یک گام عملی در مسیر گفت‌وگوی ملی
#A096

آرمان امیری @ArmanParian - سخنان امروز رهبری به نظرم از هر نظر پاسخ مناسبی به موج مطالبه «آشتی ملی» بود؛ اما برای توانایی در خوانش درست کلام ایشان دو پیش شرط لازم است: نخست اینکه ما اول تکلیف‌مان را با خودمان مشخص کنیم که مفهوم آشتی ملی و انتظاری که از آن داشتیم چه بود؟ دوم اینکه یاد بگیریم که هرکسی ادبیات خاص خودش را دارد و باید مفهوم او را از خلال ادبیات خودش استخراج کرد. نمی‌توانیم توقع داشته باشیم که کسی حرف باب میل ما را بزند و اتفاقا از ادبیات خود ما هم استفاده کند. صحبت در این زمینه را به نظرم در چند بند می‌شود خلاصه کرد:

۱- «آشتی ملی»، به معنای کنار گذاشتن اختلافات سیاسی و تشکیل «حاکمیت یک دست» نیست؛ که اگر بود خودش بزرگ‌ترین آفت برای سلامت سیاسی کشور می‌شد. «آشتی ملی» یعنی آنکه ما بتوانیم اختلافات سیاسی را از مسیر گفت‌وگو حل کنیم. پس بزرگ‌ترین گام در مسیر آشتی ملی این است که هر یک از طرفین عملا نشان دهند آمادگی گفت‌وگو را دارند. اینکه رهبری با این سرعت به طرح بحث آشتی ملی واکنش نشان داده و وارد گفت‌وگو شده‌اند خودش نشان می‌دهد بخش بزرگی از مطالبه محقق شده است.

۲- در مسیر گفت‌وگو و تفاهم سیاسی (و نه لزوما «توافق سیاسی») مخرب‌ترین موانع، برچسب‌هایی هستند که وضعیت را از حالت اختلاف به تخاصم تبدیل کرده و باب گفت‌وگو را مسدود می‌کنند. وقتی شما کسی را دیکتاتور یا قاتل بخوانی، مشخصا تکلیف را روشن کرده‌ای که به هیچ امکانی بجز حذف کامل طرف مقابل فکر هم نمی‌کنید. در فضای رسمی کشور نیز، کلیدواژه «فتنه» بزرگترین سد جناحی از حاکمیت بود در برابر شکل‌گیری گفت‌وگوی ملی. تا زمانی که یک جریان سیاسی «فتنه‌گر» خوانده شود طبیعتا هیچ بابی از گفت‌وگو شکل نخواهد گرفت. در سخنرانی اخیر رهبری، کلیدواژه «فتنه» کاملا حذف شده و این «بزرگترین» دستاوردی بود که امکان داشت از نخستین واکنش ایشان بتوان به دست آورد.

۳- طبیعتا رهبری نسبت به لفظ «آشتی ملی» واکنش نشان دادند. چطور می‌توان از رهبر یک نظام توقعی غیر از این داشت؟ آیا اساسا صلاح است که بالاترین مقام حقوقی کشور به صورت علنی بپذیرد کشور ما دچار بحران شکاف داخلی است؟ به نظرم ایشان به خوبی از در افتادن در این تله پرهیز کردند اما با تاکید بر اینکه ملت ما اصلا با هم قهر نیستند اصل بحث را تایید کردند. پیشنهاد شخصی من این است که از این پس، به جای ترکیب «آشتی ملی» از «گفت‌وگوی ملی» استفاده کنیم.

۴- در سخنان اخیر رهبری، تیزترین تیغ انتقاد به جانب گروهی است که حرکت روز عاشورا و امام حسین را نگه نداشته و اقدام به ضرب و شتم و خشونت کرده‌اند. طبیعتا بنده بر سر فاعل خشونت در روز عاشورا با ایشان اختلاف نظر دارم؛ اما بسیار خوشحال هستم که ایشان برای توافق روی «محکومیت» گزینه‌ای را روی میز گذاشته‌اند که هیچ کس در آن شکی ندارد: «توهین کننده به امام حسین» و «خشونت ورز» قطعا محکوم است و همه جناح‌ها بر سر این موضوع می‌توانند توافق کنند.

۵- در نهایت اینکه گفت‌وگو یک فرآیند یک روزه نیست. یک مسیر طولانی مدت و گام به گام است. همان طور که ما برای توافق با کشورهای جهان سال‌ها صبر کردیم و ده‌ها و صدها جلسه برگزار کردیم، برای مسائل داخلی خود نیز باید صبورانه و با حسن نیت به گفت‌وگو ادامه دهیم. خوشبختانه، به نظرم سخنان امروز رهبری نه تنها نقطه پایان مسیر گفت‌وگو نبود، بلکه ایشان حتی مسیر مورد انتظار برای بحث‌های آینده را هم مشخص کردند. ایشان در جایی از گروهی انتقاد کردند که «انتخابات بهانه است و اصل نظام هدف ماست». به نظرم انتقاد کاملا به جایی است. اصلاح‌طلبان خودشان بهتر از همه می‌دانند که این ایراد تا به حال چه ضرباتی به این جریان و البته به کلیت منافع ملی وارد کرده است. اینکه گروهی عملا صندوق رای را یکی از ابزارهای براندازی قلمداد می‌کنند. به نظرم رهبری حق دارد که از طرف مقابل طلب شفاف‌سازی در این مورد داشته باشد.

به باورم برای مشخص شدن یک الگوی عملی، خوشبختانه ما به مانند همیشه «سیدمحمد خاتمی» را داریم. عملکرد ایشان طی ۶ سال گذشته نمونه خوبی است که چطور می‌توان با حفظ مواضع و انتقادات، از مسیر اصلاح‌طلبی خارج نشد. از این نظر، ما شانس بزرگی داریم که کار را بسیار برایمان راحت‌تر کرده است.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

سنگ «حقانیت» این بار پیش پای «گفت‌وگوی ملی»
#N018
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

سنگ «حقانیت» این بار پیش پای «گفت‌وگوی ملی»
#N018

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - در مناظره‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری ۹۲ وقتی سعید جلیلی از چنین و چنان‌های خود و تیمش در سال‌ها مذاکرات هسته‌ای دفاع می‌کرد، ولایتی، یکی از قدیمی‌ترین دیپلمات‌های کشور اعتراض کرد که اصولا در مذاکرات به دنبال خواندن بیانیه فلسفی و اثبات حقانیت نیستیم. می‌رویم که معامله کنیم. مع ذلک دلواپس‌های داخلی برجام از یادآوری اسناد تاریخی حقانیت خود، از کودتا علیه مصدق گرفته تا حمایت آمریکا از جنبش سبز، کوتاهی نکردند.

هر چیزی جایگاهی دارد. مذاکره و گفتگو را برای نزدیک‌تر شدن اهداف و دیدگاه‌ها به یکدیگر انجام می‌دهند. اثبات حقانیت جایگاه دیگری دارد. در مذاکرات هسته‌ای اگر اثبات حق و حقیقت بدل به موضوع اصلی می‌شد، به جای میزهای مذاکره در ژنو و لوزان باید نتیجه را در دادگاه لاهه دنبال می‌کردیم. برای یک گفت‌و‌گوی ملی هم اثبات اشتباهات طرف مقابل، تهدید، تهمت و جستجوی حقانیت وضعیت را از مذاکره به دادخواهی تغییر می‌دهد.

در طول تاریخ هم نمی‌شود نمونه‌ای از مذاکره پیدا کرد که با پافشاری بر حق و باطل به نتیجه رسیده باشد. در واقع واضح است که پافشاری بر حق و باطل تا مرحله مقابله پیشروی می‌کند که در آن یکی از طرفین مغلوب و در نتیجه باطل می‌شود. دیگری هم مسلط می‌شود و طبعا راوی حقیقت. برخلاف مقابله و رویارویی، مذاکره جایگاه حق و باطل را مشخص نمی‌کند. همان‌طور که در مذاکرات هسته‌ای حق و باطل گم شده است. نتیجه مذاکرات هسته‌ای روایت طرفین از حقیقت را کاملا رد نمی‌کند، در حالی که هیچ‌کدام‌شان را تأیید هم نمی‌کند.

در کنار دلواپسان پیشین «برجام داخلی»، امروز گروهی دیگر «آشتی و گفت‌و‌گوی ملی» را بی‌فایده، ساده‌انگارانه و نالازم می‌دانند و دلیل‌شان هم خودداری رهبری از پذیرش موضع و نگاه به حق ایشان است. وضعیت را می‌توان دوباره به مذاکرات هسته‌ای تشبیه کرد. برای سال‌ها ایران بر یک پیش شرط ثابت برای شرکت در مذاکرات و قبول روند و نتیجه آن پافشاری می‌کرد: ۵+۱ می‌بایست حتما حق غنی‌سازی ایران را به رسمیت بشناسد. چرا؟ بجای آنکه درگیر مسائل حقوقی شویم، می‌توانیم پاسخ دهیم که چون کل برنامه هسته‌ای را با شعار «انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست» جلو برده بودند. به جای صحبت در مورد نتایج و عواقب و آنچه می‌بایست بدهیم و بگیریم، ما در آغاز کار تنها می‌خواستیم حقانیت خودمان را ثابت کنیم. در حالی که امروز، بعد از گذشت چندین سال‌، بدون کشتی گرفتن با حریف و محکوم کردن او در پیشگاه مردم و دولت‌های جهان به منظور خودمان که رفع تحریم‌ها بود رسیده‌ایم.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

ماجرای عجیب جدولی که جعبه سیاه بودجه کشور شده
#A098
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

ماجرای عجیب جدولی که جعبه سیاه بودجه کشور شده!
#A098

آرمان امیری @ArmanParian- این روزها «جدول شماره ۱۷ لایحه بودجه» به یکی از مباحث جنجالی بدل شده است. گروهی از نمایندگان اصلاح‌طلب خواستار حذف این جدول از لایحه شده‌اند و در مقابل صدای گروهی نیز به اعتراض بلند شده است. اما داستان این جدول پرمجادله چیست؟

طبیعتا لایحه بودجه را برای تقسیم منابع بیت‌المال میان نهادها و پروژه‌های دولتی تنظیم می‌کنند. با این حال بندی در بودجه وجود دارد با عنوان «کمک به اشخاص حقوقی غیردولتی». یعنی فهرستی از شرکت‌ها و نهادهای خصوصی که دولت از پول بیت‌المال به آن‌ها سهمی پرداخت می‌کند. بر چه اساس؟ کسی دقیقا نمی‌داند! یعنی در حال حاضر فهرست نهادهای غیردولتی که سهمی از بودجه دریافت می‌کنند و نام‌شان در همان جدول معروف شماره ۱۷ ذکر شده به ۶۰ نهاد می‌رسد اما هیچ‌کس نمی‌داند این نهادها بر اساس چه ضابطه‌ای معین شده‌اند؟

مجموع سهم این نهادها در لایحه بودجه امسال به بیش از ۲۷۶ میلیارد تومان می‌رسد. موافقان مدعی هستند که هدف از پرداخت این پول حمایت از «فرهنگ» است، اما مساله اینجا است که چون این نهادها خصوصی و غیردولتی هستند، دولت هیچ‌گونه اختیاری در مورد پی‌گیری عملکردشان یا نظارت بر هزینه‌کرد پول‌ها ندارد. در واقع، لایحه بودجه کشور که باید به صورت دقیق محل هزینه‌کرد بیت‌المال را مشخص کند تا قابل شناسایی و پی‌گیری باشد، در متن خود پذیرفته که چنین رقمی را به حساب نهادهایی واریز کند که مثل جعبه سیاه می‌مانند و هیچ نظارتی بر آن‌ها وجود ندارد.

طی چند سال گذشته، همواره عده‌ای از نمایندگان به چنین روالی در لایحه بودجه معترض شده‌اند. جالب اینکه این اعتراضات محدود به یک جریان سیاسی نبوده و در دوره‌های مختلف، نمایندگانی از جناح اصول‌گرا و اصلاح‌طلب در فهرست منتقدان قرار داشته‌اند. سال ۹۲ حتی کار تا بدان‌جا پیش رفت که «کمیسیون تلفیق» این جدول را از لایحه بودجه حذف کرد؛ اما وقتی لایحه به صحن علنی آمد، رییس مجلس دوباره آن را به لایحه اضافه کرد، به «غلام‌رضا مصباحی مقدم» (رییس کمیسیون تلفیق) اجازه سخنرانی نداد و در نهایت آن را با رای اکثریت به تصویب رساند.

در طول این سال‌ها نمایندگانی از جناح‌های سیاسی مختلف به چنین جدولی اعتراض کرده‌اند. در مجلس قبل مهدی کوچک‌زاده گفته بود «ملاک و معیار انتخاب این تعداد نهاد برای دریافت کمک‌های مالی نامشخص است. سؤال من این است که این ردیف بودجه، چرا به برخی افراد خاص تعلق می‌گیرد؟ نهاد یا مؤسسه مذبور ممکن است مبالغ دریافتی را برای خرید اتومبیل، خانه یا مواردی از این دست هزینه کند که در این صورت هم قابل‌حسابرسی و نظارت نیستند». احمد بخشایش‌اردستانی، دیگر نماینده اصولگرای مجلس هم گفته بود: «مگر چشم‌های بعضی‌ها روشن‌تر یا خونشان رنگین‌تر است‌ که شامل بودجه دولتی می‌شوند».

همچنین حجت‌الاسلام باقری، دیگر نماینده اصولگرای مجلس نهم، نیز در این‌باره گفته بود: «دریافت کمک‌های مالی این نهاد‌های غیردولتی «بی‌انضباطی مالی» ایجاد می‌کند،‌ گرچه مبالغ آن کم و اندک باشد اما سبب رشد فزاینده‌ این نهادها در سالیان آینده می‌شود. اگرچه برخی از آنها فعالیت‌های پ‍ژوهشی و کاربردی و فرهنگی خوبی انجام می‌دهند اما صحبت ما با مؤسساتی است که توسط افراد و برخی سیاسیون اداره می‌شوند و بودجه فرهنگی می‌گیرند و صرف فعالیت‌های سیاسی می‌کنند».

حالا امسال نوبت به «محمود صادقی» رسیده تا پی‌گیر حذف جعبه سیاه بودجه شود. آقای صادقی تصویر نامه درخواست حذف این جدول را با امضای ۳۰ نماینده دیگر در حساب توییتر خود منتشر کرده است. به این بهانه بد ندیدیم که خلاصه بسیار کوتاهی از برخی نهادهای خصوصی که از این طریق بودجه دولتی می‌گیرند را مرور کنیم:

-دانشگاه امام صادق: زیر نظر بیت آیت‌الله مهدوی کنی
-موسسه اسراء: زیر نظر آیت‌الله جوادی آملی
-پژوهشکده تاریخ اسلام: حجت‌الاسلام هادی خامنه‌ای
-بنیاد حکمت صدرا: حجت‌الاسلام محمد خامنه‌ای
-دانشگاه عدالت: آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی
-بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج): حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی
-مؤسسه پرتو ثقلین: آیت‌الله مدرسی‌یزدی (عضو شورای نگهبان)
-هیأت رزمندگان اسلام: توسط جمعی از مداحان تهران نظیر منصور ارضی، سعید حدادیان و محمود کریمی تاسیس شده است
-مؤسسه فرهنگی ترجمان وحی: رئیس هیأت‌مدیره آن «نصرالله چمران» برادر شهید مصطفی چمران است
-مؤسسه آینده روشن: با محوریت مهدویت و موعودگرایی که با آغاز دولت نهم تأسیس شد و همایش بین‌المللی دکترین مهدویت توسط این مؤسسه در سال ٨٤ و با سخنرانی احمدی‌نژاد برگزار شده بود.

کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara

شأن روحانیت
#A099
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

شأن روحانیت
#A099

آرمان امیری @ArmanParian- در بخشی از حکم «احمد منتظری» آمده است «نظر به اینكه مجموع اقدامات متهم خلاف شأن روحانیت تشخیص داده شد، متهم را به خلع لباس روحانیت محكوم می‌نماید».

من نمی‌دانم که از منظر دادسرای محترم ویژه روحانیت، مصداق «شأن روحانیت» چیست و چه اعمالی با آن در تضاد قرار می‌گیرد؛ اما در ذهن خودم که تاریخ ایران معاصر را مرور می‌کنم، چند روحانی برجسته را به یاد می‌آورم که تمامی تاریخ‌دانان و صاحب‌نظران، بر سر شأن، احترام و شرافت‌شان متفق‌القول هستند.

نخست «میرزای شیرازی» بود که وقتی احساس کرد قاجار چوب حراج به منافع ملی زده، حکم به تحریم تنباکو داد و جنبشی را پایه گذاشت که می‌دانیم. همان زمان بودند توجیه‌گرانی که مدعی بودند تضعیف دولت ام‌القرای تشیع، بیضه اسلام را به خطر می‌اندازد؛ اما میرزای شیرازی نظرش این بود که اگر خطری کشور و مسلمانان را تهدید کند، فساد و وادادگی حکومت است؛ نه اعتراض به آن فساد.

بعدی «مدرس» بود. کسی که خودش یک زمانی اقتدار و نظم رضاخانی را به مصلحت کشور دانسته بود و از او حمایت می‌کرد. یک زمان دیگری که به نظرش استبداد رضاشاهی زیان‌بار آمد، در انتقاد و مخالفت تردید نکرد. طبیعتا بر هم زننده امنیت ملی شناخته شد و در نهایت جان‌اش را بر سر شجاعت‌ش گذاشت، اما نام‌اش ضرب‌المثل و نماد آبرو و شرف نمایندگی مجلس شد.

دیگری، «پدر طالقانی» بود که دوست و دشمن بر صداقت، سلامت، انصاف و رواداری‌اش معترف بودند. با این حال، رواداری و اخلاق بزرگ‌منشانه‌اش ابدا جلودار زبان تیز، صریح و گزنده‌اش نبود. پنهان‌کاری و لاپوشانی را به هیچ وجه بر نمی‌تابید و تا پایان عمر، فارغ از مرزبندی‌های سیاسی و عقیدتی، سنگ‌صبور هرآنکسی باقی ماند که مورد ظلم قرار گرفته بود.

تمامی این اسامی، یک وجه اشتراک دیگر هم داشتند. تا وقتی زنده بودند، از محبوبیت و عزت و احترام فراوان برخوردار بودند. ولی یک نفر دیگر بود که در زمان حیات‌ش، انواع و اقسام بی‌مهری‌ها و ناجوان‌مردی‌ها را به چشم دید. «حسینعلی منتظری» که چهره‌اش برای سال‌ها تحت تبلیغاتی مسموم مخدوش شده بود. آنکه به نماد «ساده‌لوحی» شهرت یافت و نه فقط از جانب کانون قدرت، بلکه از جانب بسیاری از شهروندان هم طرد شد. اسامی و عناوینی از شخصیت‌‌های کارتونی برایش انتخاب می‌کردند و دست‌مایه جوک‌هایی گاه سخیف می‌شد. فقط گذشت زمان توانست به همه بفهماند که او که بود؛ چه کرد؛ کجا ایستاد؛ در برابر چه ایستاد و برای ایستادگی‌اش پشت‌پا به چه زد.

با احترام تمام به بسیاری از دیگر روحانیون شریف و آبرومند تاریخ این کشور، این فهرست کوتاه برای من تمام آن چیزی است که می‌تواند «شأن روحانیت» خوانده شود. آبرو و شرافت یک صنف. سند روسفیدی‌اش، علی‌رغم تمام لکه‌هایی که بر دامن‌اش می‌افتد. به ویژه مرحوم منتظری که حتی فراتر از یک صنف، سند افتخار انسانیت است. اثباتی بر آنکه بشر هنوز می‌تواند به چنان آزادگی و شأنیتی برسد که در یک قدمی قدرت مطلق، به جهان و تعلقات‌اش پشت پا بزند.

حال من نمی‌دانم که آقایان در پرونده احمد منتظری چه دیده‌اند؛ اما آنچه که به ما رسید و شاهد و ناظرش بودیم، فقط نشانه دیگری بود از تداوم همان مسیر پیشین. همان مسیری که تاریخ به سربلندی‌اش گواهی می‌دهد. احمد منتظری، در همان مسیر پدر قدم گذاشته و برای من مصداق تمام عیاری به حساب می‌آید نه فقط از «شأن روحانیت»، که از شأن و شرف انسانی.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

عواقب حفظ امنیت در خاک دیگری
#N019
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

عواقب حفظ امنیت در خاک دیگری
#N019
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - تقریبا دو سال پیش جواد ظریف در اظهار نظری کاملا درست اشاره کرد که اولویت سیاست خارجی ایران تفاهم با کشورهای منطقه است. با این حال، در دو سال گذشته ما در اکثر مواقع به جای تفاهم، در موضع رویارویی با کشورهای منطقه قرار داشته‌ایم و اولویت سیاست خارجی ما، دخالت در امور داخلی کشورهای منطقه از جمله سوریه، یمن و بحرین بوده است. گفتنی نیست که این دخالت به انواع و اقسام دلایل مجهز است: دخالت متقابل سایر کشورها،‌ افزایش و حفظ عمق استراتژیک، و یا حفظ امنیت و ناموس در کشوری که حتی همسایه ما نیست. چند شب پیش، پرفسور مرندی، استاد دانشگاه تهران در گفتگو با برنامه هاردتاک بی.بی.سی، حمایت از حوثی‌ها در یمن را حق طبیعی ایران می‌دانست چرا که «منصور هادی» به وعده خود برای کنار رفتن از قدرت عمل نکرده است! دخالت در سرنوشت کشوری دیگر ربطی به مشروعیت حاکم آن کشور ندارد. چرا که در آن صورت دخالت ما در سوریه برای حفظ اسد که رهبری خون‌ریز و نامشروع است با حمایت از انقلابیون مسلح یمن که خواستار پایان حکومت نامشروع منصور هستند، همخوانی ندارد. به زعم ما دخالت در امور کشورهای منطقه، همواره گناه عربستان، ترکیه و آمریکا بوده است.

سال پیش در نشست سازمان همکاری‌های اسلامی، بیانیه‌ای نوشته شد که ایران و حزب‌الله را به دخالت در امور سایر کشورها متهم می‌کرد. پیروزی ایرن در آن نشست موافقت مصر با قرائت نشدن چنین بیانیه‌ای بود. همان زمان، ایران مشغول آزمایش موشک بالستیکی با نوشته‌ای عبری مبنی بر نابودی اسرائیل بود. نتیجه سیاست خارجی ایران در این مدت، مواضع نیروهای متخاصم را به هم نزدیک‌تر کرده است. نتانیاهو در دیدار با ترامپ به همان موشکی اشاره می‌کند که جواد ظریف آن را وسیله‌ای دفاعی می‌دانست: «وزیر خارجه ایران می گوید موشک های ایران علیه کسی نیست بعد روی موشک‌ها به زبان عبری می نویسند که خواهان نابودی اسرائیل هستیم.» (https://goo.gl/TI1VS8)

چند روز بعد در کنفرانس امنیتی مونیخ، وزیر جنگ اسرائیل هم مدعی می‌شود که «برای اولین بار از زمان 1948، جهان عرب یک صدا شهادت می‌دهد ایران اولین تهدید برای آنهاست و اسرائیل یا صهیونیسم دیگر تهدیدی به حساب نمی‌آیند.» عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان، ایران را به حمایت از تروریسم و دخالت در امور سایر کشورها متهم می‌کند: «ایران همچنان بزرگترین حامی دولتی تروریسم است. ایران به دنبال صادر کردن انقلاب است و مفهوم تابعیت را قبول ندارد. آنها با دخالت در لبنان، سوریه و ... نشان دادند که به اصل عدم دخالت در امور سایر کشورها باور ندارند و با حمله به سفارتخانه‌ها نشان دادند که به قوانین بین‌المللی اهمیتی نمی‌دهند. ایران در یمن، بخشی از مشکل است نه راه حل. 2000 سال است که ایران کوچکترین نقشی در ساخت یمن نداشته، آنجا چه می‌کند؟» حتی وزیر امور خارجه ترکیه فراموش نمی‌کند یادآور شود: «ایران با سیاست تبعیض مذهبی خود در کشورهای منطقه تفرقه ایجاد می‌کند.» (https://goo.gl/OVUHk3)

به نظر می‌رسد حتی متحد استراتژیک ایران، روسیه نیز نمی‌تواند اهمیت عمق استراتژیک ایران را بپذیرد و با اسرائیل همبستگی بیشتری احساس می‌کند. معاون وزیر امور خارجه روسیه به تازگی گفته است: «من ترس اسرائیل از حضور حزب‌الله و سپاه پاسداران در سوریه را درک می‌کنم، و البته شما می‌ترسید که آنها بعد از جنگ در سوریه نیز در آنجا بمانند.» اما او دوشنبه، با تأکید بر اینکه ایران و حزب‌الله بعد از جنگ سوریه را ترک می‌کنند، خیال اسرائیل را راحت کرده است. (https://goo.gl/YdFkoV) با این اوصاف تنها یک پرسش باقی می‌ماند. در منطقه‌ای که اسرائیل و اعراب در مقابل اقدامات ما بهانه پیدا کرده‌اند تا متحد شوند و روسیه، متحد مثلا استراتژیک ما نیز وضعیت آنان را درک می‌کند، سیاست خارجی ایران از دو سال پیش تا به امروز به حفظ امنیت ملی پرداخته یا آن را به خطر انداخته است؟
.
کانال «مجمع دیوانگان» @DivaneSara

غرب‌زدگی پنهان
#A100
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

غرب‌زدگی پنهان
#A100

آرمان امیری @ArmanParian- نخست:
خاتمی پیام‌های مستقیم و غیرمستقیمی به رهبری نظام می‌فرستد. از فحوای کلام‌اش بر می‌آید که گوشه چشمی به اوضاع جهانی دارد. خطرات بین‌المللی را دیده، تغییرات جهان را درک کرده و حالا راه حل را در گفت‌وگو و آشتی ملی می‌بیند. روی سخن او به داخل است و می‌خواهد از درون به سمت بیرون حرکت کند.

محمود احمدی‌نژاد اما برای ترامپ نامه می‌نویسد. متن نامه دستور العمل بلند بالایی است به سبک نصیحت‌های پدرانه. احمدی‌نژاد دم از دلسوزی برای مردم آمریکا می‌زند و می‌خواهد مشکلات جهان را با نصیحت ترامپ حل کند.

قول معروفی است که می‌گوید «جهانی بیندیش و بومی رفتار کن». (Think globally, act locally) به نظر می‌رسد طراح ایده «گفت‌وگوی تمدن‌ها» از همین روال پیروی می‌کند. تغییرات جهان را می‌بیند، اما نقطه عزیمت عمل را در داخل کشور و با ساز و کارهای بومی پی‌می‌گیرد. احمدی‌نژاد اما نسخه کاملا متفاوتی است. به نظر می‌رسد او «بومی می‌اندیشد» و اتفاقا می‌خواهد «جهانی رفتار کند». نهایت آنچه از درک مدیریت بروز داده، نسخه‌های پدربزرگانی است که کودکان را به راه صلاح می‌خوانند. با همین نسخه می‌خواهد به سراغ سردمداران بزرگ‌ترین کشورهای جهان برود.

دوم:
به باورم، «غرب‌زدگی»، به دو دلیل از مخرب‌ترین برچسب‌ها در تاریخ سیاست و روشنفکری ما بوده است. نخست از آنجا که هرگونه برچسب‌زنی، سد راه گفت‌وگو و درک متقابل است؛ اما این جنبه فعلا موضوع بحث من نیست. اشاره من به دلیل دوم است. آنجا که این برچسب معمولا وارونه به کار می‌رود! یعنی اتفاقا غرب‌زده‌ترین افراد و مقهورترین اندیشه‌ها در برابر عظمت جهان غرب، در نوعی فرار به جلو، دیگران را مدام به غرب‌زدگی متهم می‌کنند.

از نگاه من، غرب‌زدگی به معنای آشنایی با اندیشه و مظاهر جهان غرب نیست. آشنایی، مطالعه و مواجهه، همه شرط عقل هستند. آنکه از این مواجهه می‌گریزد انسان ترس‌خورده‌ای است که گوش‌هایش را می‌گیرد مبادا آنچه که می‌شنود حکایت از ضعف و عقب‌افتادگی‌اش باشد. آنکه به خودش، سنت‌اش، تاریخ‌اش و اندیشه‌اش تسلط دارد و بدان می‌بالد، از مواجهه با حرف جدید و سنت جدید هراسی ندارد. می‌شنود، نقد می‌کند، نقد می‌شود. در نهایت از نتایج این مواجهه بهره‌مند می‌شود اما همچنان به دنبال مسیر خود و مسائل خود می‌رود.

در کشور ما یک جریان فکری وجود دارد که سال‌ها است به صورت متقابل مشغول مطالعه اندیشه غرب و تاریخ سنت ایرانی است. دغدغه این جریان، «دلایل عقب‌افتادگی ایران» است. نشانه آشکار آن نیز مسائلی است که انتخاب می‌کنند. پرسش‌هایش همواره در مورد مسائل و دغدغه‌های ملی است. اینکه چرا ما فقیر داریم؟ چرا مشکل فرهنگی داریم؟ چرا درست رانندگی نمی‌کنیم؟ چرا اینقدر فساد داریم؟ چرا اینقدر بی‌عدالتی و نارضایتی داریم؟ طبیعتا در جست‌وجوی پاسخ این سوالات، مراجعه‌ای هم به تجربه کشورهای موفق جهان می‌کند و آنچه مفید بداند اقباس می‌کند؛ اما محوریت روی‌کردش همچنان نیازهای داخلی است. این جریان، می‌خواهد ایرانی بسازد که «عصاره فضایل جهان» باشد.

یک جریان دیگر هم وجود دارد که اتفاقا بیش از همه و به صورت مداوم جزییات وقایع جهان غرب را رصد می‌کند. با این تفاوت که اولا از سطح پوسته و ظواهر فراتر نمی‌رود. (مثلا نوع پوشش زن اروپایی را «فساد» می‌خواند و دل خوش می‌کند که زیر سایه حجاب اجباری‌اش همه چیز در امن و امان است) در ثانی اساسا به دنبال نکات مثبتی برای بهره‌مندی نیست. بلکه فقط نکات منفی غرب را می‌جوید تا از آن‌ها توجیهی برای وضعیت خود بسازد. می‌گردد تا شاهدی پیدا کند که در غرب هم فقیر هست. در غرب هم فساد هست. در غرب هم بی‌عدالتی و جنایت هست. طبیعتا محصول کار اینان هیچ نخواهد بود بجز کشوری که «عصاره رذایل جهانی» باشد.

سوم:
در چهارچوب نوشته‌های وبلاگی و فضای مجازی فرصت کار علمی و تحقیقی وجود ندارد. اما به نظرم یک موضوع تحقیق جالب می‌تواند آن باشد که ببینیم در گفتار و تحلیل کدام جریان به صورت مداوم رد پای غرب و آمریکا و اسراییل دیده می‌شود؟ مثلا ده سخنرانی از سیدمحمد خاتمی را فهرست کنیم ببینیم موضوع سخنرانی چیست؟ دغدغه چیست؟ مشکل را از چه می‌بینید و راه حل را در کجا جست‌وجو می‌کند. بعد چند چهره دیگر که خود را غرب‌ستیز دانسته و مدام دیگران را غرب‌زده می‌خوانند انتخاب کنیم. ببینیم آیا حتی یک سخنرانی دارند که بخش عمده‌ای از آن مشغول پرداختن به غرب نباشد؟ آیا در ته ذهن‌شان هم ممکن است مساله‌ای ملی مطرح باشد که باید به شکل بومی و ملی بدان پرداخت؟ یا تمام فکر و ذکرشان حل مشکلات جهان است، یا مقهور عظمت غرب هستند که گمان می‌کنند جزیی‌ترین مسائل داخلی ما نیز حتما توطئه غربی‌هاست.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

لمپن یا مستضعف
#A101
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

لمپن یا مستضعف
#A101

آرمان امیری @ArmanParian- «لمپن» به صورت عامیانه و روزمره تعبیر شناخته‌شده‌ای است؛ اما در حالی‌که معمولا در تشخیص مصادیق آن مشابه عمل می‌کنیم، پای تعریف که برسد شاید دقیقا نتوانیم توضیح بدهیم که ویژگی‌های لمپن چیست. به گمان من، لمپن به صورت هم‌زمان دارای دو وجه فرهنگی و اقتصادی است. هر دو وجه، در همسایگی یک نمونه مشابه دیگر قرار دارد: «مستضعف»!

لمپنیسم فرهنگی
هر آدم بی‌سواد یا تحصیل نکرده‌ای لزوما لمپن نیست. بسیاری از ایرانیان «مستضعف فرهنگی» هستند. در کشوری که تاریخ مدارس مدرن‌اش به زحمت به ۱۰۰ سال می‌رسد، علم و دانش هرچند مورد ستایش است، اما لزوما گستردگی کافی ندارد. ترکیب «کم‌سوادی» با «ستایش سواد» به نظر من مصداق «استضعاف فرهنگی» است. یعنی بسیاری از پدران و مادران ما فرصت و امکانات تحصیل را نداشته‌اند. (اگر بگویم پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها شاید راحت‌تر مصادیق‌اش را پیدا کنید) با این حال، اکثرا دوست دارند که فرزندان‌شان خوب درس بخوانند و به مدارج عالی تحصیلی برسند. کشاورز یا کارگر زحمت‌کشی که خودش بیشتر کار می‌کند به امید اینکه فرزندان‌ش بتوانند تحصیل کنند بارزترین مصادیق این مستضعفان فرهنگی هستند. جبر روزگار، فقر اقتصادی و کمبود امکانات فرهنگی آن‌ها را در مضیغه نگه داشته، اما احترام و علاقه‌شان به دانش و فرهنگ را زایل نکرده است. به قول شاعر، اینان مصداق «آنکس که نداند و بداند که نداند» هستند.

در نقطه مقابل، لمپن فرهنگی کسی است که سواد، تحصیلات و فرهنگ را خفیف می‌شمارد. به بی‌سوادی خودش افتخار می‌کند. مصادیق دانش را ادا و اطوار می‌خواند. هنر فاخر را بی‌معنا می‌داند و از به تصویر کشیدن سلیقه مبتذل خود ابایی ندارد. «روشنفکرستیزی» بارزترین نشانه لمپن فرهنگی است. او به صورت مداوم روشنفکری را در معنایی کنایی و به قصد تحقیر و تمسخر به کار می‌برد و رعایت ادب و آدام اجتماعی را به استهزاء می‌گیرد. هرآن دستاورد انسانی و اخلاقی که بشریت به مدد صدها سال تلاش و ای بسا هزینه کسب کرده را دقیقا با همان برچسب «روشنفکربازی» انکار می‌کند. (می‌خواهد نفی نژادپرستی باشد یا ضرورت احترام به حقوق اقلیت‌ها یا پذیرش تکثر عقاید و اندیشه‌ها) به قول شاعر، او مصداق «آنکس که نداند و نداند که نداند» است.

لمپنیسم اقتصادی
جنبه اقتصادی لمپنیسم، بر خلاف جنبه فرهنگی‌اش مغفول مانده و کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. تشخیص آن نیز دشوارتر است. اینبار نیز می‌توان از تعبیر «مستضعف اقتصادی» کمک گرفت. یعنی کسی که مورد ستم واقع شده و از پس بی‌عدالتی‌های اجتماعی با فقر دست و پنجه نرم می‌کند. مستضعف اقتصادی، مظلوم است و نیازمند دادستانی؛ اما مرز باریک و ظریفی بین «مظلوم» با «قهرمان» یا «مقدس» وجود دارد. هرآنکس که مظلوم است مستحق یاری است، اما لزوما مقدس نیست.

در مثل می‌گوییم که «ندانستن عیب نیست...»؛ اما اگر به دام «ندانستن افتخار» است بیفتیم آن وقت مشخصا مرز مستضعف فرهنگی را به سمت لمپنیسم طی کرده‌ایم. درست به همین صورت، در زمینه اقتصادی نیز اگر از مرز «فقیر بودن عیب نیست» به دام «فقیر بودن افتخار است» بیفتیم، مرز استضعاف اقتصادی را به سمت «لمپنیسم اقتصادی» طی کرده‌ایم. بسیاری از هم‌وطنان، همچنان خاطره سال‌های نخست انقلاب را در ذهن دارند که گفتمان دفاع از مستضعفان به آنجا رسید که جوراب پاره و لنگه‌به‌لنگه مایه افتخار شد. گویی فقیر بودن سند شرافت بود و افراد برای کسب مدال افتخارش رقابت می‌کردند.

طبیعتا وقتی فقر به افتخار بدل شود، ثروتمند شدن نیز به ضد ارزش بدل می‌شود. (طبیعتا اینجا منظورم گروهی که از رانت‌خواری و فساد اقتصادی ثروت اندوخته‌اند نیست) در حالی که کار کردن، زحمت کشیدن، تولید کردن و کارآفرینی کردن، در هر دین و آیینی و مرام و مسلکی، و با هر عقل و منطقی امری قابل ستایش و افتخارآفرین است. لمپنیسم اقتصادی، وضعیتی است که در آن «فقیر بودن» افتخار است و «میلیاردر بودن» نوعی اشاره تحقیرآمیز! گویی فرد میلیاردر مترادف است با انسانی فاقد ارزش‌های اخلاقی و در مقابل فقرا همگی واجد شرافت و سلامت نفس و اخلاق حسنه هستند. مساله‌ای که اتفاقا علوم اجتماعی و روان‌شناسی حکم به خلاف آن می‌دهند. متاسفانه، فقر و نابرخورداری به تامین نشدن نیازهای اولیه بشری می‌انجامد که گاه با بروز ناهنجاری‌های اخلاقی و رفتاری همراه است. حتی در روایات اسلامی نیز از قول امیرالمومنین داریم که «اگر فقر از دری وارد شود، ایمان از در دیگر خارج می‌شود».

ترکیب «لمپنیسم فرهنگی» با «لمپنیسم اقتصادی» دقیقا همان خطر «پوپولیسم» است. یعنی فراهم کردن بستری که شیادترین افراد بتوانند از آن سوء استفاده کنند و سرنوشت کشور را به مخاطره بیندازند. اولی فرهنگ و اخلاق ملی ما را تهدید می‌کند و دومی ما را به سمت کشوری فقیر، ناکارآمد، غیرمولد و محتاج سوق خواهد داد.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

اصلاح‌طلبان و خطر سقوط پشتوانه مردمی
#A102
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

اصلاح‌طلبان و خطر سقوط پشتوانه مردمی
#A102

آرمان امیری @ArmanParian- با طرح بحث آشتی‌ و گفت‌وگوی ملی، دغدغه‌ای مطرح شد که آیا با این سیاست، اصلاح‌طلبان پایگاه اجتماعی خود را از دست نمی‌دهند؟ نزدیک شدن به موعد انتخابات هم اهمیت این دغدغه را دو چندان ساخته است. من گمان می‌کنم اگر هرچه سریع‌تر شاهد تغییر در رفتار و روی‌کرد اصلاح‌طلبان نباشیم، اتفاقا خطر سقوط پایگاه اجتماعی بسیار جدی است.

پس از وقایع سال ۸۸ و برخوردهای حکومت، بخش قابل توجهی از شهروندان و حتی جامعه نخبگان، هرگونه دوری از ساختار رسمی قدرت را به معنای نزدیک شدن به مردم تلقی می‌کردند. شعار «یا با اونا یا با ما» هرچند در ظاهر یک مخاطب خاص داشت، اما از شکاف عمیق معترضان با هسته قدرت خبر می‌داد. انتخابات سال ۹۲ صرفا شبیه یک آتش‌بس موقت بود که کشور از وضعیت بحرانی خارج شود؛ اما شکاف قبلی جبران نشد.

اینجا با یک جریان سوم مواجه هستیم. جریان سیاسی اصلاح‌طلبان که بخش عمده‌ای از بدنه اجتماعی‌اش به معترضان پی‌وست، هرچند کاملا با آن منطبق نبود. تلاش اصلاح‌طلبان برای بازگشت به ساختار رسمی قدرت به همان اندازه بدیهی است که نگاه تردیدآمیز بدنه اجتماعی طبیعی است. بدنه اجتماعی می‌خواهد بداند: هدف از گفت‌وگوی ملی چیست؟ این تلاش برای بازگشت به قدرت به چه معنا است؟ چه سودی برای جامعه دارد؟ آیا تمام مساله صرفا فرصت‌طلبی یک گروه خاص برای بهره‌مندی از مزایای قدرت نیست؟

بدین ترتیب، من برای اصلاح‌طلبان یک پروژه دو وجهی قائل هستم. وجه نخست این پروژه، اعتمادسازی در دل حاکمیت و تلاش برای سهم‌خواهی هرچه بیشتر از قدرت است. وجه دوم اما استحکام پیوندهای این جریان با پشتوانه‌های اجتماعی است. جایی که آن دغدغه دوباره معتبر و تعیین‌کننده می‌شود.

همه می‌دانیم که در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری نه اصلاح‌طلبان قدرت مانوری دارند و نه بدنه اجتماعی آن‌ها جرات ریسک کردن. بی‌تردید باید از دولت روحانی حمایت کنیم. ادعاهایی همچون «حمایت مشروط» هم صرفا بازی کلامی است و موضوعیتی ندارد، اما به صورت هم‌زمان انتخابات شورا هم برگزار می‌شود. نهادی که قبلا ثابت کرده می‌تواند روسای جمهور آینده را تعیین کند.

من به عنوان یک شهروند و عضوی ساده از بدنه اجتماعی اصلاحات می‌خواهم بدانم برآیند عملکرد اصلاح‌طلبان شورا یا اصلاح‌طلبان مجلس چه بوده؟ مساله هم اصلا افراد نیستند. می‌خواهم بدانم تفاوت منش و رویه این جریان سیاسی با جناح رقیب‌اش بالاخره کجا نمود پیدا می‌کند؟ آیا اصلاح‌طلبان بالاخره خود را ملزم به پاسخ‌گویی در مورد کارنامه نمایندگان‌شان می‌دانند؟

بدون تعارف و صریح عرض می‌کنم که حضور چهره‌هایی مثل دکتر عارف، دست‌کم برای بخش عمده‌ای از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی به دست‌مایه جوک بدل شده‌اند. گویا اینان به گونه‌ای از سیاست اعتقاد دارند که در آن رای‌دهندگان صاحبان اصلی کشور نیستند. جامعه، مصداق گوش نامحرم دارد. مصلحت آن است که امثال دکتر عارف به کرسی قدرت تکیه بزنند اما برای پرهیز از جنجال یا مدام سکوت کنند یا هرآنگونه که خود صلاح می‌دانند (و ما نمی‌دانیم چیست) در پشت پرده گپ و گفت‌هایی انجام دهند. این شیوه ریش‌سفیدی بزرگان در تاریخ ما عمر هزاران ساله دارد، اما وقتی از اصلاح‌طلبی سخن می‌گوییم طبیعتا جامعه را به شکل متفاوتی از دوگانه «ملوک و رعایا» می‌بینیم. مردم قرار نیست فقط حاکمان را به صدر بکشند و سپس نامحرم قلمداد شوند.

اگر بدنه آرای اصلاح‌طلبان بخواهد به حضور منسجم خود در پای صندوق‌های رای افتخار کند ناچار است به معدود چهره‌هایی همچون علی مطهری یا محمود صادقی استناد کند که اتفاقا نفر اول اصلا برچسب اصلاح‌طلب ندارد. از شورای شهر که همین سطح توقع هم نمی‌توان داشت. بالاخره هیچ کس نفهمید عملکرد ۱۴ نماینده اصلاح‌طلب در پرونده املاک نجومی چه بود؟ یا در ماجرای پلاسکو ، چطور چنین فاجعه بزرگی رقم خورد اما شهردار که هیچ، حتی یک مدیر میانی هم توبیخ یا برکنار نشد؟

به باور من، طرح آشتی یا گفت‌وگوی ملی زمانی می‌تواند وجاهت داشته باشد که وجهی متمایز از زد و بند چند چهره قدرت‌طلب به خود بگیرد. تحقق این پروژه زمانی می‌تواند برای شهروندان اهمیت داشته باشد که در پس آن به بازگشت شفاف‌سازی و شایسته‌سالاری به ساختار حقوقی و حقیقی قدرت را ببینند. اصلاح‌طلبان باید بدانند که تا ابد نمی‌توانند از کیسه وجاهت شخصی سیدمحمد خاتمی هزینه کنند. اگر جریان اصلاحات نتواند ضعف آشکار خود در رویه ایجاد روال منطقی، عقلانی و شفاف مدیریتی را بازسازی کرده و به نمایش بگذارد، دیگر اصلا اهمیتی ندارد که درخواست دوستی‌اش پذیرفته شود یا نشود. تجربه سال ۸۴ نشان داد که همواره جریان‌های آلترناتیوی وجود دارند که به سرعت از کنار ما عبور کنند و ما را غرق در خیال‌های خود باقی بگذارند.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara

یادداشت میهمان: سرمایه‌های امنیت‌ساز
#V015
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

یادداشت میهمان: سرمایه‌های امنیت‌ساز
#V015

محسن حسینی @Mohsen1985 - این سال‌ها واژه امنیت آرام آرام به ادبیات اجتماعی و روزمره مردم بازگشته و شاید تا اطلاع ثانوی نیز باقی بماند. اکنون مفهوم امنیت متاثر از اخبار ناامنی و خشونت افسارگسیخته در مناطق نزدیک به کشور جاذبه و طنین بیشتری یافته و تقدیر و تشریح دستاوردهای امنیتی و تامین آرامش در کشور بخشی از گزارش مسئولین را به خود اختصاص داده است. از مقامات امنیتی و نظامی گرفته تا مسئولین قوه مجریه، قضائیه وکلای مجلس، مجموعه نهادهای حاکمیتی بار دیگر مشغول یادآوری کارویژه ابتدایی خود به عموم مردم هستند: تامین امنیت.

در میان برنامه‌های تبلیغاتی و مقایسه دائم میان امنیت کشور با همسایگان ممکن است چیزی از توجه افکار عمومی محروم بماند، عناصر اصلی امنیت ساز در کشور؛ از آن جمله زبان و مذهب که از مهم‌ترین عناصر فرهنگی و هویتی یک جامعه به حساب می‌آیند و همزمان از قدرت متمایزکنندگی و غیریت‌سازی بالایی نیز برخوردارند. نکته اینکه هرچه درگیری و خشونت در خاورمیانه امروز به چشم می‌خورد به میانجی رقابت‌های قومی و مذهبی است. بنابراین عجیب نیست اگر دولت از بیم سرایت این آتش، نگرانی اصلی خود را معطوف به مناطقی با اقلیت‌های قومی و مذهبی کند.

با نگاهی به پیشینه ناآرامی و نزاع‌های گذشته در میان بخش‌هایی از قومیت‌های حاضر در کشور می‌توان ادعا نمود که در مناطقی از کشور که تفاوت‌های زبانی و مذهبی به صورت توامان به چشم می‌خورد تاریخچه‌ای از درگیری و نزاع وجود دارد که بعضا راه را بر نفوذ ایدئولوژی‌های رادیکال نیز گشوده است. در منطقه غرب کشور به واسطه گسل هم‌زمان قومی و مذهبی، دهه‌ها تنش و درگیری عریان و خاموش جریان دارد. این مسئله در جنوب شرق کشور (زبان و مذهب متفاوت) نیز تجربه شده. از سوی دیگر در مناطقی از کشور که تفاوت‌های زبانی و مذهبی توامان نشده‌اند، عنصر مذهب یا زبان مشترک قادر بوده تا اندازه زیادی مانع از بحرانی شدن شکاف زبان یا مذهب متفاوت شود.

هم‌وطنان آذری‌زبان در دست‌کم سه استان کشور اکثریت جمعیتی را تشکیل داده‌اند اما با وجود تفاوت فاحش زبانی با زبان رسمی کشور، برای قرن‌ها در این مملکت زیسته‌اند، مذهب مشترک آن‌ها را در جامعه ایرانی ادغام کرده و امروز در مهم‌ترین مناصب سیاسی و اقتصادی کشور حضور دارند. از طرفی یک نمونه درخشان از هم‌زیستی میان شیعیان و اهل سنت ایران در جنوب کشور و منطقه لارستان به چشم می‌خورد. این‌بار زبان مشترک برای سده‌ها مردمان جنوب فارس تا بندرعباس را به یکدیگر پیوند داده است. نکته جالب اینکه بخش قابل توجهی از نیروی کار این منطقه در کشورهای حاشیه خلیج فارس امرار معاش می‌کنند؛ با این وجود همواره هویت بومی خود را همچون اعتقادات مذهبی نگاه داشته اند.

این درحالی است که طی سالیان اخیر مناطق جنوب ایران شاهد رشد آگاهی و هویت مذهبی فزاینده‌ای بوده و اکنون اهالی این خطه اعم از شیعه و سنی به خوبی از تفاوت‌های میان مذاهب اسلامی خبر دارند اما چنین مسئله‌ای خود را به عنوان تهدید نشان نداده و زمینه‌ساز ناامنی و رقابت مذهبی نشده است. این میزان از امنیت در سایه وحدتی اجتماعی، عمیق و ریشه‌دار پدیده آمده است.

سهم انکارناپذیری از این وحدت و امنیت مدیون زبان مشترک است، زبان یا گویش کهن لاری سرمایه‌ای امنیت‌ساز که نمی‌توان از طریق اعمال مستقیم قدرت رسمی پدید آورد. اساسا درون‌زا و از بهترین انواع امنیت است، زبان مشترک اگر اصلی‌ترین عنصر معرف قومی نباشد مطمئنا از مهم‌ترین اجزاء آن به شمار می‌رود. استفاده کنندگان از زبان مشترک احتمالا مشترکات نزدیک دیگری نیز دارند، از آن جمله آیین‌های مشترک، نام‌ها، لباس و پوشش، موسیقی، معماری و شاید سبک زندگی همسان.

اکنون که به مناسبت اتقاقات ناخوشایند در کشورهای همسایه نظرها بیش از پیش به مسئله همزیستی مسالمت‌آمیز در مناطق اقلیت‌نشین کشور جلب شده، شایسته است که از عناصر اصلی امنیت‌ساز نیز یاد شود. برخی همچون زبان‌های بومی، سرمایه‌هایی عظیم اما بی‌مدعا هستند که احتمالا نه متولی رسمی دارد، نه ردیف بودجه و نه نیروی تبلیغاتی؛ خودکارند و بی توجه به آمدن و رفتن دولت‌ها پایدار مانده‌اند.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
.

تجمع ائمه خراسان و جدال سبک‌های زندگی
#A103
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.

تجمع ائمه خراسان و جدال بین سبک‌های زندگی
#A103

آرمان امیری @ArmanParian- ما به صورت سنتی شکاف‌های اجتماعی و سیاسی جامعه خود را بر مبنای طبقات، یا همان سیاست‌های راست و چپ اقتصادی و سیاسی تقسیم‌بندی می‌کنیم. این شیوه از تقسیم بندی را می‌توان میراث اندیشه مارکسیستی دانست که در کشور ما بسیار ریشه دوانیده، اما به واقع نمی‌تواند تمامی شکاف‌ها، تقابل‌ها و در نتیجه فرآیند‌های سیاسی را توضیح دهد. یک شکاف دیگر هم وجود دارد که هرچند در ادبیات مارکسیستی بدان توجه زیادی نشده، ولی در کشور ما معمولا مورد توجه قرار می‌گیرد: بحث اقوام و اقلیت‌های قومی یا مذهبی. شکاف سومی هم وجود دارد که اتفاقا سال‌ها است نشانه‌های خود را بروز داده اما هنوز به ادبیات سیاست رسمی ما راه پیدا نکرده است: «شکاف در سبک زندگی».

از نگاه مارکسیستی، اختلاف در سبک زندگی صرفا محصول جدال طبقاتی است. «ماکس وبر» اما چندان با این تحلیل موافق نبود. وبر اعتقاد داشت که مارکس بیش از اندازه بر نقش اقتصاد تاکید کرده. هرچند وبر هم نقش پررنگ اقتصاد را در نظر می‌گرفت، اما تفاوت‌های فرهنگی را نیز به صورت مستقل نقش‌آفرین قلمداد می‌کرد. وبر، علاوه بر مفهوم «طبقه»، مفهوم «شأن» را نیز به کار گرفت تا بهتر بتواند تقسیم‌بندی‌های اجتماعی را توضیح بدهد. برای مثال، روحانیت، یا روشنفکران از نظر اقتصادی لزوما یک طبقه مستقل نیستند، اما با استفاده از مفهوم «شأن» می‌توانیم آن‌ها را بهتر توضیح دهیم.

شأن اجتماعی لزوما با طبقه اقتصادی مطابق نیست. ممکن است فردی از نظر اقتصادی بسیار ضعیف باشد اما به مدد تلاش، مطالعه و تحقیق در رده روشنفکران به حساب آید. (اتفاقا در جوامع رانتیر مثل کشور ما این پدیده شیوع فراوان دارد) همچنین ممکن است یک روشنفکر اتفاقا سرمایه‌دار باشد. پس دو نفر از دو طبقه اقتصادی کاملا متفاوت، در شأن روشنفکری با یکدیگر مشابه هستند.

از سوی دیگر، دو نفر که جزو یک طبقه اقتصادی هستند، لزوما شأن فرهنگی یکسانی ندارند. مثل یک بازاری ثروتمند اما مذهبی، در برابر یک تاجر ثروتمند اما غیرمذهبی. هر دو از نظر طبقه یکسان هستند اما رفتارهایی کاملا متفاوت از یکدیگر بروز می‌دهند. پس اگر در هنگام تحلیل سیاسی صرفا به طبقه اقتصادی تکیه کنیم، از درک تمایز و حتی اختلاف این دو عاجز خواهیم ماند.

اتفاقی که این روزها در خراسان در حال وقوع است به نظرم یکی از بارزترین مظاهر بروز جدال بر سر «سبک زندگی» است. سبک زندگی به شدت تحت تاثیر شأن افراد قرار دارد. در کشور ما نزدیک به چهار دهه است که حکومت برآمده از انقلاب، یک سبک زندگی خاص را به رسمیت می‌شناسد و تلاش دارد که آن را به تمامی شهروندان تحمیل کند. از اجبار در پوشش حجاب گرفته، تا ممنوعیت اکثر سبک‌های موسیقی و البته رقص (که در فرهنگ و سنت ایرانیان ریشه و قدمت فراوان دارد) همگی مصادیقی از تحمیل یک نوع سبک زندگی هستند. در ماجرای اخیر نیز ائمه جمعه خراسان جنوبی در اعتراض به استاندار که از شادی مردم (و کنسرت‌های موسیقی) حمایت کرده دست به تحصن زده و خواستار برکناری او شده‌اند.

به صورت هم‌زمان و در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری، حملات به دولت گسترش یافته است. منتقدان دولت، بنابر تحلیل سنتی خود گمان می‌کنند که پاشنه آشیل دولت روحانی نیز به مانند هر دولت دیگری اقتصاد است. با همین تحلیل، تمام تمرکز خود برای تخریب دولت را متوجه مساله رکود اقتصادی کرده‌اند. البته آنان تا حدودی هم حق دارند چرا که اقتصاد همواره در انتخاب شهروندان نقش بسیار تعیین کننده‌ای ایفا می‌کند، اما این سطح از بی‌توجهی به عامل سبک‌زندگی خودش می‌تواند به یک غافل‌گیری بزرگ برای منتقدان دولت بدل شود.

به گمان من، شکاف میان سبک زندگی رسمی و دلخواست بخش بزرگی از جامعه تا حدی عمیق شده که نه تنها دولت روحانی، بلکه هر جریان سیاسی دیگری نیز می‌تواند صرفا با تکیه بر همین شکاف حمایت گسترده‌ای را جلب کند. بدین ترتیب، حرکت‌هایی مثل تحصن اخیر طلاب نوعی بازی کردن با آتش است. کافی است در برابر تحلیل مارکسیستی منتقدان، روحانی کمی وبری فکر کند و از همین حرکات یک شعار انتخاباتی ساخته و جدال سال ۹۶ را به جدال سبک‌های زندگی بدل کند.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
.

به بهانه ۲۹ اسفند، بخشی از یک رمان
#A104
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.