همدستی ناخودآگاه قربانی با جلاد
#A077
آرمان امیری @ArmanParian - من خودم با آزادی حجاب موافقم اما بعضی‌ها شورش را در می‌آورند.
من خودم با آزادی بیان موافقم اما بعضی‌ها به همه چیز توهین می‌کنند.
من خودم با نقد موافقم اما بعضی‌ها فقط تخریب می‌کنند.
مجموعه گزاره‌های رایج و آشنایی است که احتمالا همه ما با مواردی از آن برخورد کرده‌ایم. من دلیل آن را گرایش به نوعی «میان‌یابی» می‌دانم. (در مورد «میان‌یابی» و تفاوت‌اش با «میانه‌روی» پیش از این به صورت مفصل نوشته‌ام goo.gl/gQyU6N)
طبیعی است که هر یک از ما ناخودآگاه خودش را مرکز ثقل و تعادل جهان بداند. مهم گام بعدی است. اینکه آیا ما در نسبت با آرا و اندیشه‌های خود جهان را به دو دسته «افراط‌کار و تفریط‌کار» تقسیم می‌کنیم؟ یا اینکه می‌توانیم تفاوت دیگران را درک کرده و پذیرا باشیم؟ توانایی پذیرش تقاوت دیگران را اگر رواداری بخوانیم، آن‌گاه من گمان می‌کنم بر زبان آورندگان گزاره‌های فوق از کمترین سطح رواداری برخوردار هستند.
* * *
از منظری کاملا متفاوت به مساله وارد می‌شوم. در بزنگاه‌های دشوار، متناسب با افزایش فشار، هر کس به سمت حفظ خود و منفعت و نجات شخصی خویش گرایش پیدا می کند. اگر این فشارها زاییده ظلم یا زیاده‌خواهی یک گروه فرادست باشد، بلافاصله در میان فرودستان تحت فشار گرایش‌هایی از همدستی با صاحب قدرت بروز پیدا می‌کند. به مانند سرکارگر سیاه‌پوستی که در گریز از فشارهای ارباب برده‌دار، هم‌نوعان خود را شلاق می‌زند. یا یهودی دوران آلمان نازی که برای نجات جان خود هم کیشان‌اش را به دستگاه نازی ها تحویل میدهد.
این موارد در نظام‌های استبدادی به وفور یافت می‌شوند. در شرایط استبداد، «غیرخودی»ها تلاش دارند تا با ورود به جرگه «خودی»ها از فشارهای وارده بکاهند. در این مسیر، یک روش معمول آن است که یک عده «غیرخودی‌تر» را قربانی کنند تا خود را موجه جلوه دهند. یک عده‌ای از من هم بی‌حجاب‌تر هستند و موافقم که با آن‌ها برخورد شود. یک عده‌ای از من هم حرف‌های تندتری می‌زنند، پس من هم با مجازات‌شان موافقت می‌کنم. بدین ترتیب، قربانی استبداد، خودش به ماشین توجیه و تعدیل شرایط بدل می‌شود.
* * *
هومن سیدی روز گذشته میهمان برنامه «هفت» بود تا با اتهام «سیاه‌نمایی» در فیلم‌هایش مورد انتقاد قرار گیرد. من آثار آقای سیدی را به صورت معمول پی‌گیری می‌کنم. از بازی‌های خوب ایشان که بگذریم، هر دو ساخته سینمایی‌شان («سیزده» و «خشم و هیاهو») را بسیار دوست داشتم. طبیعتا هیچ کدام را واجد اتهام گنگ و کلیشه‌ای «سیاه‌نمایی» نمی‌دانم. اما سیدی در پاسخ به اتهامات تکراری برنامه «هفت» چه واکنشی نشان داد؟
آیا سیدی استدلال کرد که هنرمند حق دارد نگاه خودش را آزادانه عرضه کند؟ آیا استدلال کرد که هنر سفارش بردار نیست و هنرمند نمی‌تواند اثر خودش را با خرده فرمایشان تبلیغاتی دستگاه سیاسی همراه کند؟ نه؛ متاسفانه آقای سیدی از شیوه دیگری استفاده کرد. از همان شیوه مالوف: من خودم به طرح آزاد مساله اعتقاد دارم، اما یک عده هستند که پول می‌گیرند تا سیاه‌نمایی کنند!
خاطره‌گویی‌های عجیب آقای سیدی از سفر اروپایی و پرسش‌های عجیبی که همیشه یک سری خانم‌های اروپایی از خاطره‌گویان ایرانی می‌پرسند همه به اینجا ختم شد که «یک عده‌ای» از خارج پول می‌گیرند تا با «پروتکل»های جشنواره‌های خارجی فیلم بسازند و تصویر کشور ما را مخدوش کنند. ما نمی‌دانیم این یک عده‌ای چه عده‌ای هستند. ما نمی‌دانیم که چطور دارند پول می‌گیرند و فیلم می‌سازند و جایزه هم می‌برند. ما فقط باید بپذیریم که آقای سیدی از آن قماش نیست، بلکه خودش قربانی سیاه‌نمایی این افراط‌کاران است و دقیقا «تاوان» کار آن‌ها را پس میدهد.
من نمی‌دانم سخنان دیروز از سر رواداری پایین هومن سیدی در برخورد با نظرات متفاوت از دیدگاه خودش بود، یا محصول همان گرایش ناخودآگاه یک قربانی به همدستی با فرد مستبد. فقط می‌دانم مایه تاسف است که یک هنرمند، به جای دفاع از حق طبیعی خودش، لبه تیز انتقاد را از عامل اصلی سانسور بچرخاند و به سمت دیگر کارگردانانی بگیرد که به اندازه خودش قربانی شرایط ناسالم هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A077
آرمان امیری @ArmanParian - من خودم با آزادی حجاب موافقم اما بعضی‌ها شورش را در می‌آورند.
من خودم با آزادی بیان موافقم اما بعضی‌ها به همه چیز توهین می‌کنند.
من خودم با نقد موافقم اما بعضی‌ها فقط تخریب می‌کنند.
مجموعه گزاره‌های رایج و آشنایی است که احتمالا همه ما با مواردی از آن برخورد کرده‌ایم. من دلیل آن را گرایش به نوعی «میان‌یابی» می‌دانم. (در مورد «میان‌یابی» و تفاوت‌اش با «میانه‌روی» پیش از این به صورت مفصل نوشته‌ام goo.gl/gQyU6N)
طبیعی است که هر یک از ما ناخودآگاه خودش را مرکز ثقل و تعادل جهان بداند. مهم گام بعدی است. اینکه آیا ما در نسبت با آرا و اندیشه‌های خود جهان را به دو دسته «افراط‌کار و تفریط‌کار» تقسیم می‌کنیم؟ یا اینکه می‌توانیم تفاوت دیگران را درک کرده و پذیرا باشیم؟ توانایی پذیرش تقاوت دیگران را اگر رواداری بخوانیم، آن‌گاه من گمان می‌کنم بر زبان آورندگان گزاره‌های فوق از کمترین سطح رواداری برخوردار هستند.
* * *
از منظری کاملا متفاوت به مساله وارد می‌شوم. در بزنگاه‌های دشوار، متناسب با افزایش فشار، هر کس به سمت حفظ خود و منفعت و نجات شخصی خویش گرایش پیدا می کند. اگر این فشارها زاییده ظلم یا زیاده‌خواهی یک گروه فرادست باشد، بلافاصله در میان فرودستان تحت فشار گرایش‌هایی از همدستی با صاحب قدرت بروز پیدا می‌کند. به مانند سرکارگر سیاه‌پوستی که در گریز از فشارهای ارباب برده‌دار، هم‌نوعان خود را شلاق می‌زند. یا یهودی دوران آلمان نازی که برای نجات جان خود هم کیشان‌اش را به دستگاه نازی ها تحویل میدهد.
این موارد در نظام‌های استبدادی به وفور یافت می‌شوند. در شرایط استبداد، «غیرخودی»ها تلاش دارند تا با ورود به جرگه «خودی»ها از فشارهای وارده بکاهند. در این مسیر، یک روش معمول آن است که یک عده «غیرخودی‌تر» را قربانی کنند تا خود را موجه جلوه دهند. یک عده‌ای از من هم بی‌حجاب‌تر هستند و موافقم که با آن‌ها برخورد شود. یک عده‌ای از من هم حرف‌های تندتری می‌زنند، پس من هم با مجازات‌شان موافقت می‌کنم. بدین ترتیب، قربانی استبداد، خودش به ماشین توجیه و تعدیل شرایط بدل می‌شود.
* * *
هومن سیدی روز گذشته میهمان برنامه «هفت» بود تا با اتهام «سیاه‌نمایی» در فیلم‌هایش مورد انتقاد قرار گیرد. من آثار آقای سیدی را به صورت معمول پی‌گیری می‌کنم. از بازی‌های خوب ایشان که بگذریم، هر دو ساخته سینمایی‌شان («سیزده» و «خشم و هیاهو») را بسیار دوست داشتم. طبیعتا هیچ کدام را واجد اتهام گنگ و کلیشه‌ای «سیاه‌نمایی» نمی‌دانم. اما سیدی در پاسخ به اتهامات تکراری برنامه «هفت» چه واکنشی نشان داد؟
آیا سیدی استدلال کرد که هنرمند حق دارد نگاه خودش را آزادانه عرضه کند؟ آیا استدلال کرد که هنر سفارش بردار نیست و هنرمند نمی‌تواند اثر خودش را با خرده فرمایشان تبلیغاتی دستگاه سیاسی همراه کند؟ نه؛ متاسفانه آقای سیدی از شیوه دیگری استفاده کرد. از همان شیوه مالوف: من خودم به طرح آزاد مساله اعتقاد دارم، اما یک عده هستند که پول می‌گیرند تا سیاه‌نمایی کنند!
خاطره‌گویی‌های عجیب آقای سیدی از سفر اروپایی و پرسش‌های عجیبی که همیشه یک سری خانم‌های اروپایی از خاطره‌گویان ایرانی می‌پرسند همه به اینجا ختم شد که «یک عده‌ای» از خارج پول می‌گیرند تا با «پروتکل»های جشنواره‌های خارجی فیلم بسازند و تصویر کشور ما را مخدوش کنند. ما نمی‌دانیم این یک عده‌ای چه عده‌ای هستند. ما نمی‌دانیم که چطور دارند پول می‌گیرند و فیلم می‌سازند و جایزه هم می‌برند. ما فقط باید بپذیریم که آقای سیدی از آن قماش نیست، بلکه خودش قربانی سیاه‌نمایی این افراط‌کاران است و دقیقا «تاوان» کار آن‌ها را پس میدهد.
من نمی‌دانم سخنان دیروز از سر رواداری پایین هومن سیدی در برخورد با نظرات متفاوت از دیدگاه خودش بود، یا محصول همان گرایش ناخودآگاه یک قربانی به همدستی با فرد مستبد. فقط می‌دانم مایه تاسف است که یک هنرمند، به جای دفاع از حق طبیعی خودش، لبه تیز انتقاد را از عامل اصلی سانسور بچرخاند و به سمت دیگر کارگردانانی بگیرد که به اندازه خودش قربانی شرایط ناسالم هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
Blogspot
به بهانه ترانه شاهین نجفی: تفاوتی است میان «میانه‌روی» با«میان‌یابی»!
من از جوامع دیگر اطلاع چندانی ندارم، اما ادعا می‌کنم که تا حد خوبی بر فضای مجازی فارسی زبان اشراف دارم و در مجموع آن گرایشی کاملا قابل...
چه کسی از قوانین بین‌المللی می‌ترسد؟
#N016
منبع: نیویورکر goo.gl/MNFWIK
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N
واقعیت ترسناک جنگ سوریه در تصاویری ضبط شده که برای پخش از رسانه‌ها بیش از اندازه مهیب هستند: کوهی از اجساد جزغاله شده که بیرون از بیمارستان تلنبار شده‌اند. بدن‌های آماس‌کرده‌ای که در تیررس تک‌تیراندازها پوسیده‌اند. تن بی سر کودکانی که از خاک بیرون زده؛ چهره‌های وحشت‌زده‌ای که به دلیل ضعف ناشی از گرسنگی، نای تدفین جنازه «سی کیلویی» خویشان خود را ندارند. نسلی از کودکان یتیم که هنوز سواد ندارند، اما می‌توانند صدای تیرباران را از حمله هوایی تشخیص دهند. کشته‌شدگان این جنگ چنان زیاد و تأیید آمارشان چنان دشوار شده که سازمان ملل دو سال است شمارش آن را متوقف کرده است.
«هیو بلوت»، وکیل بریتانیایی بعد از جنگ جهانی اول سال‌های زیادی را صرف بسیج گروهی از کشورهای جهان کرد تا «دادگاه بین‌المللی لاهه» برای تعقیب جنایات جنگی و «یورش‌هایی که با قانون بشری در تضادند» تشکیل شود. تلاش‌های وی بی‌ثمر بود. تنها پس از فاجعه هولوکاست بود که جامعه بین‌المللی به تشکیل اولین دیوان بین‌المللی جنایات جنگی رضایت داد. نیم قرن پر از خشونت دیگر در آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا و شرق اروپا لازم بود تا تلاش‌های بلوت به ثمر بنشیند. در سال ۱۹۹۸، بعد از نسل‌کشی در رواندا و بوسنی، سازمان ملل متحد طی اجلاسی پنج هفته‌ای در رم موفق شد پیش‌نویس معاهده‌ای را به تصویب برساند که به تشکیل دادگاهی کیفری و بین‌المللی برای تعقیب جنایات جنگی، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت انجامید. سازمان ملل باور داشت که تنها تشکیل چنین دادگاهی است که می‌تواند دیکتاتورها و جنگ‌سالاران متمایل به خشونت را متوقف کند.
سوریه نیز مانند بیشتر کشورها به پیمان رم ملحق و متعهد شد که «هیچ‌گاه هدف و منظور پیمان را زیر پا نگذارد.» اما چون مجلس این کشور پیمان را تصویب نکرده، دادگاه بین‌المللی فاقد اختیار مستقل برای تحقیق و پیگرد جرایمی است که در خاک سوریه اتفاق می‌افتند. توانایی ارجاع به دادگاه در اختیار شورای امنیت سازمان ملل است اما مفهوم «عدالت بین‌المللی» تلاش شکننده و جدیدی است و عملکردش تا حد نگران‌کننده‌ای مشروط به اوضاع ژئوپلتیکی جهان است. در سال ۲۰۱۴ پیشنهادی برای اعطای اختیار به دادگاه بین‌المللی لاهه در سوریه پیش روی شورای امنیت قرار گرفت اما روسیه و چین آن را وتو کردند. در عین حال از سال ۲۰۱۱ دقیقه‌ای سپری نشده که طی آن دولت سوریه چندین فقره جنایت جنگی مرتکب نشده باشد. شواهد و مدارکی که علیه سران دولت سوریه گردآوری شده در هیچ مناقشه دیگری تا بدین حد کامل و قانع‌کننده نبوده‌اند اما همچنان مسیر روشنی برای تعقیب سردمداران این کشور وجود ندارد.
مهمترین مدارک توسط بوروکراسی عظیم دولت سوریه فراهم شده‌اند. افسران پلیس به صورتی سیستماتیک به عکس‌برداری از جنازه هزاران قربانی شکنجه‌های نیروهای اطلاعاتی و امنیتی سوریه پرداخته‌اند. بیش از پنجاه هزار عکس از این موارد در اختیار وکلا و دادستان‌های بین‌المللی قرار دارد. محققین مستقلی که برای «کمیسیون عدالت و مسئولیت‌پذیری بین‌المللی»(CIJA) فعالیت می‌کنند بیش از ۶۰۰هزار سند از اسناد دولتی را به خارج از سوریه قاچاق کرده‌اند. اسنادی که زنجیره فرمان به شکنجه و قتل سیستماتیک ده‌ها هزار تن از افراد مشکوک به ارتباط با اپوزیسیون را تا بالاترین کمیته‌های امنیتی بشار اسد دنبال می‌کند و نشان میدهد که این فرامین با تأیید شخص اسد اجرا می‌شده‌اند.
پیمان رم «جنایت علیه بشریت» را شامل اقداماتی تعریف می‌کند که «جزئی از حمله‌ای سیستماتیک یا گسترده علیه جمعیتی غیر نظامی» باشند. شمار متعددی از جرایمی که در بازداشتگاه‌های سوریه اتفاق افتاده‌اند یا هنوز رخ می‌دهند مشمول این تعریف می‌شوند: شکنجه، قتل، تجاوز، تبعید، بازداشت غیر قانونی و ... . هر بار که دولت سوریه کمک‌های سازمان ملل برای مناطق تحت محاصره را متوقف می‌کند (اقدامی که در چهار سال گذشته مرتب تکرار شده)، مرتکب جنایتی علیه بشریت می‌شود که «منع دسترسی به غذا و دارو به منظور نابودی بخشی از جمعیت» تعریف شده است.
اکنون که روسیه به طور فعال در حمله‌های هوایی اسد شرکت می‌کند و مکررا بیمارستان‌ها و بازارهای تحت کنترل نیروهای شورشی را بمباران می‌کند، احتمال ارجاع مناقشه سوریه به دادگاه بین‌المللی لاهه از سوی شورای امنیت به صفر رسیده است. جنگ داخلی سوریه تبدیل به نبردی شده که در آن جنایات جنگی عواقبی به دنبال ندارد و زیرپاگذاشتن قوانین بین‌المللی تبدیل به بخشی از استراتژی نظامی شده است. فضایی که معافیت از مجازات در این جنگ بوجود آورده، باعث شده جسارت سایر دولت‌ها برای ارتکاب جرایمی مشابه بیشتر شود. به نظر می‌رسد در یمن، جنگنده‌های سعودی با اقتباس از سیاست اسد، مشغول بمباران بیمارستان‌ها هستند.
#N016
منبع: نیویورکر goo.gl/MNFWIK
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N
واقعیت ترسناک جنگ سوریه در تصاویری ضبط شده که برای پخش از رسانه‌ها بیش از اندازه مهیب هستند: کوهی از اجساد جزغاله شده که بیرون از بیمارستان تلنبار شده‌اند. بدن‌های آماس‌کرده‌ای که در تیررس تک‌تیراندازها پوسیده‌اند. تن بی سر کودکانی که از خاک بیرون زده؛ چهره‌های وحشت‌زده‌ای که به دلیل ضعف ناشی از گرسنگی، نای تدفین جنازه «سی کیلویی» خویشان خود را ندارند. نسلی از کودکان یتیم که هنوز سواد ندارند، اما می‌توانند صدای تیرباران را از حمله هوایی تشخیص دهند. کشته‌شدگان این جنگ چنان زیاد و تأیید آمارشان چنان دشوار شده که سازمان ملل دو سال است شمارش آن را متوقف کرده است.
«هیو بلوت»، وکیل بریتانیایی بعد از جنگ جهانی اول سال‌های زیادی را صرف بسیج گروهی از کشورهای جهان کرد تا «دادگاه بین‌المللی لاهه» برای تعقیب جنایات جنگی و «یورش‌هایی که با قانون بشری در تضادند» تشکیل شود. تلاش‌های وی بی‌ثمر بود. تنها پس از فاجعه هولوکاست بود که جامعه بین‌المللی به تشکیل اولین دیوان بین‌المللی جنایات جنگی رضایت داد. نیم قرن پر از خشونت دیگر در آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا و شرق اروپا لازم بود تا تلاش‌های بلوت به ثمر بنشیند. در سال ۱۹۹۸، بعد از نسل‌کشی در رواندا و بوسنی، سازمان ملل متحد طی اجلاسی پنج هفته‌ای در رم موفق شد پیش‌نویس معاهده‌ای را به تصویب برساند که به تشکیل دادگاهی کیفری و بین‌المللی برای تعقیب جنایات جنگی، نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت انجامید. سازمان ملل باور داشت که تنها تشکیل چنین دادگاهی است که می‌تواند دیکتاتورها و جنگ‌سالاران متمایل به خشونت را متوقف کند.
سوریه نیز مانند بیشتر کشورها به پیمان رم ملحق و متعهد شد که «هیچ‌گاه هدف و منظور پیمان را زیر پا نگذارد.» اما چون مجلس این کشور پیمان را تصویب نکرده، دادگاه بین‌المللی فاقد اختیار مستقل برای تحقیق و پیگرد جرایمی است که در خاک سوریه اتفاق می‌افتند. توانایی ارجاع به دادگاه در اختیار شورای امنیت سازمان ملل است اما مفهوم «عدالت بین‌المللی» تلاش شکننده و جدیدی است و عملکردش تا حد نگران‌کننده‌ای مشروط به اوضاع ژئوپلتیکی جهان است. در سال ۲۰۱۴ پیشنهادی برای اعطای اختیار به دادگاه بین‌المللی لاهه در سوریه پیش روی شورای امنیت قرار گرفت اما روسیه و چین آن را وتو کردند. در عین حال از سال ۲۰۱۱ دقیقه‌ای سپری نشده که طی آن دولت سوریه چندین فقره جنایت جنگی مرتکب نشده باشد. شواهد و مدارکی که علیه سران دولت سوریه گردآوری شده در هیچ مناقشه دیگری تا بدین حد کامل و قانع‌کننده نبوده‌اند اما همچنان مسیر روشنی برای تعقیب سردمداران این کشور وجود ندارد.
مهمترین مدارک توسط بوروکراسی عظیم دولت سوریه فراهم شده‌اند. افسران پلیس به صورتی سیستماتیک به عکس‌برداری از جنازه هزاران قربانی شکنجه‌های نیروهای اطلاعاتی و امنیتی سوریه پرداخته‌اند. بیش از پنجاه هزار عکس از این موارد در اختیار وکلا و دادستان‌های بین‌المللی قرار دارد. محققین مستقلی که برای «کمیسیون عدالت و مسئولیت‌پذیری بین‌المللی»(CIJA) فعالیت می‌کنند بیش از ۶۰۰هزار سند از اسناد دولتی را به خارج از سوریه قاچاق کرده‌اند. اسنادی که زنجیره فرمان به شکنجه و قتل سیستماتیک ده‌ها هزار تن از افراد مشکوک به ارتباط با اپوزیسیون را تا بالاترین کمیته‌های امنیتی بشار اسد دنبال می‌کند و نشان میدهد که این فرامین با تأیید شخص اسد اجرا می‌شده‌اند.
پیمان رم «جنایت علیه بشریت» را شامل اقداماتی تعریف می‌کند که «جزئی از حمله‌ای سیستماتیک یا گسترده علیه جمعیتی غیر نظامی» باشند. شمار متعددی از جرایمی که در بازداشتگاه‌های سوریه اتفاق افتاده‌اند یا هنوز رخ می‌دهند مشمول این تعریف می‌شوند: شکنجه، قتل، تجاوز، تبعید، بازداشت غیر قانونی و ... . هر بار که دولت سوریه کمک‌های سازمان ملل برای مناطق تحت محاصره را متوقف می‌کند (اقدامی که در چهار سال گذشته مرتب تکرار شده)، مرتکب جنایتی علیه بشریت می‌شود که «منع دسترسی به غذا و دارو به منظور نابودی بخشی از جمعیت» تعریف شده است.
اکنون که روسیه به طور فعال در حمله‌های هوایی اسد شرکت می‌کند و مکررا بیمارستان‌ها و بازارهای تحت کنترل نیروهای شورشی را بمباران می‌کند، احتمال ارجاع مناقشه سوریه به دادگاه بین‌المللی لاهه از سوی شورای امنیت به صفر رسیده است. جنگ داخلی سوریه تبدیل به نبردی شده که در آن جنایات جنگی عواقبی به دنبال ندارد و زیرپاگذاشتن قوانین بین‌المللی تبدیل به بخشی از استراتژی نظامی شده است. فضایی که معافیت از مجازات در این جنگ بوجود آورده، باعث شده جسارت سایر دولت‌ها برای ارتکاب جرایمی مشابه بیشتر شود. به نظر می‌رسد در یمن، جنگنده‌های سعودی با اقتباس از سیاست اسد، مشغول بمباران بیمارستان‌ها هستند.
The New Yorker
Does Anyone in Syria Fear International Law?
The conflict has become one in which war crimes carry no consequences, and in which their perpetration has been normalized as military strategy.
در مظلومیت شهید رامین قهرمانی
#A078
تابستان ۸۸ بود. برای پی‌گیری وضعیت یکی از هم‌سلولی‌ها به منطقه شهرآرا رفته بودیم. سراغ «محمد» را از چند نفری گرفتیم. با دیده تردید نگاه می‌کردند و جواب درست و حسابی نمی‌دادند. بالاخره وقتی فهمیدند هم سلولی بودیم گفتند باید سراغ فلانی را بگیری. فلانی کجاست؟ فعلا نیست؛ برادرش کشته شده و عزادار است. برادرش که بوده؟ «رامین آقازاده قهرمانی». کجا کشته شده؟ در یک بازداشتگاهی به اسم «کهریزک».
آن زمان چند سایت خبری بودند که فهرست شهدای جنبش سبز را پوشش می‌دادند. در هیچ کدام نامی از شهید «رامین آقازاده قهرمانی» دیده نمی‌شد. شاید ما اولین گروهی بودیم که نام او را به فهرست اضافه کردیم. در آن روزها بر سر صحت و سقم برخی اسامی و هویت‌ها تردیدهای فراوان وجود داشت و شاید قصور اولیه ناشی از همین تردیدها بود. با این حال این وضعیت بعدها هم ادامه پیدا کرد. برای مثال، در نخستین گزارش کمیته منتخب مجلس که به وضعیت قربانیان رسیدگی شده بود، علی‌رغم تایید اصل فاجعه و نام بردن از سه شهید دیگر (محسن روح‌الامینی، محمد کامرانی و امیر جوادی‌فر) نامی از رامین برده نشده بود. بعدها دکتر «عبدالحسین روح‌الامینی» هم به همین مساله اشاره و اعتراض کرد. (goo.gl/mim8rx) بود. به دنبال این اعتراضات گزارش‌های بعدی اصلاح شد و نام رامین نیز به صورت رسمی در فهرست قربانیان فاجعه کهریزک به ثبت رسید، اما انگار هنوز هم اراده‌ای وجود دارد که برخی اسامی فراموش شوند.
ندامت‌نامه «سعید مرتضوی» را این روزها هرکس از منظری بازخوانی می‌کند. برای شخص من، تعجب از جای خالی نام رامین با هیچ موضوع دیگری برابری نمی‌کند. چطور حتی حالا که در ظاهر قرار بر ندامت و عذرخواهی است، دادستان وقت تنها از خانواده سه شهید کهریزک عذرخواهی می‌کند؟ آیا خون رامین ارزش توجه نداشت و خانواده‌اش مستحق یک عذرخواهی خشک و خالی هم نبودند؟
تیرماه سال ۸۸، رامین آقازاده قهرمانی، پس از احضار، به اختیار، خود را به ماموران معرفی کرد. اما ۱۵ روز بعد در حالی آزاد شد که به شدت مجروح و آسیب‌دیده بود. او به خانواده‌اش گفته بود که در طول دوران بازداشت از پا آویزانش کرده‌اند. به دنبال همین جراحات در منزل دچار تشنج شد و پیش از رسیدن به بیمارستان جان خود را از دست داد. علت مرگ او «وجود لخته‌های خون در سینه» اعلام شده است. به دنبال شهادت رامین، پدرش نیز از داغ فرزند سکته کرد و درگذشت. مادرش در این مورد به خبرنگاران گفت: «فقط این را می‌توانم بگویم که با مرگ رامین تمام خانواده دچار مشکل شد. پدر رامین که بعد از این اتفاقات و مرگ رامین سکته مغزی کرده بود چهار ماه پیش فوت کرد. تا آخرین لحظه هم داغ از دست دادن رامین و آن بلاها روی دلش بود و از رامین می‌گفت. بعد از شهادت رامین تمام لباس‌هایش را مشکی کرده بود و رنگ مشکی می‌زد و می‌پوشید و دیگر هیچ لباسی غیر از مشکی نداشت. همسرم ترک بود و می‌دانید ترک‌ها جانشان به بچه‌شان است. بعد از خبر رامین سکته مغزی کرد و به مدت کوتاهی بعد از آن تاب نیاورد و پیش رامین رفت... پدرش برای همین مملکت سال‌ها خدمت کرد و من بچه‌ها را در زمان غیاب او بزرگ کردم و به ثمر رساندم حالا بعد از این همه زحمت و خدمت این بلا باید سرمان بیاید».
سوگنامه کهریزک و شهدای آن به همین‌جا ختم نمی‌شود. هنوز هیچ تلاش قابل توجهی برای پی‌گیری دلایل مرگ مشکوک پزشک بازداشت‌گاه، «رامین پوراندرجانی» نشده است. پزشکی که حاضر به دادن گزارش خلاف واقع در مورد وضعیت بازداشت شدگان نشد و به دنبال آن به طرز مشکوکی جان سپرد. پزشکی قانونی علت مرگ او را «مسمومیت» اعلام کرد و مقامات وقت مساله را در سطح اقدام به خودکشی خلاصه کردند.
با چنین نقاط تاریکی، به نظر می‌رسد ندامت‌نامه سعید مرتضوی، بیش از آنکه مرهمی بر زخم‌های داغ دیدگان فاجعه کهریزک باشد، بیشتر تلاشی است برای پوشاندن گستردگی ابعاد جنایت.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A078
تابستان ۸۸ بود. برای پی‌گیری وضعیت یکی از هم‌سلولی‌ها به منطقه شهرآرا رفته بودیم. سراغ «محمد» را از چند نفری گرفتیم. با دیده تردید نگاه می‌کردند و جواب درست و حسابی نمی‌دادند. بالاخره وقتی فهمیدند هم سلولی بودیم گفتند باید سراغ فلانی را بگیری. فلانی کجاست؟ فعلا نیست؛ برادرش کشته شده و عزادار است. برادرش که بوده؟ «رامین آقازاده قهرمانی». کجا کشته شده؟ در یک بازداشتگاهی به اسم «کهریزک».
آن زمان چند سایت خبری بودند که فهرست شهدای جنبش سبز را پوشش می‌دادند. در هیچ کدام نامی از شهید «رامین آقازاده قهرمانی» دیده نمی‌شد. شاید ما اولین گروهی بودیم که نام او را به فهرست اضافه کردیم. در آن روزها بر سر صحت و سقم برخی اسامی و هویت‌ها تردیدهای فراوان وجود داشت و شاید قصور اولیه ناشی از همین تردیدها بود. با این حال این وضعیت بعدها هم ادامه پیدا کرد. برای مثال، در نخستین گزارش کمیته منتخب مجلس که به وضعیت قربانیان رسیدگی شده بود، علی‌رغم تایید اصل فاجعه و نام بردن از سه شهید دیگر (محسن روح‌الامینی، محمد کامرانی و امیر جوادی‌فر) نامی از رامین برده نشده بود. بعدها دکتر «عبدالحسین روح‌الامینی» هم به همین مساله اشاره و اعتراض کرد. (goo.gl/mim8rx) بود. به دنبال این اعتراضات گزارش‌های بعدی اصلاح شد و نام رامین نیز به صورت رسمی در فهرست قربانیان فاجعه کهریزک به ثبت رسید، اما انگار هنوز هم اراده‌ای وجود دارد که برخی اسامی فراموش شوند.
ندامت‌نامه «سعید مرتضوی» را این روزها هرکس از منظری بازخوانی می‌کند. برای شخص من، تعجب از جای خالی نام رامین با هیچ موضوع دیگری برابری نمی‌کند. چطور حتی حالا که در ظاهر قرار بر ندامت و عذرخواهی است، دادستان وقت تنها از خانواده سه شهید کهریزک عذرخواهی می‌کند؟ آیا خون رامین ارزش توجه نداشت و خانواده‌اش مستحق یک عذرخواهی خشک و خالی هم نبودند؟
تیرماه سال ۸۸، رامین آقازاده قهرمانی، پس از احضار، به اختیار، خود را به ماموران معرفی کرد. اما ۱۵ روز بعد در حالی آزاد شد که به شدت مجروح و آسیب‌دیده بود. او به خانواده‌اش گفته بود که در طول دوران بازداشت از پا آویزانش کرده‌اند. به دنبال همین جراحات در منزل دچار تشنج شد و پیش از رسیدن به بیمارستان جان خود را از دست داد. علت مرگ او «وجود لخته‌های خون در سینه» اعلام شده است. به دنبال شهادت رامین، پدرش نیز از داغ فرزند سکته کرد و درگذشت. مادرش در این مورد به خبرنگاران گفت: «فقط این را می‌توانم بگویم که با مرگ رامین تمام خانواده دچار مشکل شد. پدر رامین که بعد از این اتفاقات و مرگ رامین سکته مغزی کرده بود چهار ماه پیش فوت کرد. تا آخرین لحظه هم داغ از دست دادن رامین و آن بلاها روی دلش بود و از رامین می‌گفت. بعد از شهادت رامین تمام لباس‌هایش را مشکی کرده بود و رنگ مشکی می‌زد و می‌پوشید و دیگر هیچ لباسی غیر از مشکی نداشت. همسرم ترک بود و می‌دانید ترک‌ها جانشان به بچه‌شان است. بعد از خبر رامین سکته مغزی کرد و به مدت کوتاهی بعد از آن تاب نیاورد و پیش رامین رفت... پدرش برای همین مملکت سال‌ها خدمت کرد و من بچه‌ها را در زمان غیاب او بزرگ کردم و به ثمر رساندم حالا بعد از این همه زحمت و خدمت این بلا باید سرمان بیاید».
سوگنامه کهریزک و شهدای آن به همین‌جا ختم نمی‌شود. هنوز هیچ تلاش قابل توجهی برای پی‌گیری دلایل مرگ مشکوک پزشک بازداشت‌گاه، «رامین پوراندرجانی» نشده است. پزشکی که حاضر به دادن گزارش خلاف واقع در مورد وضعیت بازداشت شدگان نشد و به دنبال آن به طرز مشکوکی جان سپرد. پزشکی قانونی علت مرگ او را «مسمومیت» اعلام کرد و مقامات وقت مساله را در سطح اقدام به خودکشی خلاصه کردند.
با چنین نقاط تاریکی، به نظر می‌رسد ندامت‌نامه سعید مرتضوی، بیش از آنکه مرهمی بر زخم‌های داغ دیدگان فاجعه کهریزک باشد، بیشتر تلاشی است برای پوشاندن گستردگی ابعاد جنایت.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
alef.ir
الف - به‌جای نامه‌پراکنی استعفا بده
كساني كه در اين موضوع متهم هستند، بهجاي غبارآلود كردن فضا و نامه‌پراكنيهاي سياسي، قبول مسئوليت كنند. اين سادهترين كار است كه رسما و كتبا از آحاد ملت ايران، خانوادههاي مقتولين و مضروبين اين حادثه عذرخواهي كنند.
در بازار نفت چه خبر است؟
#M011
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
دو سال پیش، عربستان با سرشار کردن بازار از نفت به جنگ تمام عیار شرکت‌های تازه وارد حفاری افقی و شیل آمریکایی رفت.هر بشکه نفت برای شرکت‌های شیل حداقل ۶۵ دلار تمام می‌شد و با حجم انبوه عرضه عربستان که به کاهش شدید قیمت نفت منجر شد، تقریبا همه آن‌ها در زمان کوتاهی ورشکست شدند. برنده این جنگ تمام اعضای اوپک بودند. اما این شرکت‌ها با وجود ورشکستگی هنوز از بازار خارج نشده‌اند، چرا که اکثرا شرکت‌های کوچکی هستند که با وام‌های سنگین شروع به کار کرده‌اند و پیش از آنکه از بار قرض بیرون بیایند، با سر سقوط کرده‌اند. در نتیجه چند صباحی دست از تولید کشیدند تا شاید در میان‌مدت قیمت‌ها تغییری کند و از ضرردهی خارج شوند. با قطع تولید، قسط وام‌هایشان عقب افتاد و به مرور زمان، صبر بانک‌ها و وام دهند‌ه‌ها تمام شد و شرکت‌ها را مجبور کردند که حتی با ضرر هم که شده نفت را بفروشند تا حداقل بخشی از پول اولیه یا سودش جبران بشود. به همین خاطر با وجود این که قاعدتا باید از بازار محو شده باشند، هنوز بخشی از عرضه را در اختیار دارند. این وضعییت فعلی ناگزیر از تغییر است. عربستان توان ادامه این حجم تولید را ندارد. عربستان و بیشتر کشورهای دیگر اوپک، به دنبال بازگرداندن بازار نفت به حالت عادی هستند. بازاری که در سال گذشته به دنبال کند شدن روند رشد اقتصادی چین و هند، با کاهش تقاضا مواجه شده بود، اما حالا با بهبود روند اقتصادی کشورهای غربی و رشد ۴-۵٪ای تقاضای نفت در ایالات متحده، به انتظار نفت ۸۰ دلاری در سال آینده میلادی است.
از طرف دیگر، ایران پس از تحریم‌ها با سرعتی بیش از انتظار اکثر تحلیل‌‌گران به بازار نفت بازگشت (امری که خود باعث شوک بازار و پایین آمدن شدیدتر قیمت نفت شد). امروز ایران به آستانه سطح تولیدش در دوران پیشاتحریم رسیده است که کمابیش با سقف تولیدش هم برابری می‌کند. با این حال همچنان در برابر افزایش قیمت نفت مقاومت می‌کند. ایران برای این موضوع دو دلیل دارد. اول این که بر خلاف دوران پیشاتحریم، خریداران جدید ایران اروپایی‌ها نیستند. حتی ایتالیا که زمانی مشتری اصلی نفت ایران بود، امروز سهم کمی از نفتش را از ایران تهیه می‌کند. خریداران اصلی نفت ایران، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی هستند.در مقایسه با اروپا، دولت‌های این کشورها دخالت ملموس‌تری در بخش خصوصی دارند. به عبارت دیگر، ایران در مذاکره بر سر کیفیت تولید، با دولت‌ها طرف است که توان چانه‌زنی بسیار بیشتری نسبت به شرکت‌های خصوصی دارند و به علاوه در صورت عدم انعطاف ایران به سبک دوران تحریم، به راحتی نفت خود را از کشورهای دیگری تهیه می‌کنند. این ایران را نسبت به صعود ناگهانی قیمت (و در نتیجه قوی‌تر شدن کشورهای رقیب تولیدکننده‌‌ای که تولید نفت برایشان گران‌تر تمام می‌شود) محافظه‌کارتر می‌کند. دلیل دوم، برنامه پنج ساله ایران برای افزایش سقف تولیدش تا ۴/۸ میلیون بشکه در روز است. این برنامه در صورتی شدنی است که سهم ایران در بازار نفت در همین سطح بماند. امری که با افزایش قیمت مختل خواهد شد.
بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، پروژه توسعه تولید نفت ایران، به هفتاد میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی احتیاج دارد. کند شدن رشد اقتصادی چین و کندی برقراری روابط اقتصادی ایران و اروپا، عملی شدن این برنامه را دچار تردید کرده است. بر اساس برآورد سازمان انرژی آمریکا، تولید ایران در این مدت به حدود ۴/۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. در صورت صحت این برآورد، بازار به زودی شک ورود ایران را جذب خواهد کرد و قیمت‌ها به روال عادی باز خواهند گشت و با آغاز سال جدید میلادی روندی صعودی طی خواهند کرد. بر خلاف تمام سال‌های پیشین حضور اوپک در بازار نفت این تغییر قیمت می‌تواند نه اتفاقی مقطعی که شروع روندی جدید باشد.
چنان‌که اشاره شد، با بازگشت قیمت به روال طبیعی، شرکت‌های حفاری شیل نفسی تازه خواهند گرفت. با سودده شدن این شرکت‌ها دست دولت ایالات متحده برای اجرای برنامه عدم وابستگی به نفت خاورمیانه بازتر خواهد شد. چنانچه تغییر غیر قابل انتظاری در جهان رخ ندهد، انتظار می‌رود مشتریان نفت در آمریکا و اروپا به تدریج از خاورمیانه به سمت نفت کم‌ریسک‌تر شرکت‌های شیل متمایل شوند. در صورت موفقیت این روند، مشتری‌های اصلی نفت خاورمیانه، کشورهای شرق آسیا خواهند بود. از این جهت، در دراز مدت حضور فعلی ایران در این بازار می‌تواند به نفع این کشور تمام شود. اما پیش‌بینی برایند تاثیرات دیگر این اتفاقات در دراز مدت ناشدنی است، آنچه گریز ناپذیر به نظر می‌رسد لزوم آمادگی کشورهای نفتی خاورمیانه برای مجموعه‌ای از تغییرات بنیادی است.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M011
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
دو سال پیش، عربستان با سرشار کردن بازار از نفت به جنگ تمام عیار شرکت‌های تازه وارد حفاری افقی و شیل آمریکایی رفت.هر بشکه نفت برای شرکت‌های شیل حداقل ۶۵ دلار تمام می‌شد و با حجم انبوه عرضه عربستان که به کاهش شدید قیمت نفت منجر شد، تقریبا همه آن‌ها در زمان کوتاهی ورشکست شدند. برنده این جنگ تمام اعضای اوپک بودند. اما این شرکت‌ها با وجود ورشکستگی هنوز از بازار خارج نشده‌اند، چرا که اکثرا شرکت‌های کوچکی هستند که با وام‌های سنگین شروع به کار کرده‌اند و پیش از آنکه از بار قرض بیرون بیایند، با سر سقوط کرده‌اند. در نتیجه چند صباحی دست از تولید کشیدند تا شاید در میان‌مدت قیمت‌ها تغییری کند و از ضرردهی خارج شوند. با قطع تولید، قسط وام‌هایشان عقب افتاد و به مرور زمان، صبر بانک‌ها و وام دهند‌ه‌ها تمام شد و شرکت‌ها را مجبور کردند که حتی با ضرر هم که شده نفت را بفروشند تا حداقل بخشی از پول اولیه یا سودش جبران بشود. به همین خاطر با وجود این که قاعدتا باید از بازار محو شده باشند، هنوز بخشی از عرضه را در اختیار دارند. این وضعییت فعلی ناگزیر از تغییر است. عربستان توان ادامه این حجم تولید را ندارد. عربستان و بیشتر کشورهای دیگر اوپک، به دنبال بازگرداندن بازار نفت به حالت عادی هستند. بازاری که در سال گذشته به دنبال کند شدن روند رشد اقتصادی چین و هند، با کاهش تقاضا مواجه شده بود، اما حالا با بهبود روند اقتصادی کشورهای غربی و رشد ۴-۵٪ای تقاضای نفت در ایالات متحده، به انتظار نفت ۸۰ دلاری در سال آینده میلادی است.
از طرف دیگر، ایران پس از تحریم‌ها با سرعتی بیش از انتظار اکثر تحلیل‌‌گران به بازار نفت بازگشت (امری که خود باعث شوک بازار و پایین آمدن شدیدتر قیمت نفت شد). امروز ایران به آستانه سطح تولیدش در دوران پیشاتحریم رسیده است که کمابیش با سقف تولیدش هم برابری می‌کند. با این حال همچنان در برابر افزایش قیمت نفت مقاومت می‌کند. ایران برای این موضوع دو دلیل دارد. اول این که بر خلاف دوران پیشاتحریم، خریداران جدید ایران اروپایی‌ها نیستند. حتی ایتالیا که زمانی مشتری اصلی نفت ایران بود، امروز سهم کمی از نفتش را از ایران تهیه می‌کند. خریداران اصلی نفت ایران، چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی هستند.در مقایسه با اروپا، دولت‌های این کشورها دخالت ملموس‌تری در بخش خصوصی دارند. به عبارت دیگر، ایران در مذاکره بر سر کیفیت تولید، با دولت‌ها طرف است که توان چانه‌زنی بسیار بیشتری نسبت به شرکت‌های خصوصی دارند و به علاوه در صورت عدم انعطاف ایران به سبک دوران تحریم، به راحتی نفت خود را از کشورهای دیگری تهیه می‌کنند. این ایران را نسبت به صعود ناگهانی قیمت (و در نتیجه قوی‌تر شدن کشورهای رقیب تولیدکننده‌‌ای که تولید نفت برایشان گران‌تر تمام می‌شود) محافظه‌کارتر می‌کند. دلیل دوم، برنامه پنج ساله ایران برای افزایش سقف تولیدش تا ۴/۸ میلیون بشکه در روز است. این برنامه در صورتی شدنی است که سهم ایران در بازار نفت در همین سطح بماند. امری که با افزایش قیمت مختل خواهد شد.
بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، پروژه توسعه تولید نفت ایران، به هفتاد میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی احتیاج دارد. کند شدن رشد اقتصادی چین و کندی برقراری روابط اقتصادی ایران و اروپا، عملی شدن این برنامه را دچار تردید کرده است. بر اساس برآورد سازمان انرژی آمریکا، تولید ایران در این مدت به حدود ۴/۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. در صورت صحت این برآورد، بازار به زودی شک ورود ایران را جذب خواهد کرد و قیمت‌ها به روال عادی باز خواهند گشت و با آغاز سال جدید میلادی روندی صعودی طی خواهند کرد. بر خلاف تمام سال‌های پیشین حضور اوپک در بازار نفت این تغییر قیمت می‌تواند نه اتفاقی مقطعی که شروع روندی جدید باشد.
چنان‌که اشاره شد، با بازگشت قیمت به روال طبیعی، شرکت‌های حفاری شیل نفسی تازه خواهند گرفت. با سودده شدن این شرکت‌ها دست دولت ایالات متحده برای اجرای برنامه عدم وابستگی به نفت خاورمیانه بازتر خواهد شد. چنانچه تغییر غیر قابل انتظاری در جهان رخ ندهد، انتظار می‌رود مشتریان نفت در آمریکا و اروپا به تدریج از خاورمیانه به سمت نفت کم‌ریسک‌تر شرکت‌های شیل متمایل شوند. در صورت موفقیت این روند، مشتری‌های اصلی نفت خاورمیانه، کشورهای شرق آسیا خواهند بود. از این جهت، در دراز مدت حضور فعلی ایران در این بازار می‌تواند به نفع این کشور تمام شود. اما پیش‌بینی برایند تاثیرات دیگر این اتفاقات در دراز مدت ناشدنی است، آنچه گریز ناپذیر به نظر می‌رسد لزوم آمادگی کشورهای نفتی خاورمیانه برای مجموعه‌ای از تغییرات بنیادی است.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
فعالیت، با هزینه از جیب دیگری
#A079
آرمان امیری @ArmanParian – میزبانی ایران برای مسابقات جهانی شطرنج بانوان با یک موج اعتراضی همراه شده است. گروهی پیشنهاد کرده‌اند که در اعتراض به قانون حجاب اجباری، اساتید بزرگ شطرنج ایران را تحریم کنند. اگر این اتفاق بیفتد، یا میزبانی این مسابقات از ایران گرفته می‌شود، یا مسابقات در غیاب چهره‌های شاخص برگزار خواهد شد. من می‌خواهم به بهانه این جریان، به لزوم رعایت یک اصل اخلاقی در طرح اعتراضات بپردازم.
در یک نظرسنجی اینترنتی با دایره‌ای بسیار محدود از مخاطبان دیدم که ۵۵ درصد از پاسخ دهندگان با تحریم مسابقات موافق بودند. ۳۰ درصد رای مخالف و ۱۵ درصد هم ممتنع داده بودند. چون قصد ندارم این نظرسنجی را به ابعادی بزرگ‌تر تسری بدهم، ابدا نگران ضعف این آمار نیستم. اگر فقط همین دایره محدود و خاص را ملاک قرار دهم به نظر خودم آمار موافقان تحریم در آن بسیار زیاد است و حتی دوستانی را شامل می‌شود که من اصلا انتظارش را نداشتم.
حالا فرض کنیم به جای تیم شطرنج بانوان، این باشگاه فوتبال پرسپولیس/استقلال، یا حتی تیم ملی بود که میزبان یک مسابقات مهم بود. طبیعتا باز هم زنان خارجی مجبور می‌شدند به قانون حجاب اجباری ما تن بدهند. اما فکر می‌کنید در آن صورت، چند درصد از همین موافقان فعلی، باز هم رای به لزوم تحریم مسابقات می‌دادند؟
پرسش من این است که ما برای بیان مطالبات یا اعتراضات خود، از جیب چه کسی خرج می‌کنیم؟ آیا حاضر هستیم هزینه فعالیت خود را خودمان بپردازیم؟ یا می‌خواهیم آن را به زور به دیگران تحمیل کنیم؟ به جامعه آماری قبلی باز می‌گردم. فرض کنیم گروهی از این جامعه آماری کارمند دولت باشند. فکر می‌کنید اگر فراخوانی بدهیم که در اعتراض به حجاب اجباری، کارمندان دولت باید اعتصاب کنند، چند درصد کارمندانی که به پیشنهاد اخیر رای مثبت داده‌اند باز هم موافق خواهند بود؟
«میترا حجازی‌پور» استاد بزرگ شطرنج ایران در گفتگویی با روزنامه گاردین گفته است تحریم احتمالی این مسابقات باعث آسیب زدن به وضعیت رو به رشد ورزش زنان در ایران می‌شود: «این مسابقات بزرگترین رویداد ورزشی زنان در تاریخ ایران است. ما هیچ وقت نتوانستیم میزبانی مسابقات قهرمانی جهان در دیگر رشته‌های ورزش زنان را در ایران داشته باشیم و این فرصتی برای پیشرفت ورزش زنان در ایران است». اما در میان موافقان ایرانی تحریم، چند درصد دغدغه پی‌گیری مسابقات شطرنج بانوان را دارند؟ و البته، دوباره همان سوال قبلی، اگر بازی فوتبال تیم ملی هم بود، (که همه به آن علاقه دارند و از این نظر در آن منفعتی می‌بینند) باز این همه موافق تحریم بودند؟
به باور من، هر اعتراض، تنها زمانی می‌تواند اخلاقی باشد که فرد معترض عواقب آن را به شخصه بپذیرد. نه آنکه عواقب احتمالی عمل خود را به زور به دیگران تحمیل کند. من حق ندارم اینجا بنشینم و نسخه بپیچم که کارگران باید اعتصاب کنند. اگر قرار است از اعتصاب کارگران مایه بگذاریم، این کارگران هستند که باید رای بدهند. اگر قرار است ورزشکاران ما از مسابقات محروم شوند، این آنان هستند که باید نظر اصلی را بدهند. این اصلی است که متاسفانه گمان می‌کنم اکثر موافقان تحریم به آن توجه ندارند. سندش هم آنکه این همه سال تیم‌های فوتبال ما میزبان تماشاگران خارجی بوده‌اند که به حجاب اجباری تن دادند. اما به دلیل اهمیت فوتبال برای ما، هیچ وقت کسی صدایش را در نیاورد و یا خواستار تحریم میزبانی ایران برای فوتبال نشد. اما نوبت به ورزش مهجور و کم هواداری همچون شطرنج که می‌رسد، شجاع شدن و پیچیدن نسخه‌های آنچنانی برای «فعالیت مدنی» راحت می‌شود!
در نهایت اینکه من فکر می‌کنم که بخشی از ما، با تحمیل این هزینه‌ها به یکدیگر به نوعی می‌خواهیم از هم انتقام بگیریم. مستاصل و ناامید از ایجاد تغییر، گناه این ناتوانی را به دوش دیگران می‌اندازیم و می‌خواهیم برایشان هزینه‌هایی بتراشیم که لزوما خودمان حاضر به پرداخت آن نیستیم. اگر این همه موافق تحریم و اقدام عملی علیه حجاب وجود دارد، چرا مثلا شاهد یک اعتصاب یا تحصن اعتراضی در این زمینه نیستیم؟ چون هزینه دارد؟ بلی. قطعا هزینه دارد و دقیقا به همین دلیل شاهد حرکتی نیستیم. چون کسی حاضر نیست خودش این هزینه را بپردازد. اما خیلی از ما حاضر هستیم این هزینه را از جیب دیگری بپردازیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#A079
آرمان امیری @ArmanParian – میزبانی ایران برای مسابقات جهانی شطرنج بانوان با یک موج اعتراضی همراه شده است. گروهی پیشنهاد کرده‌اند که در اعتراض به قانون حجاب اجباری، اساتید بزرگ شطرنج ایران را تحریم کنند. اگر این اتفاق بیفتد، یا میزبانی این مسابقات از ایران گرفته می‌شود، یا مسابقات در غیاب چهره‌های شاخص برگزار خواهد شد. من می‌خواهم به بهانه این جریان، به لزوم رعایت یک اصل اخلاقی در طرح اعتراضات بپردازم.
در یک نظرسنجی اینترنتی با دایره‌ای بسیار محدود از مخاطبان دیدم که ۵۵ درصد از پاسخ دهندگان با تحریم مسابقات موافق بودند. ۳۰ درصد رای مخالف و ۱۵ درصد هم ممتنع داده بودند. چون قصد ندارم این نظرسنجی را به ابعادی بزرگ‌تر تسری بدهم، ابدا نگران ضعف این آمار نیستم. اگر فقط همین دایره محدود و خاص را ملاک قرار دهم به نظر خودم آمار موافقان تحریم در آن بسیار زیاد است و حتی دوستانی را شامل می‌شود که من اصلا انتظارش را نداشتم.
حالا فرض کنیم به جای تیم شطرنج بانوان، این باشگاه فوتبال پرسپولیس/استقلال، یا حتی تیم ملی بود که میزبان یک مسابقات مهم بود. طبیعتا باز هم زنان خارجی مجبور می‌شدند به قانون حجاب اجباری ما تن بدهند. اما فکر می‌کنید در آن صورت، چند درصد از همین موافقان فعلی، باز هم رای به لزوم تحریم مسابقات می‌دادند؟
پرسش من این است که ما برای بیان مطالبات یا اعتراضات خود، از جیب چه کسی خرج می‌کنیم؟ آیا حاضر هستیم هزینه فعالیت خود را خودمان بپردازیم؟ یا می‌خواهیم آن را به زور به دیگران تحمیل کنیم؟ به جامعه آماری قبلی باز می‌گردم. فرض کنیم گروهی از این جامعه آماری کارمند دولت باشند. فکر می‌کنید اگر فراخوانی بدهیم که در اعتراض به حجاب اجباری، کارمندان دولت باید اعتصاب کنند، چند درصد کارمندانی که به پیشنهاد اخیر رای مثبت داده‌اند باز هم موافق خواهند بود؟
«میترا حجازی‌پور» استاد بزرگ شطرنج ایران در گفتگویی با روزنامه گاردین گفته است تحریم احتمالی این مسابقات باعث آسیب زدن به وضعیت رو به رشد ورزش زنان در ایران می‌شود: «این مسابقات بزرگترین رویداد ورزشی زنان در تاریخ ایران است. ما هیچ وقت نتوانستیم میزبانی مسابقات قهرمانی جهان در دیگر رشته‌های ورزش زنان را در ایران داشته باشیم و این فرصتی برای پیشرفت ورزش زنان در ایران است». اما در میان موافقان ایرانی تحریم، چند درصد دغدغه پی‌گیری مسابقات شطرنج بانوان را دارند؟ و البته، دوباره همان سوال قبلی، اگر بازی فوتبال تیم ملی هم بود، (که همه به آن علاقه دارند و از این نظر در آن منفعتی می‌بینند) باز این همه موافق تحریم بودند؟
به باور من، هر اعتراض، تنها زمانی می‌تواند اخلاقی باشد که فرد معترض عواقب آن را به شخصه بپذیرد. نه آنکه عواقب احتمالی عمل خود را به زور به دیگران تحمیل کند. من حق ندارم اینجا بنشینم و نسخه بپیچم که کارگران باید اعتصاب کنند. اگر قرار است از اعتصاب کارگران مایه بگذاریم، این کارگران هستند که باید رای بدهند. اگر قرار است ورزشکاران ما از مسابقات محروم شوند، این آنان هستند که باید نظر اصلی را بدهند. این اصلی است که متاسفانه گمان می‌کنم اکثر موافقان تحریم به آن توجه ندارند. سندش هم آنکه این همه سال تیم‌های فوتبال ما میزبان تماشاگران خارجی بوده‌اند که به حجاب اجباری تن دادند. اما به دلیل اهمیت فوتبال برای ما، هیچ وقت کسی صدایش را در نیاورد و یا خواستار تحریم میزبانی ایران برای فوتبال نشد. اما نوبت به ورزش مهجور و کم هواداری همچون شطرنج که می‌رسد، شجاع شدن و پیچیدن نسخه‌های آنچنانی برای «فعالیت مدنی» راحت می‌شود!
در نهایت اینکه من فکر می‌کنم که بخشی از ما، با تحمیل این هزینه‌ها به یکدیگر به نوعی می‌خواهیم از هم انتقام بگیریم. مستاصل و ناامید از ایجاد تغییر، گناه این ناتوانی را به دوش دیگران می‌اندازیم و می‌خواهیم برایشان هزینه‌هایی بتراشیم که لزوما خودمان حاضر به پرداخت آن نیستیم. اگر این همه موافق تحریم و اقدام عملی علیه حجاب وجود دارد، چرا مثلا شاهد یک اعتصاب یا تحصن اعتراضی در این زمینه نیستیم؟ چون هزینه دارد؟ بلی. قطعا هزینه دارد و دقیقا به همین دلیل شاهد حرکتی نیستیم. چون کسی حاضر نیست خودش این هزینه را بپردازد. اما خیلی از ما حاضر هستیم این هزینه را از جیب دیگری بپردازیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
نگاهی به جامعه در فیلم فروشنده: ما متهمیم
#V011
نویسنده میهمان: مجید خاکپور- تعلیق، تنش و ریختن هول و ولا به جان مخاطب، شاید یکی از مهمترین ویژگی‌های «فروشنده» باشد که نسبت به آثار قبلی اصغر فرهادی، دُز بالاتری دارد. همین هول و ولا مخاطب را همراه کرده و تعلیق او را تا آخرین دقیقه فیلم روی صندلی میخکوب می‌کند. این استرس از اولین سکانس فیلم آغاز و تا آخرین سکانس ادامه پیدا می‌کند که البته در آخرین سکانس‌ها به اوج خود می‌رسد، تا جایی که درد و اثر یک سیلی اگر بیش از یک گلوله یا ضربه چاقو نباشد، کمتر هم نیست.
نقطه عطف اول فیلم را می‌شود تعرض غریبه‌ای به «رعنا»، همسر «عماد» دانست. اتفاقی که مسیر زندگی این زوج را تغییر داده و به داستان فیلمی بدل می‌شود که می‌توان گفت موضوعش بخشش و انتقام است. اما آیا رفتن عماد به سمت گرفتن انتقام تصمیمی به میل و اراده شخصی است یا فشار اجتماع او را به این سمت هل میدهد؟
زن آسیب دیده و مردی زخم خورده. آسیب زن رو به بهبود می‌رود ولی زخم مرد رفته رفته و با وضعیتی که پیش می‌آید، بیشتر و بیشتر دهان باز می‌کند و عمیق‌تر می‌شود. نمک را جامعه به زخم عماد می‌پاشد. جامعه‌ای که در این فیلم اعضای تشکیل دهنده آن دوستان، همکاران و همسایه‌ها هستند. با طعنه‌هایی که می‌زنند و پیش از همه این‌ها، با چیزی که می‌دانند.
دانستن گناه کمی نیست. عماد که غیرتش زخم خورده، وقتی می‌فهمد که مرد و زن همسایه همسرش را بیهوش و برهنه و خونین در حمام پیدا کرده‌اند، وقتی می‌فهمد دوست و همکارانش از ماجرای آمدن غریبه‌ای به خانه‌اش، (که او سعی در پوشاندن ماجرا دارد) با خبرند، دیگر آن مرد آرامی که می‌خواهد به همسر آسیب‌دیده و ترس خورده‌اش آرامش بدهد نیست. از اینجا به بعد گویی او دیگر به دنبال تسلی دادن خاطر رعنا نیست و تمام تلاشش در پیدا کردن فرد متعرض و گرفتن انتقام، آرام کردن روان خود و سر بلند کردن به عنوان مردی غیرتمند است. چیزی که در فرهنگ مردم ما جای سفت و محکمی دارد و هنوز بر سر آن خون‌ها ریخته می‌شود.
عماد از قشر متوسط، فرهنگی و روشنفکر جامعه (به معنای عام کلمه) محسوب می‌شوند. اما وقتی پای آبرو و ناموس و غیرت به میان می‌آید؛ هر چند دیگر از ضامن‌دار کار زنجان خبری نیست، اما انتقام و رگ‌های ورقلنیده گردن هست و آن تیزی جای خود را به سیلی و تسویه حسابی از نوع امروزی‌اش میدهد. هیزم این آتش را زن همسایه می‌ریزد که در صحنهای به عماد که می‌گوید اتفاقی نیفتاده گوش زد می‌کند: اگر اون صحنهای رو که آقای فلانی دید، شما هم می‌دیدی نمی‌گفتی اتفاقی نیفتاده. همین یک جمله برای آتش زدن یک مرد در همچین موقعیتی کافی است. همانطور که گفتم افراد دیگر هم هر کدام به نحوی در جَری کردن عماد و در منگنه قرار دادن او به طور خواسته یا ناخواسته نقش دارند که در سکانسی و در دیالوگ‌هایی که بین رعنا و عماد رد و بدل می‌شود، اشاره‌ای ضمنی به همین نکته می‌شود.
در صحنهای عماد برای کشیدن مو از ماست ماجرا، نامه‌های شخصی و تلفن‌های مستاجر قبلی (زن روسپی) را می‌خواند و گوش می‌کند و با اعتراض رعنا مواجه می‌شود. رعنا که انگار حالا نوبت اوست تا زخم دهان باز کرده شوهرش را کوک بزند، به اشتباه خودش و باز کردن در، بدون پرسیدن اینکه چه کسی پشت در است اشاره می‌کند و می‌گوید: اگه من در رو باز نمی‌کردم همچین اتفاقی نمی‌افتاد.
عماد: برو به همسایه‌ها هم همین رو بگو.
رعنا: ینی اگه همسایه‌ها خبر داشتن تو مشکلی نداشتی؟
عمادِ عصبانی غرولندی می‌کند و از اتاق می‌زند بیرون.
عماد تحت فشارهایی است که از بیرون به او وارد می‌شود، طعنه زدن همسایه‌ها و همانطور که گفتم مطلع بودن دوست و آشنا که خودش فشار زیادی بر عماد وارد می‌کند. فشاری که او برای رهایی از آن دو راه دارد؛ یا به میان کشیدن پای پلیس که هم رعنا با آن مخالف است و هم دایره افرادی که از ماجرا باخبر می‌شوند را گسترده‌تر می‌کند، یا اقدام شخصی و تسویه حساب به اصطلاح مردانه.
به نظر من آنچه عماد را به سوی انتقام از غریبه متعرض که در دقیقه‌های پایانی فیلم می‌فهمیم پیرمردی واخورده و بیمار است، می‌کشاند، فشار اجتماعی است و همین موضوع باعث می‌شود که توان بخشش را از دست بدهد، اگر کسی ندیده بود و نمی‌دانست و طعنه نمی‌زد شاید می‌توانست با خودش کنار بیاید، اما وقتی مساله از حریم خصوصی خانه او به بیرون درز کرده، جامعه از او به عنوان یک «مرد» انتظاراتی دارد و می‌گوید نباید آرام بنشیند: «اینطور آدم ها رو باید آفتابه انداخت گردن شون و توی شهر گردوند». عماد از قانونی نانوشته «متابعت» می‌کند تا با «همرنگی با جماعت» از زیر فشاری خرد کننده رها شود، جماعتی که ما هم یکی از اعضای آن هستیم.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
#V011
نویسنده میهمان: مجید خاکپور- تعلیق، تنش و ریختن هول و ولا به جان مخاطب، شاید یکی از مهمترین ویژگی‌های «فروشنده» باشد که نسبت به آثار قبلی اصغر فرهادی، دُز بالاتری دارد. همین هول و ولا مخاطب را همراه کرده و تعلیق او را تا آخرین دقیقه فیلم روی صندلی میخکوب می‌کند. این استرس از اولین سکانس فیلم آغاز و تا آخرین سکانس ادامه پیدا می‌کند که البته در آخرین سکانس‌ها به اوج خود می‌رسد، تا جایی که درد و اثر یک سیلی اگر بیش از یک گلوله یا ضربه چاقو نباشد، کمتر هم نیست.
نقطه عطف اول فیلم را می‌شود تعرض غریبه‌ای به «رعنا»، همسر «عماد» دانست. اتفاقی که مسیر زندگی این زوج را تغییر داده و به داستان فیلمی بدل می‌شود که می‌توان گفت موضوعش بخشش و انتقام است. اما آیا رفتن عماد به سمت گرفتن انتقام تصمیمی به میل و اراده شخصی است یا فشار اجتماع او را به این سمت هل میدهد؟
زن آسیب دیده و مردی زخم خورده. آسیب زن رو به بهبود می‌رود ولی زخم مرد رفته رفته و با وضعیتی که پیش می‌آید، بیشتر و بیشتر دهان باز می‌کند و عمیق‌تر می‌شود. نمک را جامعه به زخم عماد می‌پاشد. جامعه‌ای که در این فیلم اعضای تشکیل دهنده آن دوستان، همکاران و همسایه‌ها هستند. با طعنه‌هایی که می‌زنند و پیش از همه این‌ها، با چیزی که می‌دانند.
دانستن گناه کمی نیست. عماد که غیرتش زخم خورده، وقتی می‌فهمد که مرد و زن همسایه همسرش را بیهوش و برهنه و خونین در حمام پیدا کرده‌اند، وقتی می‌فهمد دوست و همکارانش از ماجرای آمدن غریبه‌ای به خانه‌اش، (که او سعی در پوشاندن ماجرا دارد) با خبرند، دیگر آن مرد آرامی که می‌خواهد به همسر آسیب‌دیده و ترس خورده‌اش آرامش بدهد نیست. از اینجا به بعد گویی او دیگر به دنبال تسلی دادن خاطر رعنا نیست و تمام تلاشش در پیدا کردن فرد متعرض و گرفتن انتقام، آرام کردن روان خود و سر بلند کردن به عنوان مردی غیرتمند است. چیزی که در فرهنگ مردم ما جای سفت و محکمی دارد و هنوز بر سر آن خون‌ها ریخته می‌شود.
عماد از قشر متوسط، فرهنگی و روشنفکر جامعه (به معنای عام کلمه) محسوب می‌شوند. اما وقتی پای آبرو و ناموس و غیرت به میان می‌آید؛ هر چند دیگر از ضامن‌دار کار زنجان خبری نیست، اما انتقام و رگ‌های ورقلنیده گردن هست و آن تیزی جای خود را به سیلی و تسویه حسابی از نوع امروزی‌اش میدهد. هیزم این آتش را زن همسایه می‌ریزد که در صحنهای به عماد که می‌گوید اتفاقی نیفتاده گوش زد می‌کند: اگر اون صحنهای رو که آقای فلانی دید، شما هم می‌دیدی نمی‌گفتی اتفاقی نیفتاده. همین یک جمله برای آتش زدن یک مرد در همچین موقعیتی کافی است. همانطور که گفتم افراد دیگر هم هر کدام به نحوی در جَری کردن عماد و در منگنه قرار دادن او به طور خواسته یا ناخواسته نقش دارند که در سکانسی و در دیالوگ‌هایی که بین رعنا و عماد رد و بدل می‌شود، اشاره‌ای ضمنی به همین نکته می‌شود.
در صحنهای عماد برای کشیدن مو از ماست ماجرا، نامه‌های شخصی و تلفن‌های مستاجر قبلی (زن روسپی) را می‌خواند و گوش می‌کند و با اعتراض رعنا مواجه می‌شود. رعنا که انگار حالا نوبت اوست تا زخم دهان باز کرده شوهرش را کوک بزند، به اشتباه خودش و باز کردن در، بدون پرسیدن اینکه چه کسی پشت در است اشاره می‌کند و می‌گوید: اگه من در رو باز نمی‌کردم همچین اتفاقی نمی‌افتاد.
عماد: برو به همسایه‌ها هم همین رو بگو.
رعنا: ینی اگه همسایه‌ها خبر داشتن تو مشکلی نداشتی؟
عمادِ عصبانی غرولندی می‌کند و از اتاق می‌زند بیرون.
عماد تحت فشارهایی است که از بیرون به او وارد می‌شود، طعنه زدن همسایه‌ها و همانطور که گفتم مطلع بودن دوست و آشنا که خودش فشار زیادی بر عماد وارد می‌کند. فشاری که او برای رهایی از آن دو راه دارد؛ یا به میان کشیدن پای پلیس که هم رعنا با آن مخالف است و هم دایره افرادی که از ماجرا باخبر می‌شوند را گسترده‌تر می‌کند، یا اقدام شخصی و تسویه حساب به اصطلاح مردانه.
به نظر من آنچه عماد را به سوی انتقام از غریبه متعرض که در دقیقه‌های پایانی فیلم می‌فهمیم پیرمردی واخورده و بیمار است، می‌کشاند، فشار اجتماعی است و همین موضوع باعث می‌شود که توان بخشش را از دست بدهد، اگر کسی ندیده بود و نمی‌دانست و طعنه نمی‌زد شاید می‌توانست با خودش کنار بیاید، اما وقتی مساله از حریم خصوصی خانه او به بیرون درز کرده، جامعه از او به عنوان یک «مرد» انتظاراتی دارد و می‌گوید نباید آرام بنشیند: «اینطور آدم ها رو باید آفتابه انداخت گردن شون و توی شهر گردوند». عماد از قانونی نانوشته «متابعت» می‌کند تا با «همرنگی با جماعت» از زیر فشاری خرد کننده رها شود، جماعتی که ما هم یکی از اعضای آن هستیم.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
جدال با تاریخ
#A080
آرمان امیری @ArmanParian – فرض کنید خبری می‌شنوید مبنی بر احضار مسوولین وزارت آموزش و پرورش به دادگاه، یا احضار وزیر به مجلس. دلیل احضار را جویا می‌شوید و می‌گویند: در کتاب‌های درسی اسم محمدرضا پهلوی را در فهرست پادشاهان تاریخ ایران ذکر کرده‌اند! به نظرتان مسخره است؟ یا حتی غیرممکن؟ اگر بگویم این اتفاقی است که مشابه آن واقعا رخ داده چطور؟
از میان سلسله‌های باستانی ایران‌زمین، کمترین شواهد و یادگارها را از دوران «اشکانیان» در دست داریم. دلیلش آن است که ساسانیان، پس از روی کار آمدن سیاستی را در دستور کار قرار می‌دهند که تمامی نشانه‌های سلسله پیشین را نابود کنند. البته این اتفاق منحصر به فردی در تاریخ کشور ما نیست. تقریبا هر سلسله و دودمانی که بر سر کار می‌آمده تلاش داشته تا رد پای تاریخ پیش از خود را نابود کند، یا حداقل عناصر مخالف میل خود را از تاریخ پاک کند.
این در حالی است که برای مثال، اگر گذارتان به مسکو بیفتد، فقط در یک میدان «کراسنایا» (در ایران به میدان سرخ معروف است) رد پای چندین دوره تاریخی روسیه را در کنار همدیگر می‌بینید. ابتدا دوران تزارها که زمان ساخت میدان بوده. سپس دوران شوروی کمونیستی که علی‌رغم تمامی رفتارهای نادرستی که داشتند، نه تنها به میراث پادشاهان پیش از انقلاب تعدی نمی‌کنند، بلکه حتی نام میدان را هم تغییر نمی‌دهند. (چون نام میدان معنای «سرخ» هم میدهد، بسیاری به اشتباه گمان می‌کنند که این نام در دوران شوروی کمونیستی انتخاب شده. در حالی که نامی قدیمی است با قدمت نزدیک به ۵۰۰ سال) حتی پس از فروپاشی شوروی هم کسی تیشه به دست نمی‌گیرد که آثار دوران لنین را از بین ببرد و مقبره او هم در همان میدان قرار دارد. بدین ترتیب امروز روس‌ها می‌توانند در این میدان نمایی بدون سانسور از تاریخ خود را ببینند. طبیعتا قضاوت در مورد چند و چون آن مساله دیگری است.
* * *
هفته گذشته، جنجالی بر سر انتشار نشریه «انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف» به پا شد. در نشریه مذکور، تصویری از «مریم قجر عضدانلو» (رجوی) منتشر شده بود به عنوان یکی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه. واکنش‌ها چنان شدید و سریع بود که کار به صدور بیانیه، پلمپ دفتر انجمن و حتی پلمپ چاپخانه کشیده شد. چرا؟ آیا نشریه مذکور به تبلیغ و تحصیل این چهره پرداخته بود؟ آیا نشریه مذکور، فراتر از اهداف خود وارد فعالیت سیاسی شده و علیه منافع ملی اقدام کرده بود؟ خیر. هیچ کدام نبود. تنها گناه انجمن این بود که کارش را درست و بی کم و کسر انجام داده!
شیوه صادقانه و بدون سانسور در ضبط و ثبت تاریخ در کشور ما هم بی‌سابقه نیست. اگر گذارتان به «موزه عبرت» بیفتد، اولین چیزی که نظر شما را جلب خواهد کرد، دیوار بسیار بلندی است پر شده از پلاک‌هایی با نام زندانیان سابق. فهرست کاملی از تمامی زندانیانی که گذارشان به این زندان دوران پهلوی افتاده است. نکته جالب اینکه هیچ گونه اعمال سلیقه‌ای در انتشار این اسامی نشده است. از چپ و کمونیست و توده‌ای و فدایی و مجاهد، تا راست و مذهبی و موتلفه، اسم تمامی زندانیان به یک شکل و یک اندازه نوشته و ضبط شده است. اکثر کارکنان موزه هم از گروه‌های مذهبی هستند که سابقه زندانی شدن در همین زندان را دارند و اتفاقا روی این دیوار بدون سانسورشان خیلی هم مانور می‌دهند و بدان مباهات می‌کنند. حتی اگر همین روزها گذارتان به خانه هنرمندان تهران بیفتد، در نمایشگاه عکس روابط ایران و کره، تصویر بزرگی از منوچهر اقبال، نخست وزیر پیشین نیز به نمایش درآمده به عنوان بخشی از تاریخ روابط دو کشور. یا در نمایشگاهی که سال پیش در دانشگاه شریف برگزار شد، دست‌خط محمدرضاشاه پهلوی به عنوان دستور ساخت این دانشگاه (با نام «صنعتی آریامهر») به نمایش درآمده بود.
قطعا دیگر موزه‌های کشور هم باید پر باشند از بخش‌هایی از تاریخ ما که لزوما مورد علاقه حاکمیت فعلی نیست. اما ما که نمی‌توانیم تاریخ خودمان را باب سلیقه سیاسی روز دستکاری کنیم. کارکرد موزه‌ها همین ثبت تاریخ است. درست به مانند کارکرد انجمن فارغ‌التحصیلان که صرفا وظیفه‌اش ثبت فهرست دانشجویان است.
این وسط تکلیف فرصت‌طلبانی که دنبال بهانه می‌گردند تا برای دولت بحران‌سازی کنند مشخص است. تاسف من، از ذهنیت برخی دوستان است که آنچنان تحت بمباران تصمیمات سیاسی قرار گرفته‌اند که نخستین واکنش‌شان به این وقایع همیشه با ترجیع‌بند «در شرایط کنونی به مصلحت نبود» شروع می‌شود. این سطح از آغشته شدن به کلیشه بی‌معنی شده «مصلحت‌سنجی»، دقیقا همان آفت «سیاست‌زدگی» است که تمامی ارکان جامعه را در بر می‌گیرد. این روندی است که با ادعای حفظ آرامش برای اصلاح گام به گام امور آنقدر به دام وادادگی می‌افتد که حتی همان چیزهایی که برای همین جامعه هم طبیعی و جا افتاده بودند را نابود می‌کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A080
آرمان امیری @ArmanParian – فرض کنید خبری می‌شنوید مبنی بر احضار مسوولین وزارت آموزش و پرورش به دادگاه، یا احضار وزیر به مجلس. دلیل احضار را جویا می‌شوید و می‌گویند: در کتاب‌های درسی اسم محمدرضا پهلوی را در فهرست پادشاهان تاریخ ایران ذکر کرده‌اند! به نظرتان مسخره است؟ یا حتی غیرممکن؟ اگر بگویم این اتفاقی است که مشابه آن واقعا رخ داده چطور؟
از میان سلسله‌های باستانی ایران‌زمین، کمترین شواهد و یادگارها را از دوران «اشکانیان» در دست داریم. دلیلش آن است که ساسانیان، پس از روی کار آمدن سیاستی را در دستور کار قرار می‌دهند که تمامی نشانه‌های سلسله پیشین را نابود کنند. البته این اتفاق منحصر به فردی در تاریخ کشور ما نیست. تقریبا هر سلسله و دودمانی که بر سر کار می‌آمده تلاش داشته تا رد پای تاریخ پیش از خود را نابود کند، یا حداقل عناصر مخالف میل خود را از تاریخ پاک کند.
این در حالی است که برای مثال، اگر گذارتان به مسکو بیفتد، فقط در یک میدان «کراسنایا» (در ایران به میدان سرخ معروف است) رد پای چندین دوره تاریخی روسیه را در کنار همدیگر می‌بینید. ابتدا دوران تزارها که زمان ساخت میدان بوده. سپس دوران شوروی کمونیستی که علی‌رغم تمامی رفتارهای نادرستی که داشتند، نه تنها به میراث پادشاهان پیش از انقلاب تعدی نمی‌کنند، بلکه حتی نام میدان را هم تغییر نمی‌دهند. (چون نام میدان معنای «سرخ» هم میدهد، بسیاری به اشتباه گمان می‌کنند که این نام در دوران شوروی کمونیستی انتخاب شده. در حالی که نامی قدیمی است با قدمت نزدیک به ۵۰۰ سال) حتی پس از فروپاشی شوروی هم کسی تیشه به دست نمی‌گیرد که آثار دوران لنین را از بین ببرد و مقبره او هم در همان میدان قرار دارد. بدین ترتیب امروز روس‌ها می‌توانند در این میدان نمایی بدون سانسور از تاریخ خود را ببینند. طبیعتا قضاوت در مورد چند و چون آن مساله دیگری است.
* * *
هفته گذشته، جنجالی بر سر انتشار نشریه «انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف» به پا شد. در نشریه مذکور، تصویری از «مریم قجر عضدانلو» (رجوی) منتشر شده بود به عنوان یکی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه. واکنش‌ها چنان شدید و سریع بود که کار به صدور بیانیه، پلمپ دفتر انجمن و حتی پلمپ چاپخانه کشیده شد. چرا؟ آیا نشریه مذکور به تبلیغ و تحصیل این چهره پرداخته بود؟ آیا نشریه مذکور، فراتر از اهداف خود وارد فعالیت سیاسی شده و علیه منافع ملی اقدام کرده بود؟ خیر. هیچ کدام نبود. تنها گناه انجمن این بود که کارش را درست و بی کم و کسر انجام داده!
شیوه صادقانه و بدون سانسور در ضبط و ثبت تاریخ در کشور ما هم بی‌سابقه نیست. اگر گذارتان به «موزه عبرت» بیفتد، اولین چیزی که نظر شما را جلب خواهد کرد، دیوار بسیار بلندی است پر شده از پلاک‌هایی با نام زندانیان سابق. فهرست کاملی از تمامی زندانیانی که گذارشان به این زندان دوران پهلوی افتاده است. نکته جالب اینکه هیچ گونه اعمال سلیقه‌ای در انتشار این اسامی نشده است. از چپ و کمونیست و توده‌ای و فدایی و مجاهد، تا راست و مذهبی و موتلفه، اسم تمامی زندانیان به یک شکل و یک اندازه نوشته و ضبط شده است. اکثر کارکنان موزه هم از گروه‌های مذهبی هستند که سابقه زندانی شدن در همین زندان را دارند و اتفاقا روی این دیوار بدون سانسورشان خیلی هم مانور می‌دهند و بدان مباهات می‌کنند. حتی اگر همین روزها گذارتان به خانه هنرمندان تهران بیفتد، در نمایشگاه عکس روابط ایران و کره، تصویر بزرگی از منوچهر اقبال، نخست وزیر پیشین نیز به نمایش درآمده به عنوان بخشی از تاریخ روابط دو کشور. یا در نمایشگاهی که سال پیش در دانشگاه شریف برگزار شد، دست‌خط محمدرضاشاه پهلوی به عنوان دستور ساخت این دانشگاه (با نام «صنعتی آریامهر») به نمایش درآمده بود.
قطعا دیگر موزه‌های کشور هم باید پر باشند از بخش‌هایی از تاریخ ما که لزوما مورد علاقه حاکمیت فعلی نیست. اما ما که نمی‌توانیم تاریخ خودمان را باب سلیقه سیاسی روز دستکاری کنیم. کارکرد موزه‌ها همین ثبت تاریخ است. درست به مانند کارکرد انجمن فارغ‌التحصیلان که صرفا وظیفه‌اش ثبت فهرست دانشجویان است.
این وسط تکلیف فرصت‌طلبانی که دنبال بهانه می‌گردند تا برای دولت بحران‌سازی کنند مشخص است. تاسف من، از ذهنیت برخی دوستان است که آنچنان تحت بمباران تصمیمات سیاسی قرار گرفته‌اند که نخستین واکنش‌شان به این وقایع همیشه با ترجیع‌بند «در شرایط کنونی به مصلحت نبود» شروع می‌شود. این سطح از آغشته شدن به کلیشه بی‌معنی شده «مصلحت‌سنجی»، دقیقا همان آفت «سیاست‌زدگی» است که تمامی ارکان جامعه را در بر می‌گیرد. این روندی است که با ادعای حفظ آرامش برای اصلاح گام به گام امور آنقدر به دام وادادگی می‌افتد که حتی همان چیزهایی که برای همین جامعه هم طبیعی و جا افتاده بودند را نابود می‌کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
👍1
سرنوشت صلح در کلمبیا
#N017
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - تقریبا دو هفته پیش مشغول ترجمه یادداشتی از نیویوک تایمز با عنوان «کلمبیا: نقطه عطفی در صلح جهانی» بودم. نویسنده بعد از مروری بر تاریخی پر از خشونت نظامی در قاره آمریکا، امیدوارانه پیمان صلح میان دولت و شورشی‌های فارک را گام دیگری در راستای تحقق صلح جهانی دیده بود: «پیمان صلحی که هفته گذشته بین دولت کلمبیا و شورشی‌های مسلح فارک منعقد شد تنها پایان یک جنگ نیست؛ این پیمان نشانه‌ای برای صلح در قاره آمریکا و جهان است. نبرد ۵۲ساله بین دولت کلمبیا و نیروهای فارک، قدیمی‌ترین جنگ بین یک دولت حاکم و اپوزوسیونی شورشی و تنها مناقشه باقی مانده از دوران جنگ سرد بود».
دهه‌ها حمایت آمریکا و شوروی از طرفین درگیری‌ها، خشونت نظامی را در آمریکای لاتین زنده نگاه داشته بود. «در گواتمالا، اِلسالوادر و پِرو مانند کلمبیا، گروه‌های مسلح چپ‌گرا مشغول مبارزه با دولت‌هایی بودند که از طرف آمریکا پشتیبانی می‌شدند. در نیکاراگوئه وضعیت برعکس بود. انقلابی‌ها با پشتیبانی آمریکا در نبرد با دولتی چپ‌گرا بودند ... سال ۱۹۸۱ کشورهایی که توسط دولت‌هایی نظامی یا اقتدارگرا اداره می‌شدند فهرست بلندبالایی داشتند: گواتمالا، السالوادر، هوندوراس، پاناما، سورینام، برزیل، بولیوی، پاراگوئه، شیلی، اروگوئه و آرژانتین؛ ولی امروزه دیگر اثری از دولت‌های نظامی در قاره آمریکا دیده نمی‌شود. هیچ دو کشوری با یکدیگر نمی‌جنگند و دیگر هیچ دولتی با اپوزوسیونی مسلح روبرو نیست». این خوشبینی یک هفته بیشتر دوام نیاورد. هفته پیش مردم کلمبیا به لغو معاهده صلح میان دولت و نیروهای فارک رأی دادند.
در رفراندومی که تنها ۳۸درصد مردم در آن شرکت کرده بودند، طرفداران لغو صلح با کسب ۰.۲درصد رأی بیشتر توانستند پیروز همه‌پرسی شوند. مخالفت آنان با پیمان صلح به خاطر خفیف بودن مجازات سران فارک و احتمال بازپرسی از نظامیان دولتی به دلیل جنایات جنگی بود. رهبری این مخالفان را «اوریبه»، رئیس‌جمهور سابق بر عهده دارد. این سیاست‌مدار راست‌گرا به دنبال مجازات زندان و ممنوعیت فعالیت سیاسی سران فارک است در حالی‌که در دوران ریاست‌جمهوری خودش برای اعطای مصونیت به شبه‌نظامیان ساز و کار مشخصی تدبیر شده بود.
«جوامع جنگ‌زده شکننده‌اند و خطر بازگشت به مسیر گذشته همواره برایشان وجود دارد. تنها تلاش، حمایت و مراقبت مداوم می‌تواند از منافع صلح نگه‌داری کند. دور شدن از خشونت جنگ در آمریکای لاتین نشان میدهد که حرکت به سوی صلح در خشن‌ترین مناطق نیز امکان‌پذیر است. روند رسیدن به صلح آهسته و نامطمئن است اما عزم و اراده میلیون‌ها نفر آن را ممکن می‌سازد. میلیون‌ها نفری که متوجه شده‌اند دست‌یابی به صلح تنها محدود به یک آرمان‌شهر رویایی نیست، بلکه نتیجه‌ای قابل دسترس برای همه است». به همین دلیل حتی رئیس‌جمهوری سابق هم می‌داند که در صورت زیاده‌خواهی، روند صلح با شکست مواجه می‌شود و او مسئول بازگرداندن کشور به جنگی داخلی تلقی خواهد شد. بعد از مشخص شدن نتیجه رفراندوم، هزاران دانش‌آموزِ مشعل به دست برای «راهپیمایی صلح» گرد هم آمدند و در میدان (سیمون) بولیوار در بوگوتا، پایتخت کلمبیا، سرود ملی خواندند و فریاد زدند: «ما جوانان دیگر از جنگ خسته شده‌ایم».
کمیته نروژی نوبل، خوان مانوئل سانتوس، رئیس‌جمهور فعلی کلمبیا را به خاطر تلاش برای پایان دادن به جنگی ۵۰ساله مستحق دریافت جایزه نوبل دانست. جنگی که منجر به کشته شدن بیش از ۲۲۰هزار نفر و مهاجرت شش میلیون نفر شده. در عین حال در بیانیه این کمیته آمده است که این جایزه در حقیقت متعلق به مردم کلمبیا و تمام طرف‌های درگیر روند صلح است. «رسیدن به تعادلی بین سازش‌های لازم برای مصالحه و تضمین عدالت برای قربانیان مسئولیتی دشوار است. کمیته صلح نوبل امیدوار است این جایزه مشوق تمام کسانی باشد که برای رسیدن به صلح و عدالت در کلمبیا تلاش می‌کنند. امید است این جایزه به رئیس‌جمهوری که سوگند خورده تا روز آخر به دنبال دست‌یابی به صلح باشد، قدرت بیشتری بدهد».
تظاهرات مردمی و جایزه نوبل کفه ترازو را یک بار دیگر به نفع صلح سنگین کرده‌اند. یکی از رهبران نظامی فارک بعد از رأی مردم به لغو معاهده اخیر و برای قانع کردن کسانی که هنوز به روند صلح مشکوکند گفته است: «برای او و رفقای مبارزش هیچ گزینه دیگری به جز صلح وجود ندارد».
یادداشت اشاره شده: https://goo.gl/PUZ2iu
منابع: https://goo.gl/Wvq7Bg و https://goo.gl/eYwPcZ
کانال «مجمع دیوانگان»@DivaneSara
#N017
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - تقریبا دو هفته پیش مشغول ترجمه یادداشتی از نیویوک تایمز با عنوان «کلمبیا: نقطه عطفی در صلح جهانی» بودم. نویسنده بعد از مروری بر تاریخی پر از خشونت نظامی در قاره آمریکا، امیدوارانه پیمان صلح میان دولت و شورشی‌های فارک را گام دیگری در راستای تحقق صلح جهانی دیده بود: «پیمان صلحی که هفته گذشته بین دولت کلمبیا و شورشی‌های مسلح فارک منعقد شد تنها پایان یک جنگ نیست؛ این پیمان نشانه‌ای برای صلح در قاره آمریکا و جهان است. نبرد ۵۲ساله بین دولت کلمبیا و نیروهای فارک، قدیمی‌ترین جنگ بین یک دولت حاکم و اپوزوسیونی شورشی و تنها مناقشه باقی مانده از دوران جنگ سرد بود».
دهه‌ها حمایت آمریکا و شوروی از طرفین درگیری‌ها، خشونت نظامی را در آمریکای لاتین زنده نگاه داشته بود. «در گواتمالا، اِلسالوادر و پِرو مانند کلمبیا، گروه‌های مسلح چپ‌گرا مشغول مبارزه با دولت‌هایی بودند که از طرف آمریکا پشتیبانی می‌شدند. در نیکاراگوئه وضعیت برعکس بود. انقلابی‌ها با پشتیبانی آمریکا در نبرد با دولتی چپ‌گرا بودند ... سال ۱۹۸۱ کشورهایی که توسط دولت‌هایی نظامی یا اقتدارگرا اداره می‌شدند فهرست بلندبالایی داشتند: گواتمالا، السالوادر، هوندوراس، پاناما، سورینام، برزیل، بولیوی، پاراگوئه، شیلی، اروگوئه و آرژانتین؛ ولی امروزه دیگر اثری از دولت‌های نظامی در قاره آمریکا دیده نمی‌شود. هیچ دو کشوری با یکدیگر نمی‌جنگند و دیگر هیچ دولتی با اپوزوسیونی مسلح روبرو نیست». این خوشبینی یک هفته بیشتر دوام نیاورد. هفته پیش مردم کلمبیا به لغو معاهده صلح میان دولت و نیروهای فارک رأی دادند.
در رفراندومی که تنها ۳۸درصد مردم در آن شرکت کرده بودند، طرفداران لغو صلح با کسب ۰.۲درصد رأی بیشتر توانستند پیروز همه‌پرسی شوند. مخالفت آنان با پیمان صلح به خاطر خفیف بودن مجازات سران فارک و احتمال بازپرسی از نظامیان دولتی به دلیل جنایات جنگی بود. رهبری این مخالفان را «اوریبه»، رئیس‌جمهور سابق بر عهده دارد. این سیاست‌مدار راست‌گرا به دنبال مجازات زندان و ممنوعیت فعالیت سیاسی سران فارک است در حالی‌که در دوران ریاست‌جمهوری خودش برای اعطای مصونیت به شبه‌نظامیان ساز و کار مشخصی تدبیر شده بود.
«جوامع جنگ‌زده شکننده‌اند و خطر بازگشت به مسیر گذشته همواره برایشان وجود دارد. تنها تلاش، حمایت و مراقبت مداوم می‌تواند از منافع صلح نگه‌داری کند. دور شدن از خشونت جنگ در آمریکای لاتین نشان میدهد که حرکت به سوی صلح در خشن‌ترین مناطق نیز امکان‌پذیر است. روند رسیدن به صلح آهسته و نامطمئن است اما عزم و اراده میلیون‌ها نفر آن را ممکن می‌سازد. میلیون‌ها نفری که متوجه شده‌اند دست‌یابی به صلح تنها محدود به یک آرمان‌شهر رویایی نیست، بلکه نتیجه‌ای قابل دسترس برای همه است». به همین دلیل حتی رئیس‌جمهوری سابق هم می‌داند که در صورت زیاده‌خواهی، روند صلح با شکست مواجه می‌شود و او مسئول بازگرداندن کشور به جنگی داخلی تلقی خواهد شد. بعد از مشخص شدن نتیجه رفراندوم، هزاران دانش‌آموزِ مشعل به دست برای «راهپیمایی صلح» گرد هم آمدند و در میدان (سیمون) بولیوار در بوگوتا، پایتخت کلمبیا، سرود ملی خواندند و فریاد زدند: «ما جوانان دیگر از جنگ خسته شده‌ایم».
کمیته نروژی نوبل، خوان مانوئل سانتوس، رئیس‌جمهور فعلی کلمبیا را به خاطر تلاش برای پایان دادن به جنگی ۵۰ساله مستحق دریافت جایزه نوبل دانست. جنگی که منجر به کشته شدن بیش از ۲۲۰هزار نفر و مهاجرت شش میلیون نفر شده. در عین حال در بیانیه این کمیته آمده است که این جایزه در حقیقت متعلق به مردم کلمبیا و تمام طرف‌های درگیر روند صلح است. «رسیدن به تعادلی بین سازش‌های لازم برای مصالحه و تضمین عدالت برای قربانیان مسئولیتی دشوار است. کمیته صلح نوبل امیدوار است این جایزه مشوق تمام کسانی باشد که برای رسیدن به صلح و عدالت در کلمبیا تلاش می‌کنند. امید است این جایزه به رئیس‌جمهوری که سوگند خورده تا روز آخر به دنبال دست‌یابی به صلح باشد، قدرت بیشتری بدهد».
تظاهرات مردمی و جایزه نوبل کفه ترازو را یک بار دیگر به نفع صلح سنگین کرده‌اند. یکی از رهبران نظامی فارک بعد از رأی مردم به لغو معاهده اخیر و برای قانع کردن کسانی که هنوز به روند صلح مشکوکند گفته است: «برای او و رفقای مبارزش هیچ گزینه دیگری به جز صلح وجود ندارد».
یادداشت اشاره شده: https://goo.gl/PUZ2iu
منابع: https://goo.gl/Wvq7Bg و https://goo.gl/eYwPcZ
کانال «مجمع دیوانگان»@DivaneSara
Nytimes
Colombia’s Milestone in World Peace
It’s a grand claim, but true: There is now no war in the Western Hemisphere.
یادداشت وارده: شرط انصاف نباشد ...
#V012
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
نویسنده میهمان: فرنام شکیبافر - او پدیده‌ای در عرصه ژورنالیسم ایرانی بود که در دوره اصلاحات ظهور کرد. استعداد کم‌نظیرش رشد سریعی را برای او در پی داشت. با این استعداد اگر قلمش را بر میل اصحاب قدرت در میدان مداهنه می‌چرخاند ای بسا اکنون در آستانه میانسالی جهان خورده بود و کارها رانده بود، نه آنکه به غضب قدرتمندان گرفتار و به خشم خصم و نیش و کنایه دوست مبتلا باشد. ریشه اینکه چرا چنین مسیر دشواری را برگزید شاید بتوان بیش از هر چیز به یک چیز ارجاع داد و آن چیزی نیست جز «دغدغه توسعه». روزگاری اگر «میرزایوسف خان مستشارالدوله»ای، رساله‌ای نگاشت و «یک کلمه» را راه برون رفت از وضع نامطلوب موجود در عصر خویش تلقی کرد و آن یک کلمه «قانون» بود، در مورد محمد قوچانی در جمیع نوشتارهایش ردی از «دو کلمه» و دو مفهوم و پرداختن به پیوند وثیق میان آن دو می‌توان سراغ گرفت و آن دو کلمه«توسعه و آزادی» است.
دوست و دشمن معترف‌اند که او تاثیرگذارترین ژورنالیست ایران عهد پسا دوم خرداد است. نشریات و مجلاتی که آفرید الگویی برای سایر فعالان عرصه ژورنالیسم شد. یکی از واپسین بروندادهای ذهن و عاملیت خلاقش نیز هفنه‌نامه صداست که بی‌شک به عنوان یک هفته‌نامه از حیث وزانت و محتوا نظیر ندارد. او با مهرنامه، سیاست‌نامه، آسمان، صدا و ... سیاست‌ورزان و سیاست‌دوستان را سر سفره اصحاب دانش و دانشگاه در حیطه علوم انسانی نشانده است تا میدان‌داران عرصه عمومی با تغذیه از این سفره و نوشیدن از این بادی گره‌گشا کمتر گرفتار سراب‌ها و بیراهه‌های چپ‌گرایانه و رمانتیسیستی آیند.
قوچانی در عصری ژورنالیسم پیشه کرده که از سخت‌ترین و صعب‌ترین ادوار تاریخی برای پای گذاردن در این وادی است و پیش از این هشت نشریه‌اش را به مسلخ تنگ‌نظری برده است. در این بین هجمه‌ها و ناملایمت‌های زورپیشگانیکه مرعوب همه مظاهر توسعه‌اند و با به دست آوردن کوچک‌ترین مستمسکی بلادرنگ طومار این دست از نشریات را در هم می‌پیچند چندان جای عجب ندارد، لیکن ناراستی و نامهربانی پاره‌ای دوستان بسی جای تامل دارد. گه‌گاه حتی در ارائه بازخورد منفی از اصحاب ارتجاع نیز گوی سبقت را می‌ربایند و چنان سریع و عجولانه پا به عرصه تنقید می‌گذارند که گویی مدت مدیدی منتظر فرصتی بوده‌اند تا چنین کنند. به عنوان مثال در نمونه اخیر به صرف یک اقدام پیشگیرانه ساده برای ممانعت از مبتلا شدن نشریه صدا به سرنوشت نشریه آسمان که به حکم تجارب تلخ پیشین صورت داده است، نارواترین برچسب‌ها را به سمت او روانه داشته‌اند. از پی انتشار صد شماره از چنین نشریه پرحجمی که طبعا نمی‌تواند از خطای انسانی مصون بماند بی‌شک سهوی از او و همکارانش و پس از آن فعلی علی‌الظاهر نچندان خوشایند لیکن مصلحت‌اندیشانه سر زده است اما آیا در خور این همه عتاب و خطاب آن هم از جانب هم‌رزم‌های اردوگاه تساهل و مدارا است؟ عجبا که اگر منفعلانه به مسلخ رفتن نشریه‌ای که حاصل زحمات بسیار و میوه سال‌ها تجربه‌اندوزی و سختکوشی او و همکارانش است را به خاطر یک مطلب طنز به نظاره می‌نشست هم مورد هجمه تنزه‌طلبان و بیرون‌گودنشینان قرار می‌گرفت که چرا نشریه‌ای دیگر را نیز از دست داده است.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
#V012
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
نویسنده میهمان: فرنام شکیبافر - او پدیده‌ای در عرصه ژورنالیسم ایرانی بود که در دوره اصلاحات ظهور کرد. استعداد کم‌نظیرش رشد سریعی را برای او در پی داشت. با این استعداد اگر قلمش را بر میل اصحاب قدرت در میدان مداهنه می‌چرخاند ای بسا اکنون در آستانه میانسالی جهان خورده بود و کارها رانده بود، نه آنکه به غضب قدرتمندان گرفتار و به خشم خصم و نیش و کنایه دوست مبتلا باشد. ریشه اینکه چرا چنین مسیر دشواری را برگزید شاید بتوان بیش از هر چیز به یک چیز ارجاع داد و آن چیزی نیست جز «دغدغه توسعه». روزگاری اگر «میرزایوسف خان مستشارالدوله»ای، رساله‌ای نگاشت و «یک کلمه» را راه برون رفت از وضع نامطلوب موجود در عصر خویش تلقی کرد و آن یک کلمه «قانون» بود، در مورد محمد قوچانی در جمیع نوشتارهایش ردی از «دو کلمه» و دو مفهوم و پرداختن به پیوند وثیق میان آن دو می‌توان سراغ گرفت و آن دو کلمه«توسعه و آزادی» است.
دوست و دشمن معترف‌اند که او تاثیرگذارترین ژورنالیست ایران عهد پسا دوم خرداد است. نشریات و مجلاتی که آفرید الگویی برای سایر فعالان عرصه ژورنالیسم شد. یکی از واپسین بروندادهای ذهن و عاملیت خلاقش نیز هفنه‌نامه صداست که بی‌شک به عنوان یک هفته‌نامه از حیث وزانت و محتوا نظیر ندارد. او با مهرنامه، سیاست‌نامه، آسمان، صدا و ... سیاست‌ورزان و سیاست‌دوستان را سر سفره اصحاب دانش و دانشگاه در حیطه علوم انسانی نشانده است تا میدان‌داران عرصه عمومی با تغذیه از این سفره و نوشیدن از این بادی گره‌گشا کمتر گرفتار سراب‌ها و بیراهه‌های چپ‌گرایانه و رمانتیسیستی آیند.
قوچانی در عصری ژورنالیسم پیشه کرده که از سخت‌ترین و صعب‌ترین ادوار تاریخی برای پای گذاردن در این وادی است و پیش از این هشت نشریه‌اش را به مسلخ تنگ‌نظری برده است. در این بین هجمه‌ها و ناملایمت‌های زورپیشگانیکه مرعوب همه مظاهر توسعه‌اند و با به دست آوردن کوچک‌ترین مستمسکی بلادرنگ طومار این دست از نشریات را در هم می‌پیچند چندان جای عجب ندارد، لیکن ناراستی و نامهربانی پاره‌ای دوستان بسی جای تامل دارد. گه‌گاه حتی در ارائه بازخورد منفی از اصحاب ارتجاع نیز گوی سبقت را می‌ربایند و چنان سریع و عجولانه پا به عرصه تنقید می‌گذارند که گویی مدت مدیدی منتظر فرصتی بوده‌اند تا چنین کنند. به عنوان مثال در نمونه اخیر به صرف یک اقدام پیشگیرانه ساده برای ممانعت از مبتلا شدن نشریه صدا به سرنوشت نشریه آسمان که به حکم تجارب تلخ پیشین صورت داده است، نارواترین برچسب‌ها را به سمت او روانه داشته‌اند. از پی انتشار صد شماره از چنین نشریه پرحجمی که طبعا نمی‌تواند از خطای انسانی مصون بماند بی‌شک سهوی از او و همکارانش و پس از آن فعلی علی‌الظاهر نچندان خوشایند لیکن مصلحت‌اندیشانه سر زده است اما آیا در خور این همه عتاب و خطاب آن هم از جانب هم‌رزم‌های اردوگاه تساهل و مدارا است؟ عجبا که اگر منفعلانه به مسلخ رفتن نشریه‌ای که حاصل زحمات بسیار و میوه سال‌ها تجربه‌اندوزی و سختکوشی او و همکارانش است را به خاطر یک مطلب طنز به نظاره می‌نشست هم مورد هجمه تنزه‌طلبان و بیرون‌گودنشینان قرار می‌گرفت که چرا نشریه‌ای دیگر را نیز از دست داده است.
(شما هم اگر مایل به انتشار یادداشت خود در «مجمع دیوانگان» @Divanesara هستید، آن را به آدرس تلگرامی @ArmanParian ارسال کنید)
تاجزاده و منطق فاشیستی سیاست
#A081
آرمان امیری @ArmanParian – «کارل اشمیت»، چهره‌ای دوگانه در عالم سیاست و علوم دارد. نظرات او، شالوده اندیشه فاشیسم آلمانی بود و نقش مهمی در جنایات جنگ داشت. با این حال، اندیشه‌هایش از چنان قوام و انسجامی برخوردار بود که علی‌رغم نتایج فاجعه‌بار عملی، در حوزه دانشگاهی هنوز هم مورد توجه است.
تا پیش از اشمیت، تعریف سیاست به عنوان یک علم بسیار مبهم و مخدوش بود. ابهامی که هنوز هم باقی است اما اشمیت توانست برای نخستین‌بار ملاک‌های قابل تمیزی برای سیاست ارایه کند. او اعتقاد داشت همانطور که در حوزه‌های حقوق، اخلاق و اقتصاد، دوگانه‌هایی چون «قانونی/غیرقانونی»، «خوب/بد» و «سودده/زیان‌آور» وجود دارد، سیاست نیز باید معیار سنجش خودش را داشته باشد. در این راه دوگانه «دوست/دشمن» را معرفی کرد. اشمیت اصرار داشت تنها ملاکی که در مورد تصمیم سیاسی به حساب می‌آید افاقه و کارآمدی آن است: «کسی که تصمیم سیاسی می‌گیرد برای آنکه درست عمل کند باید ذهن خودش را از تمامی ملاحظات دست دوم (حقوق، اخلاق، اقتصاد و ...) پاک کند». پس از شناسایی «دشمن»، تنها هدفی که باقی می‌ماند تمرکز بر روی نابودی آن است، به ویژه با توسل به حد اعلای خشونت، یعنی جنگ.
نتایج ویرانگر نظرات اشمیت در پایان جنگ باعث نشد که این نگرش به کلی طرد شود. کاملا برعکس؛ خیلی زود حتی به مخالفان او نیز گسترش یافت و دست به دست و سینه به سینه انتقال پیدا کرد تا به ما رسید. لازم نیست یادآور شویم که کلیدواژه «دشمن» تا چه میزان در ادبیات سیاست‌مداران ما گسترش یافته و تکرار می‌شود. فقط باید دقت کنیم که این صرفا یک تشابه کلامی نیست. در پس این ادبیات، دقیقا همان اندیشه‌ای نهفته که به دوگانه قاطع اشمیتی ختم می‌شود: هرچیزی که بتوان برچسب دشمن یا ارتباط با دشمن بدان زد، مطلقا محکوم و شایسته نابودی است. در مقابل، ما و دوستان ما مطلقا بر حق و منزه از هرگونه خطا و اشتباهی هستیم.
کشور ما، اندیشمندان شناخته شده و نظریات منسجمی در زمینه اخلاق و علم سیاست معرفی نکرده است. با این حال، چهره‌های برجسته‌ای را در عرصه سیاست عملی می‌توانیم نام ببریم که به تنهایی از یک الگوی اخلاقی بارز پی‌روی کرده‌اند. برای مثال، می‌توان به منطق آیت‌الله منتظری در نواری که چند وقت پیش خبرساز شد اشاره کرد. جایی استدلال می‌کند «اگر کسی به شما بگوید که من آقای خمینی را قبول ندارم و این جمهوری اسلامی را هم که شما درست کردید قبول ندارم و به مسعود رجوی هم علاقه دارم، ولی می‌دانیم اگر ولش کنیم، می‌گوید من چنانچه بروم سلاح نمی‌گیرم با شما بجنگم» هیچ دلیلی برای تداوم بازداشت این شخص وجود ندارد. در واقع، آیت‌الله منتظری، بر خلاف اشمیت استدلال می‌کند صرف اینکه کسی دشمن ما باشد دلیل نمی‌شود که علیه او اقدامی غیراخلاقی انجام دهیم.
میرحسین موسوی، دیگر سیاست‌مدار تاثیرگذاری است که با شعار «ادب مرد، به ز دولت اوست» به صورت مشخص در مقابل گفتمان فاشیستی اشمیت قد علم کرد و اتفاقا مورد اقبال گسترده نیز قرار گرفت. اما در غیاب این چهره‌هاش شاخص، تنها پارادایمی که به صورتی همه‌جانبه در کشور ما تبلیغ می‌شود توانست از دایره محدود حکومتی عبور کرده و خود را به بخش گسترده‌ای از منتقدان حکومت نیز تعمیم دهد. بارزترین نمود این تعمیم نامیمون را می‌توان در مساله بحران سوریه دید.
مصطفی‌تاج‌زاده، به تازگی و در گفت‌وگویی با مجله «روبرو»، به انتقاد از شیوه مواجهه‌ای با بحران سوریه پرداخت که آشکارا تحت تاثیر سیاست اشمیتی قرار دارد. آقای تاجزاده، با انتقاد از استدلال «اگر در سوریه نجنگیم باید در ایران بجنگیم» می‌گوید: «استراتژی جنگ پیشگیرانه را اولین‌بار بوش مطرح کرد. بوش می‌گفت ما خارج از کشورمان می‌جنگیم تا درون مرزهای‌مان با ما نجنگند؛ ولی در حقیقت به نام پیشگیری از جنگ، جنگ راه انداخت». تاجزاده در ادامه به درستی انگشت خود را به سمت سویه‌های فاشیستی و نژادپرستانه این نگاه اشاره می‌رود و می‌گوید «پس اگر صدها هزار نفر در عراق یا سوریه کشته شوند، اهمیت زیادی ندارد، مهم آن است که در آمریکا کسی کشته نشود. به عبارت روشن‌تر، یک نوع نژادپرستی پشت استدلال جنگِ پیشگیرانه خوابیده است».
انتقاد از منطق «جنگ پیشگیرانه» و «جنگ نیابتی» پیش از تاجزاده نیز مطرح بود، با این حال گفتمان اخلاق سیاسی ما به شدت وابسته به شخصیت‌های تاثیرگذار سیاسی است. در شرایط حصرهای رسمی و نیمه‌رسمی که چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب را عملا از عرصه خارج کرده، باورمندان به گفتمان اخلاق سیاسی در موضع ضعف قرار گرفته‌اند. حال با بازگشت چهره شناخته شده‌ای همچون تاجزاده و شجاعت ایشان در انتقاد از بزرگترین پروپاگاندای فعلی حکومت، می‌توان امیدوار شد که از این پس، تفکر و منطق اشمیتی تنها صدای یکه‌تاز فضای سیاسی کشور نباشد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A081
آرمان امیری @ArmanParian – «کارل اشمیت»، چهره‌ای دوگانه در عالم سیاست و علوم دارد. نظرات او، شالوده اندیشه فاشیسم آلمانی بود و نقش مهمی در جنایات جنگ داشت. با این حال، اندیشه‌هایش از چنان قوام و انسجامی برخوردار بود که علی‌رغم نتایج فاجعه‌بار عملی، در حوزه دانشگاهی هنوز هم مورد توجه است.
تا پیش از اشمیت، تعریف سیاست به عنوان یک علم بسیار مبهم و مخدوش بود. ابهامی که هنوز هم باقی است اما اشمیت توانست برای نخستین‌بار ملاک‌های قابل تمیزی برای سیاست ارایه کند. او اعتقاد داشت همانطور که در حوزه‌های حقوق، اخلاق و اقتصاد، دوگانه‌هایی چون «قانونی/غیرقانونی»، «خوب/بد» و «سودده/زیان‌آور» وجود دارد، سیاست نیز باید معیار سنجش خودش را داشته باشد. در این راه دوگانه «دوست/دشمن» را معرفی کرد. اشمیت اصرار داشت تنها ملاکی که در مورد تصمیم سیاسی به حساب می‌آید افاقه و کارآمدی آن است: «کسی که تصمیم سیاسی می‌گیرد برای آنکه درست عمل کند باید ذهن خودش را از تمامی ملاحظات دست دوم (حقوق، اخلاق، اقتصاد و ...) پاک کند». پس از شناسایی «دشمن»، تنها هدفی که باقی می‌ماند تمرکز بر روی نابودی آن است، به ویژه با توسل به حد اعلای خشونت، یعنی جنگ.
نتایج ویرانگر نظرات اشمیت در پایان جنگ باعث نشد که این نگرش به کلی طرد شود. کاملا برعکس؛ خیلی زود حتی به مخالفان او نیز گسترش یافت و دست به دست و سینه به سینه انتقال پیدا کرد تا به ما رسید. لازم نیست یادآور شویم که کلیدواژه «دشمن» تا چه میزان در ادبیات سیاست‌مداران ما گسترش یافته و تکرار می‌شود. فقط باید دقت کنیم که این صرفا یک تشابه کلامی نیست. در پس این ادبیات، دقیقا همان اندیشه‌ای نهفته که به دوگانه قاطع اشمیتی ختم می‌شود: هرچیزی که بتوان برچسب دشمن یا ارتباط با دشمن بدان زد، مطلقا محکوم و شایسته نابودی است. در مقابل، ما و دوستان ما مطلقا بر حق و منزه از هرگونه خطا و اشتباهی هستیم.
کشور ما، اندیشمندان شناخته شده و نظریات منسجمی در زمینه اخلاق و علم سیاست معرفی نکرده است. با این حال، چهره‌های برجسته‌ای را در عرصه سیاست عملی می‌توانیم نام ببریم که به تنهایی از یک الگوی اخلاقی بارز پی‌روی کرده‌اند. برای مثال، می‌توان به منطق آیت‌الله منتظری در نواری که چند وقت پیش خبرساز شد اشاره کرد. جایی استدلال می‌کند «اگر کسی به شما بگوید که من آقای خمینی را قبول ندارم و این جمهوری اسلامی را هم که شما درست کردید قبول ندارم و به مسعود رجوی هم علاقه دارم، ولی می‌دانیم اگر ولش کنیم، می‌گوید من چنانچه بروم سلاح نمی‌گیرم با شما بجنگم» هیچ دلیلی برای تداوم بازداشت این شخص وجود ندارد. در واقع، آیت‌الله منتظری، بر خلاف اشمیت استدلال می‌کند صرف اینکه کسی دشمن ما باشد دلیل نمی‌شود که علیه او اقدامی غیراخلاقی انجام دهیم.
میرحسین موسوی، دیگر سیاست‌مدار تاثیرگذاری است که با شعار «ادب مرد، به ز دولت اوست» به صورت مشخص در مقابل گفتمان فاشیستی اشمیت قد علم کرد و اتفاقا مورد اقبال گسترده نیز قرار گرفت. اما در غیاب این چهره‌هاش شاخص، تنها پارادایمی که به صورتی همه‌جانبه در کشور ما تبلیغ می‌شود توانست از دایره محدود حکومتی عبور کرده و خود را به بخش گسترده‌ای از منتقدان حکومت نیز تعمیم دهد. بارزترین نمود این تعمیم نامیمون را می‌توان در مساله بحران سوریه دید.
مصطفی‌تاج‌زاده، به تازگی و در گفت‌وگویی با مجله «روبرو»، به انتقاد از شیوه مواجهه‌ای با بحران سوریه پرداخت که آشکارا تحت تاثیر سیاست اشمیتی قرار دارد. آقای تاجزاده، با انتقاد از استدلال «اگر در سوریه نجنگیم باید در ایران بجنگیم» می‌گوید: «استراتژی جنگ پیشگیرانه را اولین‌بار بوش مطرح کرد. بوش می‌گفت ما خارج از کشورمان می‌جنگیم تا درون مرزهای‌مان با ما نجنگند؛ ولی در حقیقت به نام پیشگیری از جنگ، جنگ راه انداخت». تاجزاده در ادامه به درستی انگشت خود را به سمت سویه‌های فاشیستی و نژادپرستانه این نگاه اشاره می‌رود و می‌گوید «پس اگر صدها هزار نفر در عراق یا سوریه کشته شوند، اهمیت زیادی ندارد، مهم آن است که در آمریکا کسی کشته نشود. به عبارت روشن‌تر، یک نوع نژادپرستی پشت استدلال جنگِ پیشگیرانه خوابیده است».
انتقاد از منطق «جنگ پیشگیرانه» و «جنگ نیابتی» پیش از تاجزاده نیز مطرح بود، با این حال گفتمان اخلاق سیاسی ما به شدت وابسته به شخصیت‌های تاثیرگذار سیاسی است. در شرایط حصرهای رسمی و نیمه‌رسمی که چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب را عملا از عرصه خارج کرده، باورمندان به گفتمان اخلاق سیاسی در موضع ضعف قرار گرفته‌اند. حال با بازگشت چهره شناخته شده‌ای همچون تاجزاده و شجاعت ایشان در انتقاد از بزرگترین پروپاگاندای فعلی حکومت، می‌توان امیدوار شد که از این پس، تفکر و منطق اشمیتی تنها صدای یکه‌تاز فضای سیاسی کشور نباشد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
👍1
سیاست «ویران‌گری»، جایگزین جدید «انقلابی‌گری»!
#A082
آرمان امیری @ArmanParian – چندی پیش در یک میهمانی دوستانه، تعدادی از حضار اصرار داشتند که احمدی‌نژاد بیشترین خدمت را به کشور کرده و بهترین گزینه برای تکرار ریاست جمهوری است. البته ابدا اعتقادی به پیشرفت کشور در دوره احمدی‌نژاد وجود نداشت. بلکه کاملا برعکس؛ دوستان خوشحال بودند که او کشور را تا مرز نابودی پیش برده است. عزیزان ما اعتقاد داشتند تنها راه نجات کشور این است که امثال احمدی‌نژاد همه چیز را نابود کنند تا نظام متلاشی شود و بعدش (دقیقا نمی‌دانم طبق چه فرمولی) ما و تمام مردم نجات پیدا کنیم.
شاید شما هم با استدلال‌های مشابهی از این دست مواجه شده باشید. منطقی که ممکن است به کنایه «اتوبوسی» خوانده شود؛ اما اگر بدانیم یکی از سرشناس‌ترین چهره‌های جهانی در حوزه فلسفه، جامعه‌شناسی و رسانه نیز دقیقا با شیوه‌ای مشابه به تحلیل انتخابات می‌پردازد، آن وقت مساله کمی جدی‌تر می‌شود.
«اسلاوی ژیژک» گلایه می‌کند که گاه به ناروا او را یک مدافع استالین می‌خوانند. هرچند به احتمال زیاد این اتهام به او وارد نیست، در هر صورت او را باید نسخه‌ای مدرن (یا حتی پست مدرن) و به روز شده از سنت چپ قلمداد کرد. اسلاف ژیژک رهایی و سعادت انسان‌ها را تنها از مسیر انقلابی‌گری میسر می‌دانستند. در عصری که انقلاب‌های کلاسیک چندان محتمل به نظر نمی‌رسد، شاید توقع می‌رفت انقلابیون پیشین به نسخه‌هایی معتدل‌تر گرایش پیدا کنند. ژیژک اما یکسره مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. استدلالی که او برای حمایت از دونالد ترامپ مطرح می‌کند، شباهتی به یک نسخه جدید از از انقلابی‌گری ندارد. بلکه بیشتر حکایت از نوعی تمایل به «ویران‌گری» دارد.
ژیژک اعتراف می‌کند که «من از ترامپ وحشت می‌کنم» و مدعی است که از خطرات بالقوه ریاست جمهوری ترامپ آگاه است. اما باز هم اصرار دارد که اگر آمریکایی بود به ترامپ رای می‌داد چرا که ترامپ قواعد نانوشته سیاست در آمریکا را به هم می‌ریزد! در مقابل ترامپی که نماد «به هم ریختن قواعد بازی» است، ژیژک، کلینتون را نامزد بانک‌داران و سرمایه‌داران معرفی می‌کند. یعنی دقیقا همان چیزی که نماد نظم کنونی آمریکا است. او در مجموع حفظ یا تداوم این نظم را «خطرناک‌تر» از به هم ریختن قواعد بازی می‌داند.
قطعا شمار آنان که نظم کنونی آمریکایی را نامطلوب دانسته و خواستار تغییر و یا دگرگونی کامل آن هستند کم نیست. «نوام چامسکی»، یکی از سرشناس‌ترین آنان است. آنارشیست برجسته آمریکایی که تمام عمرش علیه نظم سرمایه‌داری آن کشور قلم زده نیز خواستار یک تحول ریشه‌ای است؛ اما احتمالا تفاوت او با ژیژک در آن است که تا زمانی که اطمینان پیدا نکند مسیر انقلاب دقیقا به سمت همان مطلوبی است که می‌خواهد، ترجیح میدهد از ماجراجویی در ابعاد کلان پرهیز کند. پس فروتنانه مسیر اصلاحات گام به گام را در پیش می‌گیرد و از مخاطبان خود می‌خواهد علی‌رغم «نفرت»ی که از کلینتون دارند، در برابر خطر ترامپ به او رای دهند.
برای ژیژک اما حصول اطمینان از مسیر تحول چندان اهمیتی ندارد. اولویت ژیژک «به هم ریختن قواعد» است. مهم نیست که این به هم ریختگی، به دست افراطی‌ترین سیاست‌مدار راست‌گرایی رخ دهد که آشکارا سخنان نژادپرستانه بر زبان می‌راند. آنچه اهمیت دارد نفس «ویران‌گری» است.
به باور من، از ایران تا آمریکا، چه در برابر منطق پیشین «انقلابی‌گری» و چه در برابر اشتیاق جدید به «ویران‌گری»، همچنان فقط یک پاسخ اصیل، ریشه‌دار و قابل اتکا وجود دارد: «اصلاح‌طلبی». اگر تا دیروز، اصلاح‌طلبی باید در مقابل منطق «انقلابی‌گری» تاکید می‌کرد که «هیچ راه میان‌بر و مسیر یک شبه‌ای برای ساخت یک بنای عظیم وجود ندارد»، حالا در برابر منطق «ویران‌گری» باید استدلال کند که: «از دل هیچ ویرانه‌ای یک بنای آباد خارج نمی‌شود». هر دو را اگر بخواهیم با هم تلفیق کنیم، پاسخ همزمان اصلاح‌طلبی به «انقلابی‌گری و ویران‌گری» آن است که: «بناهای بزرگ را تنها با گذاردن خشت بر روی خشت باید ساخت، و تنها با تعویض صبورانه خشت با خشت اصلاح کرد».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A082
آرمان امیری @ArmanParian – چندی پیش در یک میهمانی دوستانه، تعدادی از حضار اصرار داشتند که احمدی‌نژاد بیشترین خدمت را به کشور کرده و بهترین گزینه برای تکرار ریاست جمهوری است. البته ابدا اعتقادی به پیشرفت کشور در دوره احمدی‌نژاد وجود نداشت. بلکه کاملا برعکس؛ دوستان خوشحال بودند که او کشور را تا مرز نابودی پیش برده است. عزیزان ما اعتقاد داشتند تنها راه نجات کشور این است که امثال احمدی‌نژاد همه چیز را نابود کنند تا نظام متلاشی شود و بعدش (دقیقا نمی‌دانم طبق چه فرمولی) ما و تمام مردم نجات پیدا کنیم.
شاید شما هم با استدلال‌های مشابهی از این دست مواجه شده باشید. منطقی که ممکن است به کنایه «اتوبوسی» خوانده شود؛ اما اگر بدانیم یکی از سرشناس‌ترین چهره‌های جهانی در حوزه فلسفه، جامعه‌شناسی و رسانه نیز دقیقا با شیوه‌ای مشابه به تحلیل انتخابات می‌پردازد، آن وقت مساله کمی جدی‌تر می‌شود.
«اسلاوی ژیژک» گلایه می‌کند که گاه به ناروا او را یک مدافع استالین می‌خوانند. هرچند به احتمال زیاد این اتهام به او وارد نیست، در هر صورت او را باید نسخه‌ای مدرن (یا حتی پست مدرن) و به روز شده از سنت چپ قلمداد کرد. اسلاف ژیژک رهایی و سعادت انسان‌ها را تنها از مسیر انقلابی‌گری میسر می‌دانستند. در عصری که انقلاب‌های کلاسیک چندان محتمل به نظر نمی‌رسد، شاید توقع می‌رفت انقلابیون پیشین به نسخه‌هایی معتدل‌تر گرایش پیدا کنند. ژیژک اما یکسره مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. استدلالی که او برای حمایت از دونالد ترامپ مطرح می‌کند، شباهتی به یک نسخه جدید از از انقلابی‌گری ندارد. بلکه بیشتر حکایت از نوعی تمایل به «ویران‌گری» دارد.
ژیژک اعتراف می‌کند که «من از ترامپ وحشت می‌کنم» و مدعی است که از خطرات بالقوه ریاست جمهوری ترامپ آگاه است. اما باز هم اصرار دارد که اگر آمریکایی بود به ترامپ رای می‌داد چرا که ترامپ قواعد نانوشته سیاست در آمریکا را به هم می‌ریزد! در مقابل ترامپی که نماد «به هم ریختن قواعد بازی» است، ژیژک، کلینتون را نامزد بانک‌داران و سرمایه‌داران معرفی می‌کند. یعنی دقیقا همان چیزی که نماد نظم کنونی آمریکا است. او در مجموع حفظ یا تداوم این نظم را «خطرناک‌تر» از به هم ریختن قواعد بازی می‌داند.
قطعا شمار آنان که نظم کنونی آمریکایی را نامطلوب دانسته و خواستار تغییر و یا دگرگونی کامل آن هستند کم نیست. «نوام چامسکی»، یکی از سرشناس‌ترین آنان است. آنارشیست برجسته آمریکایی که تمام عمرش علیه نظم سرمایه‌داری آن کشور قلم زده نیز خواستار یک تحول ریشه‌ای است؛ اما احتمالا تفاوت او با ژیژک در آن است که تا زمانی که اطمینان پیدا نکند مسیر انقلاب دقیقا به سمت همان مطلوبی است که می‌خواهد، ترجیح میدهد از ماجراجویی در ابعاد کلان پرهیز کند. پس فروتنانه مسیر اصلاحات گام به گام را در پیش می‌گیرد و از مخاطبان خود می‌خواهد علی‌رغم «نفرت»ی که از کلینتون دارند، در برابر خطر ترامپ به او رای دهند.
برای ژیژک اما حصول اطمینان از مسیر تحول چندان اهمیتی ندارد. اولویت ژیژک «به هم ریختن قواعد» است. مهم نیست که این به هم ریختگی، به دست افراطی‌ترین سیاست‌مدار راست‌گرایی رخ دهد که آشکارا سخنان نژادپرستانه بر زبان می‌راند. آنچه اهمیت دارد نفس «ویران‌گری» است.
به باور من، از ایران تا آمریکا، چه در برابر منطق پیشین «انقلابی‌گری» و چه در برابر اشتیاق جدید به «ویران‌گری»، همچنان فقط یک پاسخ اصیل، ریشه‌دار و قابل اتکا وجود دارد: «اصلاح‌طلبی». اگر تا دیروز، اصلاح‌طلبی باید در مقابل منطق «انقلابی‌گری» تاکید می‌کرد که «هیچ راه میان‌بر و مسیر یک شبه‌ای برای ساخت یک بنای عظیم وجود ندارد»، حالا در برابر منطق «ویران‌گری» باید استدلال کند که: «از دل هیچ ویرانه‌ای یک بنای آباد خارج نمی‌شود». هر دو را اگر بخواهیم با هم تلفیق کنیم، پاسخ همزمان اصلاح‌طلبی به «انقلابی‌گری و ویران‌گری» آن است که: «بناهای بزرگ را تنها با گذاردن خشت بر روی خشت باید ساخت، و تنها با تعویض صبورانه خشت با خشت اصلاح کرد».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara