ስለ ቼክ ማወቅ ያለባችሁ ወሳኝ የህግ ነጥቦች

በቼክ ገንዘብ ሊሰጣችሁ ወይም ቼክ ልትፈርሙ ስለምትችሉ ቀጣዮቹን ቼክን የሚመለከቱ ወሳኝ ነጥቦች እናንሳ።
ቼክ ማለት ገንዘብን ተክቶ የሚያገለግል ተላላፊ የገንዘብ ሰነድ ነው፡፡ ቼክ ሊፈርም የሚችለው በአንድ ባንክ ውስጥ ተንቀሳቃሽ ሂሳብ ያለው ሰው ነው፡፡ድርጅት ከሆነ ደግሞ ፈራሚው በድርጅቱ ቼክ ላይ የመፈረም ስልጣን የተሰጠው መሆን አለበት፡፡ -ቼክ ከመቀበላችሁ በፊት በቼኩ ላይ -የሚከፈለው የገንዘብ መጠን በአሀዝና በፊደል መፃፉን - የሚከፈለው ሰው ስም እና የባንኩ ቅርንጫፍ መፃፉን -ቼኩን የሰጠው ሰው ፊርማ መኖሩን -ቼኩ የተፃፈበት ቀን እና ቦታ መኖሩ ማረጋገጥ የግድ አስፈላጊ መሆኑን የንግድ ህግ አንቀፅ 827 ይደነግጋል። -ቼኩ ለማን እንደሚከፈል ስም ካልተጠቀሰበት ማንኛውም ቼኩን ይዞ የቀረበ ሰው ይከፈለዋል። ቼኩ በስሙ የተፃፈለት ሰው ወይም በትዕዛዝ የሚል ካለበት ደግሞ በቀላሉ ከጀርባው በመፈረም ለሌላ ሰው ሊያስተላልፈው ይችላል ።ያም ሰው በጀርባው ፈርሞ ለሌላ ሰው ማስተላለፍ ይችላል፡፡ -የገንዘብ መጠኑ ያልተጠቀሰበትን ቼክ ፈርሞ መስጠት አደገኛ ነው ፡፡ ቼኩ የተፃፈለት ወይም የተላለፈለት ሰው የፈለገውን ገንዘብ ሊሞላበት ይችላል፡፡ -ቼኩ የሚከፈለው ለባንኩ ለክፍያ በቀረበ ቀን ነው። - ሆኖም ቼኩ በን/ሕ/ቁ 857 መሠረት የወጣበት ቀን ከግምት ሳይስገባ ቼኩ ላይ ከተፃፈው ቀን ጀምሮ በ6 ወር ውስጥ ለባንኩ ለክፍያ መቅረብ አለበት፡፡ -ቼኩን የሚፈርመው ሰው የክፍያውን ቀን ቼኩን ከፃፈበት ወይም ቼኩን ካወጣበት ቀን ወደፊት ወይም ወደ ኋላ ሊያደርገው ይችላል። ለምሳሌ ዛሬ ቼኩን ሲፅፍ የተፃፈበት ቀን ወደኃላ 7 ወር አድርጎ ቀኑን ቢፅፈው ለክፍያ መቅረብ ያለበት 6 ወር ጊዜ ስላለፈ ባንኩ መክፈልም ሆነ ያልከፈለበትን ምክንያት ለመግለፅ ሳይገደድ ቼኩ ለክፍያ መቅረብ ባለበት ጊዜ ባለመቅረቡ ብቻይመልሰዋል፡፡ ዛሬ የሚሰጥህን ቼክ ወደፊት የዛሬ 4 ወር አድርጎ ቀኑ ከተፃፈበት ለክፍያ መቅረብ የሚችለው ከአራት ወራት በኃላ ካለው ቀን ጀምሮ ባለው 6 ወራት ውስጥ ነው፡፡ ስለዚህ ቼክ ተቀባዬች የሚሰጣቸውን ቼክ ገንዘቡን መቀበል ከሚችሉበት ቀን አንፃር በጥንቃቄ የተፃፈበት ቀን ማየት አለባቸው -ቼክ የሰጠው ሰው ቼኩ ለባንኩ ለክፍያ ከመቅረቡ በፊት ባንኩን እንዳትከፍል ብሎ መከልከል ይችላል። ባንኩም የክፍያ መከልከያ ትእዛዝ ከደረሰው መክፈል የለበትም። -የተረጋገጠ ቼክ (cpo) የተጠቀሰው ገንዘብ መኖሩ በባንኩ ተረጋግጦ የተቀመጠ በመሆኑ ከተራ ቼክ የበለጠ አስተማማኝ ነው። -ቼኩን ለባንክ አቅርበህ በቼኩ ላይ የተጠቀሰውን ያህል በቂ ገንዘብ ከሌለ በሂሳቡ ውስጥ ያለውን ያህል መቀበል ይቻላል። -ለቀረው ገንዘብ ደግሞ ባንኩ ‘‘በቂ ስንቅ ለውም’’ የሚል የፅሁፍ ማስረጃ ቼኩን ይዞ ለቀረበው ሰው ይሰጠዋል። -በተለምዶ ‘‘ደረቅ ቼክ’’ የሚባለው ለክፍያ ሲቀርብ በሂሳቡ ውስጥ በቂ ገንዘብ ከሌለው ሲሆን ባንኩ በሚሰጠው ማስረጃ መሰረት ቼክ ሰጪውን ወይም አውጭውን በወንጀል ያስጠይቃል። ሆን ተብሎ ከተፈፀመ ቼክ አውጪው በወንጀል ህግ አቀፅ 693 መሰረት በቀላል እስራት ወይም ነገሩ ከባድ ከሆነ ደግሞ ከአስር አመት በማይበልጥ ፅኑ እስርና በመቀጮ ይቀጣል። -ደረቅ ቼኩ የተሰጠው በቸልተኝነት ከሆነ ደግሞ ሰጭው በመቀጮ ወይም ከንድ አመት በማይበልጥ ቀላል እስር ይቀጣል ፡፡ -ሳይከፈል የቀረውን የቼኩን ገንዘብ ና ወጭውን ቼኩ የተፃፈለት ወይም ተፈርሞ የተላለፈለት ሰው በፍትሀ ብሔር ከሶ ገንዘቡን ማስመለስ ይችላል፡፡ -በብሔራዊ ባንክ መመሪያ መሰረት ደረቅ ቼክ የሚሰጡ ሰዎች በጥፋታቸው በጥቁር መዝገብ ውስጥ የሚገቡ ሲሆን ከገንዘብ መቀጮ አንስቶ በቼክ ሂሳብ የማንቀሳቀስ መብታቸውን እስከማሳጣት ቅጣት ይጣልባቸዋል፡፡ እነዚህ ከላይ ያነሳናቸው ህጎች ቼክን የገንዘብ ያህል አስተማማኝ ለማድረግ የተደነገጉ ናቸው። ለግብይት ቅልጥፍና እንዲሁም ለገንዘብ እንቅስቃሴ አመቺነት በቼክ መጠቀሙ ከጥሬ ገንዘብ የተሻለ ዘመናዊ አሰራር በመሆኑ ቼክ አስፈላጊና ልንጠቀምበት የሚገባ የገንዘብ ሰነድ ነው። ለማንኛውም ቼክ ስንሰጥም ሆነ ስንቀበል ከላይ የተነሱትን ነጥቦች ልብ እንበል፡፡
By Yesuf Akeberegn

#ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ( PLC) እና የአክሲዮን ማህበር ተመሳሳይነትና ልዩነት

በኢትዮጵያ ንግድ ህግ ዉስጥ ካሉት የንግድ ማህበራት መካከል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ( PLC ) እና የአክሲዮን ማህበር ይገኙበታል ።

ሁለቱም ማህበራት አክሲዮን ያላቸዉ ወይም ካምፓኒዎች ሲሆኑ ተመሳሳይነትና ልዩነት አላቸዉ።

#ተመሳሳይነታቸዉ

• ህጋዊ ሰዉነት ያላቸዉ መሆኑ ፣
• የራሳቸዉ ንብረት ያላቸዉ መሆኑ፣
• የራሳቸዉን ትርፍና ኪሳራ ተጠያቂነት ያለባቸዉ መሆኑ፣
• ሁለቱም ትንሹ የአባላት ብዛትና የመነሻ ካፒታል ያላቸዉ መሆኑ፣
• ሁለቱም በቦርድና በማናጀር መመራት የሚችሉ መሆኑ ነገር ግን ለ PLC አሰገዳጅ አለመሆኑ፣
• የሁለቱም ተጠያቂ በተዋጣዉ የገንዘብ መጠን (አክሲዮን ) መሆኑ ፣
• ሁለቱም የሙያ መዋጮን የማይቀበሉ መሆኑን (የንግድ ህግ 256 እና 501 )
• በሁለቱም ካፒታል ማሳደግና መቀነስ የሚቻል መሆኑ ፣
• በሁለቱም አክሲዮኖች በመያዣ /በዋስትና / መያዝ ሚችሉ መሆኑ ፣

#ልዩነታቸዉ

አንድ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር / PLC/ private Limited Company/ ለማቋቋም የአባላት ብዛት ከሁለት ማነስ የማይችሉ መሆኑ እንዲሁም ከሀምሳ መብለጥ እንደማይችሉ በንግድ ህጉ አንቀጽ 495(4) ላይ ተገልጿል። የአክሲዮን ማህበርን ( share company ) በተመለከተ ለማቋቋም ከ5 አባላት ማነስ የማይችል ሲሆን ብዛት ግን ገደብ የሌለዉ መሆኑን በንግድ ህጉ አንቀጽ 248(3) ላይ ይገኛል።

• ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር መነሻ ካፒታል 15000 ሺህ ብርና ከዚያ በላይ ሲሆን የአንድ አክሲዮን ዋጋም በኢትዮጵያ ብር አንድ በመቶ ማነስ አይችልም (የንግድ ህግ ቁጥር (496)

• አክሲዮን ማህበር መነሻ ካፒታል 50000 ሺህ እና ከዚያ በላይ ሲሆን የአንድ አክሲዮን ዋጋ ከአንድ መቶ ብር በታች መሆን አይችልም (የንግድ ህግ ቁጥር 247)

• ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ካፒታሉ ሙሉ በሙሉ አስቀድሞ የተከፈለ ሲሆን የአክሲዮን ማህበር ግን ሙሉ በሙሉ አስቀድሞ የሚከፈል አይደለም ነገር ግን ከተፈረሙ አክሲዮኖች ቢያንስ 1/4 (25%) መከፈል አለበት የቀረዉ በሂደት የሚከፈል ይሆናል (የንግድ ህግ ቁጥር (495(1)

• ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር የአክሲዮኖች ሽያጭ ለህዝብ ክፍት የሚደርግ አይደለም አንቀጽ 495(2) ነገር ግን አክሲዮን ማህበር ለህዝብ ክፍት የሚደረግ ነዉ (የንግድ ህግ ቁጥር248)

• ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ( PLC) ላይ አክሲዮን ማህበር ዉስጥ ያለ ሰዉ አክሲዮኑን ለሶስተኛ ሰዉ ማስተላለፍ አይችልም ምክንያቱም መተዳደሪያ ደንቡ ላይ አባላት ይህን እስካልፈቀዱ ድረስ በህጉ መሰረት sale freely transfrable አይደለም። ነገር ግን አክሲዮን ማህበር ላይ አክሲዮን ማስተላለፍን በተመለከተ አክሲዮን የገዛ ሰዉ አክሲየኑን ለሌላ አባል ላልሆነ ሰዉ በቀላሉ ማስተላለፍ ይችላል ። ስለዚህ አክሲዮን ማስተላለፍ ከተፈለገ በቀላሉ የአክሲዮን ማህበርን መምረጥ ያስፈልጋል ማለት ነዉ።

• አስተዳደራዊ አካል (ቦርድ) ን በተመለከተ አክሲዮን ማህበራት ሁሉ ከ3-12 ሰዉ የሚይዝ ቦርድ ኦፍ ዳይሬክተር ሲቋቋም ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ( plc) ዉስጥ ቦርድ የለም።

#የሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ስራ አስፈጻሚ
t.me/ethiolawtips

#እርቅ በወንጀል ጉዳዮች ያለው ፋይዳ!

#አገራችን ኢትዬጲያ የበርካታ ብሄር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ፤ ቋንቋዎች ፣ ባህሎች እና ወጎች ፣ ያላት ሀገር ነች፤የሀገራችን ህዝቦች የየራሳቸውን የሆነ ባህል /ወግ፣ አለባበስ እንዲሁም አገር በቀል የሆነ የዕርቅ፣ የሰላም መጠበቂያ እና የሰላም ግንባታ ስነ-ዘዴዎችም ያሏቸው ህዝቦች ናቸው፤ሀገር በቀል የሰላም መስሪያ ፣ የሰላም መጠበቂያና የሰላም ግንባታ ዘዴ የምንለው ኢ-መደበኛ የሆነው እና ማህበረሰቡ ከአያት ቅድመ አያቶቹ የወረሰው ሰነ-ዘዴ ነው፡፡

#በመሆኑም በእንግሊዘኛው አጠራር non-state based customary institutions የሚያመላክት ሆኖ በዚህ የሰላም እና የፍትህ ስርዓት በዳኝነት የሚቀመጡት መንግስት የሾማቸው ዳኞች ሳይሆኖ ማህበረሰቡ አምኖና ተቀብሎ ለዳኝነት የሾማቸው ባለ ልዪ ተስጦኦ የሆኑ የዕድሜ ባለፀጋ ሽማግሌዎች፤ባህላዊ መሪዎች እና ሀይማኖት አባቶች ሲሆኑ በዚህ ሂደት ውስጥም ትልቅ ሚና ይጫወታሉ፡፡

ይህ መልካም የሆነ ታሪክ እና ባህል በቂ ነው ባይባልም በህጉም እውቅና ተሰጥቶት የነበረ ሲሆን በፍርድ ቤቶችም ጭምር በወንጀል አድራጊው እና ተበዳይ መካከል እርቅ ሲበረታታ ይታያል፡፡ በሁሉም የወንጀል አይነቶች እርቅ መታረቅ ያልተከለከለ ሲሆን ነገር ግን እንደወንጀሉ አይነት እና በጠቅለላዉ እርቁ ፍትህን የማያረጋግጥ በሆነ ጊዜ ከሆነ እርቁ ተፈጻሚ የማይደረግ ሲሆን ነገር ግን ከተፈፀመው ወንጀል ክብደት አንጻር ፍ/ቤቶች ፍርድ ከሰጡ በኀላ ለቅጣት ማቅለያነት ይጠቀሙታል፡፡

#በወንጀል ህጉ በእርቅ ሊያልቁ የሚችሉ ወንጀሎችን በአፈፃፀሙ እና ቅጣቱ ቀላል በመሆኑ የህብረተሰቡን ሰላም እና መልካም ግንኙነት ተጠብቆ ለማቆየት እንደሚጠቅም ተመልክተዋል፡፡
ሌላው በወንጀል ጉዳይ የመታረቅ ጥቅሙ፡ -የመዝገብ ክምችትን ይቀንሳል፣ ከእስራት ይልቅ በእርቅ ማለቁ ለሁለቱም ወገን ዘላቂ ሰላም ያመጣል፣ በወንጀል አድራጊው ላይ የባህሪ ለውጥ ሊመጣ ስለሚችል፣ እንዲሁም የፍርድ ቤቶችን የስራ ጫና እና የተከራካሪዎችን ግዜ ፣ ወጭ እና ጉልበት ያቀላል፡፡

#ከዘህም ባሻገር እርቅ ቀጣይነት ያለውን ሰላም በማስፈን፣የተጎዳን በመካስ ብሎም ሁለንተናዊ የሆነ ማህበራዊ ተግባቦትን በመመለስ ረገድ ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው፡፡ ነገር ግን እርቅና የተለያዩ አማራጭ የግጭት መፍቻ ሀገር በቀል እውቀቶችና ስርዐቶች እየተረሱና እየተሸረሸሩ በመሄዳቸው በአገራችን በተለያዩ አካባቢዎች በተፈጠሩ ግጭቶችና አለመግባባቶች ምክንያት በርካታ ዜጎች ለመፈናቀል ለሞት እና ለንብረት ውድመት ሰለባ የሆኑባቸው አጋጣሚዎች ተከስተዋል፡፡

#በመሆኑም በአገር በቀል የግጭት አፈታት እና የዕርቅ ሥርዓቶች ላይ ትኩረት በማደረግ ወደ ቦታቸው መመለስ እንዲሁም በህግ ማዕቀፎቻችንም በሰፊው እንዲካተቱና እውቅና እንዲያገኙ ማድረግ ህብረተሰቡን በሰፊው የሚጠቅም ከመሆኑም በላይ በፍትህ ዘርፉ አገልግሎት አሰጣጥ ላይ የሚነሱ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን በመሠረታዊነት የሚፈታ በመሆኑ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል፡፡

#ድሬዳዋ ፍትህ ፀጥታና ህግ ጉዳዬች ቢሮ
#አለ ህግ🔵Ale_Hig
#https://t.me/lawsocieties

ስለ ህገ-ወጥ የሰዎች ዝዉዉር አስከፊነት ምን ያህል ያዉቃሉ?
የወቅቱ አንገብጋቢ ከሆኑት ጉዳዮች አንዱ ህገወጥ-የሰዎች ዝዉዉር ነዉ፡፡ ይህም በተለያዩ የሶሺያል ሚዲያ እና የዜና አዉታሮች በሰፊዉ እየተነሳ ያለ ጉዳይ ነዉ፡፡ ይህንም ተከትሎ የተለያዩ የህግ ማዕቀፎች ወንጀሉን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በመዘርጋት ላይ ይገኛሉ፡፡ በሰዉ የመነገድ እና ሰዉን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር የማሻገር ወንጀልን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣዉ አዋጅ ቁጥር 1178/2012 ዓ.ም መሰረት በማድረግም ደንብና መመሪዎች ወጥተዋል፡፡ ከዚህ አዋጅ በተጨማሪም በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲ የወጣዉ የወንጀል ህግ አዋጅ ቁጥር 414/2016 ዓ.ም ከአንቀጽ 596 ጀምሮ ስለዚሁ ወንጀልና ፈጽሞ የተገኘ ተጠርጣሪ ሊወሰንበት የሚችለዉን የቅጣት አይነት አስቀምጧል፡፡ አዋጁም ሆነ የወንጀል ህጉ በሰዉ መነገድንም ይሁን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር ማሻገር ወንጀልን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የፈጸመን ሰዉ ጥፋተኛ አድርገዉ ይወስዳሉ፡፡ አንድ ሰዉ ወንጀሉ እንደሚፈጸም እያወቀ ቤት ያከራየ፣ የትራንስፖርት አገልግሎት የሰጠ ይሁን የተለያዩ ወንጀሉ እንዲፈጸም የሚያገለግሉ ሰነዶችን ያዘጋጀ እንደሆነ በእርግጥም ወንጀሉን እየፈጸመ ካለ ሰዉ ጋር ወንጀለኛ ተበሎ ይፈረጃል፡፡ ቅጣቱም ከ 3 አመት እስከ 15 አመት እንደወንጀሉ አፈጻጸም ሁኔታ እንዲቀጣ ያደርጋል፡፡ይህም ቅጣት ቀላል የማይባልና አንድ ሰዉ ወንጀሉን ፈጽሞ ቢገኝና ቢፈረድበት ሌሎች ለራሱም ይሁን ለሃገሩ የሚጠቅም ስራ የሚሰራበትን ግዜ ያላግባብ የሚወስድና ለሃገርም ዉድቀት የሚዳርግ ነዉ፡፡
ከዚህ በተጨማሪም በህገ-ወጥ መንገድ ዝዉዉር በሚደረግበትም ግዜ በህይወት ተርፎ መገኘትም አንዱ አጠያያቂ ነገር ነዉ፡፡ በተለያዩ የሚድያ ዘዴዎች እንደምንሰማዉም በተለያዩ በሽታዎች መሞት፣ የሚጓጓዙበት የትራንስፖርት ዘዴዎች አልመች ሲሉ ሰዎችን በመግደል መቀነስ፣ ወደሌላ ቦታ እንወስዳችኋለን ብሎ በመደለል የሰዉነታቸዉን አካል አዉጥቶ መዉሰድ፣ ለተለያዩ የወሲብ ተግባሮች መጠቀሚ ማድረግ እና በመሳሰሉት ተግባራት ከአካል ጉዳት እስከ መሞት ድረስ ለሚያደርስ ጉዳት የሚዳርግ ነዉ፡፡ በመሆኑም ይህን ወንጀል ከመፈጸምም ሆነ እንዲፈጸም እርዳታ ከማድረግ መቆጠብ ያስፈልጋል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ወንጀሉን ተቆጣጥሮ እንዲቀንስ ለማድረግ በወጣዉ ደንብና መመሪያ መሰረት ምክር ቤትና የትብብር ጥምረት በመመስረት እንቅስቃሴ ተጀምሯል፡፡ በዚህም የተለያዩ ቡድኖች ተመስርተዉ ስለወንጀሉ መስፋፋት መነሻዉ ጀምሮ ተመለላሾችን መልሶ እስከማደራጀትና ግንዛቤ እስከመፍጠር ፈንዶች ማሰባሰብ ድረስ እንዲሰሩ ወደስራ በመግባት ላይ ይገኛሉ፡፡ ይህም ዉጤታማ ሆኖ ወንጀሉን መቀነስ ይቻል ዘንድ የሁሉም ህብረተሰብ ተሳትፎ አስፈላጊ በመሆኑ ወንጀሉን የሚፈጽሙት በማጋለጥ የዜግነት ግዴታችሁን እንድትወጡ ይህን መልክት እናስተላልፋለን፡፡
የቦሌ/ክ/ከ/ፍ/ጽ/ቤት
የህ/ስ/ም/መ/ዳ ዐ/ህግ ዉብአለም መስፍን

የሥራ ቦታ ዝውውርን ሠራተኛን ለማሰናበት በእጅአዙር መጠቀም /Constructive dismissal/
በአሠሪ እና ሠራተኛ ሕጉ መሠረት አሠሪው ሠራተኛውን ከቦታ ቦታ አዘዋውሮ የማሠራት ሥልጣኑ እስከ ምን ድረስ ነው?  አሠሪ በቂ ምክንያት ሳይኖረው ሠራተኛውን ከአንድ ቦታ ወደሌላ ቦታ ማዘዋወር ይችላል? ሠራተኛው በአዲሱ የሥራ ቦታ ለመገኘት የማይችልበት በቂ ምክንያት ቢኖረው እና በ5 ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሪፖርት ሳያደርግ ቢቀር የሚኖረው ሕጋዊ ውጤት ምንድን ነው?  በጉዳዩ የሰበር ችሎት አቋምስ ምን ይመስላል?
በኢትዮጵያ አሠሪና ሠራተኛ ሕግ እንዲሁም በሰበር ችሎት የተሰጡ አስገዳጅ ውሳኔዎች ለቀጣሪዎች የተለጠጠ ሠራተኛን የማስተዳደር ሥልጣን (Managerial prerogative) ይሰጣሉ፡፡ በመሆኑም አንዳንድ አሠሪዎች የሥራ ቦታ ዝውውርን እንደሁነኛ ሠራተኛን የመቅጫ መንገድ ሲጠቀሙበት ይስተዋላል፡፡ አሠሪ የዓይንህ ቀለም አላማረኝም በማለት ሠራተኛውን ከአንድ ክልል ወደ ሌላ ክልል ሲያዘዋውር ሠራተኛው ቅሬታ ቢኖረው እንኳን ወደተዘዋወረበት ቦታ ሔዶ ሥራ ከጀመረ በኋላ ክስ ማቅረብ ከመቻሉ በቀር ባለበት ቦታ ቅሬታውንም ይሁን ክሱን ማቅረብ አይችልም፡፡ የሰበር ችሎት በመዝገብ ቁጥር 37778፣ 38189 እና በሌሎች መዝገቦች በሰጠው ውሳኔ አንድ ሠራተኛ የዝውውርን ትእዛዝ ባለመቀበል ለአምስት ተከታታይ ቀናት አዲስ ወደተመደበበት የሥራ ቦታ ላይ ሪፖርት ካላደረገ እና ሥራውን ካልጀመረ በአሠሪና ሠራተኛ ሕጉ አንቀጽ 27 መሠረት ለሥራ ስንብት ምክንያት እንደሚሆን ውሳኔ ሰጥቷል፡፡
የሰበር ችሎት በመ/ቁ 37778 (ቅጽ 8 ኅዳር 4 ቀን 2001) በአሠሪ በተደረገ የሥራ ዝውውር ቅሬታ አድሮብኛል በሚል ምክንያት ከሥራ መቅረት የሕግ ድጋፍ እንደሌለው ሲገልጽ በሰ/መ/ቁ 41623 (ቅጽ 8 መጋቢት 8 ቀን 2001) ላይ ደግሞ በአሠሪው ወደሌላ ቦታ ተዘዋውሮ እንዲሠራ የተደረገ ሠራተኛ ዝውውሩን በወቅቱ ሳይቃወም የተዘዋወረበት የሥራ ገበታ ላይ ለ 5 ተከታታይ ቀናት የቀረ እንደሆነ የሥራ ውሉን ለማቋረጥ በቂ ምክንያት እንደሆነ ያትታል፡፡
በሌላ በኩል ሠራተኛው ወደ ተዘዋወረበት ቦታ ተገኝቶ ሥራ መጀመር ሲገባው ይህን አለማድረጉ አሠሪው እርምጃ ከመውሰዱ በፊት የነገሩን ነባራዊ ሁኔታ ማየት ያለበት ስለመሆኑ ሰበር ችሎት በመ/ቁ 125004 ቅጽ 20 ላይ ውሳኔ ሰጥቶበታል፡፡ ችሎቱ ሠራተኛው በተዘዋወረበት ቅርንጫፍ ለመገኘት የሚፈጅበትን ጊዜ ግምት ውስጥ በማስገባት በተባለው ቀን መድረስ እንደማይችል ግምት በመውሰድ ስንብቱ ሕገወጥ ነው ብሏል፡፡  
 በዝውውር ምክንያት የሥራ ውል የመቋረጥ አግባብነት ጭብጥ ሆኖ በተያዘበት የሰ/መ/ቁ 238246 (አመልካች ወጋገን ባንክ አክሲዮን ማህበር እና ተጠሪ አቶ መንግሥቱ ካሣ መጋቢት 27 ቀን 2015 ዓ.ም ያልታተመ) ችሎቱ በሰጠው ትንታኔ የሥራ ውሉ የተቋረጠበት አግባብ እና ሕጋዊ ውጤቱ እንደውሉ፣ የሥራው ዓይነት እና የሥራ ውሉ የተቋረጠበት ምክንያት የሚለያይ መሆኑን ያስረዳል፡፡
ስለሆነም በሥራ ውሉ የሥራ ቦታው አዲስ አበባ መሆኑ ከተገለጸ አሠሪ ከአዲስ አበባ ውጪ ወደ ሌላ ቦታ አዘዋውሮ ማሠራት አይችልም፡፡ (በአሠሪና ሠራተኛ ሕግ አንቀጽ 4/3 ማንኛውም የሥራ ውል የሥራውን ዓይነትና ቦታ መያዝ እንዳለበት ይገልጻል፡፡ ቦታው በውሉ አለመገለጹ የሚኖረው ውጤት አጠያያቂ ነው)
በሌላ በኩል በጥበቃነት የተቀጠረ አንድ ሠራተኛ ይሠራበት ከነበረው አዲስ አበባ አንስቶ ደሴ ላይ ማዘዋወር ሥራው ካለው ባህሪ አንጻር አዲስ በተመደበበት ቦታ በቀላሉ ሊተካ የሚችል በመሆኑ እና ሠራተኛውን ከማዘዋወር ይልቅ ሌላ ሠራተኛ መቅጠር የሚቀል በመሆኑ ዝውውሩ አግባብ አይሆንም፡፡
በሰ/መ/ቁ 238246 ላይ አሠሪው ሠራተኛውን አዘዋውሮ የማሠራት መብት ያለው መሆኑን ቢያስረዳም ሠራተኛው ወደተመደበበት ቦታ ለመሄድ የማይችልበትን ምክንያት በበቂ ሁኔታ ካስረዳ ስንብቱ ሕገወጥ እንደሚሆን ውሳኔ ሰጥቷል፡፡ በመሆኑም በዚህ ውሳኔ መሠረት ሠራተኛው ወደተመደበበት ቦታ መሄድ ያልቻለበትን በቂ ምክንያት በማስረጃ የማስረዳት ሸክም /burden of proof/ ያለበት ሲሆን ፍርድ ቤቱ ምክንያቱ በቂ ነው ብሎ ካመነ ዝውውሩን ሊያግድ ይችላል፡፡
በአብዛኛው የሥራ ቦታ ዝውውር የሚደረገው እንደ ጥበቃ ባሉ የሥራ ዘርፎች ሲሆን ሠራተኛውን ከሥራ ለማሰናበት እንደ legal loop hole በመሆን ሲያገለግል ይታያል፡፡ በአገራችን ያለው ዝቅተኛ የደመወዝ ምጣኔ እና በየዕለቱ የሚጨምረው ኑሮ ውድነት Stagflation የሚያስከትለው ጫና በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ላሉ ወገኖች የራስ ምታት መሆኑ ቀጥሏል፡፡ ይባስ ብሎ በሥራ ቦታ ዝውውር ስም የሠራተኞቹ job security ጥያቄ ውስጥ መግባቱ አሳሳቢ ነው፡፡ አንድ ሠራተኛ ዝውውሩ ሕገወጥ ነው በማለት እየተከራከረ እያለ በተዘዋወርክበት ቦታ ሔደህ ክሰስ ማለት የሠራተኛውን ፍትሕ የማግኘት መብት በጥብቅ የሚጋፋ ነው፡፡ በመሆኑም የሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ 238246 የሰጠው ውሳኔ ተገቢ እና ቅጥ አጥቶ የነበረውን የአሠሪዎች የማስተዳደር ሥልጣን (Managerial prerogative) ልክ ያበጀለት ሆኖ አግኝቼዋለሁ፡፡
#solomon Baye