🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸
📚🤔
🔴#دستگاه_های_موسیقی_ایرانی
#گوشه_یا_مایه_شوشتری
یک گوشه در موسیقی سنتی ایرانی است که در دستگاه همایون طبقهبندی میشود.
#شوشتری در کنار آواز اصفهان دو تا از مهمترین ملحقات دستگاه همایون تلقی میشوند.
اگر چه در تقسیمبندی دستگاهی متداول، شوشتری معمولاً جزو آوازهای پنجگانه طبقهبندی نمیشود، اما برخی آن را یک آواز محسوب کردهاند و برخی نیز آن را یک دستگاه کوچک جداگانه برشمردهاند.
ریشههایی از موسیقی در مایه شوشتری را میتوان در آثار خیام یافت.
نام شوشتری به منطقهٔ شوشتر اشاره میکند و به نظر میرسد که شوشتری ابتدا در منطقهٔ اصفهان و فارس رواج داشته اما بعداً در موسیقی دیگر مناطق ایران نیز رواج یافتهاست.
در استانهای استان بوشهر و فارس، ترانههایی در مراسم عروسی رایج است که در شوشتری خوانده میشوند. با این حال شوشتری دارای حسی غمانگیز نیز توصیف میشود و در تعزیه به کار گرفته میشود.
تاریخچه
در رسالهٔ موسیقی که از خیام بر جا مانده
(و خود شرحی است بر کتاب موسیقی اقلیدس) وی ۲۱ ذوالاربع (دانگهایی به اندازهٔ چهارم درست) را برشمرده و نسبت فواصل آنها و نیز احساسی که به هر کدام منسوب است را شرح دادهاست.
ساسان سپنتا در چند مقاله این ذوالاربعها را بررسی و فواصلشان را بر حسب سنت محاسبه کردهاست؛ وی نشان میدهد که از بین چند ذوالاربعی که خیام از ابن سینا نقل کردهاست، یکی از آنها از نظر فواصل به گوشهٔ شوشتری در موسیقی امروزی نزدیک است.
نام گوشهٔ شوشتری
به منطقه شوشتر
(در استان خوزستان امروزی) اشاره دارد.
به نظر میرسد که گوشهٔ شوشتری ابتدا در مناطق اصفهان و فارس رواج داشته اگر چه بعداً به موسیقی نواحی دیگر از جمله گیلان نیز راه یافتهاست.
نام «شوشترک» نیز برای این گوشه ذکر شدهاست و در موسیقی آذربایجانی نیز دستگاهی به نام شوشتر وجود دارد که دارای شعبههایی با نام شوشترک، امیری، سارنج، ترکیب و مثنوی است.
همچنین در بحور الالحان گوشهای به نام «شوشتریْ گردان» آمده که فرصت الدوله آن را یکی از گوشههای دستگاه همایون نامیده و آن را مترادف با گوشهٔ «فرنگ» ذکر کردهاست.
تحلیل ردیف
شوشتری یکی از مهمترین گوشههای دستگاه همایون است. شاهد آن درجهٔ چهارم و ایست آن درجهٔ دوم و خاتمهٔ آن درجهٔ اول همایون است. تکیهٔ اصلی شوشتری بر یک دورهٔ پنجنتی به فاصلهٔ پنجم درست است که از درجهٔ اول تا پنجم همایون را شامل میشود.
به لحاظ سیر ملودیک، شوشتری با گوشهٔ چکاوک در دستگاه همایون و گوشهٔ مخالف در دستگاه سهگاه نزدیک دانسته شدهاست.
گوشهٔ شوشتری در اجرای دستگاه همایون نقش مهمی دارد؛ این گوشه به همراه گوشههای منصوری و بختیاری، اوج دستگاه همایون را تشکیل میدهد.
وسعت اجرای شوشتری میتواند تا درجهٔ هفتم همایون برسد، و درجات بعد از شاهد شوشتری
(درجههای پنجم تا هفتم همایون) تقریباً به یک اندازه در این گوشه به کار میروند.
اگر چه در تقسیمبندی دستگاهی متداول در ردیف موسیقی ایرانی، شوشتری معمولاً جزو آوازهای پنجگانه طبقهبندی نمیشود، اما برخی آن را یک آواز محسوب کردهاند
(که معمولاً از مشتقات دستگاه همایون و گاهی از دستگاه چهارگاه دانسته میشود)
و برخی نیز آن را یک دستگاه کوچک جداگانه برشمردهاند
یا مانند برونو نتل آن را در حال جدا شدن از دستگاه همایون دانستهاند.
مهدی خالدی در مصاحبهای نقش خودش را در گسترش گوشهٔ شوشتری به اندازهٔ یک آواز مهم دانستهاست.
از جمله دلایلی که برای استقلال شوشتری به عنوان یک آواز ذکر شده، وجود گوشهٔ درآمد برای شوشتری در ردیفهای مختلف است.
گوشهها:
گوشههای زیر نیز از #شوشتری
محسوب میشوند:
میگُلی
میگلی گوشهای کوچک است که در شوشتری اجرا میشود و از توابع شوشتری محسوب میگردد.
مَرودشتی
این گوشه نیز از توابع شوشتری است. در این گوشه نسبت به شوشتری توجه بیشتری به درجهٔ سوم همایون میشود. نام آن به مرودشت در استان فارس اشاره دارد.
بهبهانی
این گوشه نیز از توابع شوشتری است. نام آن به بهبهان در استان خوزستان اشاره دارد.
🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸
🌸🍂🌸@Bookirancity
📚🤔
🔴#دستگاه_های_موسیقی_ایرانی
#گوشه_یا_مایه_شوشتری
یک گوشه در موسیقی سنتی ایرانی است که در دستگاه همایون طبقهبندی میشود.
#شوشتری در کنار آواز اصفهان دو تا از مهمترین ملحقات دستگاه همایون تلقی میشوند.
اگر چه در تقسیمبندی دستگاهی متداول، شوشتری معمولاً جزو آوازهای پنجگانه طبقهبندی نمیشود، اما برخی آن را یک آواز محسوب کردهاند و برخی نیز آن را یک دستگاه کوچک جداگانه برشمردهاند.
ریشههایی از موسیقی در مایه شوشتری را میتوان در آثار خیام یافت.
نام شوشتری به منطقهٔ شوشتر اشاره میکند و به نظر میرسد که شوشتری ابتدا در منطقهٔ اصفهان و فارس رواج داشته اما بعداً در موسیقی دیگر مناطق ایران نیز رواج یافتهاست.
در استانهای استان بوشهر و فارس، ترانههایی در مراسم عروسی رایج است که در شوشتری خوانده میشوند. با این حال شوشتری دارای حسی غمانگیز نیز توصیف میشود و در تعزیه به کار گرفته میشود.
تاریخچه
در رسالهٔ موسیقی که از خیام بر جا مانده
(و خود شرحی است بر کتاب موسیقی اقلیدس) وی ۲۱ ذوالاربع (دانگهایی به اندازهٔ چهارم درست) را برشمرده و نسبت فواصل آنها و نیز احساسی که به هر کدام منسوب است را شرح دادهاست.
ساسان سپنتا در چند مقاله این ذوالاربعها را بررسی و فواصلشان را بر حسب سنت محاسبه کردهاست؛ وی نشان میدهد که از بین چند ذوالاربعی که خیام از ابن سینا نقل کردهاست، یکی از آنها از نظر فواصل به گوشهٔ شوشتری در موسیقی امروزی نزدیک است.
نام گوشهٔ شوشتری
به منطقه شوشتر
(در استان خوزستان امروزی) اشاره دارد.
به نظر میرسد که گوشهٔ شوشتری ابتدا در مناطق اصفهان و فارس رواج داشته اگر چه بعداً به موسیقی نواحی دیگر از جمله گیلان نیز راه یافتهاست.
نام «شوشترک» نیز برای این گوشه ذکر شدهاست و در موسیقی آذربایجانی نیز دستگاهی به نام شوشتر وجود دارد که دارای شعبههایی با نام شوشترک، امیری، سارنج، ترکیب و مثنوی است.
همچنین در بحور الالحان گوشهای به نام «شوشتریْ گردان» آمده که فرصت الدوله آن را یکی از گوشههای دستگاه همایون نامیده و آن را مترادف با گوشهٔ «فرنگ» ذکر کردهاست.
تحلیل ردیف
شوشتری یکی از مهمترین گوشههای دستگاه همایون است. شاهد آن درجهٔ چهارم و ایست آن درجهٔ دوم و خاتمهٔ آن درجهٔ اول همایون است. تکیهٔ اصلی شوشتری بر یک دورهٔ پنجنتی به فاصلهٔ پنجم درست است که از درجهٔ اول تا پنجم همایون را شامل میشود.
به لحاظ سیر ملودیک، شوشتری با گوشهٔ چکاوک در دستگاه همایون و گوشهٔ مخالف در دستگاه سهگاه نزدیک دانسته شدهاست.
گوشهٔ شوشتری در اجرای دستگاه همایون نقش مهمی دارد؛ این گوشه به همراه گوشههای منصوری و بختیاری، اوج دستگاه همایون را تشکیل میدهد.
وسعت اجرای شوشتری میتواند تا درجهٔ هفتم همایون برسد، و درجات بعد از شاهد شوشتری
(درجههای پنجم تا هفتم همایون) تقریباً به یک اندازه در این گوشه به کار میروند.
اگر چه در تقسیمبندی دستگاهی متداول در ردیف موسیقی ایرانی، شوشتری معمولاً جزو آوازهای پنجگانه طبقهبندی نمیشود، اما برخی آن را یک آواز محسوب کردهاند
(که معمولاً از مشتقات دستگاه همایون و گاهی از دستگاه چهارگاه دانسته میشود)
و برخی نیز آن را یک دستگاه کوچک جداگانه برشمردهاند
یا مانند برونو نتل آن را در حال جدا شدن از دستگاه همایون دانستهاند.
مهدی خالدی در مصاحبهای نقش خودش را در گسترش گوشهٔ شوشتری به اندازهٔ یک آواز مهم دانستهاست.
از جمله دلایلی که برای استقلال شوشتری به عنوان یک آواز ذکر شده، وجود گوشهٔ درآمد برای شوشتری در ردیفهای مختلف است.
گوشهها:
گوشههای زیر نیز از #شوشتری
محسوب میشوند:
میگُلی
میگلی گوشهای کوچک است که در شوشتری اجرا میشود و از توابع شوشتری محسوب میگردد.
مَرودشتی
این گوشه نیز از توابع شوشتری است. در این گوشه نسبت به شوشتری توجه بیشتری به درجهٔ سوم همایون میشود. نام آن به مرودشت در استان فارس اشاره دارد.
بهبهانی
این گوشه نیز از توابع شوشتری است. نام آن به بهبهان در استان خوزستان اشاره دارد.
🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸
🌸🍂🌸@Bookirancity