لیبراسیون/لیبرالیسم

📚آیا صاحب قدرت صاحب حقیقت است؟
👁📚نگاهی به کتاب قدرت بی‌قدرتان

📍چگونه می‌شود از زیستن در دایره‌ی حقیقت سخن گفت وقتی هیچ یک از سازوکارهای زندگی روزمره از دروغ و ریا در امان نمانده‌‏اند؟ آیا مردم در نظام‌‏هایی که وانمود می‏‌کنند در هیچ موردی وانمود نمی‏‌کنند، دارای قدرت هستند؟ آیا کنش‌‏های زندگی روزمره‌ی مردم عادی می‌‏تواند تعریف قدرت در بالاترین سطوح اجرایی یک کشور را دستخوش تغییر کند؟

📄این‌ها سوالاتی هستند که هر شهروندی به فراخور حالش با آن‌ها روبروست. سوالاتی ساده که پاسخ به آن‌ها را معمولاً می‌‏شود در نگاه‌‏های خوش‌بینانه و بدبینانه دسته‌بندی کرد. اگر زندگی را همچون سیاست بدانیم و برای کنش روزمره ارزشی تعیین‌کننده قائل باشیم، از خوش‌بینانی هستیم که فکر می‏‌کنند قدرت مردم را در عین بی‏‌قدرتی‌شان نباید دست کم گرفت. اگر هم از نظریه‌پردازانی هستیم که دائم هشدار توجه بیشتر به لایه‏‌های پنهان قدرت سیاسی را می‏‌دهیم از بدبینانی هستیم که برای مردم، قدرتی در نظر نمی‌‏گیریم.

💢واتسلاف هاول را به‌عنوان نویسنده‌ی کتاب «قدرت بی‌قدرتان» می‏‌شود از جمله خوش‌بینان به قدرت مردم عادی در نظر گرفت. او سعی کرده با جستارهای کوتاه و ساده‌‏ای نشان دهد که مردم در بسته‌ترین نظام‏‌های سیاسی هم دارای قدرتند به شرط آن‌که از فرو کاستن درک خود از دیکتاتوری به یک نفر و تقلیل ساختار آن به یک گروه کوچک از افراد بپرهیزند و به این باور برسند که دیکتاتوری یک بوروکراسی سیاسی حاکم بر جامعه است که در تمام زمینه‌‏های زندگی، یک‌دست و همسان عمل می‏کند.

هاول، با مثال زدن از زندگی روزمره‌ی یک سبزی‌فروش، تلاش می‏‌کند چشم‌اندازی از فعالیت‏‌های عادی هرروزه‌ی مردم به دست دهد و معتقد است وقتی تمامی عناصر زندگی عادی وابسته به نظام حاکم است و در و دیوار شهر هم مدام به ما یادآوری می‏‌کنند که در کجا زندگی می‌‏کنیم، از ما چه توقعی می‏‌رود؛ این شبه‌واقعیت است که به‌جای واقعیت می‏‌نشیند. او از ایدئولوژی به‌عنوان ضامن اصلی انسجام درونی قدرت و حفظ نظم موجود یاد کرده و می‌‏گوید ایدئولوژی «چسبی است که همه‌ی اجزا را کنار هم نگه می‏‌دارد، اصل پیونددهنده‌ی این ساختار است و…»(ص ۳۷)

مؤلف کوشیده است مسئله‌ی پیچیده‌ی زیستن در نظام‏‌های بسته را به‌ساده‏‌ترین شکل ممکن مورد بحث قرار دهد. او تا اندازه‌‏ای نسبت به قدرت مردم در جوامع غیرمتکثر سیاسی باور دارد که معتقد است ممکن است درظاهر تنها مقام و منصب‌دارها قدرتمند به نظر برسند؛ اما باید بدانیم که ما مردم معمولی هم قدرت داریم. هاول برای تبدیل قدرت نهفته‌ی مردم به قدرتی کارگزار و مؤثر بر این باور است که وقتی میزان آگاهی مردم از قدرت پنهان و اثرگذارشان بالا برود و مردم ببینند که فعالیت‏‌های عادی و روزمره‌شان برای رسیدن به جامعه‌‏ای عادلانه و اخلاقی مؤثر است، می‏‌شود امیدوار بود که هر اصلاحی که از لایه‏‌های پایینی جامعه آغاز می‏‌شود به تغییراتی بنیادین تبدیل خواهد شد.

📑درواقع، هاول تلاش می‏‌کند نشان دهد که همبستگی، اعتماد به یکدیگر، مسئولیت‌پذیری و عشق می‌‏توانند به‌عنوان یک امر سیاسی، کارکردی مؤثر و سازنده داشته باشند. هاول هر کنش کوچک دور از دروغ و ریا را که هدفش رساندن خیر به مردم است، امری سیاسی تلقی می‏‌کند که می‌تواند نشان‌دهنده‌ی قدرت مردم باشد. «زندگی در ذات خودش در مسیر تکثر، تنوع، خودساختگی و خودسامانی و در یک کلام در مسیر تحقق آزادی‌‏اش به پیش می‌رود، حال آن‌که نظام پساتوتالیتر خواهان همرنگی، همسانی و نظم و انضباط است.» (ص۳۲)

این کتاب کوچک کم‌حجم اما قابل بحث و پرنکته را نشر نو در مجموعه‌ی «تجربه و هنر زندگی» با ترجمه‌ی روان احسان کیانی‌خواه، در ۱۶۴ صفحه منتشر کرده و به نظر می‌رسد به دلیل زبان ساده و روایی‌‏اش می‌تواند گستره‌ی مخاطبان متنوعی از متخصصان علوم سیاسی و اجتماعی تا مردم کوچه و بازار را شامل شود.
📗📗📗📗📗📗📗📗
نویسنده: واتسلاو هاول مترجم: احسان کیانی‌خواه ناشر: نشر نو مریم نورائی‌نژاد
@cafe_andishe95

961 views08:33