آب و سرکه چیست؟ نان قسمت کنید
#A090
آرمان امیری @ArmanParian - حالا به اندازه کافی از انتشار و جنجالی شدن خبر «گورخوابها» گذشته است که بدانیم هر واکنشی که قرار بوده، تا کنون بروز یافته است. شاید عقل سلیم انتظار داشت چنین خبری، بلافاصله به انبوهی از بحث و جدل برای چارهجویی و ریشهکنسازی فقر منجر شود. حتی به شخصه انتظار داشتم خیزشی ملی به راه افتد که در کوتاه مدت به هر طریق ممکن به این بیسرپناهان کمک شود تا در طولانی مدت بتوان چارهای اساسی کرد. مثل باز کردن درهای مساجد به عنوان جای خواب و کمک خواستن از شهروندان برای تهیه خوراک. اما درست در شرایطی که دوش به دوش اخبار گورخوابها، اخبار مفاسد کلان اقتصادی یکی پس از دیگری منتشر میشود و رفته رفته گوشهای جامعه را خسته میکند، تنها بحث جدی که من در این مدت شاهد بودم جدال بر سر «عقیمسازی» بود! بحثی تکان دهنده که جز در سنت فاشیسم، هیچ سابقه دیگری نداشته و ندارد و اتفاقا، به باور من، بازتاب دهنده تمام عیار وجه دیگری از یک جامعه بیمار است: آنجا که کرور کرور اموال ملی به غارت مفسدان میرود و گروهی از مردم کارشان به گورخوابی میرسد، بیشک عدهای هم هستند که وضعیت را با قربانیکردن انسان تئوریزه کنند.
این صحنه آشفته، یادآور یکی از حکایتهای «مثنوی معنوی» است که گویی مولانا، ۷۰۰ سال پیش آن را در پاسخ به وضعیت امروز ما سروده بود. حکایت از آنجا آغاز میشود که در دوران عمر، شهر اسیر یک بلای بزرگ میشود:
آتشی افتاد در عهد عمر . . / . . همچو چوب خشک میخورد او حجر
در فتاد اندر بنا و خانهها . . / . . تا زد اندر پرّ مرغ و لانهها
نیم شهر از شعلهها آتش گرفت . . / . . آب میترسید از آن و میشِگِفت
در برخورد با این بلای همهگیر، عقلای قوم دست به کار میشود و:
مَشکهای آب و سرکه میزدند . . / . . بر سر آتشْ کسانِ هوشمند
آتش از استیزه افزون میشدی . . / . . میرسید او را مدد از بی حدی
در اینجا، آب و سرکه زدن بر سر آتش، حکایت از ترفندهای نخبگانی دارد که تلاش میکردند با نظریهپردازی و سخنوری آتش درافتاده را تسکین دهند. درست به مانند صاحبنظرانی که در میان قائله گورخوابها به یاد ضرورت عقیمسازی افتادند. طبیعتا هم آتش سوزان کوچکترین اعتنایی به این «هوشمندان» نمیکرد. در ادامه، خلایق به سراغ خلیفه میروند و از او کمک میخواهند. عمر در پاسخ میگوید:
گفت آن آتش ز آیات خداست . . / . . شعلهای از آتش بخل شماست
آب و سرکه چیست؟ نان قسمت کنید . . / . . بخل بگذارید اگر آل منید
تدبیر خلیفه، سادهتر از هوشمندیهای رندانهای است که معمولا در حکایتهای پندآموز انتظار آن میرود. اما شاید، تمام مساله در همین سادگی خلاصه شود. باورکردنی نیست که چطور نخستین پاسخ و بدیهیترین پاسخ در مواجهه با چنین بلایایی اینقدر مهجور و بعید به نظر میرسد. گرسنهای را در مقابل چشم میبینیم، اما به جای آنکه بلافاصله به فکر خوراندن و پوشاندن او بیفتیم، ناگاه چنان دوراندیش میشویم که برای تکرار فاجعه در نسلهای آینده نسخههای بینظیر میپیچیم. البته که در برابر این نسخه ساده و سرراست، همواره انبوهی از توجیهات و بهانهها وجود دارد. اما جناب مولانا، پیشاپیش فکر پاسخ به آنها را هم کرده است:
خلق گفتندش که در بگشودهایم . . / . . ما سخی و اهل فتوت بودهایم
گفت نان در رسم و عادت دادهاید . . / . . دست از بهر خدا نگشادهاید
بهر فخر و بهر بوش و بهر ناز . . / . . نه از برای ترس و تقوی و نیاز
مال تخمست و به هر شوره منه . . / . . تیغ را در دست هر رهزن مده
به گمانام، در سرزمینی که بیشترین حجم درآمدهای آن محصول ذخایر و منابع طبیعی و ملی است، سهم هیچکس نمیتواند گورخوابی و کارتنخوابی باشد. آنچه که به واقع باید به این افراد تعلق گیرد، محصول کرم ما و سخاوت و انساندوستی ما نیست که از روی ترحم به جا آوریم یا نیاوریم. حقی است که از هزاران هزار نفر به ناروا دریغ شده و ای بسا بخشی از آن نیز بر سر سفره ما حاضر باشد. مایی که «تیغ را در دست رهزن» دادهایم و خود نظارهگر چپاول سرمایههای ملی هستیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A090
آرمان امیری @ArmanParian - حالا به اندازه کافی از انتشار و جنجالی شدن خبر «گورخوابها» گذشته است که بدانیم هر واکنشی که قرار بوده، تا کنون بروز یافته است. شاید عقل سلیم انتظار داشت چنین خبری، بلافاصله به انبوهی از بحث و جدل برای چارهجویی و ریشهکنسازی فقر منجر شود. حتی به شخصه انتظار داشتم خیزشی ملی به راه افتد که در کوتاه مدت به هر طریق ممکن به این بیسرپناهان کمک شود تا در طولانی مدت بتوان چارهای اساسی کرد. مثل باز کردن درهای مساجد به عنوان جای خواب و کمک خواستن از شهروندان برای تهیه خوراک. اما درست در شرایطی که دوش به دوش اخبار گورخوابها، اخبار مفاسد کلان اقتصادی یکی پس از دیگری منتشر میشود و رفته رفته گوشهای جامعه را خسته میکند، تنها بحث جدی که من در این مدت شاهد بودم جدال بر سر «عقیمسازی» بود! بحثی تکان دهنده که جز در سنت فاشیسم، هیچ سابقه دیگری نداشته و ندارد و اتفاقا، به باور من، بازتاب دهنده تمام عیار وجه دیگری از یک جامعه بیمار است: آنجا که کرور کرور اموال ملی به غارت مفسدان میرود و گروهی از مردم کارشان به گورخوابی میرسد، بیشک عدهای هم هستند که وضعیت را با قربانیکردن انسان تئوریزه کنند.
این صحنه آشفته، یادآور یکی از حکایتهای «مثنوی معنوی» است که گویی مولانا، ۷۰۰ سال پیش آن را در پاسخ به وضعیت امروز ما سروده بود. حکایت از آنجا آغاز میشود که در دوران عمر، شهر اسیر یک بلای بزرگ میشود:
آتشی افتاد در عهد عمر . . / . . همچو چوب خشک میخورد او حجر
در فتاد اندر بنا و خانهها . . / . . تا زد اندر پرّ مرغ و لانهها
نیم شهر از شعلهها آتش گرفت . . / . . آب میترسید از آن و میشِگِفت
در برخورد با این بلای همهگیر، عقلای قوم دست به کار میشود و:
مَشکهای آب و سرکه میزدند . . / . . بر سر آتشْ کسانِ هوشمند
آتش از استیزه افزون میشدی . . / . . میرسید او را مدد از بی حدی
در اینجا، آب و سرکه زدن بر سر آتش، حکایت از ترفندهای نخبگانی دارد که تلاش میکردند با نظریهپردازی و سخنوری آتش درافتاده را تسکین دهند. درست به مانند صاحبنظرانی که در میان قائله گورخوابها به یاد ضرورت عقیمسازی افتادند. طبیعتا هم آتش سوزان کوچکترین اعتنایی به این «هوشمندان» نمیکرد. در ادامه، خلایق به سراغ خلیفه میروند و از او کمک میخواهند. عمر در پاسخ میگوید:
گفت آن آتش ز آیات خداست . . / . . شعلهای از آتش بخل شماست
آب و سرکه چیست؟ نان قسمت کنید . . / . . بخل بگذارید اگر آل منید
تدبیر خلیفه، سادهتر از هوشمندیهای رندانهای است که معمولا در حکایتهای پندآموز انتظار آن میرود. اما شاید، تمام مساله در همین سادگی خلاصه شود. باورکردنی نیست که چطور نخستین پاسخ و بدیهیترین پاسخ در مواجهه با چنین بلایایی اینقدر مهجور و بعید به نظر میرسد. گرسنهای را در مقابل چشم میبینیم، اما به جای آنکه بلافاصله به فکر خوراندن و پوشاندن او بیفتیم، ناگاه چنان دوراندیش میشویم که برای تکرار فاجعه در نسلهای آینده نسخههای بینظیر میپیچیم. البته که در برابر این نسخه ساده و سرراست، همواره انبوهی از توجیهات و بهانهها وجود دارد. اما جناب مولانا، پیشاپیش فکر پاسخ به آنها را هم کرده است:
خلق گفتندش که در بگشودهایم . . / . . ما سخی و اهل فتوت بودهایم
گفت نان در رسم و عادت دادهاید . . / . . دست از بهر خدا نگشادهاید
بهر فخر و بهر بوش و بهر ناز . . / . . نه از برای ترس و تقوی و نیاز
مال تخمست و به هر شوره منه . . / . . تیغ را در دست هر رهزن مده
به گمانام، در سرزمینی که بیشترین حجم درآمدهای آن محصول ذخایر و منابع طبیعی و ملی است، سهم هیچکس نمیتواند گورخوابی و کارتنخوابی باشد. آنچه که به واقع باید به این افراد تعلق گیرد، محصول کرم ما و سخاوت و انساندوستی ما نیست که از روی ترحم به جا آوریم یا نیاوریم. حقی است که از هزاران هزار نفر به ناروا دریغ شده و ای بسا بخشی از آن نیز بر سر سفره ما حاضر باشد. مایی که «تیغ را در دست رهزن» دادهایم و خود نظارهگر چپاول سرمایههای ملی هستیم.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
aparat.com/v/9J3zC
یک تصویر و چهارنگاه
آرمان امیری @ArmanParian - چندی پیش تصاویری از چند حرکت جمعی در کردستان مورد توجه رسانهها قرار گرفت. یکی تقدیر عمومی از سربازی بود که برای نجات جان یک سگ به روی مین رفته بود. (goo.gl/NxkwE7) دیگری تجمع فراگیر مردمی بود که نه برای تماشای اعدام، بلکه برای پیشگیری از آن جمع شده بودند. (goo.gl/no4NqX) طبیعتا هر دو تصویر در نوع خود شگفتیبرانگیز بودند. چطور اهالی برخی از کوچکترین شهرستانهای کشور (یکی مریوان و دیگری روانسر) به چنین بلوغ جمعی و مدرنی دست یافتهاند؟
من گمان میکنم میتوان بخشی از پاسخ را از دل یک تصویر دیگر بیرون کشید. تصویر همنوازی جمعی تنبورنوازان کرد که البته به فارسی میخوانند. (برای تماشای فیلم یا از فایل پیوست استفاده کنید و یا آن را در آپارات ببینید: aparat.com/v/9J3zC) تصویری که میتوان از نظرگاههای متفاوتی بدان نگریست و با هر کدام سرفصلی برای بازخوانی و بازاندیشی در آن پیدا کرد:
۱- روح جمعی
احتمالا نخستین و برجستهترین تصویری است که در این همنوازی به چشم میآید تبلوری از روحجمعی است. شمار انبوه نوازندگانی که هماهنگ و یکدست سازی مینوازند و آوازی میخوانند. دستها با هم حرکت میکنند و در هنگام «شر» و «چنگ» رقصی هماهنگ از انگشت نوازندگان را به تصویر میکشند. این هماهنگی بیشک به سادگی پدید نمیآید و البته نمیتواند به روی صحنهی اجرا خلاصه شود. چنین گروههایی باید در زندگی اجتماعی نیز دارای پیوندهای عمیق و ارتباطات گسترده باشند. همین شبکه ارتباطی گسترده به اهالی منطقه اجازه میدهد پیوستگی و روح جمعی خود را حفظ کنند تا همچون یک توان بلقوه، در مواقع لزوم از آن بهره بگیرند. خواه در یک اعتراض باشد، یا طرح مطالبه و حتی سپاسگذاری و تقدیر. گمان میکنم ما ساکنان کلانشهرها، بینیاز از هیچ آمار و تحقیقی بتوانیم قضاوت کنیم که جای خالی این روح جمعی در شهرهای بزرگ تا چه میزان احساس میشود. این احتمالا همان دلیلی است که «تنهایی» را به دغدغهای جهانی بدل ساخته و در شعار سالانه سازمان بهداشت جهانی هم تبلور پیدا کرده است.
۲- برابری
حضور آشکار زنان و دختران نیز بلافاصله توجهات را جلب میکند. فراموش نکردهایم در منطقهای از جهان به سر میبریم که حامل بیشترین نابرابریهای جنسیتی است. غیبت زنان خاورمیانه در عرصه عمومی همواره نگرانکننده و حتی بحرانساز بوده است. تحقیقات فراوانی میتوانند گواهی دهند که غیبت زنان در عرصه عمومی چطور به خشونت یک جامعه تماما مردانه منجر خواهد شد. حال در دل خاورمیانه و آن هم در بخشهای به نسبت محرومتری از کشور ما، به ناگاه شاهد جوششی هستیم که حضور و مشارکت زنانه را دوشبهدوش و پابهپای مردان میپسندد. جنبه دیگری که خود جای تامل جداگانه دارد، کنار هم قرار گرفتن سالخوردگان، جوانان و حتی کودکان است، گویی که در این میان هیچ طبقهبندی و معیاری بجز کرامت برابر انسانی وجود ندارد.
۳- نرمخویی
هنر به صورت کلی و موسیقی به صورت مشخص، بیشترین فاصله را از جنگ و خشونت دارند. موسیقی در پیوند با تارهای احساس آدمی، دریچهای جدید به جهان هستی باز میکند که تصاویری متفاوت از عینک عقلانیت ارائه خواهد کرد. در این جهان خوشآوا، و البته در این تصویر خاص، نقش «تنبور» هم کارکرد ویژهای دارد. سازی که از اساس با نوعی حزن و تامل پیوند خورده و در نقطه مقابل هنری که میتواند هیجانبرانگیز باشد، بر آرامش و تسکین تاکید دارد. ملتی که با تنبور بزرگ میشوند، بیشک بیشترین فاصله را با جنگ و خشونت و پرخاش خواهند داشت.
۴- مدارا و روح ملی
در نهایت، وجه دیگری که به شخصه برایم اهمیت دارد، روح مدارا و ملیگرای یکی از اقوام ایرانی است. تنبور ساز بومی کردهای ایران است که با زبان کردی پیوندی ناگسستنی دارد. با این حال، برای تنبورنوازان، نواهای کردی به همان میزان دلنشین و آشنا است که زبان فارسی. شاید حتی این اشاره گذرای من خدشهای بر این تساهل بیندازد چراکه مرزبندیهای زبانی و قومی در این میان اصلا مطرح نیست. اینها بیشتر برای نگاه ناظر بیرونی اهمیت دارند که با پیشزمینههای جهان دیگری به سراغ این تصویر میآیند. جهانی که هر روز شاهد بحث و جدل و پرخاش و کینتوزی به بهانه زبانهای قومی است. اما روح یکدلی، تساهل، مدارا و جمعگرایی حاضر در این تصویر پذیرای هیچ گونه مرزکشی میان انسانها نیست. زبانها همه بهانهاند. هدف نوعی وحدت و یگانگی، در درجه نخست میان انسانها و در درجهای بالاتر میان انسان و طبیعت است.
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
یک تصویر و چهارنگاه
آرمان امیری @ArmanParian - چندی پیش تصاویری از چند حرکت جمعی در کردستان مورد توجه رسانهها قرار گرفت. یکی تقدیر عمومی از سربازی بود که برای نجات جان یک سگ به روی مین رفته بود. (goo.gl/NxkwE7) دیگری تجمع فراگیر مردمی بود که نه برای تماشای اعدام، بلکه برای پیشگیری از آن جمع شده بودند. (goo.gl/no4NqX) طبیعتا هر دو تصویر در نوع خود شگفتیبرانگیز بودند. چطور اهالی برخی از کوچکترین شهرستانهای کشور (یکی مریوان و دیگری روانسر) به چنین بلوغ جمعی و مدرنی دست یافتهاند؟
من گمان میکنم میتوان بخشی از پاسخ را از دل یک تصویر دیگر بیرون کشید. تصویر همنوازی جمعی تنبورنوازان کرد که البته به فارسی میخوانند. (برای تماشای فیلم یا از فایل پیوست استفاده کنید و یا آن را در آپارات ببینید: aparat.com/v/9J3zC) تصویری که میتوان از نظرگاههای متفاوتی بدان نگریست و با هر کدام سرفصلی برای بازخوانی و بازاندیشی در آن پیدا کرد:
۱- روح جمعی
احتمالا نخستین و برجستهترین تصویری است که در این همنوازی به چشم میآید تبلوری از روحجمعی است. شمار انبوه نوازندگانی که هماهنگ و یکدست سازی مینوازند و آوازی میخوانند. دستها با هم حرکت میکنند و در هنگام «شر» و «چنگ» رقصی هماهنگ از انگشت نوازندگان را به تصویر میکشند. این هماهنگی بیشک به سادگی پدید نمیآید و البته نمیتواند به روی صحنهی اجرا خلاصه شود. چنین گروههایی باید در زندگی اجتماعی نیز دارای پیوندهای عمیق و ارتباطات گسترده باشند. همین شبکه ارتباطی گسترده به اهالی منطقه اجازه میدهد پیوستگی و روح جمعی خود را حفظ کنند تا همچون یک توان بلقوه، در مواقع لزوم از آن بهره بگیرند. خواه در یک اعتراض باشد، یا طرح مطالبه و حتی سپاسگذاری و تقدیر. گمان میکنم ما ساکنان کلانشهرها، بینیاز از هیچ آمار و تحقیقی بتوانیم قضاوت کنیم که جای خالی این روح جمعی در شهرهای بزرگ تا چه میزان احساس میشود. این احتمالا همان دلیلی است که «تنهایی» را به دغدغهای جهانی بدل ساخته و در شعار سالانه سازمان بهداشت جهانی هم تبلور پیدا کرده است.
۲- برابری
حضور آشکار زنان و دختران نیز بلافاصله توجهات را جلب میکند. فراموش نکردهایم در منطقهای از جهان به سر میبریم که حامل بیشترین نابرابریهای جنسیتی است. غیبت زنان خاورمیانه در عرصه عمومی همواره نگرانکننده و حتی بحرانساز بوده است. تحقیقات فراوانی میتوانند گواهی دهند که غیبت زنان در عرصه عمومی چطور به خشونت یک جامعه تماما مردانه منجر خواهد شد. حال در دل خاورمیانه و آن هم در بخشهای به نسبت محرومتری از کشور ما، به ناگاه شاهد جوششی هستیم که حضور و مشارکت زنانه را دوشبهدوش و پابهپای مردان میپسندد. جنبه دیگری که خود جای تامل جداگانه دارد، کنار هم قرار گرفتن سالخوردگان، جوانان و حتی کودکان است، گویی که در این میان هیچ طبقهبندی و معیاری بجز کرامت برابر انسانی وجود ندارد.
۳- نرمخویی
هنر به صورت کلی و موسیقی به صورت مشخص، بیشترین فاصله را از جنگ و خشونت دارند. موسیقی در پیوند با تارهای احساس آدمی، دریچهای جدید به جهان هستی باز میکند که تصاویری متفاوت از عینک عقلانیت ارائه خواهد کرد. در این جهان خوشآوا، و البته در این تصویر خاص، نقش «تنبور» هم کارکرد ویژهای دارد. سازی که از اساس با نوعی حزن و تامل پیوند خورده و در نقطه مقابل هنری که میتواند هیجانبرانگیز باشد، بر آرامش و تسکین تاکید دارد. ملتی که با تنبور بزرگ میشوند، بیشک بیشترین فاصله را با جنگ و خشونت و پرخاش خواهند داشت.
۴- مدارا و روح ملی
در نهایت، وجه دیگری که به شخصه برایم اهمیت دارد، روح مدارا و ملیگرای یکی از اقوام ایرانی است. تنبور ساز بومی کردهای ایران است که با زبان کردی پیوندی ناگسستنی دارد. با این حال، برای تنبورنوازان، نواهای کردی به همان میزان دلنشین و آشنا است که زبان فارسی. شاید حتی این اشاره گذرای من خدشهای بر این تساهل بیندازد چراکه مرزبندیهای زبانی و قومی در این میان اصلا مطرح نیست. اینها بیشتر برای نگاه ناظر بیرونی اهمیت دارند که با پیشزمینههای جهان دیگری به سراغ این تصویر میآیند. جهانی که هر روز شاهد بحث و جدل و پرخاش و کینتوزی به بهانه زبانهای قومی است. اما روح یکدلی، تساهل، مدارا و جمعگرایی حاضر در این تصویر پذیرای هیچ گونه مرزکشی میان انسانها نیست. زبانها همه بهانهاند. هدف نوعی وحدت و یگانگی، در درجه نخست میان انسانها و در درجهای بالاتر میان انسان و طبیعت است.
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
آپارات - سرویس اشتراک ویدیو
یک تصویر و چهار نگاه
برای دیدن یادداشت «مجمع دیوانگان» در پی وند با این ویدیو از لینک های زیر استفاده کنید:
. .
وبلاگ: goo.gl/Dtb0Dd
,
. . فیس بوک: goo.gl/38UYv1 .
,
. . تلگرام: goo.gl/nENt0p
. .
وبلاگ: goo.gl/Dtb0Dd
,
. . فیس بوک: goo.gl/38UYv1 .
,
. . تلگرام: goo.gl/nENt0p
جای خالی هاشمی، بار سنگین آن «واجب کفایی»
#A091
آرمان امیری @ArmanParian - خوابیدم و بیدار شدم، هنوز هاشمی مرده بود. باز خوابیدم و بیدار شدم. اوضاع همان بود که قرار نبود باشد. پیش از آنکه نسل من به دنیا بیاید، هاشمی را مرد اول قدرت میدانستند. در تمام طول عمر، ما نیز همین تصور را داشتیم، یا همین را به ما تلقین میکردند. برای ما، جهان بدون هاشمی حتی قابل تصور هم نبود؛ چه برسد به پیشبینی یا تحلیل. حجم یادداشتهایی که در طول این ۴۸ ساعت به چشم دیدهام، به اندازه مواجهه با «جهان بدون هاشمی» حیرتآور بود. من هنوز هم نمیتوانم مدعی شوم که از بهت خبر خارج شدهام، چه برسد به ادعای تحلیل وضعیت. به هر حال، امروز که از مراسم پرالتهاب وداع باز میگشتم، احساسی گنگ در من شکل گرفت که صرفا تجربهای است از وضعیتی جدید. اینجا فقط میخواهم همین تجربه را به اشتراک بگذارم.
استراتژی معروفی را سعید حجاریان در دوران اصلاحات مطرح کرده بود: «فشار از پایین، چانهزنی از بالا». تا زمان حضور اصلاحطلبان در راس قدرت، هم تکلیف بدنه پایین روشن بود و هم مسوولین چانهزنی در بالا. اما دولت اصلاحات که به پایان کار خود رسید، جای خالی چانهزنندگان به خوبی احساس شد. لزوما همه قصد نداشتند همان استراتژی پیشین را ادامه بدهند؛ اما مساله این بود که ما کار دیگری بلد نبودیم!
ساختار حقوقی و حقیقی قدرت در کشور ما به شیوهای شکل گرفته که معمولا امکان دیگری قابل تصور نیست. نهادهای مدنی در جامعه ما بدان حد توسعه نیافته که نفوذ دولت را در عرصه عمومی محدود کند. از طرف دیگر، میان هسته حقیقی قدرت، با بدنه جامعه، فاصلهای است که امکان تاثیرگذاری مستقیم بر آن وجود ندارد. در اکثر موارد، این بخشهای انتخابی حکومت بودند که نقش واسط را بازی میکردند. آن استراتژی معروف هم بر همین پایه تدوین شده بود؛ اما بخشهای انتخابی حکومت هم قابل حذف و تصفیه بودند، کما اینکه همین هم شد.
وقتی تمامی اصلاحطلبان از نهادهای انتخابی حذف شدند، بخش بزرگی از جامعه، فقط یک دریچه به قلب و کانون هسته قدرت سراغ داشت که امکان چانهزنی را حفظ میکرد: هاشمی رفسنجانی. ویژگیها و نوع خاص سیاستورزی آقای هاشمی این اطمینان را ایجاد میکرد که هرچند جایگاه ایشان ممکن است تضعیف شود، اما خودش حواسش هست که هیچ وقت کاملا حذف نشود. پس تکلیف بدنه اجتماعی همچنان روشن بود. ما فقط مسوول همان فشار از پایین بودیم.
با فوت ناگهانی آقای هاشمی، این اطمینان خاطر همیشگی از بین رفته است و من گمان میکنم بهت گستردهای که در بین بخش بزرگی از جامعه ایجاد شده، دقیقا محصول همین دغدغه است: «پس چه کسی قرار است چانه زنی کند»؟ این سوال به تنهایی اهمیت ندارد؛ بلکه در دل خود خبر از یک استیصال دیگر میدهد:: «اگر تیم چانهزنی نداشته باشیم، پس وظیفه ما چه خواهد بود»؟
به گمان من، در ناخودآگاه ایرانیان، چانهزنی و مصالحه همواره یک «واجب کفایی» بوده است. بار منفی کلماتی همچون «مصالحه» یا «سازش» نیز سبب شده که اکثرا ترجیح دهند همان نقش «فشار» را بر عهده بگیرند و مصالحه را به دیگری حواله دهند. (طبیعتا اگر لازم شد، همان دیگری را میشود قربانی کرد تا تنزه تاریخی ما مخدوش نشود) حالا اما، با درگذشت بزرگترین مصالحهگر تاریخ جمهوری اسلامی، زنگ هشداری به صدا درآمده که شهروندان برای نقشآفرینی سیاسی خود باید آماده پذیرش مسوولیتهای جدیدی شوند. بدنه اصلاحطلب جامعه ایرانی دارد با وضعیتی مواجه میشود که دیگر نمیتواند پرهیز از تنزهطلبی خود را به مشارکت در یک انتخابات محدود کند. آن مرد که همواره بار پذیرش واجب کفایی را به تنهایی بر دوش میکشید رفته و حالا مسوولیتاش باید بین تمامی شهروندان توزیع شود.
امروز که از مراسم وداع باز میگشتم، برای نخستین بار جرقه عینی این وضعیت را در ذهن خود احساس کردم. ما رفتیم و شعار هم دادیم. اما چه کسی قرار است برای تبدیل فشار شعارهای ما به یک دستاورد ملموس وارد مذاکره شود؟ به نظرم، در ایران پس از هاشمی، صرف همین حضورهای خیابانی و شعار دادنها دیگر نمیتواند ادای وظیفه شهروندی محسوب شود. ما حالا باید دقیقا مشخص کنیم که ساز و کار تبدیل مطالبه و مقاومت مدنی به دستاورد سیاسی چیست؟
پیش از نگارش این متن، ایده آن را با دوستی مطرح کردم. در پایان پرسید: «خب، پس باید چه کنیم»؟
جواب من فقط یک کلمه بود: «نمیدانم»! اما حالا میخواهم پاسخ خودم را اصلاح کنم که: «نمیدانم، اما بالاخره این را هم یاد میگیریم».
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
#A091
آرمان امیری @ArmanParian - خوابیدم و بیدار شدم، هنوز هاشمی مرده بود. باز خوابیدم و بیدار شدم. اوضاع همان بود که قرار نبود باشد. پیش از آنکه نسل من به دنیا بیاید، هاشمی را مرد اول قدرت میدانستند. در تمام طول عمر، ما نیز همین تصور را داشتیم، یا همین را به ما تلقین میکردند. برای ما، جهان بدون هاشمی حتی قابل تصور هم نبود؛ چه برسد به پیشبینی یا تحلیل. حجم یادداشتهایی که در طول این ۴۸ ساعت به چشم دیدهام، به اندازه مواجهه با «جهان بدون هاشمی» حیرتآور بود. من هنوز هم نمیتوانم مدعی شوم که از بهت خبر خارج شدهام، چه برسد به ادعای تحلیل وضعیت. به هر حال، امروز که از مراسم پرالتهاب وداع باز میگشتم، احساسی گنگ در من شکل گرفت که صرفا تجربهای است از وضعیتی جدید. اینجا فقط میخواهم همین تجربه را به اشتراک بگذارم.
استراتژی معروفی را سعید حجاریان در دوران اصلاحات مطرح کرده بود: «فشار از پایین، چانهزنی از بالا». تا زمان حضور اصلاحطلبان در راس قدرت، هم تکلیف بدنه پایین روشن بود و هم مسوولین چانهزنی در بالا. اما دولت اصلاحات که به پایان کار خود رسید، جای خالی چانهزنندگان به خوبی احساس شد. لزوما همه قصد نداشتند همان استراتژی پیشین را ادامه بدهند؛ اما مساله این بود که ما کار دیگری بلد نبودیم!
ساختار حقوقی و حقیقی قدرت در کشور ما به شیوهای شکل گرفته که معمولا امکان دیگری قابل تصور نیست. نهادهای مدنی در جامعه ما بدان حد توسعه نیافته که نفوذ دولت را در عرصه عمومی محدود کند. از طرف دیگر، میان هسته حقیقی قدرت، با بدنه جامعه، فاصلهای است که امکان تاثیرگذاری مستقیم بر آن وجود ندارد. در اکثر موارد، این بخشهای انتخابی حکومت بودند که نقش واسط را بازی میکردند. آن استراتژی معروف هم بر همین پایه تدوین شده بود؛ اما بخشهای انتخابی حکومت هم قابل حذف و تصفیه بودند، کما اینکه همین هم شد.
وقتی تمامی اصلاحطلبان از نهادهای انتخابی حذف شدند، بخش بزرگی از جامعه، فقط یک دریچه به قلب و کانون هسته قدرت سراغ داشت که امکان چانهزنی را حفظ میکرد: هاشمی رفسنجانی. ویژگیها و نوع خاص سیاستورزی آقای هاشمی این اطمینان را ایجاد میکرد که هرچند جایگاه ایشان ممکن است تضعیف شود، اما خودش حواسش هست که هیچ وقت کاملا حذف نشود. پس تکلیف بدنه اجتماعی همچنان روشن بود. ما فقط مسوول همان فشار از پایین بودیم.
با فوت ناگهانی آقای هاشمی، این اطمینان خاطر همیشگی از بین رفته است و من گمان میکنم بهت گستردهای که در بین بخش بزرگی از جامعه ایجاد شده، دقیقا محصول همین دغدغه است: «پس چه کسی قرار است چانه زنی کند»؟ این سوال به تنهایی اهمیت ندارد؛ بلکه در دل خود خبر از یک استیصال دیگر میدهد:: «اگر تیم چانهزنی نداشته باشیم، پس وظیفه ما چه خواهد بود»؟
به گمان من، در ناخودآگاه ایرانیان، چانهزنی و مصالحه همواره یک «واجب کفایی» بوده است. بار منفی کلماتی همچون «مصالحه» یا «سازش» نیز سبب شده که اکثرا ترجیح دهند همان نقش «فشار» را بر عهده بگیرند و مصالحه را به دیگری حواله دهند. (طبیعتا اگر لازم شد، همان دیگری را میشود قربانی کرد تا تنزه تاریخی ما مخدوش نشود) حالا اما، با درگذشت بزرگترین مصالحهگر تاریخ جمهوری اسلامی، زنگ هشداری به صدا درآمده که شهروندان برای نقشآفرینی سیاسی خود باید آماده پذیرش مسوولیتهای جدیدی شوند. بدنه اصلاحطلب جامعه ایرانی دارد با وضعیتی مواجه میشود که دیگر نمیتواند پرهیز از تنزهطلبی خود را به مشارکت در یک انتخابات محدود کند. آن مرد که همواره بار پذیرش واجب کفایی را به تنهایی بر دوش میکشید رفته و حالا مسوولیتاش باید بین تمامی شهروندان توزیع شود.
امروز که از مراسم وداع باز میگشتم، برای نخستین بار جرقه عینی این وضعیت را در ذهن خود احساس کردم. ما رفتیم و شعار هم دادیم. اما چه کسی قرار است برای تبدیل فشار شعارهای ما به یک دستاورد ملموس وارد مذاکره شود؟ به نظرم، در ایران پس از هاشمی، صرف همین حضورهای خیابانی و شعار دادنها دیگر نمیتواند ادای وظیفه شهروندی محسوب شود. ما حالا باید دقیقا مشخص کنیم که ساز و کار تبدیل مطالبه و مقاومت مدنی به دستاورد سیاسی چیست؟
پیش از نگارش این متن، ایده آن را با دوستی مطرح کردم. در پایان پرسید: «خب، پس باید چه کنیم»؟
جواب من فقط یک کلمه بود: «نمیدانم»! اما حالا میخواهم پاسخ خودم را اصلاح کنم که: «نمیدانم، اما بالاخره این را هم یاد میگیریم».
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
حواشی تازه رییس جمهور جدید آمریکا
#M012
سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده گزارش جدیدی از فعالیتهای مشکوک ترامپ تهیه کردهاند. سی.ان.ان روز سهشنبه اعلام کرد که این گزارش در اختیار باراک اوباما و البته خود ترامپ قرار گرفته است. بنابر ادعای سی.ان.ان، اطلاعات جدید از تلاشهای روسیه برای باج گیری از دونالد ترامپ حکایت دارد. بخشی از گزارش، خلاصهای است از تحقیقات یک جاسوس بازنشسته بریتانیایی. ماموری که از جانب یکی از سازمانهای رقیب ترامپ استخدام شده تا در مورد روابط او با مسکو تحقیق کند. (نام این سازمان رقیب اعلام نشده است) گزارش، حاوی ادعاهای اثبات نشدهای است مبنی بر اینکه مقامات روسی سعی کردهاند با هدف باجگیری از ترامپ مجموعهای از اسناد و مدارک تهیه کنند. اسنادی که گزارش اخیر آنها را در دو دسته فساد مالی و رسوایی جنسی طبقهبندی کرده است. همچنین ادعا شده کمپین انتخاباتی ترامپ به صورت پیوسته با روسیه در ارتباط بوده است. مامور بریتانیایی پس از تهیه گزارش، علاوه بر پیمانکار خودش، آن را در اختیار افبیآی و تعدادی روزنامهنگار هم قرار داده است. خبرگزاری بازفید هم روز گذشته متن کامل این گزارش را در سی و پنج صفحه منتشرکرد.
صحت این گزارش هنوز توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکایی تایید نشده است؛ ترامپ کل آن را ساختگی دانسته و سخنگوی دولت روسیه نیز با تکذیب گزارش گفته است «کرملین هیچگاه اقدام به جمعآوری اطلاعات برای فشار بر افراد نمیکند». با این حال، برخی جنبههای گزارش به شدت مورد توجه افکار عمومی و رسانههای آمریکایی قرار گرفته است؛ چرا که بر اساس این گزارش سازمان جاسوسی روسیه آنقدر از ترامپ اطلاعات و مدارک دارد که بتواند از او باجگیری کند. به ویژه، با بهرهگیری از یک رسوایی اخلاقی.
ماجرای رسوایی اخلاقی به سال ۲۰۱۳ مربوط میشود. یعنی زمانی که ترامپ در سفر به روسیه مدتی را در هتل ریزکارلتون مسکو به سر میبرد. جایی که از قبل توسط دوربینها و میکروفونهای سازمان اطلاعاتی روسیه کنترل میشده است. میلیاردر آمریکایی، بیاطلاع از این مساله به استخدام گروهی روسپیان و انجام برخی رفتارهای جنسی خاص پرداخته که در اخبار این روزهای رسانههای آمریکایی از آن با تعبیر «گلدن شاور» یاد شده. این «دوش طلایی» کنایهای دارد به ادرار بر فرد.
در بخش دیگری از این گزارش به مساله هک و حملات سایبری روسیه به حزب دموکرات پرداخته شده و ارتباط کرملین با سایت ویکیلیکس مورد بررسی قرار گرفته است. این اتهام پیش از این هم توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکا تایید شده بود؛ اما بر اساس اطلاعات جدید، علاوه بر آنچه ویکیلیکس پیش از انتخابات برای کمک به ترامپ منتشر کرده، مسکو به صورت پیوسته اطلاعاتی در اختیار کمپین ترامپ قرار میداده است. در مقابل، تیم ترامپ هم اطلاعاتی مربوط به ثروتمندان روسی ساکن آمریکا و خانواده ایشان به مسکو داده است. همچنین ترامپ توافق کرده تا به انتقاد علنی از ناتو بپردازد و توجه افکار عمومی را از دخالت مسکو در اوکراین منحرف سازد.
روی هم رفته گزارش اخیر مدعی است که حکومت روسیه پنج سال است به صورت مداوم با ترامپ همکاری متقابل دارد. البته در طول این مدت ترامپ چند پیشنهاد مالی مسکو در قراردادهای ساختمانی (اکثرا مربوط به جام جهانی ۲۰۱۸) را رد کرده است، با این حال خود او و حلقه نزدیکانش ارتباط اطلاعاتی پیوسته با مسکو را پذیرفتهاند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
#M012
سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده گزارش جدیدی از فعالیتهای مشکوک ترامپ تهیه کردهاند. سی.ان.ان روز سهشنبه اعلام کرد که این گزارش در اختیار باراک اوباما و البته خود ترامپ قرار گرفته است. بنابر ادعای سی.ان.ان، اطلاعات جدید از تلاشهای روسیه برای باج گیری از دونالد ترامپ حکایت دارد. بخشی از گزارش، خلاصهای است از تحقیقات یک جاسوس بازنشسته بریتانیایی. ماموری که از جانب یکی از سازمانهای رقیب ترامپ استخدام شده تا در مورد روابط او با مسکو تحقیق کند. (نام این سازمان رقیب اعلام نشده است) گزارش، حاوی ادعاهای اثبات نشدهای است مبنی بر اینکه مقامات روسی سعی کردهاند با هدف باجگیری از ترامپ مجموعهای از اسناد و مدارک تهیه کنند. اسنادی که گزارش اخیر آنها را در دو دسته فساد مالی و رسوایی جنسی طبقهبندی کرده است. همچنین ادعا شده کمپین انتخاباتی ترامپ به صورت پیوسته با روسیه در ارتباط بوده است. مامور بریتانیایی پس از تهیه گزارش، علاوه بر پیمانکار خودش، آن را در اختیار افبیآی و تعدادی روزنامهنگار هم قرار داده است. خبرگزاری بازفید هم روز گذشته متن کامل این گزارش را در سی و پنج صفحه منتشرکرد.
صحت این گزارش هنوز توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکایی تایید نشده است؛ ترامپ کل آن را ساختگی دانسته و سخنگوی دولت روسیه نیز با تکذیب گزارش گفته است «کرملین هیچگاه اقدام به جمعآوری اطلاعات برای فشار بر افراد نمیکند». با این حال، برخی جنبههای گزارش به شدت مورد توجه افکار عمومی و رسانههای آمریکایی قرار گرفته است؛ چرا که بر اساس این گزارش سازمان جاسوسی روسیه آنقدر از ترامپ اطلاعات و مدارک دارد که بتواند از او باجگیری کند. به ویژه، با بهرهگیری از یک رسوایی اخلاقی.
ماجرای رسوایی اخلاقی به سال ۲۰۱۳ مربوط میشود. یعنی زمانی که ترامپ در سفر به روسیه مدتی را در هتل ریزکارلتون مسکو به سر میبرد. جایی که از قبل توسط دوربینها و میکروفونهای سازمان اطلاعاتی روسیه کنترل میشده است. میلیاردر آمریکایی، بیاطلاع از این مساله به استخدام گروهی روسپیان و انجام برخی رفتارهای جنسی خاص پرداخته که در اخبار این روزهای رسانههای آمریکایی از آن با تعبیر «گلدن شاور» یاد شده. این «دوش طلایی» کنایهای دارد به ادرار بر فرد.
در بخش دیگری از این گزارش به مساله هک و حملات سایبری روسیه به حزب دموکرات پرداخته شده و ارتباط کرملین با سایت ویکیلیکس مورد بررسی قرار گرفته است. این اتهام پیش از این هم توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکا تایید شده بود؛ اما بر اساس اطلاعات جدید، علاوه بر آنچه ویکیلیکس پیش از انتخابات برای کمک به ترامپ منتشر کرده، مسکو به صورت پیوسته اطلاعاتی در اختیار کمپین ترامپ قرار میداده است. در مقابل، تیم ترامپ هم اطلاعاتی مربوط به ثروتمندان روسی ساکن آمریکا و خانواده ایشان به مسکو داده است. همچنین ترامپ توافق کرده تا به انتقاد علنی از ناتو بپردازد و توجه افکار عمومی را از دخالت مسکو در اوکراین منحرف سازد.
روی هم رفته گزارش اخیر مدعی است که حکومت روسیه پنج سال است به صورت مداوم با ترامپ همکاری متقابل دارد. البته در طول این مدت ترامپ چند پیشنهاد مالی مسکو در قراردادهای ساختمانی (اکثرا مربوط به جام جهانی ۲۰۱۸) را رد کرده است، با این حال خود او و حلقه نزدیکانش ارتباط اطلاعاتی پیوسته با مسکو را پذیرفتهاند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@divanesara
بیایید فعلا فقط اشک بریزیم
#A092
آرمان امیری @ArmanParian - یک درونمایه نسبتا ثابت در آثار اصغر فرهادی، مساله «قضاوت» است. نه با آن خوانش اغراقشده که «دیگران را قضاوت نکنید»؛ حداقل در این سطح که «اینقدر زود قضاوت نکنید». به نظرم، این موضوعی است که در ابعاد بسیار متفاوتی میتوانیم آن را گسترش بدهیم و تبعاتاش را ببینیم.
شاید تلخترین و تاریکترین نقاط انقلاب ما بحث دادگاههای انقلاب بود. قضاوتهایی انتقادبرانگیز که گاه در چند دقیقه خلاصه میشدند و در همین زمان اندک حکم مرگ انسانی را صادر میکردند. حالا میتوانیم کمی تامل کنیم که پس از این همه سال نقد دادگاههای چند دقیقهای، ما دقیقا از چه گلایه داشتهایم؟ آیا انتقاد ما از قضاوتهای شتابزده باعث شده که خودمان از تکرار رفتاری مشابه پرهیز کنیم؟ یا آنکه ما هم عادت کردهایم با کمترین اطلاعات احکام محکومیتی صادر کنیم که فقط پشتوانه اجرایی ندارند؟
در بعدی دیگر، یکی از جذابیتهای مذهب خوانش سادهتری است که مذاهب از جهان ارائه میکنند. (برای مثال در مقابله با پیچیدگیهای خوانش فلسفی) اما اگر محوریت را به همین سادهسازی بدهیم، آنگاه در نسخههایی افراطی بیم آن میرود که در دامی شبیه بنیادگرایی بیفتیم. برای بنیادگرایان، قضاوت هیچ پیچیدگی و ظرافتی ندارد. حقیقت خیلی ساده است و در دو رنگ سیاه و سفید خلاصه میشود. این خوانش سادهتر به قضاوتهای سریعتر میانجامد و پیامدهایی که بینیاز از توضیح هستند.
دنیای ادبیات و هنر، دورترین فاصله را از تفسیر ساده جهان دارد. به قول میلان کوندرا، «هر رمان به ما میآموزد که جهان پیچیدهتر از آن است که گمان میکنیم». از این نظر، شاید بتوان درک کرد که چرا هنرمندان بزرگ کمتر به دستهبندیهای آشکار سیاسی میپیوندند. برای آنان مرزبندیهای پررنگ نمیتواند معنای دقیقی داشته باشد. پیچیدگی جهان اصالت این مرزها را زیر سوال میبرد و طبیعتا قضاوت را دشوار و دشوارتر میسازد. عصر روشنگری با «دکارت» آغاز شد که میگفت «شک میکنم، پس هستم». آنکه شک نمیکند و مدام حکم قاطع میدهد انسانی است ماقبل جهان مدرن. این قضاوتگرِ غیرشکاک را شاید بتوان انسان بیگانه با هنر خواند؛ همان «پشمینهپوش تندخو» که به تعبیر حافظ «از عشق نشنیدهست بو».
نمیدانم که برای خوانندگان این سطور، مقدمه پیشین چقدر میتواند با ادامه حرف ارتباط معنایی داشته باشد. این، تنها احساسی است که به شخصه طی ساعات اولیه وقوع فاجعه آتشسوزی تجربه کردم. درست در همان دقایقی که بهت مواجهه با واقعه و حیرت از تصاویر وحشتناک آن، قدرت هرگونه تحرک یا تامل را فلج میکرد. درست در همان زمان، در خلال انبوه اخبار تکاندهنده، موجی از قضاوتهای آخرالزمانی بود که بیوقفه احکام محکومیت صادر میکردند: محکومیت مسوولان، محکومیت شهرداری، کمیته بحران، مالکان ساختمان، جمعیت حضار و حتی محکومیت انقلاب ۵۷ و مصادره اموال و الخ.
این سطح از خشونت، این سطح از تعجیل برای صدور احکام قاطع، این سطح از شتابزدگی و قضاوتگری از کجا آمده است؟ چطور هنوز اصل خبر از راه نرسیده دادگاه رسیدگی به متهمانش هم تشکیل شده و احکامش صادر میشود؟ اصلا همهاش به کنار، چرا ما حتی نمیتوانیم به عنوان یک ملت حداقل برای چند ساعت به واقع سوگوار باشیم؟ چرا دیگر نخستین احساسی که در برخورد با فجایعی اینچنین همهگیر میشود بهت، سکوت و اندوه نیست؟ چرا همه در سکوت اشک نمیریزیم و در کنار هم شمع روشن نمیکنیم؟ چرا وقتی مصیبتی بر سرمان نازل میشود نمیتوانیم فقط برای چند ساعت کینهها را کنار بگذاریم و دست تسلی به سوی هم دراز کنیم؟
من پاسخ این سوالها را نمیدانم. هرچه هست، حکایت از یک بیماری مزمن و ریشهدار در قلب جامعه ما دارد. دردی که باید حتما به سراغش برویم و برای درماناش بکوشیم، وگرنه دیگر نمیتوانیم یک «ملت» باشیم. اما نه حالا، فعلا وقتاش نیست، حالا فقط باید سوگوار باشیم؛ حالا باید کمی از شتاب و هیجان فاصله بگیریم؛ بگذارید فعلا فقط اشک بریزیم برای آنان که از دست دادیم و از صمیم قلب امیدوار باشیم به اندک بارقههای امید که خبر میدهند از دل این هیولای سوزان، یک انسان دیگر نجات پیدا کرد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A092
آرمان امیری @ArmanParian - یک درونمایه نسبتا ثابت در آثار اصغر فرهادی، مساله «قضاوت» است. نه با آن خوانش اغراقشده که «دیگران را قضاوت نکنید»؛ حداقل در این سطح که «اینقدر زود قضاوت نکنید». به نظرم، این موضوعی است که در ابعاد بسیار متفاوتی میتوانیم آن را گسترش بدهیم و تبعاتاش را ببینیم.
شاید تلخترین و تاریکترین نقاط انقلاب ما بحث دادگاههای انقلاب بود. قضاوتهایی انتقادبرانگیز که گاه در چند دقیقه خلاصه میشدند و در همین زمان اندک حکم مرگ انسانی را صادر میکردند. حالا میتوانیم کمی تامل کنیم که پس از این همه سال نقد دادگاههای چند دقیقهای، ما دقیقا از چه گلایه داشتهایم؟ آیا انتقاد ما از قضاوتهای شتابزده باعث شده که خودمان از تکرار رفتاری مشابه پرهیز کنیم؟ یا آنکه ما هم عادت کردهایم با کمترین اطلاعات احکام محکومیتی صادر کنیم که فقط پشتوانه اجرایی ندارند؟
در بعدی دیگر، یکی از جذابیتهای مذهب خوانش سادهتری است که مذاهب از جهان ارائه میکنند. (برای مثال در مقابله با پیچیدگیهای خوانش فلسفی) اما اگر محوریت را به همین سادهسازی بدهیم، آنگاه در نسخههایی افراطی بیم آن میرود که در دامی شبیه بنیادگرایی بیفتیم. برای بنیادگرایان، قضاوت هیچ پیچیدگی و ظرافتی ندارد. حقیقت خیلی ساده است و در دو رنگ سیاه و سفید خلاصه میشود. این خوانش سادهتر به قضاوتهای سریعتر میانجامد و پیامدهایی که بینیاز از توضیح هستند.
دنیای ادبیات و هنر، دورترین فاصله را از تفسیر ساده جهان دارد. به قول میلان کوندرا، «هر رمان به ما میآموزد که جهان پیچیدهتر از آن است که گمان میکنیم». از این نظر، شاید بتوان درک کرد که چرا هنرمندان بزرگ کمتر به دستهبندیهای آشکار سیاسی میپیوندند. برای آنان مرزبندیهای پررنگ نمیتواند معنای دقیقی داشته باشد. پیچیدگی جهان اصالت این مرزها را زیر سوال میبرد و طبیعتا قضاوت را دشوار و دشوارتر میسازد. عصر روشنگری با «دکارت» آغاز شد که میگفت «شک میکنم، پس هستم». آنکه شک نمیکند و مدام حکم قاطع میدهد انسانی است ماقبل جهان مدرن. این قضاوتگرِ غیرشکاک را شاید بتوان انسان بیگانه با هنر خواند؛ همان «پشمینهپوش تندخو» که به تعبیر حافظ «از عشق نشنیدهست بو».
نمیدانم که برای خوانندگان این سطور، مقدمه پیشین چقدر میتواند با ادامه حرف ارتباط معنایی داشته باشد. این، تنها احساسی است که به شخصه طی ساعات اولیه وقوع فاجعه آتشسوزی تجربه کردم. درست در همان دقایقی که بهت مواجهه با واقعه و حیرت از تصاویر وحشتناک آن، قدرت هرگونه تحرک یا تامل را فلج میکرد. درست در همان زمان، در خلال انبوه اخبار تکاندهنده، موجی از قضاوتهای آخرالزمانی بود که بیوقفه احکام محکومیت صادر میکردند: محکومیت مسوولان، محکومیت شهرداری، کمیته بحران، مالکان ساختمان، جمعیت حضار و حتی محکومیت انقلاب ۵۷ و مصادره اموال و الخ.
این سطح از خشونت، این سطح از تعجیل برای صدور احکام قاطع، این سطح از شتابزدگی و قضاوتگری از کجا آمده است؟ چطور هنوز اصل خبر از راه نرسیده دادگاه رسیدگی به متهمانش هم تشکیل شده و احکامش صادر میشود؟ اصلا همهاش به کنار، چرا ما حتی نمیتوانیم به عنوان یک ملت حداقل برای چند ساعت به واقع سوگوار باشیم؟ چرا دیگر نخستین احساسی که در برخورد با فجایعی اینچنین همهگیر میشود بهت، سکوت و اندوه نیست؟ چرا همه در سکوت اشک نمیریزیم و در کنار هم شمع روشن نمیکنیم؟ چرا وقتی مصیبتی بر سرمان نازل میشود نمیتوانیم فقط برای چند ساعت کینهها را کنار بگذاریم و دست تسلی به سوی هم دراز کنیم؟
من پاسخ این سوالها را نمیدانم. هرچه هست، حکایت از یک بیماری مزمن و ریشهدار در قلب جامعه ما دارد. دردی که باید حتما به سراغش برویم و برای درماناش بکوشیم، وگرنه دیگر نمیتوانیم یک «ملت» باشیم. اما نه حالا، فعلا وقتاش نیست، حالا فقط باید سوگوار باشیم؛ حالا باید کمی از شتاب و هیجان فاصله بگیریم؛ بگذارید فعلا فقط اشک بریزیم برای آنان که از دست دادیم و از صمیم قلب امیدوار باشیم به اندک بارقههای امید که خبر میدهند از دل این هیولای سوزان، یک انسان دیگر نجات پیدا کرد.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
یادداشت خبرنگار مستعفی
لطفا روی نماد فداکاری برج نسازید!
لیلی فرهادپور - چند روز پیش با اهن و تلپ و دبدبه و کبکبه خبر دادند که رییس بنیاد مستضعفان گفته ساختمان پلاسکو را دو ساله همانجا میسازد. لبخندی حزنانگیز همراه با صدایی شبیه «پوف» برلب شنوندگان و ببینندگان و خوانندگان این ادعا نشست. هنوز این «پوف» رنگ نیانداخته بود که شبکه خبر نشستی با هیات مدیره پلاسکو و مثلا نماینده حقوقدانان گذاشت که چگونگی ساخت این پلاسکوی جدید را ببرند و بدوزند و حساب کنند سهم هر مستاجر زیاندیده از این ساختمان فرضی چه هست و چقدر میشود. همه اینها در حالی است که آوار پلاسکو بر گور دستجمعی قربانیان آن هنوز خوابیده است و چپ و راست اظهارنظر رسمی میشود که شاید اجساد این قربانیان پیدا نشود. آقایان کجا میخواهید ساختمان جدید بسازید؟ بر روی گوردستجمعی قربانیان؟ آیا اینجا نباید بنای یادبود آنها باشد و بماند؟ چگونه میتواند دوباره محل کسب شود؟ کدام کاسبی میتواند بر گور همکارش یا آتشنشانی که جان خودش را برای حفظ مال او از دست داده، دوباره کاسبی کند؟ کسبه ما به طور تاریخی قشری با مرام و معرفت هستند. در مرام بازار هیچگاه این برتابیده نمیشود؛ این در مرام بازار نیست و به قول خودشان شگون نخواهد داشت.
اما چه کنیم که متاسفانه رسانه ملی به جای اینکه پشت مردم و افکار عمومی بایستد و بنیاد مستضعفان، شهرداری، شورای شهر، استانداری، وزارت کشور و ... هر سازمان دیگری که باید مسئولیت این فاجعه را برعهده بگیرد را به چالش بکشد، مسالهای فانتزیوار یعنی ساخته شدن پلاسکو در عرض دوسال را سوژه نشست تخصصی خود میکند. چه کنیم؟ فقط باید «اف» کرد و «پف» که کار دیگری از دستمان بر نمیآید.
حتی بر فرض محال هم اگر تمام اجساد قربانیان زیر آوار مانده بیرون بیاید، حتی اگر به همه آنها نشان شهید داده شود، حتی اگر امکان تشییع جنازه تکتک این عزیزان از دست رفته بوجود بیاید، حتی اگر تمام آوار پلاسکوی فروریخته جمع شود و کامیون کامیون خارج شود، حتی اگر به تمام بیکاران پلاسکو بیمه بیکاری داده شود، حتی اگر تمام خسارت کسبه را خاطیان قبول کنند و ... هیچگاه و هیچوقت خاطره فروپاشی این نماد شهر تهران و یاد دردناکترین مرگی که برای این عزیزان از دست رفته متصور میشود پاک و خاک نخواهد شد. مگر میشود روی این حجم درد ساختمان تجاری ساخت؟ اصلا چگونه رویمان میشود؟ بیدینترین جوامع و کشورهای دنیا هم این را برنمیتابد چه برسد به مردمان جامعه ما؟
صدا و سیما در این یک هفته سعی کرده است افکار عمومی را هدایت کند یا حداقل آرام کند غافل از اینکه این دیگر افکار عمومی نیست، این درد عمومی است این اندوه عمومی است و مسئولان خیلی هنر کنند مواظب باشند این درد و اندوه به نفرت عمومی و نفرین عمومی منجر نشود. این نفرت عمومی را باید جدی گرفت. این نفرت به جایی رسیده که هر شایعهای پذیرندهتر از اخبار رسمی میشود و هر خبر رسمی مساوی دروغ و فریب تلقی میشود. البته تقصیر خودشان است. تکذیب پشت سر تکذیب و بعدش تایید راست بودن اکثر آنچه تکذیب شده بود. این رفتار اعتبار رسانه ملی ما را هرروز بیشتر از روز قبل زیر سوال میبرد و این اصلا برای منافع ملی خوب نیست زیرا بیاعتباری صدا و سیما به عنوان شبکه خبری رسمی، آن هم در مواقع بحرانی به نفع هیچکس نخواهد بود اما کو گوش شنوا؟
اینکه نباید دست به زمین باقیمانده از آوار پلاسکو زد و این یادمان قصور مسئولان و فداکاری امدادگران و مظلومیت قربانیان باید به عنوان یک نماد باقی بماند فقط یک پیشنهاد نیست؛ یک هشدار جدی است تا افکار عمومی تبدیل به نفرت عمومی نشود. در افواه بازار این خرافه پیچیده است که زمین پلاسکو چون مصادرهای بوده این بلا سرش آمده. اگر چه هیچ منطقی پشت چنین خرافهای نیست ولی با گوش ندادن به آن از بین نمیرود. در افواه خیلی چیزهای دیگر هم پیچیده است و مسئولان باید تاثیر این شایعهها را جدی بگیرند. باید این درد عمومی را تسکین داد. درست است که همهمان امیدواریم اجساد پیدا شوند ولی واقعیت این است که زمین باقیمانده از آوار پلاسکو، چه تبدیل به گور دستجمعی قربانیان بشود و چه نشود نمادی از یک فاجعه است و به همین دلیل آنجا باید با ساخت پارک یا ساختمانی نمادین به تمام مردم تعلق بگیرد نه به شهرداری نه به مالک قبلیاش. اینبار باید برای ساخت یک نماد ویا بنای یادبود مصادره شود زمنیش اموال عمومی شود و بنایش همواره خار چشمی باشد برای مسئولان از هر جناج و تفکری که اول مردم اهمیت دارند و بعد سرمایه و پول و منفعت.
در یکی از دفترچههای یادبود در ایستگاههای آتشنشانی نوشتهای است: «ما قهرمان نمیخواهیم ... ما مدیریت بحران میخواهیم» و من دیدم زنی آن را نوشت که به پهنای صورتش اشک میریخت. مردم را جدی بگیرید!
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
لطفا روی نماد فداکاری برج نسازید!
لیلی فرهادپور - چند روز پیش با اهن و تلپ و دبدبه و کبکبه خبر دادند که رییس بنیاد مستضعفان گفته ساختمان پلاسکو را دو ساله همانجا میسازد. لبخندی حزنانگیز همراه با صدایی شبیه «پوف» برلب شنوندگان و ببینندگان و خوانندگان این ادعا نشست. هنوز این «پوف» رنگ نیانداخته بود که شبکه خبر نشستی با هیات مدیره پلاسکو و مثلا نماینده حقوقدانان گذاشت که چگونگی ساخت این پلاسکوی جدید را ببرند و بدوزند و حساب کنند سهم هر مستاجر زیاندیده از این ساختمان فرضی چه هست و چقدر میشود. همه اینها در حالی است که آوار پلاسکو بر گور دستجمعی قربانیان آن هنوز خوابیده است و چپ و راست اظهارنظر رسمی میشود که شاید اجساد این قربانیان پیدا نشود. آقایان کجا میخواهید ساختمان جدید بسازید؟ بر روی گوردستجمعی قربانیان؟ آیا اینجا نباید بنای یادبود آنها باشد و بماند؟ چگونه میتواند دوباره محل کسب شود؟ کدام کاسبی میتواند بر گور همکارش یا آتشنشانی که جان خودش را برای حفظ مال او از دست داده، دوباره کاسبی کند؟ کسبه ما به طور تاریخی قشری با مرام و معرفت هستند. در مرام بازار هیچگاه این برتابیده نمیشود؛ این در مرام بازار نیست و به قول خودشان شگون نخواهد داشت.
اما چه کنیم که متاسفانه رسانه ملی به جای اینکه پشت مردم و افکار عمومی بایستد و بنیاد مستضعفان، شهرداری، شورای شهر، استانداری، وزارت کشور و ... هر سازمان دیگری که باید مسئولیت این فاجعه را برعهده بگیرد را به چالش بکشد، مسالهای فانتزیوار یعنی ساخته شدن پلاسکو در عرض دوسال را سوژه نشست تخصصی خود میکند. چه کنیم؟ فقط باید «اف» کرد و «پف» که کار دیگری از دستمان بر نمیآید.
حتی بر فرض محال هم اگر تمام اجساد قربانیان زیر آوار مانده بیرون بیاید، حتی اگر به همه آنها نشان شهید داده شود، حتی اگر امکان تشییع جنازه تکتک این عزیزان از دست رفته بوجود بیاید، حتی اگر تمام آوار پلاسکوی فروریخته جمع شود و کامیون کامیون خارج شود، حتی اگر به تمام بیکاران پلاسکو بیمه بیکاری داده شود، حتی اگر تمام خسارت کسبه را خاطیان قبول کنند و ... هیچگاه و هیچوقت خاطره فروپاشی این نماد شهر تهران و یاد دردناکترین مرگی که برای این عزیزان از دست رفته متصور میشود پاک و خاک نخواهد شد. مگر میشود روی این حجم درد ساختمان تجاری ساخت؟ اصلا چگونه رویمان میشود؟ بیدینترین جوامع و کشورهای دنیا هم این را برنمیتابد چه برسد به مردمان جامعه ما؟
صدا و سیما در این یک هفته سعی کرده است افکار عمومی را هدایت کند یا حداقل آرام کند غافل از اینکه این دیگر افکار عمومی نیست، این درد عمومی است این اندوه عمومی است و مسئولان خیلی هنر کنند مواظب باشند این درد و اندوه به نفرت عمومی و نفرین عمومی منجر نشود. این نفرت عمومی را باید جدی گرفت. این نفرت به جایی رسیده که هر شایعهای پذیرندهتر از اخبار رسمی میشود و هر خبر رسمی مساوی دروغ و فریب تلقی میشود. البته تقصیر خودشان است. تکذیب پشت سر تکذیب و بعدش تایید راست بودن اکثر آنچه تکذیب شده بود. این رفتار اعتبار رسانه ملی ما را هرروز بیشتر از روز قبل زیر سوال میبرد و این اصلا برای منافع ملی خوب نیست زیرا بیاعتباری صدا و سیما به عنوان شبکه خبری رسمی، آن هم در مواقع بحرانی به نفع هیچکس نخواهد بود اما کو گوش شنوا؟
اینکه نباید دست به زمین باقیمانده از آوار پلاسکو زد و این یادمان قصور مسئولان و فداکاری امدادگران و مظلومیت قربانیان باید به عنوان یک نماد باقی بماند فقط یک پیشنهاد نیست؛ یک هشدار جدی است تا افکار عمومی تبدیل به نفرت عمومی نشود. در افواه بازار این خرافه پیچیده است که زمین پلاسکو چون مصادرهای بوده این بلا سرش آمده. اگر چه هیچ منطقی پشت چنین خرافهای نیست ولی با گوش ندادن به آن از بین نمیرود. در افواه خیلی چیزهای دیگر هم پیچیده است و مسئولان باید تاثیر این شایعهها را جدی بگیرند. باید این درد عمومی را تسکین داد. درست است که همهمان امیدواریم اجساد پیدا شوند ولی واقعیت این است که زمین باقیمانده از آوار پلاسکو، چه تبدیل به گور دستجمعی قربانیان بشود و چه نشود نمادی از یک فاجعه است و به همین دلیل آنجا باید با ساخت پارک یا ساختمانی نمادین به تمام مردم تعلق بگیرد نه به شهرداری نه به مالک قبلیاش. اینبار باید برای ساخت یک نماد ویا بنای یادبود مصادره شود زمنیش اموال عمومی شود و بنایش همواره خار چشمی باشد برای مسئولان از هر جناج و تفکری که اول مردم اهمیت دارند و بعد سرمایه و پول و منفعت.
در یکی از دفترچههای یادبود در ایستگاههای آتشنشانی نوشتهای است: «ما قهرمان نمیخواهیم ... ما مدیریت بحران میخواهیم» و من دیدم زنی آن را نوشت که به پهنای صورتش اشک میریخت. مردم را جدی بگیرید!
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
توضیحی کوتاه در مورد یادداشت: «لطفا روی نماد فداکاری برج نسازید»
وبلاگ و کانال «مجمع دیوانگان» همواره این حساسیت را دارد که صرفا مطالب دست اول را منتشر کند. یعنی هیچ یک از یادداشتهای منتشر شده در این کانال، پیش از این در رسانههای مجازی و غیرمجازی منتشر نشدهاند. با این رویکرد و از آنجا که ممکن است برخی مخاطبان یادداشت اخیر را با همین تیتر در روزنامه شرق دیده باشند لازم دیدیم این توضیح را اضافه کنیم: یادداشت اخیر را خانم فرهادپور برای انتشار در روزنامه شرق ارسال کرده بودند؛ اما از آنجا که روزنامه شرق تقریبا نیمی از یادداشت را حذف کرده بود، ایشان یادداشت کامل را برای انتشار در اختیار کانال «مجمع دیوانگان» قرار دادند که بدون دخل و تصرف تقدیم شد.
وبلاگ و کانال «مجمع دیوانگان» همواره این حساسیت را دارد که صرفا مطالب دست اول را منتشر کند. یعنی هیچ یک از یادداشتهای منتشر شده در این کانال، پیش از این در رسانههای مجازی و غیرمجازی منتشر نشدهاند. با این رویکرد و از آنجا که ممکن است برخی مخاطبان یادداشت اخیر را با همین تیتر در روزنامه شرق دیده باشند لازم دیدیم این توضیح را اضافه کنیم: یادداشت اخیر را خانم فرهادپور برای انتشار در روزنامه شرق ارسال کرده بودند؛ اما از آنجا که روزنامه شرق تقریبا نیمی از یادداشت را حذف کرده بود، ایشان یادداشت کامل را برای انتشار در اختیار کانال «مجمع دیوانگان» قرار دادند که بدون دخل و تصرف تقدیم شد.
دموکراسی و امنیت به ضرب موشک!
#A093
آرمان امیری @ArmanParian - در شرایطی که حکم جناب ترامپ برای لغو ویزای ایرانیان توجهات بسیاری از هموطنان ما را به خود جلب کرده، به نظرم نام یک کشور دیگر در فهرست تحریم شدگان از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است. اینکه آمریکاییها ایران را تحریم کنند چیز جدیدی نیست؛ بوش هم ایران را محور شرارت میخواند. نکته جالب به نظرم قرار گرفتن نام «عراق» در فهرست کشورهایی است که آمریکا آنها را به هر دلیلی مطلوب نمیداند.
عراق امروز، دستپخت صادرات دموکراسی آمریکایی به ضرب هواپیما و موشک است. کمی دشوار است روی تلی از اجساد و ویرانی لبخندی به لب ما بنشیند، وگرنه مضحکهای بالاتر از این امکان نداشت که خود آمریکاییها از بوی تعفن گندی که بالا آوردهاند اینگونه اظهار نارضایتی کنند، و درست در همین وضعیت، یک عده از ایرانیان صغرا و کبرا بخوانند که همین دولت آمریکا یک مقدار از نتایج گهربار این شیوه از صادرات دموکراسی را به ایران هم عنایت کند. من نمیدانم آیا همین درس ساده باعث میشود که آمریکاییها از تکرار جنگها و فجایعی مشابه پرهیز کنند یا نه، اما باز هم فکر میکنم همین تصویر، میتواند یک درس خوب به ما بدهد.
جرج بوش با بهانه «امنیت ملی» و ادعای «جنگ پیشگیرانه» فرمان حمله به عراق را صادر کرد. البته او در یک مورد حق داشت. صدام واقعا امنیت منطقه را به هم ریخته بود. نیازی به توضیح بیشتر نیست. او واقعا همانقدر جنایتکار و دیکتاتور بود که ما ایرانیها بهتر از هرکسی در دنیا میدانیم. نه تنها همسایگاناش از دست او در امان نبوند، بلکه به مردم خودش هم رحم نمیکرد و گاه کردهای شمال و گاه شیعیان جنوب را به خاک و خون میکشید. اما اگر از زاویه آمریکاییها به مساله نگاه کنیم، حداقلاش این بود که دولت آمریکا از ورود یک شهروند ساده عراقی به خاک کشورش وحشت نداشت!
سالها پس از «جنگ پیشگیرانه با هدف تامین امنیت آمریکا» وضعیت به جایی رسیده که نه تنها منطقه روی آرامش و دموکراسی را ندیده، بلکه خود آمریکاییها هم دیگر از تکتک شهروندان عراقی وحشت دارند و به ناچار دستور جلوگیری از ورودشان به خاک آمریکا را صادر میکنند. این نکتهای است که میتواند برای ما هم عبرت آموز باشد. جنگ پیشگیرانه ما با هدف تامین امنیت کشور در خاک سوریه چه تبعاتی به همراه خواهد داشت؟ بذر نفرت و کشتاری که در خاک سوریه کاشته شده دیر یا زود جوانه میزند و باید منتظر عواقباش باشیم. آیا در آینده نزدیک وضعیت ما هم به جایی میرسد که تک تک شهروندان سوری را یک بمب ساعتی خواهیم دید و به ناچار مرزهایمان را به روی همه سوریها خواهیم بست؟ آیا آن وقت کسی پیدا میشود که جواب بدهد: این تامین امنیت بود یا ایجاد تهدید امنیتی؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A093
آرمان امیری @ArmanParian - در شرایطی که حکم جناب ترامپ برای لغو ویزای ایرانیان توجهات بسیاری از هموطنان ما را به خود جلب کرده، به نظرم نام یک کشور دیگر در فهرست تحریم شدگان از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است. اینکه آمریکاییها ایران را تحریم کنند چیز جدیدی نیست؛ بوش هم ایران را محور شرارت میخواند. نکته جالب به نظرم قرار گرفتن نام «عراق» در فهرست کشورهایی است که آمریکا آنها را به هر دلیلی مطلوب نمیداند.
عراق امروز، دستپخت صادرات دموکراسی آمریکایی به ضرب هواپیما و موشک است. کمی دشوار است روی تلی از اجساد و ویرانی لبخندی به لب ما بنشیند، وگرنه مضحکهای بالاتر از این امکان نداشت که خود آمریکاییها از بوی تعفن گندی که بالا آوردهاند اینگونه اظهار نارضایتی کنند، و درست در همین وضعیت، یک عده از ایرانیان صغرا و کبرا بخوانند که همین دولت آمریکا یک مقدار از نتایج گهربار این شیوه از صادرات دموکراسی را به ایران هم عنایت کند. من نمیدانم آیا همین درس ساده باعث میشود که آمریکاییها از تکرار جنگها و فجایعی مشابه پرهیز کنند یا نه، اما باز هم فکر میکنم همین تصویر، میتواند یک درس خوب به ما بدهد.
جرج بوش با بهانه «امنیت ملی» و ادعای «جنگ پیشگیرانه» فرمان حمله به عراق را صادر کرد. البته او در یک مورد حق داشت. صدام واقعا امنیت منطقه را به هم ریخته بود. نیازی به توضیح بیشتر نیست. او واقعا همانقدر جنایتکار و دیکتاتور بود که ما ایرانیها بهتر از هرکسی در دنیا میدانیم. نه تنها همسایگاناش از دست او در امان نبوند، بلکه به مردم خودش هم رحم نمیکرد و گاه کردهای شمال و گاه شیعیان جنوب را به خاک و خون میکشید. اما اگر از زاویه آمریکاییها به مساله نگاه کنیم، حداقلاش این بود که دولت آمریکا از ورود یک شهروند ساده عراقی به خاک کشورش وحشت نداشت!
سالها پس از «جنگ پیشگیرانه با هدف تامین امنیت آمریکا» وضعیت به جایی رسیده که نه تنها منطقه روی آرامش و دموکراسی را ندیده، بلکه خود آمریکاییها هم دیگر از تکتک شهروندان عراقی وحشت دارند و به ناچار دستور جلوگیری از ورودشان به خاک آمریکا را صادر میکنند. این نکتهای است که میتواند برای ما هم عبرت آموز باشد. جنگ پیشگیرانه ما با هدف تامین امنیت کشور در خاک سوریه چه تبعاتی به همراه خواهد داشت؟ بذر نفرت و کشتاری که در خاک سوریه کاشته شده دیر یا زود جوانه میزند و باید منتظر عواقباش باشیم. آیا در آینده نزدیک وضعیت ما هم به جایی میرسد که تک تک شهروندان سوری را یک بمب ساعتی خواهیم دید و به ناچار مرزهایمان را به روی همه سوریها خواهیم بست؟ آیا آن وقت کسی پیدا میشود که جواب بدهد: این تامین امنیت بود یا ایجاد تهدید امنیتی؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
به جای انتقاد از ترامپ این لکههای ننگ را پاک کنید
#A094
آرمان امیری @ArmanParian - در واکنش به فرمان محدود کننده ترامپ که بار دیگر نام کشور ما را در فهرست حامیان تروریست قرار میدهد، موجی از اعتراضات خودجوش در آمریکا به راه افتاده است. خوشبختانه آزادیخواهان آمریکایی در اعتراض به تصمیمات نفرتپراکن رییس جمهورشان سنگ تمام گذاشتهاند. حال پرسش من این است که وظیفه ما ایرانیها چیست؟ آیا ما هم تمام گناه را به گردن افکار فاشیستی ترامپ بیندازیم؟ یا بهتر است ما هم پیش از زدن جوالدوزی به دیگران حداقل یک سوزن به خودمان بزنیم؟
چندی پیش کانال تلگرامی «شین» مطلبی مفصل در مورد شرح زندگان و آرا و نظرات «نواب صفوی» منتشر کرد که به نظرم تلنگر به جایی بود. (اینجا: https://t.me/mmoeeni1/1177) البته خوشبختانه اکثر کشورهای جهان نواب صفوی را نمیشناسند و احتمالا متوجه نخواهند شد که نامگذاری خیابانهای ایران به اسم او حمایت از چه شیوه و مرامی قلمداد میشود. با این حال تابلوهای تهران چهرههای مشهورتر از نوابی را هم در خود جای دادهاند.
* * *
تغلب واژهای است عربی به معنای «به چیرگی تمام دست یافتن به چیزی» و همچنین «به قهر و زور استیلا یافتن بر بلاد». (از فرهنگ دهخدا) در ادبیات جهان اسلام، تشکیل حکومت با به کار بردن زور و خشونت و بدون توجه به رضایت و پذیرش عمومی جامعه را تغلب مینامند. در میان اندیشمندان مسلمان، «تغلب» ابتدا در آرای افرادی چون ماوردی و غزالی و بعدها در نظرات «ابن تیمیه» مورد استفاده قرار گرفت. اما محمد غزالی روایت معروفی دارد که میگوید «الحق لمن غلب و الحکم لمن غلب، نحن مع من غلب». یعنی «حق با کسی است که غلبه میکند، حکومت هم از آن کسی از که غلبه میکند، ما هم با/طرفدار کسی هستیم که غلبه میکند». این اندیشه بعدها بیش از هرکسی توسط «ابن تیمیه» گسترش یافت که امروزه او را پدر فکری تمامی جریانات «تکفیری» میدانند.
سالها بعد، این «سید قطب» بود که آرای «ابن تیمیه» را بازخوانی کرد و مبنای عمل قرار داد. سیدقطب جوامع را به دو دسته کلی «جامعه اسلامی» و «جامعه جاهلی» تقسیم کرد. جالب اینکه از نظر او، جوامعی که شهروندان تشکیل دهنده آن همه مسلمان باشند لزوما جامعه اسلامی نیست. به باور سیدقطب تا زمانی که شریعت قانون جامعه نباشد، آن جامعه اسلامی نیست، حتی اگر افراد آن نماز بخوانند، روزه بگیرند و به حج بروند. با چنین تعریفی و خوانش خاص این گروه از احکام شریعت، عملا تمامی جوامع اسلامی نیز به مانند دیگر کشورهای جهان در رده «جامعه جاهلی» قرار گرفتند. سیدقطب هم با اخذ اندیشه «تغلب» از آرای «ابن تیمیه»، در نهایت به آنجا رسید که علیه تمامی جوامعی که جاهلی میدانست (و اتفاقا شامل جوامع جهان اسلام میشد) دست به قیام مسلحانه بزند.
«الجهاد» از معروفترین گروههای تکفیری است که بر پایه نظرات سیدقطب شکل گرفت. «محمد عبدالسلام فرج» این گروه را در سال ۱۹۷۹ پایهگذاری کرد و با استناد به برخی فتاوای فقهی ابنتیمیه شروع به تکفیر همه گروههای دیگر کرد. فتواهای مورد استناد، فتاوایی بودند که ابنتیمیه در زمان حمله تاتارها به کشورهای اسلامی صادر کرده بود. ابنتیمیه در آنجا استدلال کرده بود که هرچند تاتارها مسلمانی خود را اعلام کردهاند، اما دین آنها پذیرفته شده نیست و کشتنشان واجب است. تکفیریهای «الجهاد» همین استدلال را در مورد حکومت مصر به کار بردند و دقیقا با همین استدلال دستور قتل رهبران مصر را صادر کردند. بدین ترتیب، «خالد اسلامبولی»، بنابر فتوای «عمر عبدالرحمان» و در تداوم اندیشههای تکفیری ابنتیمیه و سیدقطب انور سادات را ترور کرد.
حالا سالها است که برخی کشورهای غربی دولت ما را متهم به دفاع از تروریسم میکند. در مقابل، ما نه تنها چنین اتهاماتی را مردود میخوانیم، بلکه داعیهدار مقاومت در برابر گروههای تروریستی و تکفیری هستیم؛ اما درست در همان زمان که با ادعای «جنگ پیشگیرانه علیه گروههای تکفیری» میلیاردها میلیارد هزینه مالی و جانی و نظامی میکنیم، خیابانهای پایتخت خود را به نام شناختهشدهترین و بدنامترین تروریستهای تکفیری سند میزنیم. شاید غربیها به امثال و حکم فارسی آشنایی کافی نداشته باشند که در جواب ما بگویند « قسم حضرت عباس را باور کنیم یا دم خروس را؟» اما آیا بهتر نیست خودمان پیشدستی کنیم و به جای این همه جار و جنجال، دامان شهرمان را از چنین لکههای ننگی پاک کنیم؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A094
آرمان امیری @ArmanParian - در واکنش به فرمان محدود کننده ترامپ که بار دیگر نام کشور ما را در فهرست حامیان تروریست قرار میدهد، موجی از اعتراضات خودجوش در آمریکا به راه افتاده است. خوشبختانه آزادیخواهان آمریکایی در اعتراض به تصمیمات نفرتپراکن رییس جمهورشان سنگ تمام گذاشتهاند. حال پرسش من این است که وظیفه ما ایرانیها چیست؟ آیا ما هم تمام گناه را به گردن افکار فاشیستی ترامپ بیندازیم؟ یا بهتر است ما هم پیش از زدن جوالدوزی به دیگران حداقل یک سوزن به خودمان بزنیم؟
چندی پیش کانال تلگرامی «شین» مطلبی مفصل در مورد شرح زندگان و آرا و نظرات «نواب صفوی» منتشر کرد که به نظرم تلنگر به جایی بود. (اینجا: https://t.me/mmoeeni1/1177) البته خوشبختانه اکثر کشورهای جهان نواب صفوی را نمیشناسند و احتمالا متوجه نخواهند شد که نامگذاری خیابانهای ایران به اسم او حمایت از چه شیوه و مرامی قلمداد میشود. با این حال تابلوهای تهران چهرههای مشهورتر از نوابی را هم در خود جای دادهاند.
* * *
تغلب واژهای است عربی به معنای «به چیرگی تمام دست یافتن به چیزی» و همچنین «به قهر و زور استیلا یافتن بر بلاد». (از فرهنگ دهخدا) در ادبیات جهان اسلام، تشکیل حکومت با به کار بردن زور و خشونت و بدون توجه به رضایت و پذیرش عمومی جامعه را تغلب مینامند. در میان اندیشمندان مسلمان، «تغلب» ابتدا در آرای افرادی چون ماوردی و غزالی و بعدها در نظرات «ابن تیمیه» مورد استفاده قرار گرفت. اما محمد غزالی روایت معروفی دارد که میگوید «الحق لمن غلب و الحکم لمن غلب، نحن مع من غلب». یعنی «حق با کسی است که غلبه میکند، حکومت هم از آن کسی از که غلبه میکند، ما هم با/طرفدار کسی هستیم که غلبه میکند». این اندیشه بعدها بیش از هرکسی توسط «ابن تیمیه» گسترش یافت که امروزه او را پدر فکری تمامی جریانات «تکفیری» میدانند.
سالها بعد، این «سید قطب» بود که آرای «ابن تیمیه» را بازخوانی کرد و مبنای عمل قرار داد. سیدقطب جوامع را به دو دسته کلی «جامعه اسلامی» و «جامعه جاهلی» تقسیم کرد. جالب اینکه از نظر او، جوامعی که شهروندان تشکیل دهنده آن همه مسلمان باشند لزوما جامعه اسلامی نیست. به باور سیدقطب تا زمانی که شریعت قانون جامعه نباشد، آن جامعه اسلامی نیست، حتی اگر افراد آن نماز بخوانند، روزه بگیرند و به حج بروند. با چنین تعریفی و خوانش خاص این گروه از احکام شریعت، عملا تمامی جوامع اسلامی نیز به مانند دیگر کشورهای جهان در رده «جامعه جاهلی» قرار گرفتند. سیدقطب هم با اخذ اندیشه «تغلب» از آرای «ابن تیمیه»، در نهایت به آنجا رسید که علیه تمامی جوامعی که جاهلی میدانست (و اتفاقا شامل جوامع جهان اسلام میشد) دست به قیام مسلحانه بزند.
«الجهاد» از معروفترین گروههای تکفیری است که بر پایه نظرات سیدقطب شکل گرفت. «محمد عبدالسلام فرج» این گروه را در سال ۱۹۷۹ پایهگذاری کرد و با استناد به برخی فتاوای فقهی ابنتیمیه شروع به تکفیر همه گروههای دیگر کرد. فتواهای مورد استناد، فتاوایی بودند که ابنتیمیه در زمان حمله تاتارها به کشورهای اسلامی صادر کرده بود. ابنتیمیه در آنجا استدلال کرده بود که هرچند تاتارها مسلمانی خود را اعلام کردهاند، اما دین آنها پذیرفته شده نیست و کشتنشان واجب است. تکفیریهای «الجهاد» همین استدلال را در مورد حکومت مصر به کار بردند و دقیقا با همین استدلال دستور قتل رهبران مصر را صادر کردند. بدین ترتیب، «خالد اسلامبولی»، بنابر فتوای «عمر عبدالرحمان» و در تداوم اندیشههای تکفیری ابنتیمیه و سیدقطب انور سادات را ترور کرد.
حالا سالها است که برخی کشورهای غربی دولت ما را متهم به دفاع از تروریسم میکند. در مقابل، ما نه تنها چنین اتهاماتی را مردود میخوانیم، بلکه داعیهدار مقاومت در برابر گروههای تروریستی و تکفیری هستیم؛ اما درست در همان زمان که با ادعای «جنگ پیشگیرانه علیه گروههای تکفیری» میلیاردها میلیارد هزینه مالی و جانی و نظامی میکنیم، خیابانهای پایتخت خود را به نام شناختهشدهترین و بدنامترین تروریستهای تکفیری سند میزنیم. شاید غربیها به امثال و حکم فارسی آشنایی کافی نداشته باشند که در جواب ما بگویند « قسم حضرت عباس را باور کنیم یا دم خروس را؟» اما آیا بهتر نیست خودمان پیشدستی کنیم و به جای این همه جار و جنجال، دامان شهرمان را از چنین لکههای ننگی پاک کنیم؟
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
Telegram
شین
http://u1.img7.ir/T5Vdh.jpg
🚦🚦 چراغ همچنان سبز برای رادیکالیسم
«تو ای عالم اسلامی، تو ای بیوفا، علوم آلمحمد و معارف الهی تحصیل نمودی، آنگاه که افکارت بدین معارف نورانی پرورش یافت و در گلستان نورانی حق پر و بال یافتی، روش و لباست را تغییر دادی و در صف…
🚦🚦 چراغ همچنان سبز برای رادیکالیسم
«تو ای عالم اسلامی، تو ای بیوفا، علوم آلمحمد و معارف الهی تحصیل نمودی، آنگاه که افکارت بدین معارف نورانی پرورش یافت و در گلستان نورانی حق پر و بال یافتی، روش و لباست را تغییر دادی و در صف…
شترسواری دولا دولا نمیشود
#A095
آرمان امیری @ArmanParian - گروهی از اصلاحطلبان و چهرههایی که در جنبش سبز آسیب دیدند با امضای طوماری خطاب به نمایندگان مجلس و سران سه قوه خواستار پیگیری رفع حصر از رهبران جنبش شدهاند. این اشخاص، از مهمترین چهرههای جریان اصلاحطلب و مجموعهای از مقبولترین چهرههای جنبش سبز هستند که زحمات، پایداری و مقاومت آنان هیچ گاه از خاطر فراموش نخواهد شد. با این حال، من گمان میکنم در چهارچوب یک کنش سیاسی، نامه اخیر دارای ایرادی اساسی است که کارآمدی آن را به شدت زیر سوال میبرد.
در طرف دیگر، سیدمحمد خاتمی، برای دومین بار از زمان درگذشت آیتالله هاشمی بر لزوم وحدت ملی تاکید کرده است. آقای خاتمی در بخشی از سخنان اخیر خود آوردهاند: «الان بهترین موقعیتی است که میتوان برای همبستگی همه نیروها در مسیر منافع ملی و دفع و رفع تهدیدها و توطئه ها فراهم آورد». به باورم این اشاره به «بهترین موقعیت» از دو جنبه میتواند مورد بازخوانی قرار گیرد. نخست، درگذشت آقای هاشمی است و دوم، افزایش تهدیدات خارجی از جانب ترامپ که ضرورت وحدت در داخل کشور را بیش از هر زمانی پررنگ کرده است. با این حال، رویهای که آقای خاتمی در پیش گرفته، یک تفاوت ظریف با نامه اخیر دارد. خاتمی در تمامی سخنان اخیر خود، با مورد خطاب قرار دادن رهبری نظام، از ایشان میخواهد که زمینه وحدت را فراهم سازند.
به باور من، هر جناح سیاسی که به واقع خواستار پایان بخشیدن به شکاف بیاعتمادی داخلی است و قصد دارد تا گامی عملی برای جبران این شکاف بردارد، طبیعتا باید از خودش شروع کند. مشخصا، پیامهای آقای خاتمی نشان میدهد که ایشان آمادگی کامل برای گفتوگو با رهبری را از خود نشان داده و به تعبیری «دست دوستی» دراز کرده است. اما امضا کنندگان نامه اخیر، به صورت ضمنی حاضر به دراز کردن این دست دوستی نشدهاند.
اگر ما توقع داریم که جناح رقیب با فراموش کردن گذشته و کنار گذاشتن کینهها یا سوءتفاهمات پیشین وارد مسیری از ائتلاف و همبستگی ملی شود، پیش از هر تصمیم دیگر، باید خودمان هم از هر جهت آماده ورود به همین مسیر باشیم. مشخصا نمیتوان از رهبری توقع داشت تصمیم به رفع حصر رهبران جنبش بگیرد، در حالی که ما حتی حاضر نیستیم در سطح ارسال یک نامه و طرح درخواست با ایشان تماس بگیریم. منش اصلاحطلبی و کنار گذاشتن منطق حذفی یعنی نه تنها جریان حاکم نمیتواند منتقدان و یا دیگر جریانات سیاسی داخل کشور را حذف کند، بلکه به صورت اولی، باقی گروههای سیاسی نیز باید حضور جریان حاکم را به رسمیت بشناسند.
بدین ترتیب، به صورت شفاف و مشخص میتوانم بگویم اگر نامه اخیر میخواست گامی متفاوت نسبت به دیگر اقدامات ۶ سال گذشته بردارد که هم در مساله رفع حصر موثر باشد و هم به نوعی آشتی ملی ختم شود، مخاطب آن نباید نمایندگان مجلس و یا سران قوا میبودند. در تمامی این سالها بارها و بارها چه از جانب رییس جمهور و چه برخی نمایندگان تاکید شده که مساله حصر با نظر مستقیم رهبری تداوم یافته است. پس نامه نیز مشخصا باید خطاب به ایشان نوشته میشد تا هم موضوع را از جانب مرجع اصلی آن پیگیری کند و هم به صورت ضمنی نشان دهد که دستکم اصلاحطلب آمادگی و حسن نیت کامل برای یک وحدت فراگیر سیاسی را دارند. در غیر این صورت، درخواست پایان وضعیت فوقالعاده از جانب حکومت و در مقابل بیعلاقگی به گفتوگوی مستقیم فقط مصداق همان «شتر سواری دولا دولا» خواهد بود که بعید است به کسب نتیجه مطلوب کمکی کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A095
آرمان امیری @ArmanParian - گروهی از اصلاحطلبان و چهرههایی که در جنبش سبز آسیب دیدند با امضای طوماری خطاب به نمایندگان مجلس و سران سه قوه خواستار پیگیری رفع حصر از رهبران جنبش شدهاند. این اشخاص، از مهمترین چهرههای جریان اصلاحطلب و مجموعهای از مقبولترین چهرههای جنبش سبز هستند که زحمات، پایداری و مقاومت آنان هیچ گاه از خاطر فراموش نخواهد شد. با این حال، من گمان میکنم در چهارچوب یک کنش سیاسی، نامه اخیر دارای ایرادی اساسی است که کارآمدی آن را به شدت زیر سوال میبرد.
در طرف دیگر، سیدمحمد خاتمی، برای دومین بار از زمان درگذشت آیتالله هاشمی بر لزوم وحدت ملی تاکید کرده است. آقای خاتمی در بخشی از سخنان اخیر خود آوردهاند: «الان بهترین موقعیتی است که میتوان برای همبستگی همه نیروها در مسیر منافع ملی و دفع و رفع تهدیدها و توطئه ها فراهم آورد». به باورم این اشاره به «بهترین موقعیت» از دو جنبه میتواند مورد بازخوانی قرار گیرد. نخست، درگذشت آقای هاشمی است و دوم، افزایش تهدیدات خارجی از جانب ترامپ که ضرورت وحدت در داخل کشور را بیش از هر زمانی پررنگ کرده است. با این حال، رویهای که آقای خاتمی در پیش گرفته، یک تفاوت ظریف با نامه اخیر دارد. خاتمی در تمامی سخنان اخیر خود، با مورد خطاب قرار دادن رهبری نظام، از ایشان میخواهد که زمینه وحدت را فراهم سازند.
به باور من، هر جناح سیاسی که به واقع خواستار پایان بخشیدن به شکاف بیاعتمادی داخلی است و قصد دارد تا گامی عملی برای جبران این شکاف بردارد، طبیعتا باید از خودش شروع کند. مشخصا، پیامهای آقای خاتمی نشان میدهد که ایشان آمادگی کامل برای گفتوگو با رهبری را از خود نشان داده و به تعبیری «دست دوستی» دراز کرده است. اما امضا کنندگان نامه اخیر، به صورت ضمنی حاضر به دراز کردن این دست دوستی نشدهاند.
اگر ما توقع داریم که جناح رقیب با فراموش کردن گذشته و کنار گذاشتن کینهها یا سوءتفاهمات پیشین وارد مسیری از ائتلاف و همبستگی ملی شود، پیش از هر تصمیم دیگر، باید خودمان هم از هر جهت آماده ورود به همین مسیر باشیم. مشخصا نمیتوان از رهبری توقع داشت تصمیم به رفع حصر رهبران جنبش بگیرد، در حالی که ما حتی حاضر نیستیم در سطح ارسال یک نامه و طرح درخواست با ایشان تماس بگیریم. منش اصلاحطلبی و کنار گذاشتن منطق حذفی یعنی نه تنها جریان حاکم نمیتواند منتقدان و یا دیگر جریانات سیاسی داخل کشور را حذف کند، بلکه به صورت اولی، باقی گروههای سیاسی نیز باید حضور جریان حاکم را به رسمیت بشناسند.
بدین ترتیب، به صورت شفاف و مشخص میتوانم بگویم اگر نامه اخیر میخواست گامی متفاوت نسبت به دیگر اقدامات ۶ سال گذشته بردارد که هم در مساله رفع حصر موثر باشد و هم به نوعی آشتی ملی ختم شود، مخاطب آن نباید نمایندگان مجلس و یا سران قوا میبودند. در تمامی این سالها بارها و بارها چه از جانب رییس جمهور و چه برخی نمایندگان تاکید شده که مساله حصر با نظر مستقیم رهبری تداوم یافته است. پس نامه نیز مشخصا باید خطاب به ایشان نوشته میشد تا هم موضوع را از جانب مرجع اصلی آن پیگیری کند و هم به صورت ضمنی نشان دهد که دستکم اصلاحطلب آمادگی و حسن نیت کامل برای یک وحدت فراگیر سیاسی را دارند. در غیر این صورت، درخواست پایان وضعیت فوقالعاده از جانب حکومت و در مقابل بیعلاقگی به گفتوگوی مستقیم فقط مصداق همان «شتر سواری دولا دولا» خواهد بود که بعید است به کسب نتیجه مطلوب کمکی کند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara