ مدرنیست خوب می‌دانستند باید به‌سوی مردمی پُل بزنند که قرار است با آثار خود، خلاف انتظارشان عمل کنند. امثال پیکاسو در نهایت، محبوب واقعی کسانی شدند که به فرهنگِ والای سنتی اهمیت می‌دادند.
اما آن‌ها در ابتدای کارشان سخت‌فهم بودند، چون باید یک سنگرِ کارآمد بینِ قلمرو والای هنر و مُردابِ سرگرمیِ عامه‌پسند زده می‌شد.

🌿هنر برای آنکه اصیل باشد باید جلوتر از زمان خود باشد؛ هرگونه سستیْ، هنر را به مردابِ هیجاناتِ تقلبی و مقاصدِ تجاری می‌اندازد.

📚«کلاهبرداری بزرگ»
🖊نوشته راجر اسکروتن (Roger Scruton)
🔹فیلسوف، منتقد و نویسندۀ سرشناس انگلیسی
📝ترجمۀ محمد معماریان
https://t.me/joinchat/AAAAAEOZIOmg3nLm3WufYA
📚🌿
@artperception

4'33"
🎵چهار دقیقه و سی و سه ثانیه سکوت / اثر جان کیج
🎶اجرای ارکسترال تصویری
🎼🌿
@artperception

🌿«صادق تبریزی» نقاش، خوشنویس، «خنیاگر رنگ‌ها» و از پیشگامان هنر #نقاشیخط و مکتب سقاخانه، در سکوت خبری در لندن درگذشت.
https://t.me/joinchat/AAAAAEOZIOmg3nLm3WufYA
🌿⚫️
@artperception