ሰብዓዊ መብቶች፡ የዕለት ተዕለት መሠረታዊ ፍላጎቶቻችን!
ዛሬ ታህሳስ 1 (Dec 10, 2025) ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ቀን ነው። ዘንድሮ ቀኑን የምናከብረው "Our Everyday Essentials" (የዕለት ተዕለት መሠረታዊ ፍላጎቶቻችን) በሚል መሪ ቃል ነው።
በዚህ እርግጠኝነት በጎደለውና ሁለንተናዊ ቀውስ ባለበት ዓለም ውስጥ ሰብዓዊ መብቶች የሰው ልጅ ሁሉ ድል የሚያደርግበት አስተማማኝ መሣሪያ መሆናቸውን ልናረጋግጥ ይገባል። ሰብዓዊ መብቶች ምናባዊ ሃሳቦች ሳይሆኑ በየቀኑ በሕይወታችን ውስጥ የምንጠቀማቸው መሠረታዊ ነገሮች ናቸው።
ሰብዓዊ መብቶች፦
• አዎንታዊ ናቸው (Positive)፦ ጥበቃ ብቻ ሳይሆን በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ውስጥ ደስታን፣ ደህንነትንና ነፃነትን ያመጣሉ። በምንናገረው ቃል፣ በምንመገበው ምግብና በምናገኛቸው ዕድሎች ውስጥ ሁሉ አሉ።
• መሠረታዊ ናቸው (Essential)፦ የዘር፣ የጾታ፣ የሃይማኖትና የማንነት ልዩነት ሳይገድባቸው ሁላችንንም የሚያስተሳስሩ የጋራ እሴቶቻችን ናቸው። ዓለም ስትናወጥ ሰላማችንንና የመሳተፍ መብታችንን የሚያረጋግጡልን ምሰሶዎች ናቸው።
• ተደራሽ ናቸው (Attainable)፦ እነዚህ መብቶች የሚጀምሩት በእኛ ነው። በምናደርጋቸው ትንንሽ ምርጫዎች፣ ለሌሎች በሚኖረን አክብሮትና ለፍትሕ በምናደርገው የጋራ ትግል እውን ይሆናሉ።
እነዚህ መሠረታዊ መብቶች በየቀኑ እንዲከበሩና ለሁሉም ዜጎች ተደራሽ እንዲሆኑ የበኩላችንን እንወጣ! ፍትሕ የሁላችንም የዕለት ተዕለት መሠረታዊ ፍላጎት ናት!
"ሰብዓዊ መብቶች ለዕለት ተዕለት ሕልውናችን!"
መልካም የሰብዓዊ መብቶች ቀን!
#HumanRightsDay2025 #OurEverydayEssentials #HumanRightsForAll #ፍትሕ #ሰብዓዊመብቶች

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

ስለየኢትዮጵያ የሕንፃ አዋጅ ቁጥር 1356/2017 ምን ያህል ያውቃሉ?
አዋጁ እጅግ ሰፊና ዝርዝር መረጃዎችን የያዘ ሲሆን፣ በተለይ በግንባታ ጥራት፣ በአካል ጉዳተኞች ተደራሽነት እና በባለሙያዎች ተጠያቂነት ላይ ትኩረት ያደርጋል።
አዋጁን በወፍ በረር ለመቃኘት እንዲመቸን፣ ዋና ዋና ነጥቦቹን በሚከተለው መልኩ ከፍለን አቅርበንላችኋል፡
1. የሕንፃዎች ምደባ (Building Categories)
አዋጁ ሕንፃዎችን በውስብስብነታቸውና በከፍታቸው በ4 ዋና ምድቦች ይከፍላቸዋል፦
• ምድብ 'ሀ'፦ ባለ አንድ ፎቅ የመኖሪያ ሕንፃዎች (ከ7 ሜትር ያልበለጠ ርቀት ያላቸው)።
• ምድብ 'ለ'፦ ከ2 እስከ 4 ፎቅ ያላቸው የግል ወይም የጋራ መኖሪያዎች።
• ምድብ 'ሐ'፦ ከ5 እስከ 12 ፎቅ ያላቸው ሕንፃዎች።
• ምድብ 'መ'፦ ከ12 ፎቅ በላይ የሆኑ፣ ማንኛውም የሕዝብ መገልገያ፣ ፋብሪካዎችና ኢንዱስትሪዎች።
2. የአካል ጉዳተኞች ተደራሽነት (Accessibility)
ይህ አዋጅ ለአካል ጉዳተኞች ልዩ ትኩረት ይሰጣል።
• ማንኛውም የሕዝብ መገልገያ ሕንፃ "ሁሉን አቀፍ ንድፍ" (Universal Design) መከተል አለበት።
• ነባር ሕንፃዎች እንኳ ሳይቀሩ ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ እንዲሆኑ ማሻሻያ እንዲደረግባቸው ያስገድዳል።
3. የፈቃድና የቁጥጥር ሥርዓት
• የሕንፃ ሹም፦ ግንባታዎችን የሚቆጣጠርና ፈቃድ የሚሰጥ ባለሙያ መመደብን ይደነግጋል።
• የመጠቀሚያ ፈቃድ (Occupancy Permit)፦ በተለይ ለምድብ 'መ' ሕንፃዎች ግንባታው ሲጠናቀቅ ደህንነቱ ተረጋግጦ የመጠቀሚያ ፈቃድ ማግኘት ግዴታ ነው።
• የዲዛይን ዋስትና፦ ከፍተኛ የሕንፃ ዲዛይን ባለሙያዎችና ተቋራጮች ለሚሰሩት ሥራ የኢንሹራንስ ወይም የገንዘብ ዋስትና ማቅረብ ይኖርባቸዋል።
4. አስተዳደራዊና የወንጀል ቅጣቶች
አዋጁ ጥብቅ የሆኑ ቅጣቶችን ያስቀምጣል፦
• ያለ ፈቃድ መገንባት ወይም ከዲዛይን ውጭ መሥራት ተጠያቂነትን ያስከትላል።
• ለባለሙያዎች፦ በቸልተኝነት ወይም ሆን ብሎ መረጃ በመደበቅ ጥፋት ለሚያጠፉ ባለሙያዎችና የሕንፃ ሹሞች እስከ 10 እና 25 ዓመት የሚደርስ ጽኑ እስራትና ከፍተኛ የገንዘብ መቀጮ ተደንግጓል።
• ለአሰሪዎች፦ ደረጃውን ያልጠበቀ ቁሳቁስ መጠቀም ወይም ያለ መጠቀሚያ ፈቃድ ሕንፃውን አገልግሎት ላይ ማዋል ያስቀጣል።
በቀጣይ በአዋጁ ክፍሎች ላይ ዘርዘር ያለ ማብራሪያ ይዘን እንመለሳለን!

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

የገንዘብ ሚኒስቴር ዝቅተኛ ገቢ ያላቸውን የህብረተሰብ ክፍሎች የግብር ጫና ለመቀነስ በማሰብ፣ በአዲስ አበባ እና በድሬዳዋ ከተሞች ዋጋቸው ከአንድ ሚሊዮን ብር በታች የሆኑ ንብረቶች ከንብረት ግብር ነጻ እንዲሆኑ ወሰነ።

ገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ አህመድ ሽዴ ለክልል እና ለከተማ አስተዳደሮች ባስተላለፉት መመሪያ መሰረት፣ ከግብር ነጻ የሆነው የንብረት ዋጋ ጣሪያ እንደ ከተሞቹ ደረጃ ይለያያል፡-

• በአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ - ከአንድ ሚሊዮን ብር በታች፣
• በሌሎች ማዘጋጃ ቤት ባላቸው ከተሞች - ከ250,000 ብር በታች፣ እንዲሁም
• በታዳጊ ከተሞች ከ100,000 ብር በታች ዋጋ ያላቸው ንብረቶች ግብር አይከፍሉም።

"ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው ቤተሰቦች" ተብለው የተለዩት፣ በኢኮኖሚ ችግር ውስጥ እንዳሉ በአካባቢው የማህበራዊ ጉዳይ ኃላፊዎች የተረጋገጠላቸው እና ዓመታዊ ገቢያቸው ከሀገራዊ የነፍስ ወከፍ ገቢ ግማሽ  በታች የሆኑ ናቸው።

በፓርላማ የጸደቀውን አዋጅ መሰረት በማድረግ በሚዘጋጀው የክልሎች ህግ፤ ለግብር ስሌት የሚወሰደው የንብረት ዋጋ፣ የንብረቱ ትክክለኛ የገበያ ዋጋ አንድ አራተኛ (1/4ኛ) ብቻ ይሆናል። የግብር መጠኑም (Tax rate) ከ0.1 በመቶ እስከ 10 በመቶ ባለው ክልል ውስጥ የሚወሰን ይሆናል።

በተጨማሪም የሃይማኖት ተቋማት መገልገያዎች፣ የመቃብር ስፍራዎች፣ የህዝብ መንገዶች፣ ፓርኮች፣ ቅርሶች እና ለህዝብ ነጻ የማህበራዊ አገልግሎት የሚሰጡ ድርጅቶች ንብረቶች ከዚህ ግብር ነጻ መደረጋቸው በመመሪያው ተካቷል።
=========≠============
💎⬇️⬇️👇👇👇👇👇👇👇👇
የቴሌግራም ቻናላችንን join በማድረግ ወቅታዊ መረጃዎችን በቀላሉ ይከታተሉ፣ሊንክ👇
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s

የይዞታ ማረጋገጫ የሌላቸው ይዞታዎች ታክስ እንዲከፈልባቸው የሚያስገድድ ሕግ ተዘጋጀ
የተመዘገበ የባለቤትነት መብት በሌለበት ጊዜ ማንኛውም ታክስ የሚከፈልበትን ንብረት ይዘው የሚገኙና በይዞታው ጥቅም የሚያገኙ፣ የይዞታ ማረጋገጫ ባይኖራቸውም፣ የንብረት ታክስ የመክፈል ግዴታ እንዳለባቸው የሚደነግግ አስገዳጅ ሞዴል ንብረት ታክስ አዋጅ ረቂቅ ተዘጋጀ፡፡
አገራዊ ወጥነት ያለው የንብረት ታክስ መሠረት፣ የታክስ ምጣኔና ታክስ የሚከፈልባቸው ንብረቶች እንዲኖሩ ለማስቻል የሚረዳ የአፈጻጸም ሕግ ክልሎች ሊያወጡ እንደሚገባና ለዚህ መነሻ የሚሆን ሞዴል የንብረት ታክስ ሕግ የፌዴራል መንግሥት ማዘጋጀት ስላለበት፣ ገንዘብ ሚኒስቴር ከገቢዎችና ከተማና መሠረተ ልማት  ሚኒስቴር ጋር ረቂቁን አዘጋጅቶ ይፋ አድርጓል፡፡
ለሁሉም ክልሎችና ለሁለቱ ከተማ አስተዳደሮች የተላከው ሞዴል የንብረት ታክስ ሕጉ በሊዝ ይዞታ ስሪት በሚተዳደር ማንኛውም የከተማ ቦታ የመጠቀሚያ መብት፣ ከሊዝ ይዞታ ስሪት ውጪ በሆነ ነባር የቦታ የመጠቀሚያ መብትና ቦታ ላይ በተደረገ ማሻሻያ ወይም በሕንፃ ባለቤትነት ላይ የሚጣልና የሚሰበሰብ መሆኑ ተገልጿል፡፡
በሕጉ መሠረት ታክስ የመክፈል ግዴታ የተጣለበት ማንኛውም ሰው፣ በታክስ ከፋዩ ስም የታክስ ጉዳዮችን እንዲያስፈጽም ውክልና የተሰጠው የታክስ ከፋዩ ተወካይ፣ የሟች የውርስ ንብረትን በሚመለከት ሥልጣን ያለው አስፈጻሚ ወይም አስተዳዳሪ፣ ዕዳ ያለበትን ንብረት በሚመለከት ሥልጣን ያለው ባላደራ፣ ሕንፃውን ወይም ማሻሻያውን የሚያሠራውና የሚቆጣጠረው ኩባንያ፣ የሪል ስቴት የባለቤትነት መብት እስኪያስተላልፍ ወይም የተጠናቀቀውን ሕንፃ ለገዥው በአካል እስኪያስረክብ ድረስ የያዘውን የሚያካትት ይሆናል ተብሏል፡፡
በተጨማሪም የተመዘገበ የባለቤትነት መብት በሌለበት ጊዜ፣ ማንኛውም ታክስ የሚከፈልበትን ንብረት ይዞ የሚገኝ ሰው ወይም በይዞታው ጥቅም እያገኘ ያለ ሰው፣ የይዞታ ማረጋገጫ ባይኖረውም፣ የንብረት ታክስ የመክፈል ግዴታ እንዳለበት  ተደንግጓል፡፡
ሆኖም የተመዘገበ የባለቤትነት መብት በሌለበት ጊዜ ታክሱን እንዲከፍል መደረጉ ብቻውን በንብረት የመጠቀም ወይም ባለቤትነት መብትን እንደማያስገኝና በሌሎች ሕጎች የሚወሰዱ ዕርምጃዎች እንደማያስቀር፣ በተጨማሪም ንብረቱ በጋራ ባለቤትነት ወይም ይዞታ የተያዘ እንደሆነ ሁሉም የጋራ ባለቤቶች ወይም የጋራ ባለይዞታዎች ለንብረት ታክስ በጋራና በተናጠል ተጠያቂ እንደሚሆኑ አስፍሯል፡፡
ከታክስ ነፃ የመሆን ወይም ዕፎይታ የማግኘት መብቶች እንደተጠበቁ ሆነው፣ከአንድ ንብረት የገበያ ዋጋ ውስጥ ታክስ የሚከፈልበት የንብረቱ የገበያ ዋጋ ሃያ አምስት በመቶ መሆኑንና የመሬት አስተዳደር አካሉ በከተሞች፣ በቦታ መጠቀሚያ፣ በሕንፃዎችና በማሻሻያዎች ምድብ፣ ተፈጻሚነት ባለው የግመታ ዘዴና የዋጋ ግሽበት ማሻሻያዎችን መሠረት ያደረገ ወቅታዊ ማሻሻያ ማድረግ እንዳለበት ተገልጿል፡፡
የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር በሚያወጣቸው ደረጃዎችና መመርያዎች፣ እንዲሁም የክልሉን የከተሞች ሕግ መሠረት በማድረግ የከተሞች ፈርጅ ምደባና ንዑስ ምደባን እንደሚወስን ተመላክቷል፡፡
የንብረት ታክስ ምጣኔው በመጀመሪያው ዓመት በዝቅተኛ ታክስ ምጣኔ ተጀምሮ በአራት ዓመታት ውስጥ ከፍተኛ ጣሪያ ላይ መድረስ በሚያስችል አዳጊ ሒደት ሥራ ላይ እንዲውል እንደሚደረግ፣ የከተማ አስተዳደሮች የታክስ ምጣኔውን በሚያሻሽሉበት ጊዜ የከተማውን ዓመታዊ የካፒታል ወጪ ፍላጎትና የሁሉም ንብረቶች ታክስ የሚከፈልበት ዓመታዊ ዋጋን ከግምት ውስጥ ማስገባት እንደሚገባቸው ተደንግጓል፡፡
ዓመታዊ የታክስ ምጣኔው በሚሻሻልበት ጊዜ ከንብረት ጋር ከተያያዙ ገቢዎች በስተቀር፣ ከልዩ ልዩ ማዘጋጃ ቤታዊ ገቢዎች፣ ከክልሉ መንግሥት የሚገኙ ድጎማዎች፣ የውጭ ዕርዳታና ከሌሎች ምንጮች ከተሞች የሚያገኟቸው ገቢዎች ታሳቢ አይደረጉም ተብሏል፡፡
ዓመታዊ የንብረት ታክስ ምጣኔ ሰንጠረዥ የማፅደቅና የማሻሻል ሥልጣን የተሰጠው ለከተማው ምክር ቤት ሲሆን፣ ምክር ቤት በሌለበት ጊዜ አግባብነት ባለው የክልል ከተማ ሕግ መሠረት ተመሳሳይ ሥልጣን የተሰጠው አካል የማፅደቅና የማሻሻል ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡
በከተማ ቦታ መጠቀሚያ መብት ላይ የሚጣለው ታክስ ምጣኔ ታክስ የሚከፈልበት ዋጋ ላይ ከ0.2 በመቶ በታችና ከአንድ በመቶ በማይበልጥ ሁኔታ ተግባራዊ እንደሚደረግ፣ ከተሞች አግባብነት ያላቸውን ሕጎች መሠረት በማድረግ በባዶ ቦታ ላይ ከፍተኛውን የታክስ ተመን ተግባራዊ ማድረግ እንዳለባቸው ሰፍሯል፡፡
በሕንፃ ወይም የቦታ ማሻሻያ ላይ የሚጣለው ታክስ ምጣኔ፣ ታክስ የሚከፈልበት ዋጋ ላይ ከ0.1 በመቶ በታችና ከአንድ በመቶ የማይበልጥ መሆኑን፣ ከተሞች ተጠናቀው ጥቅም ላይ ያልዋሉ ሕንፃዎችና የቦታ ማሻሻያዎች ላይ ከፍተኛውን ታክስ ምጣኔ ተግባራዊ ማድረግ እንዳለባቸው ተደንግጓል፡፡
የንብረቱ ጥቅል ዋጋ በከተማ አስተዳደሮች ከአንድ ሚሊዮን ብር፣ በማዘጋጃ ቤት ከተሞች ከሁለት መቶ ሃምሳ ሺሕ ብርና በታዳጊ ከተሞች ከአንድ መቶ ሺሕ ብር ያነሰ፣ ዝቅተኛ ገቢ ላለው አንድ ቤተሰብ በመኖሪያነት የሚያገለግል የከተማ ቦታ፣ ሕንፃና የቦታ ማሻሻያ ከንብረት ታክስ ነፃ ተደርጓል፡፡ የሃይማኖት ተቋማት ለአምልኮ ተግባርና ለመካነ መቃብር አገልግሎት የሚጠቀሙባቸው ንብረቶች፣ በከተማ ክልል ያሉና ለአንድ ቤተሰብ ፍጆታ ለሚውል የግብርና ሥራ የሚያገለግልና ለኅብረተሰቡ ነፃ የማኅበራዊ አገልግሎት የሚሰጡ ድርጅቶች አገልግሎቱን ለመስጠት የሚጠቀሙባቸው ንብረቶች ከታክስ ነፃ ናቸው ተብሏል፡፡
Ethiopian Reporter - ሪፖርተር

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

እባክዎ ጥቂት ደቂቃ ወስደው ይህን ቅጽ በመሙላት በቀጣይ የምንሰጣቸውን ሥልጠናዎች ጥራት እንድናሻሽል ይርዱን!

አዲስ አበባ ለአደጋ ስጋት ምላሽ የሚውል "የአደጋ ጊዜ ፈንድ" አቋቋመች
የከተማው ነዋሪ፣ የመንግሥት ሠራተኞችና የንግዱ ማኅበረሰብ ለፈንዱ ገቢ ያደርጋሉ
ጥር 2018 ዐ/ም
(የቦሌ ክ/ከተማ ፍትሕ ጽ/ቤት የሕግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት)
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በከተማዋ ውስጥ በተፈጥሮም ሆነ በሰው ሰራሽ ምክንያቶች የሚከሰቱ ድንገተኛ አደጋዎችን በዘላቂነት ለመመከትና ተጎጂዎችን በአፋጣኝ መልሶ ለማቋቋም የሚያስችል "የአደጋ ጊዜ ፈንድ" በደንብ ቁጥር 191/2017 አቋቁሟል። ይህ አዲስ ደንብ በተለይም በክፍል 3 እና 4 ላይ ፈንዱ የሚሰበሰብበትን፣ የሚተዳደርበትን እና ተጎጂዎች የሚለዩበትን ጥብቅ ሥርዓት ዘርግቷል።
የፈንዱ ምንጭ እና የገቢ አሰባሰብ (ክፍል 3)
ፈንዱ በከተማው አስተዳደር ስም በሚከፈት ልዩ የባንክ ሂሳብ የሚቀመጥ ሲሆን፣ የአደጋ ጊዜ የሰብዓዊ ዕርዳታ፣ የመልሶ ግንባታ እና የዘላቂ ማቋቋም ሥራዎችን ለማከናወን የሚውል ነው። ደንቡ የገቢ ምንጮቹን በዝርዝር አስቀምጧል፦
• ከመንግሥት ሠራተኞችና ተሿሚዎች፦ በየወሩ ከተጣራ ደመወዛቸው 0.5% (ዜሮ ነጥብ አምስት በመቶ)።
• ከመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የልማት ድርጅቶች፦ ከሥራ ማስኪያጃ በጀታቸው 1% እና 2%።
• ከንግዱ ማኅበረሰብ፦ እንደ ንግድ ደረጃቸው (ሀ፣ ለ፣ ሐ) በየወሩ ከ50 እስከ 200 ብር።
• ከከተማው ነዋሪ፦ በዓመት 60 ብር (በወር 5 ብር) ከውኃ ቢል ጋር ተጨምሮ የሚሰበሰብ።
• ከሃይማኖት ተቋማትና ሲቪክ ማኅበራት፦ እንደቅደም ተከተላቸው፣ በየዓመቱ 12,000 እና 5,000 ብር።
• ከንብረት ሽያጭ፦ በቋሚ ንብረት ግዥና ሽያጭ ወቅት ከሽያጭ ዋጋው ላይ 0.1%።
ፈንዱ "ተዘዋዋሪ" (Revolving) በመሆኑ፣ በበጀት ዓመቱ መጨረሻ ላይ ጥቅም ላይ ያልዋለ ገንዘብ ወደ ከተማው ማዕከላዊ ካዝና ሳይመለስ ለቀጣዩ ዓመት የአደጋ ዝግጁነት ሥራ እንዲውል ይደረጋል።
የመዋጮው ሕጋዊ መሠረት፦ ከሠራተኛው ፈቃድ ባሻገር
"ይህ መዋጮ በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ ነው?" ለሚለው ጥያቄ ደንቡና የአዲስ አበባ ከተማ የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 87/2017 ግልጽ ምላሽ ይሰጣሉ። በአዋጅ ቁጥር 87/2017 አንቀጽ 11(2) መሠረት፣ የሠራተኛ ደመወዝ ሊቆረጥ የሚችልባቸው ሦስት ምክንያቶች ተቀምጠዋል። እነርሱም፡- የሠራተኛው የጽሑፍ ስምምነት፣ የፍርድ ቤት ትዕዛዝ እና "በሕግ በተደነገገው መሠረት" የሚሉ ናቸው።
በመሆኑም በደንብ ቁጥር 191/2017 የተደነገገው ይህ ፈንድ "በሕግ የተደነገገ" በመሆኑ፣ ከመንግሥት ሠራተኞች ደመወዝ ላይ የሚደረገው የ0.5% ቅናሽ ያለ ሠራተኛው የግል ፈቃድ የሚፈጸም የዜግነት ግዴታ ነው። ይሁን እንጂ፣ ማንኛውም ቅነሳ ከሠራተኛው ወርሃዊ ደመወዝ አንድ ሦስተኛ (1/3) መብለጥ እንደሌለበት አዋጁ በገደብ አስቀምጧል።
ተጎጂዎችን የመለየትና የመርዳት ሂደት (ክፍል 4)
ደንቡ ድጋፍ የሚገባቸውን ተጎጂዎች የመለየት ሂደትን ግልጽና ተጠያቂነት የሰፈነበት አድርጎታል። "የአደጋ ተጎጂ" ተብሎ የተተረጎመው በተፈጥሮ ወይም በሰው ሠራሽ አደጋ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ጉዳት የደረሰበት ማንኛውም "ሰው" (ግለሰብ ወይም ተቋም) ነው።
• አደጋው ምን መምሰል አለበት?፦ ድጋፍ ለማግኘት አደጋው የግድ "የማኅበረሰብ አደጋ" መሆን የለበትም። ይልቁንም በግለሰብ ወይም በቤተሰብ ደረጃ የደረሰና ተጎጂው በገዛ አቅሙ ሊቋቋመው የማይችል (ከአቅም በላይ) መሆኑ ሲረጋገጥ ዕርዳታ ይፈቀዳል።
• የመረጃ ትክክለኛነት፦ የተጎጂዎች ዝርዝር በወረዳ ተመዝግቦ፣ በአካባቢው ነዋሪዎች ተተችቶና ተረጋግጦ በደብዳቤ ለኮሚሽኑ መላክ አለበት።
• ዲጂታል መረጃ፦ ሁሉም መረጃዎች በሶፍት ኮፒ ተደራጅተው በ"ዳታ ቤዝ" እንዲያዙ ይደረጋል።
• የተጎጂዎች ግዴታ፦ ተጎጂዎች ትክክለኛ መረጃ የመስጠት፣ ዕርዳታ ሲቀበሉ በፊርማ የማረጋገጥና የተሰጠውን ሀብት ለታለመለት ዓላማ ብቻ የማዋል ግዴታ አለባቸው።
የድጋፍ ዓይነቶች
ደንቡ አደጋን ተከትሎ የሚሰጡ ድጋፎችን በሦስት ከፍሏቸዋል፦
1. የዕለት ደራሽ፦ መሰረታዊ ምግብ፣ አልባሳት፣ የቤት ቁሳቁስና የሥነ-ልቦና ማረጋጊያ ድጋፍ።
2. የመልሶ ግንባታ፦ የወደመ ንብረትን መተካት፣ የቤት ጥገና፣ የትምህርትና የሕክምና ወጪዎችን መሸፈን።
3. ዘላቂ ማቋቋም፦ የቤት ኪራይ ድጋፍ (ቤት እስኪገነባ)፣ የሥራ ዕድልና የሥራ መሥሪያ ካፒታል እንዲሁም ለሞት የቀብር ማስፈጸሚያና የቤተሰብ መጽናኛ ድጋፍ።
ይህ ደንብ ከመጋቢት 30 ቀን 2017 ዓ.ም ጀምሮ የጸና ሲሆን፣ ፈንዱን ለግል ጥቅሙ የሚያውል ወይም አፈጻጸሙን የሚያሰናክል ማንኛውም አካል በወንጀልና በፍትሐብሔር ሕግ ተጠያቂ እንደሚሆን ደንቡ በጥብቅ ያስጠነቅቃል።

በመንግስት መ/ቤቶች ውስጥ አንድ ስራተኛ በውክልና ምን ያህል ጊዜ መቆየት ይችላል?

✅ የውክልና ጊዜ መጠን

🔹 1️⃣ መደበኛ የውክልና ጊዜ

👉 እስከ 6 ወር (ስድስት ወር)

* የስራ መደብ ባዶ ሲሆን

* ዋናው ሰራተኛ በፍቃድ፣ በስልጠና፣ በህመም ወይም በሌላ ምክንያት ሲጠፋ

🔹 2️⃣ በልዩ ሁኔታ (በማራዘም)

👉 እስከ 12 ወር (1 ዓመት) ብቻ

በግልፅ ምክንያት ለምሳሌ፦

* በከፍተኛ አመራር / የሰው ኃብት ፈቃድ

* የቋሚ ሹመት ሂደት እየተካሄደ ከሆነ

* ከ1 ዓመት በላይ በውክልና ማቆየት ህጋዊ አይደለም።

⚖️ አስፈላጊ ህጋዊ መርሆዎች፡

ውክልና ፦ ጊዜያዊ ነው፣ ቋሚ መብት አይጠይቅም፡፡

ረጅም ጊዜ በውክልና ማቆየት፦

👉 የሰራተኛ መብት ጥሰት ሊሆን ይችላል

ሰራተኛው በውክልና ላይ እያለ፦

👉 የውክልና ደመወዝ/አበል ሊከፈለው ይገባል (ካለ)

📝 በተግባር ምን ማድረግ ይቻላል?

ከ6–12 ወር በላይ ካቆዩት

* የማብራሪያ ጥያቄ ካልተፈታ

* የአስተዳደር ቅሬታ ማቅረብ ካልተፈታ

* እስከ ፍ/ቤት ድረስ መውሰድ ይቻላል።
አዩዘሀበሻ
======================
💎⬇️⬇️👇👇👇👇👇👇👇👇👇
የቴሌግራም ቻናላችንን join በማድረግ ወቅታዊ መረጃዎችን በቀላሉ ይከታተሉ፣ሊንክ👇
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s
https://t.me/+Vl6V8k9V3YNEOp2s

የመንግስት ዓቃቢያነ ሕግ እና የፍትህ መዛባት፦ ሊታረሙ የሚገባቸው 7 ስር የሰደዱ ችግሮች! ⚖️⚠️

የመንግስት መብትና ጥቅም ለማስከበር ከወረዳ እስከ ክልል የሚገኙ ዓቃቢያነ ሕጎች በትጋት የመከራከር ግዴታ አለባቸው። ነገር ግን፣ በተግባር የሕግ የበላይነትን እና የዜጎችን ፍትህ የማግኘት መብት የሚጋፉ የሚከተሉት "ጎጂ ልምዶች" በስፋት ይስተዋላሉ፦

1️⃣ "መሸነፍን መፍራት" እና ያለአግባብ መከራከር (Unjustifiable Litigation)
📉 ጉዳዩ በሕግ እንደማያሸንፍ እያወቁ፣ "መንግስት ተሸነፈ" እንዳይባል ብቻ በማሰብ የዜጎችን መብት መርገጥ። ክርክሩ አያዋጣም ብሎ በድፍረት ለበላይ አካል ሪፖርት ከማድረግ ይልቅ፣ ጉዳዩን አላስፈላጊ ይግባኝ በማለት ማራዘም ተገቢ አይደለም።

2️⃣ ተጠያቂነትን ወደ ጎን መተው
👤 አንድ የመንግስት መሥሪያ ቤት ለክስ እንዲዳረግ እና ካሳ እንዲከፍል ያደረገው ግለሰብ/ባለሥልጣን ማን ነው? ተብሎ ተጠያቂነት እንዲሰፍን ዓቃቤ ሕጉ ግፊት አያደርግም። ይህ ባለሥልጣናት በፈለጉት ጊዜ ሕግ እንዲጥሱ በር ከፋች ሆኗል።

3️⃣ ትክክለኛ ፍትህን ሳይሆን "ውጤትን" ብቻ ማሳደድ
🏆 ዓቃቤ ሕግ የፍትህ አካል እንጂ የግል ጠበቃ አይደለም። ግቡ ፍትህ እንዲሰፍን ማድረግ መሆን ሲገባው፣ መዝገቡ በሽንፈት እንዳይመዘገብ ብቻ በማሰብ የሕግ ክፍተቶችን ተጠቅሞ ፍትህን ማድበስበስ ይታያል።

4️⃣ የሕግ ምክር የመስጠት ክፍተት (Legal Advice Gap)
💡 ተቋማት ስህተት ውስጥ ከመግባታቸው በፊት ዓቃቤ ሕግ ትክክለኛ የሕግ ምክር በመስጠት መከላከል ሲገባው፣ ስህተቱ ተፈጥሮ ክስ ከተመሰረተ በኋላ ብቻ ለመከራከር መሮጥ። ይህ ለሀገር ሀብት ብክነት ትልቅ ምክንያት ነው።

5️⃣ በአፈፃፀም ወቅት "የውኃ ሽታ" መሆን
🏃‍♂️💨 በመንግስት መሥሪያ ቤት ላይ የፍርድ ቤት ውሳኔ ሲሰጥ፣ ዓቃቤ ሕግ እስከ መጨረሻው ይግባኝ ይከራከራል። ነገር ግን መሥሪያ ቤቱ እንዲፈጽም ሲታዘዝ፣ ዓቃቤ ሕጉ ለሕግ የበላይነት ሲባል መሥሪያ ቤቱ እንዲፈጽም ግፊት ከማድረግ ይልቅ ችሎት ላይ አለመገኘት እና ግዴታውን መዘንጋት።

6️⃣ የሙያ ነፃነት ማጣት (Lack of Independence)
⛓️ አንዳንድ ዓቃቢያነ ሕጎች ከሕግ ይልቅ የመሥሪያ ቤቱ ኃላፊ የሚሰጣቸውን "የፖለቲካ ትዕዛዝ" በማስቀደም የሕግ ባለሙያነታቸውን ይዘነጋሉ። ይህም ሕዝቡ በፍትህ ስርአቱ ላይ እምነት እንዳይኖረው ያደርጋል።

7️⃣ የጥቅም ግጭት እና ሙስና
💰 በአንዳንድ አካባቢዎች ከመንግስት ይልቅ ከተከሳሽ ወገን ጋር በጥቅም በመመሳጠር የመንግስትን መብትና ጥቅም አሳልፎ መስጠት ወይም ደካማ ክርክር ማድረግ ይስተዋላል።

መፍትሔው ምንድን ነው?
✅ ዓቃቤ ሕግ የሕግ የበላይነት ጠባቂ መሆኑን መረዳት።
✅ በመንግስት መሥሪያ ቤት ውስጥ ጥፋት የሚያጠፉ ኃላፊዎች በሪግሬሽን (Recourse action) እንዲጠየቁ ማድረግ።
✅ ዓቃቢያነ ሕጎች በሙያቸው ብቻ የሚመሩበትን ነፃነት ማረጋገጥ።

እናንተስ በየአካባቢያችሁ ባሉ የመንግስት ዓቃቢያነ ሕጎች ላይ ምን ትታዘባላችሁ? ፍትህ እየተሰጠ ነው ወይስ ክርክር ለክርክር? 👇

https://t.me/Shields_Law

የትራንስፖርት ታሪፍ ይፋ ሆኗል‼️
በ #አዲስ አበባ የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት መስጫ ታሪፍ ላይ ማሻሻያ ተደረገ‼️
የነዳጅ ምርቶች የችርቻሮ መሸጫ ዋጋ ላይ የተደረገውን የዋጋ ማስተካከያ ተከትሎ የትራንስፖርት ታሪፍ ላይ ማሻሻያ ማድረጉን የአዲስ አበባ ከተማ ትራንስፖርት ቢሮ አስታወቀ፡፡

አዲሱ የታሪፍ ማሻሻያ ከነገ ሰኞ መጋቢት 7/2018 ዓ.ም ጀምሮ ተግባራዊ የሚደረግ መሆኑን ቢሮው ገልጿል።

ጭማሪው የከተማ አውቶብስ አገልግሎትን ጨምሮ በሚኒባስ፣ በሚዲባስና የባጃጅ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ ተሽከርካሪዎችን ያካትታል ተብሏል።
ታሪፉ "ነባር" እና "አዲሱ" ተብሎ የተቀመጠው እንደሚከተለው ነው፦

1. የሚኒባስ ታክሲ ታሪፍ

* እስከ 2.5 ኪ.ሜ ፦ ነባር 10 ብር --- አዲሱ 10.00 ብር

* ከ 2.6 እስከ 5 ኪ.ሜ ፦ ነባር 15 ብር --- አዲሱ 20.00 ብር

* ከ 5.1 እስከ 7.5 ኪ.ሜ ፦ ነባር 20 ብር --- አዲሱ 25.00 ብር

* ከ 7.6 እስከ 10 ኪ.ሜ ፦ ነባር 25 ብር --- አዲሱ 35.00 ብር

* ከ 10.1 እስከ 12.5 ኪ.ሜ ፦ ነባር 30 ብር --- አዲሱ 40.00 ብር

* ከ 12.6 እስከ 15 ኪ.ሜ ፦ ነባር 35 ብር --- አዲሱ 45.00 ብር

* ከ 15.1 እስከ 17.5 ኪ.ሜ ፦ ነባር 40 ብር --- አዲሱ 50.00 ብር

* ከ 17.6 እስከ 20 ኪ.ሜ ፦ ነባር 45 ብር --- አዲሱ 55.00 ብር

2. የሚዲ-ባስ (ሀይገርና ቅጥቅጥ) ታሪፍ

* እስከ 8 ኪ.ሜ ፦ ነባር 10 ብር --- አዲሱ 15.00 ብር

* ከ 8.01 እስከ 12 ኪ.ሜ ፦ ነባር 15 ብር --- አዲሱ 20.00 ብር

* ከ 12.01 እስከ 16 ኪ.ሜ ፦ ነባር 20 ብር --- አዲሱ 30.00 ብር

* ከ 16.01 እስከ 20 ኪ.ሜ ፦ ነባር 25 ብር --- አዲሱ 35.00 ብር

* ከ 20.01 እስከ 24 ኪ.ሜ ፦ ነባር 30 ብር --- አዲሱ 40.00 ብር

* ከ 24.01 እስከ 28 ኪ.ሜ ፦ ነባር 35 ብር --- አዲሱ 45.00 ብር

3. የከተማ አውቶቡስ ታሪፍ

* እስከ 7.5 ኪ.ሜ ፦ አዲሱ 10.00 ብር

* ከ 7.6 እስከ 12 ኪ.ሜ ፦ ነባር 10 ብር --- አዲሱ 15.00 ብር

* ከ 12.01 እስከ 17 ኪ.ሜ ፦ ነባር 20 ብር --- አዲሱ 25.00 ብር

* ከ 17.1 እስከ 23 ኪ.ሜ ፦ ነባር 20 ብር --- አዲሱ 30.00 ብር

* ከ 23.01 እስከ 30 ኪ.ሜ ፦ ነባር 30 ብር --- አዲሱ 40.00 ብር

* ከ 30.01 እስከ 45 ኪ.ሜ ፦ ነባር 40 ብር --- አዲሱ 60.00 ብር

* ከ 40.01 እስከ 50 ኪ.ሜ ፦ ነባር 50 ብር --- አዲሱ 70.00 ብር ሆኗል።

የኢትዮጵያ መንግስት ሠራተኞች የጡረታ መመሪያ!
***
የመንግስት ሠራተኞች የጡረታ በእድሜ (60 ዓመት ሲሞላ) ሲሆን በማህበራዊ ዋስትና ኤጀንሲ  ሠራተኛው የጡረታ ምዝገባ ማድረግ እንዳለበት ተደንግጓል

1. የምዝገባ ሂደት

ማንኛውም የመንግስት ሰራተኛ ከተቀጠረ በ60 ቀናት ውስጥ በማህበራዊ ዋስትና ኤጀንሲ የጡረታ ምዝገባ ማድረግ አለበት።

2. የጡረታ መዋጮ

● ለሲቪል ሰራተኞች: ከሰራተኛው 7%፣ ከመንግስት 11% ሲሆን፣ በድምሩ 18% ይሆናል።

● ለፖሊስና ለመከላከያ ሰራዊት: ከሰራተኛው 7%፣ ከመንግስት 25% ሲሆን፣ በድምሩ 32% ነው።

3. ለጡረታ የሚያበቁ ምክንያቶች

● በእድሜ ምክንያት (60 ዓመት ሲሞላ)
● በራስ ፍቃድ
● በጤና ጉድለት
● በስራ ላይ በደረሰ የአካል ጉዳት
● በሞት

4. የጡረታ አበል በውክልና የሚከፈልባቸው ሁኔታዎች

● በእርጅና
● በህመም
● ወደ ውጭ አገር በመሄድ
● በትምህርት ወደ ሌላ ቦታ በመሄድ
● በእስራት ምክንያት

5. የጡረታ አበል በይርጋ የሚዘጋበት ጊዜ

● የጡረታ ጥያቄ ሳይቀርብ ወይም የተወሰነ የጡረታ አበል ሳይወሰድ ከ3 ዓመት በላይ ከቆየ፣ አይከፈልም። ነገር ግን፣ ከዚያ በኋላ ጥያቄ ካቀረበ፣ ከአመለከተበት ቀን ጀምሮ ክፍያው ይቀጥላል።

○ የሟች ጡረታ (ዳራጎት) ሳይጠየቅ ወይም ለ3 ዓመት ሳይወሰድ ከቆየ፣ በይርጋ ይዘጋል።

6. በእድሜ ምክንያት ለሚወጣ ሰራተኛ የጡረታ ስሌት

● የጡረታ አበል የሚሰላው በመጨረሻዎቹ 36 ወራት (3 ዓመት) አማካይ ደመወዝ ላይ ተመስርቶ ነው።

● ከመጀመሪያው የቅጥር ቀን እስከ 10 ዓመት ያለው አገልግሎት በ30% ይባዛል።

● ከ10 ዓመት በላይ ያለው እያንዳንዱ ተጨማሪ የአገልግሎት ዓመት በ1.25% ይባዛል።

○ ለምሳሌ: 28 ዓመት ያገለገለ ሰራተኛ ስሌት፡-

● (10 ዓመት × 30%) + (18 ዓመት × 1.25%) = 30% + 22.5% = 52.5%

● የመጨረሻ 36 ወራት አማካይ ደመወዝ 5,000 ብር ከሆነ፣ የጡረታ አበሉ 52.5% × 5,000 ብር = 2,625 ብር ይሆናል።

7. የቅጥር ቀንና ወር ሲታጣ
የቅጥር ዘመን ብቻ በህይወት ታሪክ ከተሞላ፣ የጡረታ ቀንና ወር በሚከተለው መልኩ ይያዛል፡-

● በኢትዮጵያ አቆጣጠር ከሆነ ነሐሴ 30 ተብሎ ይወሰዳል።

● በግሪጎሪያን (እ.ኤ.አ) አቆጣጠር ከሆነ ታህሳስ 31 ተብሎ ይወሰዳል።

8. በራስ ፈቃድ ጡረታ መውጣት

● አንድ ሰራተኛ እድሜው 55 ዓመት ሲሆን እና የ25 ዓመት የአገልግሎት ዘመን ሲኖረው በራሱ ፍላጎት ጡረታ መውጣት ይችላል።

● ለፖሊስና ለመከላከያ ሰራዊት ግን ጡረታ ከሚወጡበት እድሜ 5 ዓመት ቀድመው መውጣት ይችላሉ።

9. የሟች ጡረታ ወራሾች

● የሟች ጡረታ የሚወርሱ ልጆች እድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች ወይም የአካል ጉዳተኛ ልጅ ከሆነ ከ21 ዓመት በታች መሆን አለባቸው።

● የሟች እናትና አባትም ወራሾች ይሆናሉ።

10. ለጡረታ አበል ማስፈፀሚያ የሚያስፈልጉ ማስረጃዎች

● የህይወት ታሪክ ቅጽ (ጡ1 እና ጡ2)
● የሙከራ እና የቋሚ ቅጥር ደብዳቤዎች
● የጡረታ መለያ ቁጥር
● የ36 ወራት ደመወዝ መረጃ
● የዝውውር፣ የደረጃ እድገት እና የደመወዝ ለውጥ ደብዳቤዎች
● የጋብቻ እና የልጆች ማስረጃ
● የባለጡረታው ወይም የወራሽ ፎቶግራፍ!