مجمع دیوانگان
13.6K subscribers
753 photos
140 videos
36 files
1.05K links
وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت می‌شود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر می‌پردازیم.
.

ارتباط با ادمین کانال:
@DivaneSaraAdmin
.

اینستاگرام:
instagram.com/divanesara_
Download Telegram
حملات تروریستی و احیای نگرش «ملوک و رعایا»
#A121
https://t.me/divanesara/511

آرمان امیری @ArmanParian- در اندیشه سنتی ایرانیان، سلاطین، نه تنها حافظ جان و مال و ناموس ملت، بلکه اساسا صاحب آن نیز بودند. حتی تا سال‌های منتهی به مشروطه، اعتقاد بر آن بود که «رعایا امانت‌هایی هستند که خداوند آنان را به ملوک سپرده». اگر پادشاه کرم فرموده و تفقدی می‌کرد، رعایا منت‌گذار «الطاف ملوکانه» می‌بودند؛ وگرنه حکومت «وظیفه»‌ای برای خدمت‌رسانی نداشت. طبیعتا وقتی وظیفه‌ای نباشد انتقادی هم در کار نیست. دندان اسب پیش‌کشی را که نمی‌شمارند!

از دوره مشروطه اما نگاه تغییر کرد. در اصل ۳۵ قانون اساسی مشروطه نوشته شد: «سلطنت ودیعه‌ای است که به موهبت الهی از طرف ملت به شخص پادشاه مفوض شده». یعنی ورق کاملا برگشت؛ این‌بار دیگر رعایا امانت نبودند، بلکه امانت‌گذار بودند. این اندیشه جدید، پیامدهای جدیدی هم داشت. اگر حاکم، حق حکومت را از مردم به امانت گرفته، پس باید در برابر مردم پاسخ‌گو هم باشد. مردم حق نظارت و پرسش دارند. حق انتقاد و البته حق برکناری مسوولان را دارند. بدین ترتیب، خدمات حکومتی از «الطاف ملوکانه» به «وظیفه مسوولان» تغییر کرد.

* * *

سال‌ها است که عملکرد دستگاه امنیتی کشور، به ویژه تصمیم به دخالت نظامی در خاک سوریه مورد تردید و سوال بوده، اما به هیچ کس حق طرح این سوالات داده نمی‌شود. هیچ رسانه رسمی جرات نقد تصمیمات نظامی کشور در این حوزه را ندارد. امکان‌اش نیست که گروهی از کارشناسان آزادانه نقد و تحلیل کنند که پیامد نظامی‌گری در خاک سوریه و دفاع از دیکتاتوری همچون اسد به سود منافع ملی ما بوده یا به زیان آن؟ آیا ادعای مبارزه با داعش در خاک سوریه به واقع امنیت مرزهای ما را افزایش داده؟ آیا دامن زدن به موج نفرت مردم منطقه خودش دست‌مایه اقدامات تلافی‌جویانه تروریستی نمی‌شود؟

هرقدر هم که باب طرح و فرصت سنجش این پرسش‌ها بسته‌تر می‌شود، عرصه توجیه و دفاع گسترش می‌یابد. به تازگی، شبکه‌ تلویزیونی وابسته به نهادهای نظامی کشور، حتی از چهره‌های عجیب و غریب ساکن اروپا دعوت می‌کند تا از ناف لندن به گوش مخاطب ایرانی یادآوری کنند که باید سپاس‌گزار و دست‌بوس مسوولان امنیتی کشورشان باشند. به نظر می‌رسد هجمه و تهمت و تهدید گروه‌های فشار داخلی با شکل و شمایل کلاسیک‌شان دیگر جواب‌گو نیست، یک مدل‌سازی مدرن انجام داده‌اند با تعدادی از چهره‌های ساکن اروپا که همان ادبیات و پرخاش‌گری و تهمت‌زنی را در لعاب شکل و شمایل مدرن‌تری عرضه می‌کنند. بدین ترتیب، شهروند ایرانی همچنان یا باید سپاس‌گذار و منت‌پذیر زحمات‌کشان جان بر کف باشد، یا وطن‌فروش است و عامل تهدید امنیت کشور!

می‌دانیم که ایرانیان همواره (و به حق) قدرشناس رزمندگان خود بوده و هستند. ما شهدای خود را گرامی می‌داریم. چه شهدای راه آزادی وطن و چه شهدای راه استقلال و دفاع از کشور؛ اما بحث انتقاد از سیاست‌ها ربطی به این بدیهیات ندارد. اینکه رزمندگان ما با جان‌فشانی در برابر ارتش صدام سینه سپر کردند یک مساله بود، این پرسش که اساسا باید جنگ را ادامه می‌دادیم یا نه یک مساله دیگر است. چه بسا که حتی برخی عملیات‌ها و تصمیمات خود نظامیان هم اشتباه بوده و جان هزاران رزمنده ما را به خطر انداخته باشد.

در جهان مدرن هرکس وظیفه‌ای دارد و در برابرش هم حقوق و مزایایی دریافت می‌کند. معلم زحمت می‌کشد، پزشک زحمت می‌کشد، مامور امنیتی هم زحمت می‌کشد. آیا زحمات پزشکان جلوی انتقاد ما را از جامعه پزشکی گرفت؟ آیا احترام به شأنیت معلمان باعث می‌شود از آن‌ها انتقاد نکنیم؟ چطور به نیروهای امنیتی که می‌رسد فقط باید مدیون و منت‌گذار باشیم؟

یک نگاه به آمریکایی که اینقدر متکی به نظامی‌گری خودش است بیندازیم. هرقدر به قدرت نظامی خود می‌بالند و سربازان‌شان را با مدال و افتخار می‌نوازند، باز یادشان نمی‌رود که جزیی‌ترین سیاست‌های نظامی را به زیر ذره‌بین نقد نمایندگان ببرند و حتی در نشریات و رسانه‌ها به صلابه بکشند. وگرنه تا صد سال دیگر هم حامیان بوش به بهانه تقدیس خون سربازان آمریکایی جلوی نقد افتضاح جنایت‌کارانه حمله به عراق را نمی‌دادند.

به باور من، این حضراتی که قصد تقدس‌بخشی به نهادهای مسوول کشور را دارند، مرتجعانی هستند که می‌خواهند ما را به دوران سیطره اندیشه «ملوک و رعایا» بازگردانند. در مقابل اصلاحات به ما می‌گوید: تمامی مقامات و نهادهای کشور باید به سمت پاسخ‌گویی حرکت کنند. خدمات حکومتی (از جمله امنیت) هم الطاف ملوکانه نیستند که مردم سوال نپرسند و صرفا تشکر کنند. این‌ها وظیفه حکومت هستند و ما همواره حق داریم بپرسیم که چرا این وظیفه به شکل بهتری انجام نشده است.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
محافظه‌کاری و لیبرالیسم در برابر مساله تروریسم
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
محافظه‌کاری و لیبرالیسم در برابر مساله تروریسم
#A122
https://t.me/divanesara/513

آرمان امیری @ArmanParian- «پیش از هرچیز وطنم». (Country First) این شعار میهن‌پرستانه، شاه‌بیت کمپین سناتور جان مک‌کین بود در مبارزه انتخاباتی سال ۲۰۰۸. مک‌کین، یک کهنه سرباز بود؛ یک قهرمان جنگ، و این درست همان چیزی بود که محافظه‌کاران می‌خواستند.

شاید دلیل اصلی پیوند محاظه‌کاری با نظامی‌گری، خاستگاه تاریخی محافظه‌کاران باشد. ملاکان و زمین‌داران در دوره فئودالیسم، تشکیل دهندگان ارتش‌های غیرحرفه‌ای بودند. پس از تشکیل دولت-ملت‌های جدید و ارتش‌های مدرن، سیطره ملاکان بر ارتش کاهش یافت، اما پیوند سنتی‌شان همچنان حفظ شد. ارتش معمولا حافظ منافع زمین‌داران در برابر شورش دهقانان، یا انقلاب‌های دموکراتیک طبقات متوسط شهرنشین بود. مثلث «دربار، محاظه‌کاران و ارتش»، برای قرن‌ها جبهه مقاومتی در برابر اصلاحات لیبرال‌ها و چپ‌ها تشکیل می‌داد که گاه به نبردهایی خونین، نظیر جنگ‌های داخلی اسپانیا می‌انجامید و گاه به کودتا علیه دولت‌های ملی، در شیلی یا ایران.

اما دلیل گرایش محافظه‌کاران به تقدیس نظامی‌گری و نگاه بدبینانه پلیسی-امنیتی در خاستگاه تاریخی‌شان خلاصه نمی‌شود. بخش دیگری از مساله را باید در فلسفه ذهنی محافظه‌کاران جست؛ جایی که به تعبیر هابز گمان می‌رود «انسان گرگ انسان است». محافظه‌کاران تصوری ارگانیک از جامعه دارند و معنای اقتدار را، همچون «وضعیت طبیعی یک خانواده پدرسالار»، در روندی از بالا به پایین جستجو می‌کنند. درست در نقطه مقابل لیبرال‌ها که اصالت را به فردیت انسانی می‌دهند و اقتدار را محصول جریانی پایین به بالا، یعنی از جانب شهروندان به سوی حکومت می‌دانند.

ادبیات محافظه‌کاران، همواره ادبیاتی مردسالار و حماسی است. سرشار از تقدیس واژگانی که معمولا یادآور یک ابرمرد قدرتمند است و کمال آن را می‌توان در تصویر یک سلحشور نظامی یافت. غیرت، شرف، شجاعت، شهامت و شهادت، محبوب‌ترین واژگان ادبیات محافظه‌کاری هستند که با مفهوم خاصی از «میهن» پیوند می‌خورند. میهنی که مستقل از شهروندان آن هویت پیدا می‌کند و می‌توان تمامی شهروندان را «تن به تن سر به کشتن» داد تا آن میهن را حفظ کرد.

در نقطه مقابل، لیرال‌ها اصالت را به فردیت انسان می‌دهند. جان لاک، بر خلاف هابز هرگونه طبیعت شرور انسانی را رد می‌کرد. اصل مدارا و رواداری لیبرال، بر دو پایه اساسی بنا می‌شود: نخست، تسهیل در روابط آدمیان و دوم تردیدهای فلسفی و معرفتی که به ما می‌گویند «یقین امری دور از دسترس است، پس شرط عقل آن است که حکم به سرکوب یا نفی خشن هیچ تفکری ندهیم». سخن گفتن از این «شرط عقل» با محافظه‌کاران دشوار است، آنان از کمتر چیزی به اندازه عقل‌گرایی نفرت دارند. محاظه‌کاری، در برابر عقل‌گرایی لیبرال مدافع «تجربه‌گرایی» است که معمولا از آن با عنوان سنت یاد می‌کند و در محافظت از آن با هرگونه تغییر و اصلاحی مخالفت می‌ورزد.

با این مقدمه، می‌توانیم حالا یک پرسش مصداقی و کاملا به روز را طرح کنیم و پاسخ‌های دو جناح سنتی را ببینیم: «راهکار مبارزه با تروریسم چیست؟»

با اتکا به مقدمه کوتاهی که داریم می‌توانیم پیش‌بینی کنیم که محافظه‌گرایان بلافاصله به ادبیات محبوب خود متوسل می‌شوند. (کما اینکه اگر هر پرسش دیگری، مثلا مساله حجاب یا آزادی مطبوعات یا مذاکرات هسته‌ای هم بود همین کار را می‌کردند) آنان از «وطن، غیرت، شرف و شهامت» سخن خواهند گفت. نظامیان را تقدیس می‌کنند و بر ضرورت گسترش چتر امنیتی، تاکید بر جنگ پیش‌گیرانه، خط مقدم دفاع و عمق استراتژیک سخن خواهند گفت. برای آنان، انسان هنوز گرگ انسان است، پس تنها راه حل همان است که «ترحم بر پلنگ تیزدندان» جایز نیست. قاطع و خشن باید سرکوب و قتل‌عام‌شان کرد.

نگرش لیبرال هم طبیعتا به سراغ بنیان‌های فکری خود می‌رود. یک پایه این نگرش آن بود که انسان‌ها را به ذات برابر، عاقل (Rational) و در جستجوی زندگی خوب می‌دانند. پس اگر کار به آنجا رسیده که گروهی حاضر می‌شوند ولو به قیمت جان خودشان دست به جنایت‌هایی چنین وحشیانه بزنند، حتما ایراداتی در ریشه‌های جامعه ایجاد شده که تا برطرف نشوند اصل مشکل پابرجا خواهد ماند.

پایه دیگر، اصالت شک بود: «یقین امری دور از دسترس است». ما نمی‌توانیم قاطعانه دریابیم ایراد کار کجا بوده. پس بهتر است هیچ تصمیم خشن و غیرقابل بازگشتی نگیریم. گام‌به‌گام به پیش برویم و بر ریشه‌های مشکل تمرکز کنیم. انسان‌ها برای دریدن یکدیگر به دنیا نمی‌آیند. اگر کار به اینجا کشیده می‌شود حتما مشکلی وجود دارد. کشف این مشکلات هم به تنهایی میسر نیست. هیچ راهی نداریم جز به کار گرفتن خرد همگانی؛ یعنی باز کردن درهای باب نقد و تضمین فضایی آزاد برای نقد و گفتگو. تنها چنین فرآیندی است که می‌تواند امنیت ما را تضمین کند.

کانال مجمع دیوانگان
@Divanesara
شهامت آزاد بودن!
#A123
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
شهامت آزاد بودن!
#A123
https://t.me/divanesara/516

آرمان امیری @ArmanParian- «جوان‌ها طالب نتیجه و نتیجه‌گیری هستند. نتایج را، ولو نادرست هم که باشد در اختیارشان بگذارید. دیگر هیچ چیزی نمی‌خواهند. ولی این کار از یک آدم با وجدان ساخته نیست. اگر به جوانان بگویید که نمی‌توانید حقیقت را به طور کامل در اختیارشان بگذارید به این علت که خودتان هم از آن بی‌خبرید، جوانان اصلا به حرف‌تان گوش نمی‌دهند».
(رودین – ایوان تورگنیف – شفیعی‌ها – نشر ماهی – ص۷۸)

«برتراند راسل» جایی گفته بود: «مشکل اساسی جهان امروز آن است که درست در زمانی که دانایان غرق در تردیدند، نادان‌ها به یقین خود غره هستند». حالا اگر این سخن را بپذیریم و آن را با توصیفات جناب تورگنیف ترکیب کنیم، نتیجه کار بسیار وحشتناک می‌شود! آنان که می‌خواهند «همه حقیقت» را بگویند، احتمالا همان نادان‌هایی هستند که از درک نقایص خود نیز عاجزند. در مقابل، آنان که درک بیشتری دارند، ناچار اعتراف می‌کنند که به هیچ حقیقت مطلقی دست نیافته‌اند!

من نمی‌دانم چقدر باید به جناب تورگنیف حق بدهیم که این‌چنین «جوانان» را متهم ساخته است؛ اما شاید بشود در مسایلی نظیر جذب عضو خیره کننده گروه‌های تروریستی (نظیر داعش) ردپایی از همین هشدار را به چشم دید. یک جماعتی به ناگاه از راه می‌رسند و بشارت می‌دهند که حقیقت را در مشت دارند. دیگر نیازی به تحمل دشواری‌های اندیشه و حیرانی در جهان پرسش‌ها نیست. همه چیز آماده و مهیا است. کافی است چشم‌هاتان را ببندید و فقط «همراه شوید»، اما این همراهی، سرسپردگی و تقلید را در خود نهان دارد و با ذات آزادگی انسان یاغی در تضاد است!

«هرائر دگمچیان»، در کتاب «جنبش‌های اسلامی معاصر در جهان عرب»، ۱۱ ویژگی برای فردبنیادگرا بر می‌شمارد. از این میان، یکی «کمال نابهنگام» است. جوانان و نوجوانانی که یک شبه ره صدساله را می‌پیمایند و فقط و فقط با عضویت در گروه‌های بنیادگرا، به ناگاه به حقیقت مطلق دست می‌یابند. نه نیاز به مطالعه و نه تحقیق است و نه زجر دست و پنجه نرم کردن با شکیات جهان. گویی به گوش‌شان می‌خوانند: کافی است به ما بپیوندید، تمام حقیقت را ساده و خلاصه شده در کف دست شما قرار می‌دهیم. شما از این پس، نوجوانانی کم‌دان و تندخو نیستید. شما از تمام جهانیان آگاه‌تر هستید و حتی می‌توانید برای مرگ و زندگی دیگران هم تصمیم بگیرید!

با این حال، این گرایش به مطلق‌اندیشی و تمایل به پیچیدن نسخه‌های یک سطری برای مشکلات جهان، ابدا به اعضای رسمی گروه‌های تروریستی منحصر نمی‌شود. حتی بسیاری از آنان که در ظاهر قصد مقابله با افیون تروریسم را دارند، دقیقا و دقیقا به همان شیوه عمل و استدلال می‌کنند که اساس کار بنیادگرایان است: جهان را ساده و با قطعیت تفسیر می‌کنند و به راحتی از سریع‌ترین و خلاصه‌ترین نسخه استفاده می‌کنند: «جنگ»! به قولی، شهامت مواجهه با دشواری و سهمگینی هیالوی پیچیده «صلح‌طلبی» را ندارند و به سادگی به نسخه بزدلانه جنگ پناه می‌برند.

* * *

در اساطیر یونان، این «پرومته» بود که بر فرمان «زئوس» طغیان کرد و «آتش» را در اختیار انسان‌ها قرار داد. آتشی که او در اختیار انسان قرار داد، بی‌شباهت به جوهره آگاهی نیست. در عمل نیز پرومته، «آزادگی»، ولو از فرمان خداوند خود را به تصویر کشید. البته تاوان این آزادگی و طغیان‌گری سخت گران بود! هر روز، عقابی، جگر پرومته زنجیر شده در کوه را می‌درید و شب هنگام جگرش دوباره ترمیم می‌شد. این خون جگر ریختن، برای انسانی که آزادی و آگاهی را انتخاب می‌کند ناگزیر است. درست به مانند سرگشتگی انسانی که تلخی و دشواری جست و جوی حقیقت، با تمام پیچیدگی‌های آن را انتخاب کرده است. در نهایت این فقط و فقط انتخاب شماست که نتیجه کار را مشخص می‌کند: رام و آسایش سرسپردگی به یک حقیقت از پیش آماده که به خورد شما می‌دهند، یا قدم نهادن در راه دشوار آزادگی و حقیقت‌جویی؟ دست‌کم اخوان ثالث به ما پیشنهاد می‌دهد:

«بیا ره توشه برداریم
قدم در راه بی‌برگشت بگذاریم...».

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
پورنوگرافی با اسلحه!
https://t.me/VahidOnline/26301

آرمان امیری @ArmanParian

۱- «لاری فلینت» از چهره‌های سرشناس‌ صنعت پورن آمریکا بود. او بارها از جانب مخالفان پورن به پای میز محاکمه کشیده شد اما اعتقاد داشت محتوای انتشاراتش در چارچوب آزادی بیان است و هرکس دوست ندارد می‌تواند آن‌ها را نخرد. فیلم «مردم علیه لری فلینت» از روی سرگذشت زندگی او ساخته شده. در یکی از سکانس‌های فيلم، فلينت از مخاطبين مي‌پرسد «كدام تصاوير وقيحانه‌تر است؟ زنان برهنه، يا جنگ»؟ (این سکانس را با کلیک بر روی لینک https://t.me/atoci/537 از کانال @atoci ببینید)

۲- علاقه شیفته‌وار محمدرضاشاه به پیشرفته‌ترین تسلیحات روز مساله‌ای نیست که بر مورخان پوشیده باشد. شوق شاه به خرید اسلحه به نحوی جنون‌آمیز بود که در چندین مورد خود آمریکایی‌ها بخشی از درخواست‌های فروش را رد کردند. البته که ایران هم‌پیمان اصلی آمریکا در منطقه حساب می‌شد و البته که کسی از سودهای کلان فروش اسلحه بدش نمی‌آمد؛ اما آمریکایی‌ها با سر سوزنی دوراندیشی، نگران بودند که با این ولخرجی‌های بی‌حساب و کتاب کل نظام سلطنتی ایران نابود شود. یکی از سفرای غربی در خاطرات خود، این وضعیت را به عجیب‌ترین شکل ممکن توصیف کرده بود: «شاه، با چنان شهوتی کاتالوگ سلاح‌ها را مطالعه می‌کند که جوانان مجلات پلی‌بوی را ورق می‌زنند»!

۳- یک جدال همیشگی در سطح جهان وجود داشته برای محدودسازی آثار خشن و تبلیغ اسلحه. پرسش این است که چطور تصاویر پورن برای کودکان بدآموزی دارد، اما سلاح و جنگ و کشتار بدآموزی ندارد؟ کدام یک قرار است در آینده کودکان به کار بیاید؟ اما طرح این چالش در یادداشتی به زبان فارسی مصداق «تندروی» و «افراط کاری» محسوب می‌شود. بگذارید یک مثال بومی بزنیم. چرا صدا و سیمای ما آلات موسیقی را نشان نمی‌دهد، اما صبح تا شب فیلم جنگی و تسلیحات نظامی و خشن نشان می‌دهد؟ کدام مخرب‌تر است؟

۴- کودکی من، در پایگاه‌های نیروی هوایی گذشت. وقتی پدران شما، افسران پدافند یا خلبان‌های جنگنده و شکاری باشند، وقتی هر روز ده‌ها بار هواپیماهای جنگی از روی خانه شما عبور کنند، ناخودآگاه شما هم در بازی‌های کودکانه جذب این جنگ‌افزارها می‌شوید. علاقه پیدا می‌کنید که بدانید سریع‌ترین هواپیما کدام است؟ سطح پرواز کدام بیشتر است؟ کدام پیشرفته‌تر است؟ هواپیماهای ایران کدام‌اند؟ آمریکا چه دارد؟ کی قوی‌تر است؟ و خلاصه هزار و یک پرسش کودکانه؛ اما این پرسش‌های کودکانه را، همه انسان‌ها در همان دوران کودکی رها نمی‌کنند.

اولین بار که یک مجله تخصصی «جنگ‌افزار» را روی گیشه مطبوعات دیدم فهمیدم بعضی‌ها آن شوق و اشتیاق کودکی را تا پایان عمر حفظ می‌کنند. خوشبختانه ما مجلات پورن نداریم که ذهن شهروندان‌مان بیمار شود. به جایش می‌توانید مجلات مفیدی بخرید که به شما می‌گویند جدیدترین و کشنده‌ترین سلاح‌های جهان کدام‌اند.

با این حال، مساله به گیشه مطبوعات و مخاطبان خاص هم محدود نماند. وقتی اولویت دغدغه‌های ملی، از نان و آب و سلامت و آموزش مردم، به ضرورت لشکرکشی در خارج از مرزها تغییر کرد، آن وقت شوق و اشتیاق به تسلیحات نیز ابعاد گسترده‌تری به خود گرفت!

۵- سپاه پاسداران چند موشک به سمت مواضع تروریست‌های سوریه شلیک کرده است. بدون اعلام قبلی، بدون توضیحات کافی، بدون اقناع عمومی، بدون تصویب از جانب نمایندگان مردم و طبیعتا بدون امکان طرح و نقد ضرورت مساله؛ انشاءالله که خیر باشد. به ما چه ربطی دارد؟ فقط از ظواهر امر بر می‌آید که موج انفجار خبری این موشک‌ها دست‌کمی از انفجار واقعی آن‌ها نداشته است. شیفتگان به جنگ‌افزار چنان شبکه‌های اجتماعی را روی سرشان گذاشته‌اند که اگر بی‌هوا وارد شوید گمان می‌کنید به انبار تسلیحات ارتش قدم گذاشته‌اید. با جزییات فراوان به شما توضیح می‌دهند که فلان موشک چقدر برد دارد، چقدر سرعت دارد، «بالک‌» دارد یا ندارد، سوخت‌اش چیست و ... چه خبر شده؟ چرا با چنان ولعی سخن می‌گویند که آدم یادش می‌رود این‌ها اطلاعات مجلات تخصصی جنگ است؟ مگر ما ملتی نبودیم که زیر فشار ۸ سال جنگ ویرانگر از هرچه موشک و هواپیما متنفر شده بودیم؟ این جنون و شهوت گروهی به جنگ‌افزار از کجا پیدا شد؟

۶- در فیلم پیوست، مجری یکی از برنامه صبح‌گاهی کودکان، برای بچه‌ها توضیح می‌دهد که با چند تا «موشک خوشگل» زدیم همه آدم بدها را «کشتیم»! تلطیف «کشتیم» با آن صدای ملیح جناب مجری و ابتکار صفت «خوشگل» برای موشک، از شاهکارهای دستگاه تبلیغاتی حکومتی است که برای تصویب سند آموزشی ۲۰۳۰ گریبان می‌درید.

۷- راستی، «لاری فلینت» بالاخره در سال ۱۹۷۸ ترور شد. توسط یکی از آنانی که خیلی نگران اخلاقیات جامعه بود. با یک اسنایپر خیلی قشنگ که آدم هوس می‌کند پوسترش را توی اتاق خوابش نصب کند!


کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
Channel photo updated
درس‌هایی از سرنوشت بنی‌صدر و نقشه‌های آیت کودتاچی!
#A124
کانال مجمع دیوانگان
@Divanesara
.
درس‌هایی از سرنوشت بنی‌صدر و نقشه‌های آیت کودتاچی!
#A124
https://t.me/divanesara/520

آرمان امیری @ArmanParian - «برنامه‌ای برای بنی‌صدر داریم که بابای بنی‌صدر هم نمی‌تواند مقاومت کند». این عبارات را بسیاری به طراحی یک کودتا علیه دولت وقت تعبیر کردند. سخنان «حسن آیت» که روز ۲۸ خرداد ۱۳۵۹ در روزنامه انقلاب اسلامی منتشر شد و مثل یک بمب خبری فضای کشور را به هم ریخت. متن منتشر شده، مربوط به نوار ضبط شده در یک جلسه خصوصی بود میان حسن آیت و گروهی از دانشجویان. در جریان این سخنان آیت از دانشجویان می‌خواهد که آماده باشند و یک سری اقدامات انجام دهند تا با تعطیلی دانشگاه‌ها، «برنامه‌ای که نهایی شده» علیه بنی‌صدر به اجرا در آید. دولت و حامیان‌اش به شدت نسبت به طراحی این «توطئه» اعتراض کردند و به دنبال همین افشاگری بود که در برخی مجامع، حسن آیت به «آیت کودتاچی» شهرت پیدا کرد.

حسن آیت، از شاگردان و همکاران نزدیک به یک «کودتاچی» سرشناس دیگر بود: «مظفر بقایی»، از فعالان سرشناس جبهه ملی که خیلی زود رنگ عوض کرد و به یکی از طراحان اصلی کودتای ۲۸ مرداد بدل شد. اسنادی که بعدها منتشر شد نشان می‌دهد که مظفر بقایی به صورت مداوم مشغول همکاری با سرویس جاسوسی انگلستان بود، طراح قتل فجیع «افشار طوس» بود و در زمانی که ارتباط انگلیسی‌ها با ایران قطع شده بود، اینتلیجنس سرویس، او را به عنوان رابط خود به «سیا» معرفی کرد تا مدتی نیز با سرویس جاسوسی آمریکا همکاری کند.

پس از انقلاب، مظفر بقایی از عرصه رسمی سیاست در ایران کنار گذاشته شد، تا جایی که در سال‌های آخر عمرش حتی بازداشت و زندانی هم شد؛ اما شاگرد و هم حزبی او توانست به هیات رییسه مجلس خبرگان قانون اساسی راه یابد و نقش بسیار فعال و موثری در ارائه و الحاق اصل «ولایت فقیه» به پیش‌نویس قانون اساسی ایفا کند.

هرچند نوار آیت خیلی زود لو رفت، اما طرح و یا پیش‌بینی او علیه بنی‌صدر تقریبا گام‌به‌گام عملی شد. مهم‌ترین امیدواری آیت این بود که با فشارهای پراکنده دانشجویان حزب‌اللهی، در عملکرد بنی‌صدر اخلال ایجاد شود. آیت از مخاطبان می‌خواهد که مطالباتی همچون پاکسازی دانشگاه‌ها را به صورت یک خواسته مردمی و از پایین نمایش دهند تا دولت تحت فشار قرار گیرد. بدین ترتیب، دولت بنی‌صدر مدام با بحران مواجه شد تا سرانجام در مسیر اشتباهات کشنده قرار گرفت و زمینه حذف خود را فراهم ساخت.

بنی‌صدر نتوانست به موقع خودش را از بازی دامن زدن به التهاب بیرون بکشد. به زبان ساده می‌توان گفت او در واکنش نسبت به بحران‌سازی‌های مخالفان‌اش، دقیقا همان واکنشی را نشان داد که آن‌ها می‌خواستند: هر روز علیه منتقدان‌اش سخنرانی کرد، فضا را از آنچه بود متشنج‌تر کرد و حتی تلاش کرد تا با تکیه بر بدنه تشکیلاتی هواداران خودش (و البته سازمان مجاهدین خلق) وارد یک تقابل خیابانی هم بشود. مشخصا نتیجه همان شد که ما امروز می‌دانیم و حسن آیت احتمالا از یک سال قبل‌اش می‌دانست.

* * *

۳۶ سال پس از برکناری نخستین رییس جمهور تاریخ ایران‌زمین، دوباره نام «ابوالحسن بنی‌صدر» به فضای رسمی سیاست و حتی خیابان‌های شهر بازگشته است. باز هم گروه‌هایی با برچسب حزب‌اللهی نام بنی‌صدر را در تجمعاتی که باید ملی باشند فریاد می‌زنند و همچنان تسویه حساب‌های سیاسی را از کف خیابان دنبال می‌کنند؛ با اشتیاق و ولع از پروژه «بنی‌صدرسازی از روحانی» سخن می‌گویند و بی‌صبرانه چشم‌انتظار سقوط رییس جمهوری هستند که تنها یک ماه پیش با آرای خیره کننده ۲۴ میلیونی انتخاب شده است.

به شخصه گمان می‌کنم شرایط امروز شباهتی به وضعیت سال‌های ۵۹ و ۶۰ ندارد. روحانی نه تنها به پشتوانه خیره کننده‌ای از بدنه اجتماعی متکی است، بلکه اجماع بسیار فراگیری از نخبگان اصلاح‌طلب، میانه‌رو و حتی اصول‌گرا را پشت سر خود دارد. با این حال، هیچ تجربه تاریخی نیست که درسی برای ما نداشته باشد. پس هرچند وضعیت روحانی هیچ شباهتی به بنی‌صدر نداشته باشد، اما باز هم می‌تواند از تجربه او درس‌هایی بگیرد. ساده‌ترین پیام سرنوشت بنی‌صدر برای حسن روحانی می‌تواند پرهیز از درافتادن به بازی افراطیون باشد.

بازندگان فضای آرام سیاسی و شکست خوردگان صندوق رای، هیچ راهی برای توقف دولت ندارند جز آنکه بازی را به زمین جدال و درگیری کشانده و کشور را از وضعیت عادی خارج کنند. پاسخ‌های مشابه و تنش‌زا از جانب دولت، دقیقا همان هدیه‌ای است که افراطیون آن را آرزو می‌کنند. پادزهر این طرح شوم، فقط صبوری و تلاش برای حفظ آرامش است. روال عادی عملکرد دولت و بهبود شاخص‌های زندگی شهروندان کوبنده‌ترین پاسخ به بحران‌سازان خواهد بود.

کانال مجمع دیوانگان
@Divanesara
ما شاغلان شریف و آن مجرمان مطرود
#V019
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
ما شاغلان شریف و آن مجرمان مطرود
#V019
https://t.me/divanesara/522

نویسنده میهمان: مریم فتحعلی‌زاده @Marifath : زنان غسال می‌گویند «شغل ما یک شغل شریف و نماد خدمت به مردم است؛ این قبیل برخوردها، شکستن اعتبار و حرمت شغلی ماست».

این، بخشی از اعتراض کارگران غسال‌خانه بهشت زهرا است به صدور یک حکم دادگاه؛ حکمی که بر پایه آن، فرد مجرم مکلف شده به مدت دو سال در شستن اجساد مشارکت کند. مجازات‌های «جایگزین حبس» در تمام جهان متداول هستند؛ یعنی قرار است مجرم را به خانه سالمندان بفرستیم، قرار است جارو به دستش دهیم تا در نظافت خیابان‌های شهر شریک شود، یا درخت بکارد و در موردی همچون مصداق حاضر، درست به مانند کارگران شریف بهشت زهرا، در شست و شوی پیکر درگذشتگان کمک کند و طعم شیرین مفیدبودن را بچشد؛ با این حال انتشار خبر باعث می‌شود که کار بیخ پیدا کند! (اصل خبر: goo.gl/TzTdFc )

برخلاف اراده قانونگذار که بر آن است تا دیوارهای بلند بین شهروندان و مجرمان را بردارد و شرافت و حس مفید بودن را به مجرم بازگرداند، گروهی از ما همچنان بر طبل این دیوارها و فاصله‌ها می‌کوبیم و خود را جدا می‌خواهیم. حتی به نظر می‌رسد توقعی که برخی از ما از یک مجازات شایسته داریم «تحقیر» فرد مجرم است. به همین دلیل وقتی کسی به فعالیت در صنف ما محکوم می‌شود، با توجه به «ضرورت تحقیرآمیز بودن حکم»، احساس می‌کنیم پس به شغل ما توهین شده!

قانون‌گذار، بر حفظ کرامت و شأنیت انسانی فرد مجرم تاکید فراوان دارد، اما باز هم به نظر می‌رسد بسیاری از ما، مجرم را موجودی مادون انسان تصور می‌کنیم که ایستادن و کار کردن در کنارش کسر شأن ما حساب می‌شود. (آن هم نه مرتکبان جرایمی سنگین در حد قتل، بلکه فردی که اینقدر جرم‌اش کوچک بوده که حتی به زندان هم محکوم نشده) پافشاری بر برخوردهای تحقیرآمیز و مجازات‌های انتقام‌جویانه، شاید میل انتقام‌گیری جامعه از فرد مجرم را ارضاء کند و شاید از همین جهت حسی از عدالت را به دنبال داشته باشد، اما بی‌تردید کوچکترین توجهی به ضرورت بازگشت فرد مجرم به جامعه ندارد.

مجازات به ‌مانند هر امر اجتماعی در طول تاریخ متغیر بوده است. در ابتدا حق مجازات برای جامعه به عنوان یک امر اخلاقی مورد پذیرش قرار گرفت؛ یعنی فارغ از جنبه بازدارندگی یا اصلاح مجرم، جامعه اخلاقا حق داشت که مجرم را تنبیه کند. بعدها اخلاقی بودن اعمال مجازات جای خود را به ضرورت «نافع» بودن مجازات داد؛ این بار پرسش این بود که چه نوع مجازاتی و با چه شدتی ما را در اصلاح مجرم و ایجاد جامعه سالم‌تر یاری می‌کند؟

در مسیر همین دریافت‌های جدید، جرم‌شناسان به این نتیجه رسیدند که علاوه بر عوامل درونی و شخصیتی، این عوامل بیرونی و مسایل اجتماعی هستند که مجرم را به ارتکاب جرم سوق می‌دهد. بنابراین، باتوجه به ناکارآمدی زندان، به ویژه حبس‌های کوتاه مدت و آثار مخربی چوون شیوع بیماری عفونی و رواج مواد مخدر و خشونت، درصدد بازگرداندن مجرم به جامعه برآمدند؛ یعنی تلاش شد که با قراردادن مجرم در مسیرهای درست اجتماعی و با نظارت و مراقبت، سایه شوم جرم را دور کند.

فعالیت مجرم در نهادهای عمومی و ارایه خدمات رایگان، حس مفید بودن را در وی ایجاد می‌کند. حتی برخی موقعیت‌ها، مثل همکاری با نهادهای خیریه، این امکان را فراهم می‌سازد که فرد مجرم در برخورد با برنامه‌های انسان‌دوستانه، جذب آرمان اعتلای جامعه شود. منفعت عمومی از ویژگی‌های این نوع مجازات‌های «جایگزین حبس» است. با این نوع مجازات‌ها از مجرم می‌خواهیم با ارایه خدمات عمومی، ضررهایی که به جامعه وارد کرده را جبران کند؛ اما شرط لازم برای تحقق چنین هدفی، مشارکت نهادهای عمومی و جامعه مدنی در بازگشت مجرم به جامعه است. یعنی نه تنها دستگاه قضایی و قضات صادر کننده رای، بلکه تمامی شهروندان نهادهای درگیر باید آمادگی لازم برای پذیرش مجرم به عنوان جبران‌کننده اشتباهات را کسب کنند.

تا زمانی که جامعه و اصناف از مشارکت مجرم در انجام شغل خود ابراز بیزاری کنند و این‌گونه اعمال را موجب لکه‌دار شدن شرافت شغل خود قلمداد کنند، محکومیت مجرم نه تنها برای او کارکرد بازگرداننده‌ای ندارد، بلکه به صورت متقابل می‌تواند میان فرد مجرم و جامعه بیرون نوعی کدورت و عداوت را تقویت کند. عداوتی که ممکن است مجرم را بیش از پیش «جامعه‌گریز» و ای بسا «جامعه‌ستیز» کند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
توتالیتاریسم مادرانه!
#A125
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
توتالیتاریسم مادرانه!
#A125
#کتاب
https://t.me/divanesara/524

آرمان امیری @ArmanParian - میلان کوندرا در مورد «راز موفقیت کافکا در پیش‌بینی شرایط حکومت‌های توتالیتر می‌نویسد: «... من به این رمز و راز روزی اندیشیدم که در خانه یکی از دوستان قدیمی شاهد مشاجره‌ای کم اهمیت بودم.

این خانم به سال ۱۹۵۱ در محاکمه‌‌های استالینی پراگ بازداشت و به اتهام جرایمی محاکمه شد که مرتکب نشده بود. بعلاوه، در آن هنگام صدها کمونیست دچار وضعی مشابه وضع او شدند. همه آنان در سراسر زندگی، خود را با حزبشان کاملا یگانه می‌دانستند. هنگامی که این حزب ناگهان به متهم کردن آنان برخاست، همگی مانند «ژوزف ک.» (شخصیت رمان کافکا) پذیرفتند که «همه زندگی گذشته‌شان را مو به مو بررسی کنند» تا خطای نامعلوم را بیابند و سرانجام به جرایمی واهی اعتراف کنند. دوست من موفق شد جان سالم به در برد زیرا این شجاعت خارق‌العاده را داشت تا از «جست و جوی جرم خویش»، برخلاف تمام رفقایش سر باز زند. سرپیچی از همکاری با دژخیمانش مانع شد که آنان بتوانند در محاکمه نمایشی نهایی از او استفاده کنند. بدین ترتیب بجای آنکه به دار آویخته شود فقط به زندان ابد افتاد. پس از پانزده سال از او کاملا اعاده حیثیت شد و آزاد گردید.

این زن هنگامی دستگیر شد که بچه‌اش یک‌ساله بود. پس وقتی از زندان بیرون آمد پسری شانزده ساله داشت و از آن وقت دو نفری زندگی خوش و ساده‌ای را آغاز کردند. دلبستگی مفرط او نسبت به پسر کاملا فهمیدنی است. روزی که من به دیدن آنان رفتم پسرش بیست و شش ساله شده بود. مادر سرافکنده و آزرده اشک می‌ریخت. علت گریه کاملا بی‌اهمیت بود: پسر بامدادان خیلی دیر بیدار شده بود، یا چیزی از این قبیل. به مادر گفتم: چرا خود را برای چیزی به این بی‌اهمیتی اینقدر ناراحت و عصبی می‌کند؟ آیا ارزش گریه کردن دارد؟ واقعا زیاده‌روی می‌کنی.

پسر به جای مادرش پاسخ داد: نه، مادرم زیاده‌روی نمی‌کند. مادر من زنی بسیار خوب و شجاع است. وقتی همه وا دادند او توانست مقاومت کند. می‌خواهد من مردی لایق و شایسته شوم. راست است، من به موقع بیدار نشدم، اما مادرم من را به خاطر چیزی عمیق‌تر سرزنش می‌کند. رفتار من، رفتار خودخواهانه من مورد شماتت اوست. من می‌خواهم همان کسی شوم که مادرم می‌خواهد. به او قول می‌دهم و شما را شاهد می‌گیرم.

اگر حزب نتوانسته بود منظور خود را در مورد مادر عملی کند، مادر توانست به منظور خود در مورد پسر نایل شود. مادر پسر را واداشته بود تا اتهام پوچی را بپذیرد. «به جست و جوی جرم خویش» بپردازد و به اعتراف علنی مبادرت ورزد. من، بهت‌زده این صحنه محاکمه کوچک استالینی را تماشا کردم و بی‌درنگ فهمیدم که مکانیسم‌های روان‌شناختی که در بطن وقایع بزرگ تاریخی (ظاهرا باورنکردنی و غیرانسانی) عمل می‌کنند، همان مکانیسم‌هایی‌اند که بر موقعیت‌های شخصی و خصوصی (کاملا معمولی و بس بشری) حاکم‌اند...»

«میلان کوندرا» - «هنر رمان» – نشر قطره – صفحه ۲۰۰ - ۲۰۳

توضیح: یادداشت‌های مربوط به نقد و معرفی کتاب (در حوزه ادبیات و علوم انسانی) را از این پس می‌توانید در صفحه اینستاگرام دنبال کنید. (instagram.com/arman.amiri_parian/ ) تنها تعداد معدودی از این یادداشت‌ها را که تناسبی با عملکرد کانال داشته باشند در اینجا هم بازنشر خواهیم کرد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
چه کسانی کاخ سفید را به تغییر رژیم در ایران تشویق کردند؟
#N027
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
چه کسانی کاخ سفید را به تغییر رژیم در ایران تشویق کردند؟
#N027
https://t.me/divanesara/526

امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N- یک وب‌سایت آمریکایی، با انتشار گزارشی، از تلاش‌های برخی موسسات برای تشویق دولت آمریکا به تغییر رژیم در ایران خبر داده است. (متن کامل گزارش را از اینجا: goo.gl/JfVaxT بخوانید) بنابراین گزارش، سیاست دولت جدید آمریکا در مورد ایران هنوز در مرحله شکل‌گیری است اما بعضی از مقامات ارشد سیاست خارجی آمریکا و همچنین متحدین کلیدی ترامپ از او خواسته‌اند تا مقدمات براندازی حکومت در تهران را فراهم کند.

سایت «پولیتیکو» (Politico) در گزارش جدید خود آورده است: پشتیبانان طرح تغییر رژیم در ایران مدعی هستند تغییر رژیم، تنها راه منصرف کردن ایران از پیگیری سلاح هسته‌ای و حمایت از تروریسم است. در نقطه مقابل این گروه، منتقدانی نیز حضور دارند که هرگونه دخالت سیاسی آمریکا در ایران را مترادف واکنش مردمی و قدرت‌گرفتن محافظه‌کاران می‌دانند. این گروه یادآوری می‌کنند که هنوز خاطرات کودتای سی.آی.ای برای سرنگونی دکتر مصدق در ایران زنده است.

باراک اوباما، از جمله سیاست‌مداران گروه دوم بود. او در سخنرانی خود در مجمع جهانی سازمان ملل در سال ۲۰۱۳ به ایران اطمینان داد که هیچ قصدی برای سرنگونی حکومت ندارد. حالا اما جنگ‌طلبانی مانند «سناتور کاتن» به دنبال تغییر سیاست اوباما در دوران ترامپ هستند. کاتن معتقد است: «سیاست آمریکا باید تغییر رژیم ایران باشد، آمریکایی‌ها تا زمانی که استبداد دینی در ایران حاکم است، امنیت ندارند». کاتن به این ادعاها بسنده نکرده و ادامه می‌دهد: «ایران گروه‌های قومیتی زیادی دارد. اعراب، ترکمن‌ها و بلوچ‌ها از زندگی در استبداد فارسی دل خوشی ندارند».

نکته جالب در گزارش اخیر این سایت، افشای مواردی از تلاش‌های موسسه «دفاع از دموکراسی» برای تغییر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران است. این گزارش مدعی شده «بر پایه طرحی که به تازگی به دست پولیتیکو افتاده است، موسسه دفاع از دموکراسی، طرحی برای خراب‌کاری‌های سیاسی به کاخ سفید پیشنهاد داده است».

«موسسه دفاع از دموکراسی»، (FDD) از موسسات سرشناسی است که در زمان ریاست‌جمهوری باراک اوباما، تلاش‌های گسترده‌ای را برای به شکست انجامیدن مذاکرات هسته‌ای انجام داده بود. حال وب‌سایت پولیتیکو از کشف اسنادی خبر می‌دهد که بر پایه آن، رئیس اتاق فکر موسسه دفاع از آزادی بعد از انتخاب ترامپ به دنبال برانگیختن یک سری ناآرامی‌های مردمی در داخل ایران است.

در گزارش پولتیکو آمده، موسسه دفاع از دموکراسی به کاخ سفید هشدار داده است که روحانی فردی میانه‌رو و عمل‌گرا است و ریاست‌جمهوری او رهبران جهان را فریب خواهد داد. این موسسه از ترامپ خواسته است تا از انتخاب مجدد روحانی به ریاست‌جمهوری جلوگیری کند.

گفتنی است، چندی پیش نیز افشای اسنادی از مذاکرات برخی چهره‌های برانداز ایرانی در فضای رسانه‌ای جنجال‌ برانگیز شده بود. افشای ای-میل‌های این گروه که با موسسه «دفاع از دموکراسی» همکاری می‌کنند نشان می‌داد که آن‌ها با دولت امارات نیز ارتباطات مالی داشته‌اند.

در ادامه گزارش سایت پولتیکو آمده است: به نظر می‌رسد وزیر امور خارجه، «رکس تیلرسون» نیز با چنین ادبیاتی هم‌دل باشد. وقتی از او در کنگره راجع به «فلسفه تغییر رژیم» در سیاست خارجی آمریکا نسبت به ایران سوال شد، پاسخ داد: «با اینکه این سیاست‌ها هم‌چنان در حال تبیین‌اند، اما آمریکا با گروه‌های اپوزیسیون ایرانی برای تغییر صلح‌آمیز حکومت همکاری خواهد کرد».

با این حال، تحلیل‌گر سایت پولتیکو، ضمن اشاره به نامه جمعی از اصلاح‌طلبان ایرانی که در اعتراض به لحن مداخله‌جویانه ترامپ در امور داخلی ایران منتشر شد، می‌نویسد: «طرح‌هایی مانند تغییر رژیم می‌تواند مسیر سیاست در ایران را به سمت نادرستی هدایت کند. مایک مورل، رئیس سابق سی.آی.ای معتقد است چنین سیاستی تنها نیروهای ترقی‌خواه ایرانی را ضعیف می‌کند و به رهبر ایران اجازه می‌دهد تا با یادآوری تاریخی پر از حضور خارجی‌ها، بیگانگان را دوباره به دخالت در ایران متهم کند».

پی‌نوشت:
نامه اصلاح‌طلبانی که در گزارش سایت پولتیکو به آن اشاره شده از این لینک t.me/MostafaTajzadeh/7325 در کانال «مصطفی تاجزاده» قابل مشاهده است که به امضای نویسندگان کانال «مجمع دیوانگان» نیز رسیده بود.

کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
.
درمان بیگانه‌هراسی به سبک شکسپیر
#N028
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
درمان بیگانه‌هراسی به سبک شکسپیر
#N028
https://t.me/divanesara/528

منبع: نیویورکر (https://goo.gl/RVzpfz)
ترجمه و تلخیص: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N

«استفن گرینبلت»، استاد دانشگاه هاروارد، برنده جایزه پولیتزر و متخصص در ادبیات شکسپیری است. او بازدید شاعر پرآوازه انگلیسی، «تی.اس. الیوت» از دانشگاه ییل را به یاد می‌آورد. هیجان این دیدار گرینبلت را به خواندن آثار الیوت تشویق می‌کند؛ اما در آثار اولیه شاعر، رگه‌هایی از یهودستیزی کشف می‌کند که به ادبیات نازی‌های آن دوره شباهت دارد:

«مُرده چشمی از حدقه برون آمده
خیره از درون گل‌ولایی باستانی
به تابلویی از «کانالتو»* می‌نگرد
شمعی که در پایان زمان
دود می‌شود؛ یک زمانی در «ریالتو»**.
موش‌ها زیر شهر می‌لولند
و زیر این همه جهودانند» (الیوت)

* نقاشی ایتالیایی
** منطقه‌ای در مرکز ونیز

«یک زمانی در ریالتو». الیوت این رشته از افکارش را ادامه نمی‌دهد، اما گویی پایان زمان را مترادف با ونیزی پر از یهودی می‌داند. وقتی شکسپیر نیز در تاجر ونیزی با صدایی پر طنین می‌پرسد: «از ریالتو چه خبر؟» گرینبلت از تکرار تجربه تلخ الیوت به وحشت می‌افتد؛ اما تجربه «تاجر ونیزی» به همین سادگی خلاصه نمی‌شود.

در نمایش‌نامه «تاجر ونیزی»، زمانیکه خدمت‌کار «شایلاک» (رباخوار یهودی) از دست ارباب خسیس خود می‌گریزد می‌خندیم و وقتی دختر از دست پدر یهودی‌اش به نزد معشوق فرار می‌کند احساس رضایت می‌کنیم؛ چراکه دختر قرار است مسیحی شود! اما به چه می‌خندیم و چه را تشویق می‌کنیم؟ دختری که از پدرش می‌دزدد و به معشوق پناه می‌برد؟ آیا به خنده مسیحیان نمایش می‌پیوندیم که رباخوار یهودی را ناسزا می‌گویند و او را مسخره می‌کنند؟ در آخرین صحنه نمایش، وقتی «پورتیا» پیروزمندانه در دادگاه خواهان تغییر دین شایلاک می‌شود چه فکر می‌کنیم؟

شش قرن پیش در ونیز، یهودیان مجبور بودند در زاغه‌هایی در محله‌ای فقیر و مخروبه زندگی کنند. اجازه داشتند به کارهای محدودی بپردازند و شب‌ها نگهبان‌هایی که خود هزینه‌شان را می‌پرداختند، دروازه‌های محل را به روی‌شان قفل می‌کردند. در سرتاسر ایتالیا مبلغان مذهبی مردم را علیه آنان می‌شوراندند. یک قرن پیش‌تر انگلستان تمام جمعیت یهودی خود را اخراج کرده ‌بود. حتی مارتین لوتر آلمانی، پروتستان‌ها را به تخریب خانه‌ها و معابدشان دعوت می‌کرد. زاغه‌های یهودیان ونیز در واقع پناهی بود که از جان و مال یهودیان در مقابل روان‌گسیختگان مسیحی حفاظت می‌کرد.

احتمالا شکسپیر از وجود این زاغه‌ها مطلع بوده، اما او علاقه خاصی به محل زندگی یهودیان نشان نمی‌دهد، بلکه این نفس زندگی مشترک است که او را شیفته می‌کند؛ پس، از زبان شایلاک یهودی به ونیزی‌ها می‌گوید: «من با شما تجارت می‌کنم، صحبت می‌کنم، راه می‌روم و ...» بدین ترتیب، شکسپیر، زندگی یهودیان را نه در زاغه‌های محصور، بلکه در خیابانی عمومی به تصویر می‌کشد. او تمامی جنبه‌های انسانی زندگی شایلاک را به تصویر می‌کشد: شوخ‌طبعی نیش‌دارش، دردی که بر شرارتش سایه افکنده، غروری که بر هوش و توانایی خود دارد، اقتصاد خانه‌اش و البته تنهایی‌اش. این کیفیات تنها مفاهیمی داستانی نیستند، بلکه جزئی از تجربه زندگانی همه ما شده‌اند. این تجربه، لزوما در گرو هم‌نشینی با بیگانگان دوست‌داشتنی نیست. در مثال کمدی شکسپیر هم فرد یهودی یک شخصیت مطلقا منفی است؛ اما زندگانی‌ای که در کالبدش دمیده شده، رنگ و بوی انسانی دارد:

«شما مرا مرتد می‌خوانید، یک سگ قاتل، و بر ردایم تف می‌کنید، به جرم منفعت بردن از آن‌چه متعلق به من است ... مگر یهودی چشم ندارد؟ مگر دست، اندام، اندازه، حس، مرحمت و شهوت ندارد؟ ... اگر ما را زخم زنید، مگر خون نمی‌ریزیم؟ اگر قلقلک دهید، مگر نمی‌خندیم؟»

شکسپیر در این کمدی امیدوار است که ثروت، کشش جنسی و فشار قانونی به جای خشونت می‌تواند بیگانگان را جذب جامعه‌ای مسیحی کند؛ اما ارزش کار او به خاطر راه حل‌هایی که ارایه می‌دهد نیست. زیبایی کار او در تصویر و در نتیجه بیدار کردن ارزش‌هایی انسانی‌ است که همواره در معرض خطرند. در نمایشنامه‌ای از او که بیش از ۴۰۰سال ممنوع اعلام شده بود از زبان «توماس مور» می‌خوانیم:

«تصور کن بیگانه‌هایی بخت برگشته می‌بینی،
که بچه بر پشت و بار سفر فقیرانه‌ای در دست،
خود را با مشقت به بنادر و سواحل می‌رسانند،
در حالی که شما شاهانه بر مراد خود تکیه زده‌اید...»

ادبیات، جایگزین سیاستی امن و همه‌جانبه برای پذیرش پناهجویان نیست. برای آن هدف نیازمند وکلای قانونی، دیپلمات‌هایی زبده و رهبرانی دانا و نجیب هستیم. با این حال، ادبیات شکسپیر، (بر خلاف روایت تک جانبه الیوت) می‌تواند تصویر «غریبه‌هایی بخت برگشته که بچه بر پشت و اسباب سفر در دست با مشقت به بنادر و سواحل می‌روند» را در پیش چشمان‌مان زنده نگه دارد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
به خاطر فرزندانمان هم که شده، بیایید ساده‌لوح بمانیم!
#A126
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
به خاطر فرزندانمان هم که شده، بیایید ساده‌لوح بمانیم!
#A126
https://t.me/divanesara/530

آرمان امیری @ArmanParian - مرکز افکارسنجی ایسپا، ( @ispa95 ) تحقیقی در مورد شاخص‌های اخلاقی شهروندان تهرانی انجام داده است. نتایج تحقیق در مورد نگاه اهالی پایتخت به وضعیت صداقت و راستگویی هم‌وطنان بسیار ناامید کننده است.

در پرسش نخست، حدود ۷۵ درصد از تهرانی‌ها اعتقاد دارند که تعداد افراد راستگو روز به روز کمتر می‌شود. البته این فقط «احساس» این افراد است و لزوما با واقعیت همخوانی ندارد، اما در نهایت، سرمایه‌های اجتماعی یک کشور را همین «احساس» شهروندان و اعتماد متقابل آنان به یکدیگر تشکیل می‌دهد. ریشه‌یابی گسترش این احساس بی‌اخلاقی دشوار و پیچیده است. در اینجا من صرفا به بهانه چند مورد از دیگر گزاره‌های این تحقیق، به ضرورت اصلاح سه نهاد بسیار مهم در شکل‌گیری اخلاقیات اجتماعی اشاره می‌کنم.

در پرسش دوم، حدود ۷۱درصد از شهروندان اعتقاد دارند که «در معاملات نمی‌شود به حرف‌های فروشندگان اعتماد کرد». در مقابل تنها ۱۶درصد گمان می‌کنند که فروشندگان قابل اعتماد هستند. ما به صورت روزانه خریدهایی انجام می‌دهیم. اگر در چند مورد احساس کنیم فروشنده جنسی را گران‌تر فروخته و یا اجناسی با کیفیت پایین و ای بسا معیوب عرضه کرده، طبیعتا حسی از ناامنی را تجربه خواهیم کرد و با خود خواهیم گفت: به هیچ کس نمی‌توان اعتماد کرد. این حس ناامنی، تاثیرات ویرانگری بر اعتماد متقابل ما به جامعه و حتی به سیستم اداره کشور بر جای خواهد گذاشت. در حالی که، با یک سری اصلاحات ساده در ساز و کار فروش محصولات این درگیری‌ها به کلی می‌توانند حذف شوند. (مثل فروشگاه‌های زنجیره‌ای)، آن وقت یکی از اصلی‌ترین ریشه‌های بروز حس بی‌اعتمادی از بین خواهد رفت.

در پاسخ به پرسش سوم، کمتر از ۲۳ درصد اعتقاد داشته‌اند که «در ایران سیاست‌مداران به مردم دروغ نمی‌گویند». در مقابل نزدیک ۵۵ درصد سیاست‌مداران را دروغ‌گو دانسته و حدود ۲۲ درصد نیز نظری بینابین داشته‌اند.

این نتایج، شاید یادآور حدیث معروف «الناس علی دین ملوکهم» باشد. شهروندانی که احساس می‌کنند سیاست‌مداران‌شان مدام دروغ می‌گویند، نمی‌توانند به بقای صداقت در جامعه امیدوار باشند؛ اما در عصر رسانه‌ها، نظارت بر عملکرد سیاست‌مداران کار دشواری نیست. یعنی در دومین گام برای اصلاح نهادی، اگر ما بتوانیم حداقلی از امنیت و آزادی رسانه‌ها را تضمین کنیم، قطعا عرصه برای دروغ‌گویی سیاست‌مداران تنگ‌تر و تنگ‌تر خواهد شد. شهروندی که اطمینان داشته باشد کوچکترین ادعاهای سیاست‌مداران مورد کنکاش رسانه‌ها قرار می‌گیرد، با آسودگی خاطر بیشتری می‌تواند به تصویر کلان سیاست خیره شود.

با این حال صرف اصلاح در نهادهای خبری مشکل را حل نمی‌کند. به صورت مشخص، حتی در جریان مناظره‌های انتخاباتی شاهد بودیم که برخی نامزدها آشکارا ادعاها یا اتهاماتی را مطرح می‌کردند که همگی قابل پی‌گیری بود و ای بسا در برخی رسانه‌های مجازی نیز دروغین بودن این ادعاها نمایش داده شد. اما در غیاب یک مرجع رسیدگی مستقل و قاطع، هیچ یک از این نظارت‌ها و افشاگری‌ها موثر نخواهند بود. اتفاقا، اگر امیدی به رسیدگی و مجازات متخلف و دروغ‌گو نباشد، صرف افشاگری رسانه‌ای حتی می‌تواند به افزایش ناامیدی هم دامن بزند. شهروندانی که از اجرای عدالت در مورد دروغ‌گوها ناامید باشند، بازتاب احساسات خود را در دو پاسخ دیگر تحقیق بروز می‌دهند:

در پرسش چهارم، حدود ۶۵ درصد افراد اعتقاد داشتند «وضع طوری شده که راستگو بودن، به حساب ساده‌لوحی گذاشته می‌شود». و در پاسخ پنجم، تقریبا ۴۷درصد اعتقاد داشتند «اگر بخواهیم همیشه راست بگوییم ضرر می‌کنیم».

اصلاح سازوکارهای تجاری، تضمین آزادی و امنیت رسانه‌ها، و البته اتکا به یک مرجع قاطع و مستقل برای رسیدگی به تخلفات، سه «اصلاح نهادی» هستند که خیلی زود می‌توانند بخش عمده‌ای از اعتماد آسیب دیده اجتماعی را ترمیم کنند و سرمایه اجتماعی کشور ما را افزایش دهند. با این حال، همه چیز را نمی‌توان و نباید به آینده نامعلوم تحقق اصلاحات نهادی موکول کرد. تا آن روز شاید این وظیفه اخلاقی و انسانی تک‌تک ما باشد که همچنان سنت هزاران ساله تقدیس صداقت و راستی را حفظ کنیم.

۲۰۰۰ سال پیش هرودت، مورخ یونانی، در توصیف ایرانیان نوشت: «آنان سه چیز به فرزندان خود می‌آموزند، سوارکاری، تیراندازی و راستگویی». به باورم نباید اجازه بدهیم که «صداقت» و «سادگی» در ادبیات عامیانه ما به «ساده‌لوحی» تغییر معنا پیدا کنند و در مقابل «زرنگی کردن» یا «هفت خط» بودن مورد تحسین قرار بگیرند؛ اما اگر هم احساس می‌کنیم راستی و صداقت ما به پای ساده‌لوحی نوشته خواهد شد، اجازه بدهید دست‌کم به خاطر آینده فرزندانمان همچنان به این ساده‌لوحی پایبند بمانیم.

کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.
آیا انقلاب فرهنگی دومی در راه است؟
#A127
کانال «مجمع دیوانگان»
@Divanesara
.