شطرنج بدون وزیر
#A040
آرمان امیری @ArmanParian - سال ۸۷، همه چشم‌انتظار ثبت‌نام خاتمی در انتخابات بودیم تا ما را از شر احمدی‌نژاد خلاص کند. چاره دیگری به ذهن‌مان نمی‌رسید. پس از آن میرحسین آمد. یک ژنرال دیگر در اردوگاه اصلاح‌طلبان که خیلی زود تا سطح ارشدترین رهبر جنبش بالا رفت. سال ۹۲ هم سناریو دوباره تکرار شد. از ترس جلیلی دوباره می‌خواستیم دست به دامن یکی از ژنرال‌های ارشد سابق شویم. نخست‌وزیر جنگ در حصر بود. تایید صلاحیت رییس جمهور اصلاحات هم بعید بود. مانده بودیم به انتظار رییس جمهور سازندگی که او هم آمد و رد شد. اما بازی تمام نشد.
* * *
در دروس مقدماتی آموزش شطرنج همواره به بازیگران توصیه می‌شود حتی‌المقدور وزیر خود را دیرتر وارد میدان کنند چرا که حریف برای گیرانداختن آن نقشه می‌کشد. با این حال، شطرنج‌باز مبتدی بازی بدون وزیر را بلد نیست. او به قدری به وزیر خود متکی است که اولا بی‌موقع از آن استفاده می‌کند و در ثانی پس از کشته شدن‌اش بازی را واگذار شده می‌پندارد. اما شطرنج‌باز حرفه‌ای به وزیرش وابسته نیست. برای او، وزیر هم فقط یک مهره است که باید در خدمت استراتژی برد قرار گیرد. پس چه بسا که لازم باشد در طراحی این استراتژی وزیر خود را قربانی کند تا با یک پیاده ساده به پیروزی برسد.
* * *
سنت باستانی سیاست‌ورزی، جدال اندیشه در یافتن پاسخ «چه کسی باید حکومت کند» بود. تمام اختلاف، در ارایه ملاک‌های فرد حاکم خلاصه می‌شد و در نهایت هیچ کس تردیدی نداشت که صلاح و فساد حکومت، در صلاح و فساد شخص حاکم خلاصه می‌شود: «النَّاس على دين ملوكهم». عصر روشنگری اما یک سره این پرسش را دگرگون ساخت. جهان غرب پرسش «چه کسی باید حکومت کند» را به کنار گذاشت و در برابرش پرسش «چگونه باید حکومت کرد» را جایگزین ساخت.
* * *
طی دو دهه گذشته، گزینه‌های نجات بخش جریان اصلاحات معمولا چهره‌های شاخص و کاریزماتیکی به حساب می‌آمدند که گمان می‌کردیم مدام باید از آنها استفاده کنیم. به زبان ساده‌تر، ما هیچ ابتکار، خلاقیت و استراتژی خاصی برای پیروزی انتخاباتی نداشتیم. تمام هنر ما در این خلاصه می‌شد که دست به دامن گزینه‌ای شویم که پیش از این «اثبات کرده» تعداد بالایی رای دارد. از این جنبه، به نظرم ما به یک شطرنج‌باز مبتدی شباهت داشته‌ایم.
این شیوه دو ایراد اساسی داشت. نخست اینکه بر خلاف بنیان فلسفی اصلاحات، امکان چرخش نخبگان و دست به دست شدن قدرت را محدود می‌ساخت. دوم آنکه دست ما همیشه برای جناح رقیب رو بود. پس حریف به سادگی برای زدن وزیر ما برنامه‌ریزی می‌کرد. آمار ۵ انتخابات ریاست جمهوری گذشته این مساله را تایید می‌کند: استفاده از گزینه‌های سرشناس قدیمی همیشه به شکست انجامیده، (هاشمی ۸۴ و میرحسین ۸۸*) در حالیکه معرفی یک چهره جدید همواره به پیروزی ختم شده است. (خاتمی ۷۶ و روحانی ۹۲)
در مقابل، نقطه قوت جریان اصلاحات مواردی بوده است که در آن توانسته خواسته‌های خود را به عرصه سیاست تحمیل کند. یعنی نه تنها نامزدهای جناح خودش، بلکه حتی چهره‌هایی که تا پیش از این اصلاح طلب نبوده‌اند هم تحت تاثیر این مطالبات تغییر موضع می‌دهند و به یک ابزار کلیدی در جناح اصلاحات بدل می‌شوند. درست همان مسیری که یک زمانی هاشمی و بعدها روحانی طی کردند. در این استراتژی، مهم نیست که «چه کسی باید حکومت کند»؟ مهم این است که «چگونه باید حکومت کند»؟
هرچند با این سناریو هر روز چهره جدیدی از سیاست‌مداران به اردوگاه اصلاحات اضافه می‌شود، اما مزیت اصلی آن مطالبه‌محور ساختن مسیر سیاست‌ورزی و دور شدن از وابستگی‌های شخصی است. برای پیروزی در این بازی، هیچ مهره‌ای به خودی خود اهمیت حیاتی ندارد و هر مهره صرفا در دل یک استراتژی گسترده معنا می‌یابد.
در آستانه انتخابات اخیز نیز جدال بر سر شخصیت‌های حقیقی فهرست ائتلاف در افتادن در دام همان سناریوی شکست خورده ژنرال‌ها است. اکنون که تعداد زیادی چهره‌های جوان و تازه نفس در فهرست اصلاح‌طلبان قرار گرفته‌اند، بهترین فرصت است که جامعه رای دهندگان مطالبات خودش را بار دیگر به عرصه سیاسی تحمیل کند. باید در کنار حفظ انسجام فهرست ائتلاف، (با هدف رای سلبی به تندروهایی که کشور را به ورطه ویرانی کشاندند) با طرح مطالبات جامعه، سیاست‌مداران آینده را در قامت آنچه خود می‌پسندیم در آوریم.
* طبیعتا اینجا نتیجه رسمی انتخابات مد نظر است و نه اختلاف نظرهای دیگر.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesra
#A040
آرمان امیری @ArmanParian - سال ۸۷، همه چشم‌انتظار ثبت‌نام خاتمی در انتخابات بودیم تا ما را از شر احمدی‌نژاد خلاص کند. چاره دیگری به ذهن‌مان نمی‌رسید. پس از آن میرحسین آمد. یک ژنرال دیگر در اردوگاه اصلاح‌طلبان که خیلی زود تا سطح ارشدترین رهبر جنبش بالا رفت. سال ۹۲ هم سناریو دوباره تکرار شد. از ترس جلیلی دوباره می‌خواستیم دست به دامن یکی از ژنرال‌های ارشد سابق شویم. نخست‌وزیر جنگ در حصر بود. تایید صلاحیت رییس جمهور اصلاحات هم بعید بود. مانده بودیم به انتظار رییس جمهور سازندگی که او هم آمد و رد شد. اما بازی تمام نشد.
* * *
در دروس مقدماتی آموزش شطرنج همواره به بازیگران توصیه می‌شود حتی‌المقدور وزیر خود را دیرتر وارد میدان کنند چرا که حریف برای گیرانداختن آن نقشه می‌کشد. با این حال، شطرنج‌باز مبتدی بازی بدون وزیر را بلد نیست. او به قدری به وزیر خود متکی است که اولا بی‌موقع از آن استفاده می‌کند و در ثانی پس از کشته شدن‌اش بازی را واگذار شده می‌پندارد. اما شطرنج‌باز حرفه‌ای به وزیرش وابسته نیست. برای او، وزیر هم فقط یک مهره است که باید در خدمت استراتژی برد قرار گیرد. پس چه بسا که لازم باشد در طراحی این استراتژی وزیر خود را قربانی کند تا با یک پیاده ساده به پیروزی برسد.
* * *
سنت باستانی سیاست‌ورزی، جدال اندیشه در یافتن پاسخ «چه کسی باید حکومت کند» بود. تمام اختلاف، در ارایه ملاک‌های فرد حاکم خلاصه می‌شد و در نهایت هیچ کس تردیدی نداشت که صلاح و فساد حکومت، در صلاح و فساد شخص حاکم خلاصه می‌شود: «النَّاس على دين ملوكهم». عصر روشنگری اما یک سره این پرسش را دگرگون ساخت. جهان غرب پرسش «چه کسی باید حکومت کند» را به کنار گذاشت و در برابرش پرسش «چگونه باید حکومت کرد» را جایگزین ساخت.
* * *
طی دو دهه گذشته، گزینه‌های نجات بخش جریان اصلاحات معمولا چهره‌های شاخص و کاریزماتیکی به حساب می‌آمدند که گمان می‌کردیم مدام باید از آنها استفاده کنیم. به زبان ساده‌تر، ما هیچ ابتکار، خلاقیت و استراتژی خاصی برای پیروزی انتخاباتی نداشتیم. تمام هنر ما در این خلاصه می‌شد که دست به دامن گزینه‌ای شویم که پیش از این «اثبات کرده» تعداد بالایی رای دارد. از این جنبه، به نظرم ما به یک شطرنج‌باز مبتدی شباهت داشته‌ایم.
این شیوه دو ایراد اساسی داشت. نخست اینکه بر خلاف بنیان فلسفی اصلاحات، امکان چرخش نخبگان و دست به دست شدن قدرت را محدود می‌ساخت. دوم آنکه دست ما همیشه برای جناح رقیب رو بود. پس حریف به سادگی برای زدن وزیر ما برنامه‌ریزی می‌کرد. آمار ۵ انتخابات ریاست جمهوری گذشته این مساله را تایید می‌کند: استفاده از گزینه‌های سرشناس قدیمی همیشه به شکست انجامیده، (هاشمی ۸۴ و میرحسین ۸۸*) در حالیکه معرفی یک چهره جدید همواره به پیروزی ختم شده است. (خاتمی ۷۶ و روحانی ۹۲)
در مقابل، نقطه قوت جریان اصلاحات مواردی بوده است که در آن توانسته خواسته‌های خود را به عرصه سیاست تحمیل کند. یعنی نه تنها نامزدهای جناح خودش، بلکه حتی چهره‌هایی که تا پیش از این اصلاح طلب نبوده‌اند هم تحت تاثیر این مطالبات تغییر موضع می‌دهند و به یک ابزار کلیدی در جناح اصلاحات بدل می‌شوند. درست همان مسیری که یک زمانی هاشمی و بعدها روحانی طی کردند. در این استراتژی، مهم نیست که «چه کسی باید حکومت کند»؟ مهم این است که «چگونه باید حکومت کند»؟
هرچند با این سناریو هر روز چهره جدیدی از سیاست‌مداران به اردوگاه اصلاحات اضافه می‌شود، اما مزیت اصلی آن مطالبه‌محور ساختن مسیر سیاست‌ورزی و دور شدن از وابستگی‌های شخصی است. برای پیروزی در این بازی، هیچ مهره‌ای به خودی خود اهمیت حیاتی ندارد و هر مهره صرفا در دل یک استراتژی گسترده معنا می‌یابد.
در آستانه انتخابات اخیز نیز جدال بر سر شخصیت‌های حقیقی فهرست ائتلاف در افتادن در دام همان سناریوی شکست خورده ژنرال‌ها است. اکنون که تعداد زیادی چهره‌های جوان و تازه نفس در فهرست اصلاح‌طلبان قرار گرفته‌اند، بهترین فرصت است که جامعه رای دهندگان مطالبات خودش را بار دیگر به عرصه سیاسی تحمیل کند. باید در کنار حفظ انسجام فهرست ائتلاف، (با هدف رای سلبی به تندروهایی که کشور را به ورطه ویرانی کشاندند) با طرح مطالبات جامعه، سیاست‌مداران آینده را در قامت آنچه خود می‌پسندیم در آوریم.
* طبیعتا اینجا نتیجه رسمی انتخابات مد نظر است و نه اختلاف نظرهای دیگر.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesra
لیستی یا غیرلیستی، پاشه آشیلی به نام پیچیدگی!
#A041
آرمان امیری @ArmanParian - این چند روز آخر، تمرکز اصلی اصلاح‌طلبان از دعوت به حضور انتخاباتی به سمت دعوت به «رای کامل لیستی» تغییر کرده است. هدفی که در یک جامعه غیرحزبی، آن هم با ابزار تبلیغاتی و رسانه‌های محدود بسیار دشوار به نظر می‌رسد، اما این دشواری ابدا بدان معنا نیست که بحث «آرای لیستی» نقطه ضعف اصلاح‌طلبان باشد. کاملا برعکس.
به موازات تمرکز اصلاح‌طلبان بر روی آرای لیستی، ولوله‌ای در جناح اصول‌گرایان به پا شده که در برابر این سناریو باید چه تدبیری اندیشید؟ اصول‌گرایان می‌دانند در حوزه تهران، چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب در هر دو مجلس خبرگان و شورای اسلامی آرای نخست را دارند. پس اگر تمامی رای دهندگان به هاشمی یا عارف، به صورت لیستی رای دهند، قطعا هیچ سهمیه‌ای برای اصول‌گرایان باقی نمی‌ماند. شانس اصول‌گرایان در آن است که همه مرد قرار نیست به لیست کامل رای دهند. با این حال انتخاب یک تدبیر انتخاباتی برای آنها بسیار پیچیده شده است.
اخبار رسیده نشان می‌دهد که گمانه‌زنی‌های فراوانی برای تدبیر نهایی در اردوگاه اصول‌گرایان در دستور قرار گرفته. برخی می‌خواهند در تقابل با فهرست اصلاح‌طلبان، بر رای لیستی در اردوگاه خود تاکید کنند. برخی دیگر می‌گویند این کار به شکست می‌انجامد چون در مجلس خبرگان بخش عمده‌ای از نامزدها مشترک است هستند. گروه دیگری می‌خواهند فقط به تفاوت‌های فهرست اصول‌گرایی با اصلاح‌طلبان رای بدهند. گروه دیگر روی تک رای‌هایی به مثلت «جنتی، مصباح و یزدی» متمرکز شده‌اند. همه این مجادلات در شرایطی است که اساسا فهرست اصول‌گرایان مجلس هم هنوز مورد وفاق کامل بدنه اصول‌گرایی قرار نگرفته است. تبلیغات گسترده ائتلاف دو نفره «حداد-بذرپاش» در سطح شهر هم نشان می‌دهد که این دو نفر ترجیح داده‌اند از مکافات مجادلات داخلی فرار کرده و حداقل خودشان را نجات دهند. اما چرا رای لیستی به نقطه قوت اصلاح‌طلبان و ضعف اصول‌گرایان تبدیل شده؟
اینجا بحث من بر سر تعداد حامیان هر اردوگاه نیست. این یک بحث مصداقی است. اما من می‌خواهم بگویم به صورت کلی و فارغ از آنکه توزیع آرای هر جناح سیاسی به چه شکلی است، جناحی که بتواند «ساده‌ترین» شکل تبلیغ را در دستور قرار دهد همیشه دست‌بالا را دارد. پیچیدگی‌های محاسبات همیشه از حوصله مردم خارج است. نیروها را متفرق می‌کند. اختلاف نظر به جای می‌گذارد. مدام درگیری داخلی و فرسایش به همراه دارد و هیچ گاه توانایی راه انداختن یک موج فراگیر را ندارد. تبلیغات اصول‌گرایان در آستانه انتخابات اخیر اسیر همین «پیچیدگی در تحلیل» شده است.
وضعیت اصول‌گرایان به گونه‌ای است که امروز، نه فقط یک هوادار ساده اصول‌گرایی، بلکه حتی زبده‌ترین نیروهای کاملا سیاسی و تبلیغاتی‌شان هم دقیقا نمی‌توانند توضیح بدهند که سیاست انتخاباتی اصول‌گرایان کدام است؟ کدام استراتژی در دستور قرار گرفته و اساسا کدام استراتژی مفیدتر است. در نقطه مقابل، اصلاح طلبان چالش‌های قدیمی بر سر دلایل شرکت در انتخابات و بحث‌های پیچیده با حامیان تحریم را کنار گذاشته‌اند. حتی فهرست نامزدهای خودشان را هم مرور نمی‌کنند. یعنی اصلا وارد جزییات نشده‌اند. برای صلاحیت و توجیه هیچ یک از نامزدهای‌شان فلسفه بافی نمی‌کنند. بلکه همه تمرکز خود را روی یک هدف ساده قرار داده‌اند: «رای لیستی».
نه نخبگان اصلاح‌طلب، نه پیاده‌نظام جوان این جریان، بلکه عامی‌ترین شهروندانی که صرفا سر سوزنی گرایش به حمایت از دولت داشته باشند امروز تکلیف‌شان در برخورد با اصلاح‌طلبان مشخص است: «رای کامل لیستی». شما هم اگر حامی اصلاح‌طلبان هستید برای تبلیغ در این چند روز پایانی کار بسیار ساده‌ای دارید. فضای مجازی که تقریبا به اشباع کامل رسیده، اما حضور در عرصه حقیقی بر خلاف ظاهرش اصلا پیچیدگی خاصی ندارد. کافی است فقط فهرستی که در اختیار دارید را با همسایه‌های خود در میان بگذارید. ما به استدلال پیچیده نیاز نداریم، فقط یک شعار فراگیر داریم که درکش ساده و انتقال‌اش ساده‌تر است: «خاتمی پیغام داده، لیستی رای بدهید».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A041
آرمان امیری @ArmanParian - این چند روز آخر، تمرکز اصلی اصلاح‌طلبان از دعوت به حضور انتخاباتی به سمت دعوت به «رای کامل لیستی» تغییر کرده است. هدفی که در یک جامعه غیرحزبی، آن هم با ابزار تبلیغاتی و رسانه‌های محدود بسیار دشوار به نظر می‌رسد، اما این دشواری ابدا بدان معنا نیست که بحث «آرای لیستی» نقطه ضعف اصلاح‌طلبان باشد. کاملا برعکس.
به موازات تمرکز اصلاح‌طلبان بر روی آرای لیستی، ولوله‌ای در جناح اصول‌گرایان به پا شده که در برابر این سناریو باید چه تدبیری اندیشید؟ اصول‌گرایان می‌دانند در حوزه تهران، چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب در هر دو مجلس خبرگان و شورای اسلامی آرای نخست را دارند. پس اگر تمامی رای دهندگان به هاشمی یا عارف، به صورت لیستی رای دهند، قطعا هیچ سهمیه‌ای برای اصول‌گرایان باقی نمی‌ماند. شانس اصول‌گرایان در آن است که همه مرد قرار نیست به لیست کامل رای دهند. با این حال انتخاب یک تدبیر انتخاباتی برای آنها بسیار پیچیده شده است.
اخبار رسیده نشان می‌دهد که گمانه‌زنی‌های فراوانی برای تدبیر نهایی در اردوگاه اصول‌گرایان در دستور قرار گرفته. برخی می‌خواهند در تقابل با فهرست اصلاح‌طلبان، بر رای لیستی در اردوگاه خود تاکید کنند. برخی دیگر می‌گویند این کار به شکست می‌انجامد چون در مجلس خبرگان بخش عمده‌ای از نامزدها مشترک است هستند. گروه دیگری می‌خواهند فقط به تفاوت‌های فهرست اصول‌گرایی با اصلاح‌طلبان رای بدهند. گروه دیگر روی تک رای‌هایی به مثلت «جنتی، مصباح و یزدی» متمرکز شده‌اند. همه این مجادلات در شرایطی است که اساسا فهرست اصول‌گرایان مجلس هم هنوز مورد وفاق کامل بدنه اصول‌گرایی قرار نگرفته است. تبلیغات گسترده ائتلاف دو نفره «حداد-بذرپاش» در سطح شهر هم نشان می‌دهد که این دو نفر ترجیح داده‌اند از مکافات مجادلات داخلی فرار کرده و حداقل خودشان را نجات دهند. اما چرا رای لیستی به نقطه قوت اصلاح‌طلبان و ضعف اصول‌گرایان تبدیل شده؟
اینجا بحث من بر سر تعداد حامیان هر اردوگاه نیست. این یک بحث مصداقی است. اما من می‌خواهم بگویم به صورت کلی و فارغ از آنکه توزیع آرای هر جناح سیاسی به چه شکلی است، جناحی که بتواند «ساده‌ترین» شکل تبلیغ را در دستور قرار دهد همیشه دست‌بالا را دارد. پیچیدگی‌های محاسبات همیشه از حوصله مردم خارج است. نیروها را متفرق می‌کند. اختلاف نظر به جای می‌گذارد. مدام درگیری داخلی و فرسایش به همراه دارد و هیچ گاه توانایی راه انداختن یک موج فراگیر را ندارد. تبلیغات اصول‌گرایان در آستانه انتخابات اخیر اسیر همین «پیچیدگی در تحلیل» شده است.
وضعیت اصول‌گرایان به گونه‌ای است که امروز، نه فقط یک هوادار ساده اصول‌گرایی، بلکه حتی زبده‌ترین نیروهای کاملا سیاسی و تبلیغاتی‌شان هم دقیقا نمی‌توانند توضیح بدهند که سیاست انتخاباتی اصول‌گرایان کدام است؟ کدام استراتژی در دستور قرار گرفته و اساسا کدام استراتژی مفیدتر است. در نقطه مقابل، اصلاح طلبان چالش‌های قدیمی بر سر دلایل شرکت در انتخابات و بحث‌های پیچیده با حامیان تحریم را کنار گذاشته‌اند. حتی فهرست نامزدهای خودشان را هم مرور نمی‌کنند. یعنی اصلا وارد جزییات نشده‌اند. برای صلاحیت و توجیه هیچ یک از نامزدهای‌شان فلسفه بافی نمی‌کنند. بلکه همه تمرکز خود را روی یک هدف ساده قرار داده‌اند: «رای لیستی».
نه نخبگان اصلاح‌طلب، نه پیاده‌نظام جوان این جریان، بلکه عامی‌ترین شهروندانی که صرفا سر سوزنی گرایش به حمایت از دولت داشته باشند امروز تکلیف‌شان در برخورد با اصلاح‌طلبان مشخص است: «رای کامل لیستی». شما هم اگر حامی اصلاح‌طلبان هستید برای تبلیغ در این چند روز پایانی کار بسیار ساده‌ای دارید. فضای مجازی که تقریبا به اشباع کامل رسیده، اما حضور در عرصه حقیقی بر خلاف ظاهرش اصلا پیچیدگی خاصی ندارد. کافی است فقط فهرستی که در اختیار دارید را با همسایه‌های خود در میان بگذارید. ما به استدلال پیچیده نیاز نداریم، فقط یک شعار فراگیر داریم که درکش ساده و انتقال‌اش ساده‌تر است: «خاتمی پیغام داده، لیستی رای بدهید».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
حس خوب «ملت بودن»
#A042
آرمان امیری @ArmanParian - هفتصد سال پیش، سعدی شیرین سخن سرود: «بنی آدم اعضای یک پیکرند، که در آفرینش ز یک گوهرند». این بیت را همه ما به خوبی می‌شناسیم، اما خاطرات ما از تبلور آن چندان خاطرات شادی نیست. به صورت معمول، ایرانیان در سختی‌ها روحیه اتحاد و نوع‌دوستی خود را بروز می‌دهند. مثل روزهای سخت جنگ. مثل خاطرات غم‌بار زلزله‌های منجیل، رودبار، بم و ... یک جای کار می‌لنگد: اتحاد در روزهای سخت ارزشمند و پسندیده است، اما به تنهایی نشان‌گر پی‌وندهای یک ملت نیست. در سختی‌ها، ای بسا حس ترحم و نوع‌دوستی انسان‌هایی در هزاران فرسنگ آن‌سوتر نیز تحریک شود و به کمک بیایند. (که معمولا می‌آیند) صرف توانایی خروج از بحران برای رشد یک ملت کافی نیست. توانایی ابتکار، خلاقیت و البته حفظ انسجام برای پیشبرد یک طرح سازنده نیز ضروری است. اتفاقی که به گمان من در جریان این انتخابات رخ داد.
* * *
این چند وقت، زیاد شنیدیم که وضعیت انتخابات ایران به نمونه‌ای مشابه از انتخابات فرانسه تشبیه می‌شد. جایی که چپ‌های فرانسوی از ترس جناح فاشیست، به راست میانه رای دادند. با این حال، اتفاقی که در کشور ما افتاد از پیچیدگی‌های شگفت‌انگیزی برخوردار بود که به کل ماهیت‌اش را تغییر می‌دهد. حرکت فرانسوی‌ها صرفا یک «تصمیم حزبی» بود در یک تشکیلات مشخص و حتی منسجم. نمونه ایرانی اما یک تصمیم و سپس حرکت اجتماعی بود.
شهروندان ایرانی از فرآیند تشکیل فهرست اصلاح‌طلبان بی‌اطلاع بودند. هیچ پی‌وند و ارتباط حزبی میان بدنه حامی جریان اصلاحات وجود ندارد. هیچ جلسه‌ای برای هماهنگی و گفت‌وگو تشکیل نمی‌شود و اساسا رهبران این جریان، رهبران منتخب حزبی نیستند. آنها صرفا نفوذی معنوی دارند. بدین ترتیب، تمامی اتفاقاتی که در احزاب سیاسی جهان، با طی سلسله مراتب مشخص به وقوع می‌پیوندد، در کشور ما از هزارتوی پیچیده و غیرقابل تشخیص «جامعه ایرانی» عبور می‌کند.
اینکه چطور این جامعه پراکنده، بدون برخورداری از یک سازمان سیاسی می‌تواند از پس چنین ساز و کار پیچیده‌ای بر آید، جای تحقیق و بررسی فراوان دارد. این جامعه در محرومیت کامل از رسانه‌های رسمی قرار دارد. هیچ امکانی برای تجمع و تبادل نظر به او داده نمی‌شود. انبوهی از فشارها و محرومیت‌های مداوم، از حصر و حبس و ممنوع‌التصویری گرفته، تا رد صلاحیت به او تحمیل می‌شود؛ اما در نهایت از کوچک‌ترین روزنه‌های قابل تصور، دست‌مایه‌ای می‌سازد و آن را در سطح یک پیروزی بزرگ ارتقا می‌دهد.
میرحسین موسوی، شش سال پیش برایمان نوشته بود: «نشانه‌های بزرگی يك ملت شبيه به صفاتی است كه از یك انسان رشید انتظار مي‌رود. كسی كه آرمان ندارد هیچ نمی ارزد، اما کیست که بتواند در عین آرمان‌گرایی ارتباط خود را با واقعیت‌ها از دست ندهد؟ یک انسان رشید؛ و یک ملت بزرگ. انعطاف یک انسان رشید به معنای وادادگی نیست، بلکه بدان معناست که او برای رسیدن به مقصود خود پر از راه‌حل‌های گره‌گشاست. به صبر و متانتی که در حرکت مردم وجود دارد نگاه کنید. خواسته‌هاشان را با چنان حوصله‌ای زندگی می‌کنند که گویی می‌توانند صد سال آنها را زندگی کنند. حوصله‌ای که مخالفان‌شان را خسته کرده است، حوصله‌ای که از رشد حکایت می‌کند». (بخشی از بیانیه شماره ۱۶ مهندس موسوی)
جمعه گذشته، صرف حضور در پای صندوق‌های رای، احساس خاصی را در من ایجاد کرد که توصیف‌اش دشوار است، اما آنان که تجربه‌اش کرده‌اند قطعا درکش می‌کنند. یک حس شاد، یک حس غرورانگیز. حس تعلق به یک جریان بزرگ‌تر. حس بازی کردن نقش یک «عضو» از یک «پیکره» قابل احترام، آن هم نه از سر ترحم یا تهییج احساسات. بلکه به دنبال انبوهی از بحث‌ها، تبادل نظرها، بیان دغدغه‌ها، بیم‌ها، امیدها. مثل یک «انسان رشید، یک ملت بزرگ».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A042
آرمان امیری @ArmanParian - هفتصد سال پیش، سعدی شیرین سخن سرود: «بنی آدم اعضای یک پیکرند، که در آفرینش ز یک گوهرند». این بیت را همه ما به خوبی می‌شناسیم، اما خاطرات ما از تبلور آن چندان خاطرات شادی نیست. به صورت معمول، ایرانیان در سختی‌ها روحیه اتحاد و نوع‌دوستی خود را بروز می‌دهند. مثل روزهای سخت جنگ. مثل خاطرات غم‌بار زلزله‌های منجیل، رودبار، بم و ... یک جای کار می‌لنگد: اتحاد در روزهای سخت ارزشمند و پسندیده است، اما به تنهایی نشان‌گر پی‌وندهای یک ملت نیست. در سختی‌ها، ای بسا حس ترحم و نوع‌دوستی انسان‌هایی در هزاران فرسنگ آن‌سوتر نیز تحریک شود و به کمک بیایند. (که معمولا می‌آیند) صرف توانایی خروج از بحران برای رشد یک ملت کافی نیست. توانایی ابتکار، خلاقیت و البته حفظ انسجام برای پیشبرد یک طرح سازنده نیز ضروری است. اتفاقی که به گمان من در جریان این انتخابات رخ داد.
* * *
این چند وقت، زیاد شنیدیم که وضعیت انتخابات ایران به نمونه‌ای مشابه از انتخابات فرانسه تشبیه می‌شد. جایی که چپ‌های فرانسوی از ترس جناح فاشیست، به راست میانه رای دادند. با این حال، اتفاقی که در کشور ما افتاد از پیچیدگی‌های شگفت‌انگیزی برخوردار بود که به کل ماهیت‌اش را تغییر می‌دهد. حرکت فرانسوی‌ها صرفا یک «تصمیم حزبی» بود در یک تشکیلات مشخص و حتی منسجم. نمونه ایرانی اما یک تصمیم و سپس حرکت اجتماعی بود.
شهروندان ایرانی از فرآیند تشکیل فهرست اصلاح‌طلبان بی‌اطلاع بودند. هیچ پی‌وند و ارتباط حزبی میان بدنه حامی جریان اصلاحات وجود ندارد. هیچ جلسه‌ای برای هماهنگی و گفت‌وگو تشکیل نمی‌شود و اساسا رهبران این جریان، رهبران منتخب حزبی نیستند. آنها صرفا نفوذی معنوی دارند. بدین ترتیب، تمامی اتفاقاتی که در احزاب سیاسی جهان، با طی سلسله مراتب مشخص به وقوع می‌پیوندد، در کشور ما از هزارتوی پیچیده و غیرقابل تشخیص «جامعه ایرانی» عبور می‌کند.
اینکه چطور این جامعه پراکنده، بدون برخورداری از یک سازمان سیاسی می‌تواند از پس چنین ساز و کار پیچیده‌ای بر آید، جای تحقیق و بررسی فراوان دارد. این جامعه در محرومیت کامل از رسانه‌های رسمی قرار دارد. هیچ امکانی برای تجمع و تبادل نظر به او داده نمی‌شود. انبوهی از فشارها و محرومیت‌های مداوم، از حصر و حبس و ممنوع‌التصویری گرفته، تا رد صلاحیت به او تحمیل می‌شود؛ اما در نهایت از کوچک‌ترین روزنه‌های قابل تصور، دست‌مایه‌ای می‌سازد و آن را در سطح یک پیروزی بزرگ ارتقا می‌دهد.
میرحسین موسوی، شش سال پیش برایمان نوشته بود: «نشانه‌های بزرگی يك ملت شبيه به صفاتی است كه از یك انسان رشید انتظار مي‌رود. كسی كه آرمان ندارد هیچ نمی ارزد، اما کیست که بتواند در عین آرمان‌گرایی ارتباط خود را با واقعیت‌ها از دست ندهد؟ یک انسان رشید؛ و یک ملت بزرگ. انعطاف یک انسان رشید به معنای وادادگی نیست، بلکه بدان معناست که او برای رسیدن به مقصود خود پر از راه‌حل‌های گره‌گشاست. به صبر و متانتی که در حرکت مردم وجود دارد نگاه کنید. خواسته‌هاشان را با چنان حوصله‌ای زندگی می‌کنند که گویی می‌توانند صد سال آنها را زندگی کنند. حوصله‌ای که مخالفان‌شان را خسته کرده است، حوصله‌ای که از رشد حکایت می‌کند». (بخشی از بیانیه شماره ۱۶ مهندس موسوی)
جمعه گذشته، صرف حضور در پای صندوق‌های رای، احساس خاصی را در من ایجاد کرد که توصیف‌اش دشوار است، اما آنان که تجربه‌اش کرده‌اند قطعا درکش می‌کنند. یک حس شاد، یک حس غرورانگیز. حس تعلق به یک جریان بزرگ‌تر. حس بازی کردن نقش یک «عضو» از یک «پیکره» قابل احترام، آن هم نه از سر ترحم یا تهییج احساسات. بلکه به دنبال انبوهی از بحث‌ها، تبادل نظرها، بیان دغدغه‌ها، بیم‌ها، امیدها. مثل یک «انسان رشید، یک ملت بزرگ».
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
در معنای برابری، به مناسبت ۸ مارس
#A043
آرمان امیری @ArmanParian - برخی می‌گویند «زن و مرد با هم برابرند». مخالفانی نیز اعتراض می‌کنند که «خیر، برابر نیستند». به باورم، ناظر خردمند می‌تواند پیش از اعلام موضع نهایی بپرسد: برابری به چه معناست؟ یا برابری از چه منظر؟
مقایسه را بین دو مرد انجام می‌دهیم. دو مرد، با سن و سالی مشابه، ملیتی مشابه، تحصیلاتی مشابه، سطح ثروت و قد و قامت و هوش و رنگ پوست و حجم موی مشابه و ... به ظاهر توانسته‌ایم چندین عامل را به صورت پیش‌فرض مشابه اعلام کنیم اما همچنان صدها یا هزاران معیار دیگر در پیش است. در نهایت هم مشخص نیست که بتوانیم هیچ دو انسانی را کاملا «برابر» به معنای «مشابه» بدانیم. (دقت کنید که اساسا به پیچیدگی‌های عمیق روحی و روانی افراد وارد نشده‌ایم) آن وقت دوباره ناچاریم به این پرسش بازگردیم که «برابر، از چه نظر؟»
بخش عمده‌ای از استدلال‌های مدافع قوانین تبعیض‌آمیز علیه زنان، به تفاوت‌های فیزیکی و بیولوژیک زنان و مردان اشاره دارد که گاه دامنه‌اش تا تفاوت‌های روحی و روانی نیز کشیده می‌شود. این گروه اعتقاد دارند اثبات تفاوت‌های جسمانی/روانی بین زن و مرد، قطعا باید به ضرورت نگارش قوانین متفاوت در مورد زنان و مردان ختم شود. در واقع این گروه، «برابری» را در تشابه کامل جسمانی/روانی جسته و طبیعتا بدان رای منفی می‌دهد.
درست در نقطه مقابل، گروهی از فعالان «برابری‌طلب» نیز دقیقا به همین وادی ترجمه «برابری» به «تشابه‌جسمانی» سقوط می‌کنند. این گروه نیز تلاش دارند با مثال‌هایی انگشت شمار از حضور زنانی موفق در عرصه‌هایی چون کارگری معادن یا دیگر مشغال سنگین، هرگونه اختلاف فیزیکی را انکار کنند. یا با انجام برخی آزمایش‌ها، هرگونه تفاوت روحی و روانی زن و مرد را محصول آموزش و شرایط اجتماعی قلمداد کنند. اینان، در واقع روی دیگر همان گروهی هستند که باور دارند صرف اختلافات فیزیکی/روانی باید به دوگانگی در قوانین ختم شود.
مساله را اما می‌توان از منظر دیگری دید و اساسا به این تعریف «برابری» تردید کرد. به مثال تشابه دو مرد باز می‌گردیم. آیا آنچه تمامی مردان را شامل حال قوانین مشابهی کرده است، «برابری» آنان است؟ آیا تمامی مردان از نظر فیزیکی/روانی کاملا مشابه هستند؟ قطعا چنین نیست. پس چه چیز سبب شده که برای همه مردان یک قانون ثابت داشته باشیم، اما زنان را از اشتراک در آن منع کنیم؟
شاید بسیار ندانند که وقتی تلاش‌های گسترده آبراهام لینکلن برای لغو نظام برده‌داری در آمریکا به ثمر نشست، باز هم او نتوانست اصل برابری انسانی میان نژاد سفید و سیاه را به کرسی بنشاند. حتی همراهان او نیز حاضر نبودند بپذیرند انسان سفید با انسان سیاه برابر است. اما در نهایت لینکلن توانست شمار کافی از نمایندگان مجلس را متقاعد سازد که «علی رغم تفاوت‌های میان انسان سفید و انسان سیاه، بپذیریم که در برابر قانون با آنها یکسان برخورد شود». یعنی درست به همان صورت که برای یک قاضی تفاوتی نمی‌کند که کدام‌یک از طرفین دعوا بلندقدتر، یا چاق‌تر یا حتی باهوش‌تر و تحصیل‌کرده‌تر هستند، به همان صورت هم برای قاضی تفاوتی نکند که رنگ پوست افراد چه رنگی است.
پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی، در اصل ۲۲ خود آورده بود: «همه افراد ملت اعم از زن و مرد، در برابر قانون مساوی‌اند». این عبارت ساده، زیرکانه از مقایسه زنان و مردان و در افتادن به وادی بی‌انتهای مقایسه «برابری‌های جسمانی/روانی» اجتناب کرده و خیلی ساده از «تساوی در برابر قانون» سخن گفته بود. متاسفانه در جریان تصویب قانون اساسی، این اصل حذف شد و در اصولی که جایگزین آن شد دیگر تساوی زن و مرد در برابر قانون جایی پیدا نکرد. به باورم، این فقط یک تبعیض جنسیتی نیست. بلکه یک تضاد منطقی و عقلانی در روند مقایسه بین انسان‌ها است. اگر کسی ادعا کند «برابر استفاده مساوی از قانون نیازمند تساوی و تشابه جسمانی و فیزیکی هستیم» قطعا باید بپذیرد که به ازای بی‌شمار تنوع انسانی قابل تصور باید قانون نوشته شود، که اساسا با ذات قانون‌نویسی در تضاد است.
در نهایت اینکه، به باور من، جدال‌های نظری در باب دلایل اختلاف یا تشابه در توانایی‌های روحی یا جسمانی زنان و مردان، می‌تواند از منظر روان‌شناسان، زیست‌شناسان، جامعه‌شناسان و دیگر محققان مورد بحث و تحقیق قرار بگیرد. احتمالا به مانند بی‌شمار موضوع بحث دیگر، هیچ گاه بر سر این مفاهیم توافقی فراگیر حاصل نخواهد شد. با این حال، وقتی که پای قانون به میان آید، به مانند همیشه، «برابری انسانی» دیگر ملاک نیست. بلکه «برابری حقوق» یا «تساوی در برابر قانون» است که اهمیت دارد. (درست همان مطالبه‌ای که زنان کارگر در جریان اعتراضات ۸مارس دنبال می‌کردند)
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
#A043
آرمان امیری @ArmanParian - برخی می‌گویند «زن و مرد با هم برابرند». مخالفانی نیز اعتراض می‌کنند که «خیر، برابر نیستند». به باورم، ناظر خردمند می‌تواند پیش از اعلام موضع نهایی بپرسد: برابری به چه معناست؟ یا برابری از چه منظر؟
مقایسه را بین دو مرد انجام می‌دهیم. دو مرد، با سن و سالی مشابه، ملیتی مشابه، تحصیلاتی مشابه، سطح ثروت و قد و قامت و هوش و رنگ پوست و حجم موی مشابه و ... به ظاهر توانسته‌ایم چندین عامل را به صورت پیش‌فرض مشابه اعلام کنیم اما همچنان صدها یا هزاران معیار دیگر در پیش است. در نهایت هم مشخص نیست که بتوانیم هیچ دو انسانی را کاملا «برابر» به معنای «مشابه» بدانیم. (دقت کنید که اساسا به پیچیدگی‌های عمیق روحی و روانی افراد وارد نشده‌ایم) آن وقت دوباره ناچاریم به این پرسش بازگردیم که «برابر، از چه نظر؟»
بخش عمده‌ای از استدلال‌های مدافع قوانین تبعیض‌آمیز علیه زنان، به تفاوت‌های فیزیکی و بیولوژیک زنان و مردان اشاره دارد که گاه دامنه‌اش تا تفاوت‌های روحی و روانی نیز کشیده می‌شود. این گروه اعتقاد دارند اثبات تفاوت‌های جسمانی/روانی بین زن و مرد، قطعا باید به ضرورت نگارش قوانین متفاوت در مورد زنان و مردان ختم شود. در واقع این گروه، «برابری» را در تشابه کامل جسمانی/روانی جسته و طبیعتا بدان رای منفی می‌دهد.
درست در نقطه مقابل، گروهی از فعالان «برابری‌طلب» نیز دقیقا به همین وادی ترجمه «برابری» به «تشابه‌جسمانی» سقوط می‌کنند. این گروه نیز تلاش دارند با مثال‌هایی انگشت شمار از حضور زنانی موفق در عرصه‌هایی چون کارگری معادن یا دیگر مشغال سنگین، هرگونه اختلاف فیزیکی را انکار کنند. یا با انجام برخی آزمایش‌ها، هرگونه تفاوت روحی و روانی زن و مرد را محصول آموزش و شرایط اجتماعی قلمداد کنند. اینان، در واقع روی دیگر همان گروهی هستند که باور دارند صرف اختلافات فیزیکی/روانی باید به دوگانگی در قوانین ختم شود.
مساله را اما می‌توان از منظر دیگری دید و اساسا به این تعریف «برابری» تردید کرد. به مثال تشابه دو مرد باز می‌گردیم. آیا آنچه تمامی مردان را شامل حال قوانین مشابهی کرده است، «برابری» آنان است؟ آیا تمامی مردان از نظر فیزیکی/روانی کاملا مشابه هستند؟ قطعا چنین نیست. پس چه چیز سبب شده که برای همه مردان یک قانون ثابت داشته باشیم، اما زنان را از اشتراک در آن منع کنیم؟
شاید بسیار ندانند که وقتی تلاش‌های گسترده آبراهام لینکلن برای لغو نظام برده‌داری در آمریکا به ثمر نشست، باز هم او نتوانست اصل برابری انسانی میان نژاد سفید و سیاه را به کرسی بنشاند. حتی همراهان او نیز حاضر نبودند بپذیرند انسان سفید با انسان سیاه برابر است. اما در نهایت لینکلن توانست شمار کافی از نمایندگان مجلس را متقاعد سازد که «علی رغم تفاوت‌های میان انسان سفید و انسان سیاه، بپذیریم که در برابر قانون با آنها یکسان برخورد شود». یعنی درست به همان صورت که برای یک قاضی تفاوتی نمی‌کند که کدام‌یک از طرفین دعوا بلندقدتر، یا چاق‌تر یا حتی باهوش‌تر و تحصیل‌کرده‌تر هستند، به همان صورت هم برای قاضی تفاوتی نکند که رنگ پوست افراد چه رنگی است.
پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی، در اصل ۲۲ خود آورده بود: «همه افراد ملت اعم از زن و مرد، در برابر قانون مساوی‌اند». این عبارت ساده، زیرکانه از مقایسه زنان و مردان و در افتادن به وادی بی‌انتهای مقایسه «برابری‌های جسمانی/روانی» اجتناب کرده و خیلی ساده از «تساوی در برابر قانون» سخن گفته بود. متاسفانه در جریان تصویب قانون اساسی، این اصل حذف شد و در اصولی که جایگزین آن شد دیگر تساوی زن و مرد در برابر قانون جایی پیدا نکرد. به باورم، این فقط یک تبعیض جنسیتی نیست. بلکه یک تضاد منطقی و عقلانی در روند مقایسه بین انسان‌ها است. اگر کسی ادعا کند «برابر استفاده مساوی از قانون نیازمند تساوی و تشابه جسمانی و فیزیکی هستیم» قطعا باید بپذیرد که به ازای بی‌شمار تنوع انسانی قابل تصور باید قانون نوشته شود، که اساسا با ذات قانون‌نویسی در تضاد است.
در نهایت اینکه، به باور من، جدال‌های نظری در باب دلایل اختلاف یا تشابه در توانایی‌های روحی یا جسمانی زنان و مردان، می‌تواند از منظر روان‌شناسان، زیست‌شناسان، جامعه‌شناسان و دیگر محققان مورد بحث و تحقیق قرار بگیرد. احتمالا به مانند بی‌شمار موضوع بحث دیگر، هیچ گاه بر سر این مفاهیم توافقی فراگیر حاصل نخواهد شد. با این حال، وقتی که پای قانون به میان آید، به مانند همیشه، «برابری انسانی» دیگر ملاک نیست. بلکه «برابری حقوق» یا «تساوی در برابر قانون» است که اهمیت دارد. (درست همان مطالبه‌ای که زنان کارگر در جریان اعتراضات ۸مارس دنبال می‌کردند)
کانال «مجمع دیوانگان»: @Divanesara
داستان یک ارتداد
#N06
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - بزرگترین داستان در تاریخ سیاسی نیم قرن گذشته آمریکا، داستان صعود جناح راست است، داستان یک ارتداد! گام‌به‌گام این صعود به مدد بدعت‌گذاران جریان چپ فراهم شد: ترقی‌خواهانی که از «قرارداد جدید» روزولت بعد از بحران مالی آمریکا پا پس کشیدند، کمونیست‌های سابقی که در دهه پنجاه بنیان‌گذار یکی از مهم‌ترین نشریات جمهوری‌خواهان (National Reveiw) بودند، سوسیالیست‌هایی که موجب تأسیس نومحافظه‌کاری در دهه‌های شصت و هفتاد شدند، رادیکال‌های جدید چپ که به رفقای سابق‌شان در دوره ریگان پشت کردند.
قول معروفی را به چندین نفر از جمله چرچیل نسبت داده‌اند: «هر کس در بیست سالگی سوسیالیست نباشد، قلب ندارد و هرکه در چهل سالگی سوسیالیست است، مغز ندارد». بر پایه این روایت، داستان ما هم یا نشان از دانایی همراه با سن و تجربه است یا رویاهایی تلخ و سنگ‌دلانه هستند که با موفقیت و ثبات همراه شده‌اند. ایروینگ کریستول، تروتسکیست سابق و پدرخوانده نومحافظه‌کاری به کنایه می‌گفت: یک نومحافظه‌کار «لیبرالی است که مورد هجوم واقعیت قرار گرفته». بسیاری متوجه این انتقال مرکز سیاسی نیستند مگر بحرانی آن را عیان سازد. مثلا، ائتلافی سیاسی موجب رد شدن از خطوط قرمز حزب شود. جُرج هادلستون، نماینده کنگره آلاباما در ۱۹۳۵ زمانی که توسط هم‌کاران دموکراتش به علت تغییر موضع در مورد مالکیت عمومی برق مسخره می‌شد، با عصبانیت پافشاری می‌کرد: «خودم و اصولم همچنان بدون تغییر پابرجا هستیم. این تعریف لیبرالیسم است که تغییر کرده». ریگان در نقل قولی معروف مدعی شد که او حزب دموکرات را ترک نکرده، بلکه این حزب دموکرات بوده که وی را ترک کرده است.
تعویض جناح سیاسی نوعی ارتداد است. اتهام سقوط فکری به همراه دارد و بوی خیانت می‌دهد. هویت‌های سیاسی بیشتر توسط عواملی شکل می‌گیرند که هیچ ارتباطی به تحلیل منطقی ندارند: اصالت خانوادگی و قبیله‌ای، ویژگی‌های شخصیتی و اتفاقات تاریخی. سه دانشمند علوم سیاسی در کتاب «اذهان و قلوب پارتیزان‌ها» (منتشر شده در سال ۲۰۰۲) نشان دادند که وابستگی سیاسی به ندرت از سال‌های اولیه بلوغ تغییر می‌کند. شمار اندکی از مردمان با دلیل و برهان جناح سیاسی خود را رها می‌کنند. اوپنهایمر در کتاب «خروجی راست: کسانی که چپ را ترک کردند و قرن آمریکایی را شکل دادند» به روایت کناره‌گیری شش نفر از اندیشمندان چپ‌گرا می‌پردازد. (از جمله ویتاکر چمبرز، دیوید هوروویتز، کریستوفر هیچنز و ...) در میان این شش شخصیت، تنها چیزی که تکرار می‌شود انگیزه‌ای بی‌قرار برای تجدید خودشناسی است که در سطری از «بهشت گمشده»، نمایشنامه کلیفورد اُدت، جاودانه شده: «ما تجربه‌هامان را نادیده می‌گیریم. این یک عادت آمریکایی است.» با این وجود، هر روایت، از نوعی خوی شخصی پرده بر می‌دارد که این مردان را دشمن پرشور سیاست‌های پلورالیسم می‌کرد. آنها حقیقت جدید را با شور و یقین یک نوکیش در آغوش می‌گرفتند. «پیچیدگی و احتمالاتی بودن اعتقادات» که اوپنهایمر از آن سخن می‌گوید ربطی به این گروه نداشت. ایشان فقط از لیبرالیسم نفرت داشتند!
در قرن بیستم، خلا‌ء حذف دین توسط نظام‌های سیاسی توتالیتر پر شد. نتیجه این جایگزینی به خلق اعتراف‌نامه‌هایی ادبی و پر نفوذ همچون «خدایی که شکست خورد» انجامید. کتابی مشتمل بر روایت‌های شخصی شش کمونیست و چهار سمپات سابق از جمله آرتور کوستلر، آندره ژید، اینیاتسیو سیلونه و ریچارد رایت. اینان هرکدام روایتی ارایه دادند از پیدا کردن معنا در مارکسیسم، هویت‌یابی در حزب، الهام‌بخشی شوروی و سپس رهایی تدریجی از خواب و خیال تا جدایی کامل از کمونیسم.
حالا به نظر می‌رسد زمان برداشت محصولی تازه فرا رسیده است. این بار احتمالا نوبت نویسندگانی از جناح راست است که باید افسون‌زدایی خود را به ثبت برسانند. «دونالد ترامپ»، مطمئنا جوانان آرمان‌گرایی را با خود همراه ساخته که فکر می‌کرده‌اند به جناح آزادی و صداقت پیوسته‌اند، اما با کمی تاخیر چشم باز می‌کنند و می‌بینند امضای‌شان پای سیاستی آغشته به نژادپرستی ثبت شده. تحقق رویای «تد کروز» نیازمند سرنگونی تمام ستون‌های ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور است. برای یافتن نسخه‌ای جدید از یک آرمان‌گرایی ویران‌گر که پیروان پیشین‌اش خیلی زود به مرتدهای خائن بدل می‌شوند، دیگر لازم نیست به جای دیگری بنگرید. تنها چند سال دیگر کافی است تا این بار اعتراف‌نامه‌های دلهره‌آور از دل خاک آمریکا منتشر شوند. شاید از جانب اپراتور یک کمپین انتخاباتی که به سختی خود را زنده نجات داده است.
منبع: http://goo.gl/V2eCnK
کانال «مجمع دیوانگان»@divanesara
#N06
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - بزرگترین داستان در تاریخ سیاسی نیم قرن گذشته آمریکا، داستان صعود جناح راست است، داستان یک ارتداد! گام‌به‌گام این صعود به مدد بدعت‌گذاران جریان چپ فراهم شد: ترقی‌خواهانی که از «قرارداد جدید» روزولت بعد از بحران مالی آمریکا پا پس کشیدند، کمونیست‌های سابقی که در دهه پنجاه بنیان‌گذار یکی از مهم‌ترین نشریات جمهوری‌خواهان (National Reveiw) بودند، سوسیالیست‌هایی که موجب تأسیس نومحافظه‌کاری در دهه‌های شصت و هفتاد شدند، رادیکال‌های جدید چپ که به رفقای سابق‌شان در دوره ریگان پشت کردند.
قول معروفی را به چندین نفر از جمله چرچیل نسبت داده‌اند: «هر کس در بیست سالگی سوسیالیست نباشد، قلب ندارد و هرکه در چهل سالگی سوسیالیست است، مغز ندارد». بر پایه این روایت، داستان ما هم یا نشان از دانایی همراه با سن و تجربه است یا رویاهایی تلخ و سنگ‌دلانه هستند که با موفقیت و ثبات همراه شده‌اند. ایروینگ کریستول، تروتسکیست سابق و پدرخوانده نومحافظه‌کاری به کنایه می‌گفت: یک نومحافظه‌کار «لیبرالی است که مورد هجوم واقعیت قرار گرفته». بسیاری متوجه این انتقال مرکز سیاسی نیستند مگر بحرانی آن را عیان سازد. مثلا، ائتلافی سیاسی موجب رد شدن از خطوط قرمز حزب شود. جُرج هادلستون، نماینده کنگره آلاباما در ۱۹۳۵ زمانی که توسط هم‌کاران دموکراتش به علت تغییر موضع در مورد مالکیت عمومی برق مسخره می‌شد، با عصبانیت پافشاری می‌کرد: «خودم و اصولم همچنان بدون تغییر پابرجا هستیم. این تعریف لیبرالیسم است که تغییر کرده». ریگان در نقل قولی معروف مدعی شد که او حزب دموکرات را ترک نکرده، بلکه این حزب دموکرات بوده که وی را ترک کرده است.
تعویض جناح سیاسی نوعی ارتداد است. اتهام سقوط فکری به همراه دارد و بوی خیانت می‌دهد. هویت‌های سیاسی بیشتر توسط عواملی شکل می‌گیرند که هیچ ارتباطی به تحلیل منطقی ندارند: اصالت خانوادگی و قبیله‌ای، ویژگی‌های شخصیتی و اتفاقات تاریخی. سه دانشمند علوم سیاسی در کتاب «اذهان و قلوب پارتیزان‌ها» (منتشر شده در سال ۲۰۰۲) نشان دادند که وابستگی سیاسی به ندرت از سال‌های اولیه بلوغ تغییر می‌کند. شمار اندکی از مردمان با دلیل و برهان جناح سیاسی خود را رها می‌کنند. اوپنهایمر در کتاب «خروجی راست: کسانی که چپ را ترک کردند و قرن آمریکایی را شکل دادند» به روایت کناره‌گیری شش نفر از اندیشمندان چپ‌گرا می‌پردازد. (از جمله ویتاکر چمبرز، دیوید هوروویتز، کریستوفر هیچنز و ...) در میان این شش شخصیت، تنها چیزی که تکرار می‌شود انگیزه‌ای بی‌قرار برای تجدید خودشناسی است که در سطری از «بهشت گمشده»، نمایشنامه کلیفورد اُدت، جاودانه شده: «ما تجربه‌هامان را نادیده می‌گیریم. این یک عادت آمریکایی است.» با این وجود، هر روایت، از نوعی خوی شخصی پرده بر می‌دارد که این مردان را دشمن پرشور سیاست‌های پلورالیسم می‌کرد. آنها حقیقت جدید را با شور و یقین یک نوکیش در آغوش می‌گرفتند. «پیچیدگی و احتمالاتی بودن اعتقادات» که اوپنهایمر از آن سخن می‌گوید ربطی به این گروه نداشت. ایشان فقط از لیبرالیسم نفرت داشتند!
در قرن بیستم، خلا‌ء حذف دین توسط نظام‌های سیاسی توتالیتر پر شد. نتیجه این جایگزینی به خلق اعتراف‌نامه‌هایی ادبی و پر نفوذ همچون «خدایی که شکست خورد» انجامید. کتابی مشتمل بر روایت‌های شخصی شش کمونیست و چهار سمپات سابق از جمله آرتور کوستلر، آندره ژید، اینیاتسیو سیلونه و ریچارد رایت. اینان هرکدام روایتی ارایه دادند از پیدا کردن معنا در مارکسیسم، هویت‌یابی در حزب، الهام‌بخشی شوروی و سپس رهایی تدریجی از خواب و خیال تا جدایی کامل از کمونیسم.
حالا به نظر می‌رسد زمان برداشت محصولی تازه فرا رسیده است. این بار احتمالا نوبت نویسندگانی از جناح راست است که باید افسون‌زدایی خود را به ثبت برسانند. «دونالد ترامپ»، مطمئنا جوانان آرمان‌گرایی را با خود همراه ساخته که فکر می‌کرده‌اند به جناح آزادی و صداقت پیوسته‌اند، اما با کمی تاخیر چشم باز می‌کنند و می‌بینند امضای‌شان پای سیاستی آغشته به نژادپرستی ثبت شده. تحقق رویای «تد کروز» نیازمند سرنگونی تمام ستون‌های ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور است. برای یافتن نسخه‌ای جدید از یک آرمان‌گرایی ویران‌گر که پیروان پیشین‌اش خیلی زود به مرتدهای خائن بدل می‌شوند، دیگر لازم نیست به جای دیگری بنگرید. تنها چند سال دیگر کافی است تا این بار اعتراف‌نامه‌های دلهره‌آور از دل خاک آمریکا منتشر شوند. شاید از جانب اپراتور یک کمپین انتخاباتی که به سختی خود را زنده نجات داده است.
منبع: http://goo.gl/V2eCnK
کانال «مجمع دیوانگان»@divanesara
The New Yorker
Why Leftists Go Right
Political conversions are painful, like losing your religion or falling out of love. What’s behind the disillusionment?
تبریک، با کمی توضیح
آرمان امیری @ArmanParian - در ابتدا، فرا رسیدن سال نوی خورشیدی را به تمامی مخاطبان کانال «مجمع دیوانگان» تبریک عرض کرده و برای همه عزیزان آرزوی سلامتی و شادی در کنار خانواده می‌کنیم. در نخستین یادداشت سال جدید، به نظرمان رسید فرصتی دست داده تا مختصر توضیحی در مورد «مجمع دیوانگان»، پیشینه، اعضا و عملکردش خدمت مخاطبان ارایه دهیم.
«مجمع دیوانگان» به عنوان یک وبلاگ شخصی کار خود را از سال ۸۶ آغاز کرد و با فراگیر شدن شبکه‌های اجتماعی و مجازی، به مرور شعباتی در این شبکه‌ها به خود اختصاص داد؛ به گونه‌ای که حالا یک صفحه اختصاصی در فیس‌بوک، یک صفحه اختصاصی در گوگل پلاس، یک کانال در تلگرام، یک حساب کاربری برای پوشش فایل‌های صوتی در «ساوند کلاود» و یک کانال برای پوشش فایل‌های تصویری در یوتیوب دارد. «مجمع دیوانگان» از بدو تاسیس خود تلاش می‌کرد که یک رسانه گروهی باشد و به رسانه‌ای برای انتشار یادداشت‌های مخاطبان خود بدل گردد، تا جایی که طی مدت فعالیت خود توانسته دست‌کم ۲۴۰ یادداشت مفصل از مخاطبان خود دریافت و منتشر سازد.
در حال حاضر، «مجمع دیوانگان» توسط یک گروه سه نفره مدیریت می‌شود. بجز بنده، (تحصیل‌کرده مهندسی مکانیک دانشگاه شریف با اندکی سابقه روزنامه‌نگاری در سال‌های ۸۴ تا ۸۸) دو دوست دیگر به صورت ثابت در مدیریت کانال مشارکت دارند. امیرعلی نصراله زاده، (@AmirA_N) فارغ التحصیل مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی شریف و دانشجوی دکترای صنایع در دانشگاه کلمسون آمریکا، و محمد افخمی، (@Mohamad_afkhami) فارغ التحصیل مهندسی نفت از دانشگاه صنعتی شریف و فوق‌لیسانس سیاست‌گذاری عمومی، دانشجوی دکترای مدیریت بازرگانی از دانشگاه استیونز آمریکا. امیدواریم که در سال جاری گروه کوچک ما با همکاری چهره‌هایی جدید باز هم گسترش پیدا کند.
از بدو تاسیس، «مجمع دیوانگان» همواره امیدوار بوده تا بتواند بیشتر به مسایل مربوط به جامعه، هنر و ادبیات بپردازد. با این حال هیچ گاه گریزی از سیاست نبوده و نیست. سال گذشته نیز به دلیل برگزاری دو انتخابات مهم، طبیعتا بخش عمده‌ای از تمرکز یادداشت‌های وبلاگ به سمت سیاست کشیده شد. سال جاری، تلاش می‌کنیم که این روند هرچه بیشتر متعادل شود و علاوه بر موضوعات روزمره زندگی و جامعه، تلاش خواهیم کرد تا با استفاده از ابزارهای صوتی و تصویری محصولات متنوع‌تری در اختیار مخاطبان قرار دهیم. لازم به تکرار نیست که تمامی محصولات منتشر شده در این کانال دست‌اول، و تولید اختصاصی مدیران آن است.
در پایان باید بگوییم هرگونه انتقاد یا پیشنهاد شما می‌تواند کمک بزرگی به ما باشد. با معرفی این کانال به دوستان و آشنایان خود نیز می‌توانید از این حرکت مستقل حمایت کنید. شعار ما همچنان همان پیمانی است که از شش سال پیش بسته‌ایم: «هرشهروند یک رسانه».
آرمان امیری @ArmanParian - در ابتدا، فرا رسیدن سال نوی خورشیدی را به تمامی مخاطبان کانال «مجمع دیوانگان» تبریک عرض کرده و برای همه عزیزان آرزوی سلامتی و شادی در کنار خانواده می‌کنیم. در نخستین یادداشت سال جدید، به نظرمان رسید فرصتی دست داده تا مختصر توضیحی در مورد «مجمع دیوانگان»، پیشینه، اعضا و عملکردش خدمت مخاطبان ارایه دهیم.
«مجمع دیوانگان» به عنوان یک وبلاگ شخصی کار خود را از سال ۸۶ آغاز کرد و با فراگیر شدن شبکه‌های اجتماعی و مجازی، به مرور شعباتی در این شبکه‌ها به خود اختصاص داد؛ به گونه‌ای که حالا یک صفحه اختصاصی در فیس‌بوک، یک صفحه اختصاصی در گوگل پلاس، یک کانال در تلگرام، یک حساب کاربری برای پوشش فایل‌های صوتی در «ساوند کلاود» و یک کانال برای پوشش فایل‌های تصویری در یوتیوب دارد. «مجمع دیوانگان» از بدو تاسیس خود تلاش می‌کرد که یک رسانه گروهی باشد و به رسانه‌ای برای انتشار یادداشت‌های مخاطبان خود بدل گردد، تا جایی که طی مدت فعالیت خود توانسته دست‌کم ۲۴۰ یادداشت مفصل از مخاطبان خود دریافت و منتشر سازد.
در حال حاضر، «مجمع دیوانگان» توسط یک گروه سه نفره مدیریت می‌شود. بجز بنده، (تحصیل‌کرده مهندسی مکانیک دانشگاه شریف با اندکی سابقه روزنامه‌نگاری در سال‌های ۸۴ تا ۸۸) دو دوست دیگر به صورت ثابت در مدیریت کانال مشارکت دارند. امیرعلی نصراله زاده، (@AmirA_N) فارغ التحصیل مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی شریف و دانشجوی دکترای صنایع در دانشگاه کلمسون آمریکا، و محمد افخمی، (@Mohamad_afkhami) فارغ التحصیل مهندسی نفت از دانشگاه صنعتی شریف و فوق‌لیسانس سیاست‌گذاری عمومی، دانشجوی دکترای مدیریت بازرگانی از دانشگاه استیونز آمریکا. امیدواریم که در سال جاری گروه کوچک ما با همکاری چهره‌هایی جدید باز هم گسترش پیدا کند.
از بدو تاسیس، «مجمع دیوانگان» همواره امیدوار بوده تا بتواند بیشتر به مسایل مربوط به جامعه، هنر و ادبیات بپردازد. با این حال هیچ گاه گریزی از سیاست نبوده و نیست. سال گذشته نیز به دلیل برگزاری دو انتخابات مهم، طبیعتا بخش عمده‌ای از تمرکز یادداشت‌های وبلاگ به سمت سیاست کشیده شد. سال جاری، تلاش می‌کنیم که این روند هرچه بیشتر متعادل شود و علاوه بر موضوعات روزمره زندگی و جامعه، تلاش خواهیم کرد تا با استفاده از ابزارهای صوتی و تصویری محصولات متنوع‌تری در اختیار مخاطبان قرار دهیم. لازم به تکرار نیست که تمامی محصولات منتشر شده در این کانال دست‌اول، و تولید اختصاصی مدیران آن است.
در پایان باید بگوییم هرگونه انتقاد یا پیشنهاد شما می‌تواند کمک بزرگی به ما باشد. با معرفی این کانال به دوستان و آشنایان خود نیز می‌توانید از این حرکت مستقل حمایت کنید. شعار ما همچنان همان پیمانی است که از شش سال پیش بسته‌ایم: «هرشهروند یک رسانه».
«شلیک کلمه فاشیست»
#M006
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
کلمات سلاح‌اند و وقتی به سوی دشمن سیاسی نشانه گرفته شده باشند، کلمه «فاشیست» نقش یک خمپاره انداز را ایفا می‌کند. در دوران پسا آشویتز فاشیست خواندن یک فرد، ویرانگرترین اتهامی است که می‌توان به او وارد کرد. این روزها بیش از هر زمان دیگری از پایان جنگ جهانی دوم، از کلمه فاشیست استفاده می‌شود. اما به راستی این مقایسه، چقدر بر واقعیت منطبق است؟کریستن کاریل در مقاله‌ای در نشریه «سیاست خارجی» به بررسی این موضوع پرداخته است که بخشی از ترجمه آن‌را در زیر می‌خوانید. نسخه کامل ترجمه این مقاله در صفحه مجمع دیوانگان در دسترس است:
یک- همه چیز با توهم خلوص نژادی آغاز می‌شود: به صورت تاریخی، فاشیسم با اضطراب‌های اواخر قرن ۱۹ متولد شده است. زمانی که راست‌گراهای اقصی نقاط اروپا احساس کردند وجودشان توسط ایدئولوژی‌های نیرومندی چون سوسیالیسم و کپپیتالیسم در خطر نابودی است. برای این افراد، شبه علم نژادی و تئوری‌های پیچیده قومی به ظاهر موید این ایده بودند که نژادهای «پست» (یهودی‌ها و اسلاو‌ها) در حال طرح نقشه‌ای برای حمله یا فروپاشی درونی آنها بودند. فروپاشی سلطنت‌های حاکم و نظام ارزش‌های سنتی در جنگ جهانی اول خلایی روحی ایجاد کرد که فاشیست‌ها شتابان به دنبال پر کردن آن رفتند.
دو- دولت بر همه چیز ولایت دارد
«همه چیز در درون دولت است و هیچ چیز بیرون از دولت نیست، هیچ چیز علیه دولت نیست.» این جمله از بنیتو موسولینی است، یکی از اولین کسانی که به صورت تاییدآمیز به بحث «تمامیت‌خواهی» پرداخت. فاشیست‌ها عمیقا به دولت معقدند، چون به نظر آنها دولت، مظهر منطقی حرکت ملت برای به دست آوردن و دفاع از حقوق خویش است. بنابراین، اتحادیه‌های کارگری و گروه‌های اجتماعی و روزنامه‌ها همه باید تحت اراده دولت باشند. مفاهیمی چون «حقوق بشر» خارج از چارچوب « جامعه خلقی» عاری از معنا هستند.
سه- یک انسان بسیار نیرومند تمام دستور‌ها را می‌دهد
این فاشیسم بود که مفهوم رهبر کاریزماتیک نیرومندی (دوچه یا پیشوا) که شخصا تمام اهداف ملت را تعیین می‌کند، ارائه کرد. (کمونیسم هم مفهوم «سکاندار بزرگ» و «باغبانان سعادت بشر» را در خود داشت اما حتی این شخصیت‌های ابرانسان‌باید همچنان حداقل در ظاهر پیرو خط یک فیلسوف یهودی-آلمانی (کارل مارکس) می بودند).
چهار- فاشیست‌ها نیروی نظامی را ورای همه می‌دانند
فاشیست‌ها توده‌های مردمی را ستایش می‌کنند، اما تنها تا وقتی که همنوا با نیازهای دولت هستند. از این نظر، نگاه فاشیست‌ها به دنیا مطلقا شبیه نظامیان است (اینکه وحدت و لباس متحدالشکل ریشه مشترکی دارند، بی‌دلیل نیست). بسیاری از کسانی که از آلمان نازی دیدن کرده بودند به ازدیاد لباس‌های متحدالشکل اشاره کرده‌اند: برای غریبه‌ها، تتشخیص راننده اتوبوس از اعضای نیروهای نظامی بسیار سخت بود. سیاست خارجی تنش‌زا و به دنبال گسترش مرزها علامت تجاری بسیاری از رژیم‌های فاشیست بوده است، هرچند این مساله شامل تمامی آنها نیست.
پنچ- فاشسیست‌ها خردگرایی را به استهزا می‌گیرند
ریشه‌های فاشیسم کلاسیک به دوران رومانتیسیسم باز می‌گردد. خطی که در تاکید فاشیسم بر احساس، اراده، وحدت و رد ارزش‌های فردگرایی و تفکر انتقادی عصر روشنگری دیده می‌شود. از نگاه فاشیست‌ها «ملت» همیشه در معرض خطر است و قبضه دولت توسط آنها تولد دوباره ملی است که انحطاط و ضعف دوران پیشین را پاک می‌کند.
شش- احزاب فاشیست خودشان را «راه سوم» می‌بینند
هم هیتلر و هم موسولینی، «ناسیونال- سوسیالیسم» خودشان را به عنوان یگانه جایگزین معتبر برای ایدئولوژی‌های سیاسی موجود می‌دیدند. آنها به شدت با سوسیالیسم و «سرمایه‌داری بورژوایی» مخالف بودند و مدعی بودند بهترین ویژگی‌های هر دو سیستم را در نظام خودشان به کار برده‌اند. برای مثال آنها ایده‌های مارکسیستی انقلاب و مهندسی اجتماعی همه جانبه را از مارکسیسم جذب کرده‌اند و اجزا تفرقه انداز آن مانند جنگ طبقاتی را دور انداخته‌اند. آنها همچنین تلاش کردند جنبه‌های رقابتی سرمایه‌داری را حفظ کنند ( که از نظر آنها ضامن «بقای اصلح» بود) و به کنترل بخش‌های استراتژیک اقتصاد توسط دولت مصر باشند. اما در حالی که برخی از فاشیست‌ها تلاش کردند کلیسای کاتولیک را هم در نظام ایدئولوژیک خود جا بدهند، هیتلر که یک ضد روحانیت متعصب بود، رویای روزی را داشت که در آن توده‌ها پاپ را در میدان سن پیترز به دار بیاویزند.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
#M006
محمد افخمی- @Mohamad_Afkhami
کلمات سلاح‌اند و وقتی به سوی دشمن سیاسی نشانه گرفته شده باشند، کلمه «فاشیست» نقش یک خمپاره انداز را ایفا می‌کند. در دوران پسا آشویتز فاشیست خواندن یک فرد، ویرانگرترین اتهامی است که می‌توان به او وارد کرد. این روزها بیش از هر زمان دیگری از پایان جنگ جهانی دوم، از کلمه فاشیست استفاده می‌شود. اما به راستی این مقایسه، چقدر بر واقعیت منطبق است؟کریستن کاریل در مقاله‌ای در نشریه «سیاست خارجی» به بررسی این موضوع پرداخته است که بخشی از ترجمه آن‌را در زیر می‌خوانید. نسخه کامل ترجمه این مقاله در صفحه مجمع دیوانگان در دسترس است:
یک- همه چیز با توهم خلوص نژادی آغاز می‌شود: به صورت تاریخی، فاشیسم با اضطراب‌های اواخر قرن ۱۹ متولد شده است. زمانی که راست‌گراهای اقصی نقاط اروپا احساس کردند وجودشان توسط ایدئولوژی‌های نیرومندی چون سوسیالیسم و کپپیتالیسم در خطر نابودی است. برای این افراد، شبه علم نژادی و تئوری‌های پیچیده قومی به ظاهر موید این ایده بودند که نژادهای «پست» (یهودی‌ها و اسلاو‌ها) در حال طرح نقشه‌ای برای حمله یا فروپاشی درونی آنها بودند. فروپاشی سلطنت‌های حاکم و نظام ارزش‌های سنتی در جنگ جهانی اول خلایی روحی ایجاد کرد که فاشیست‌ها شتابان به دنبال پر کردن آن رفتند.
دو- دولت بر همه چیز ولایت دارد
«همه چیز در درون دولت است و هیچ چیز بیرون از دولت نیست، هیچ چیز علیه دولت نیست.» این جمله از بنیتو موسولینی است، یکی از اولین کسانی که به صورت تاییدآمیز به بحث «تمامیت‌خواهی» پرداخت. فاشیست‌ها عمیقا به دولت معقدند، چون به نظر آنها دولت، مظهر منطقی حرکت ملت برای به دست آوردن و دفاع از حقوق خویش است. بنابراین، اتحادیه‌های کارگری و گروه‌های اجتماعی و روزنامه‌ها همه باید تحت اراده دولت باشند. مفاهیمی چون «حقوق بشر» خارج از چارچوب « جامعه خلقی» عاری از معنا هستند.
سه- یک انسان بسیار نیرومند تمام دستور‌ها را می‌دهد
این فاشیسم بود که مفهوم رهبر کاریزماتیک نیرومندی (دوچه یا پیشوا) که شخصا تمام اهداف ملت را تعیین می‌کند، ارائه کرد. (کمونیسم هم مفهوم «سکاندار بزرگ» و «باغبانان سعادت بشر» را در خود داشت اما حتی این شخصیت‌های ابرانسان‌باید همچنان حداقل در ظاهر پیرو خط یک فیلسوف یهودی-آلمانی (کارل مارکس) می بودند).
چهار- فاشیست‌ها نیروی نظامی را ورای همه می‌دانند
فاشیست‌ها توده‌های مردمی را ستایش می‌کنند، اما تنها تا وقتی که همنوا با نیازهای دولت هستند. از این نظر، نگاه فاشیست‌ها به دنیا مطلقا شبیه نظامیان است (اینکه وحدت و لباس متحدالشکل ریشه مشترکی دارند، بی‌دلیل نیست). بسیاری از کسانی که از آلمان نازی دیدن کرده بودند به ازدیاد لباس‌های متحدالشکل اشاره کرده‌اند: برای غریبه‌ها، تتشخیص راننده اتوبوس از اعضای نیروهای نظامی بسیار سخت بود. سیاست خارجی تنش‌زا و به دنبال گسترش مرزها علامت تجاری بسیاری از رژیم‌های فاشیست بوده است، هرچند این مساله شامل تمامی آنها نیست.
پنچ- فاشسیست‌ها خردگرایی را به استهزا می‌گیرند
ریشه‌های فاشیسم کلاسیک به دوران رومانتیسیسم باز می‌گردد. خطی که در تاکید فاشیسم بر احساس، اراده، وحدت و رد ارزش‌های فردگرایی و تفکر انتقادی عصر روشنگری دیده می‌شود. از نگاه فاشیست‌ها «ملت» همیشه در معرض خطر است و قبضه دولت توسط آنها تولد دوباره ملی است که انحطاط و ضعف دوران پیشین را پاک می‌کند.
شش- احزاب فاشیست خودشان را «راه سوم» می‌بینند
هم هیتلر و هم موسولینی، «ناسیونال- سوسیالیسم» خودشان را به عنوان یگانه جایگزین معتبر برای ایدئولوژی‌های سیاسی موجود می‌دیدند. آنها به شدت با سوسیالیسم و «سرمایه‌داری بورژوایی» مخالف بودند و مدعی بودند بهترین ویژگی‌های هر دو سیستم را در نظام خودشان به کار برده‌اند. برای مثال آنها ایده‌های مارکسیستی انقلاب و مهندسی اجتماعی همه جانبه را از مارکسیسم جذب کرده‌اند و اجزا تفرقه انداز آن مانند جنگ طبقاتی را دور انداخته‌اند. آنها همچنین تلاش کردند جنبه‌های رقابتی سرمایه‌داری را حفظ کنند ( که از نظر آنها ضامن «بقای اصلح» بود) و به کنترل بخش‌های استراتژیک اقتصاد توسط دولت مصر باشند. اما در حالی که برخی از فاشیست‌ها تلاش کردند کلیسای کاتولیک را هم در نظام ایدئولوژیک خود جا بدهند، هیتلر که یک ضد روحانیت متعصب بود، رویای روزی را داشت که در آن توده‌ها پاپ را در میدان سن پیترز به دار بیاویزند.
کانال «مجمع دیوانگان» @divanesara
دو حاشیه به بهانه اکران «خشم و هیاهو»
#A044
آرمان امیری @ArmanParian- نخست: باور نکنید
گویا جناب فاکنر نیز اعتقاد داشته که «هیچ کاری از هیچ انسانی بعید نیست». (این عبارت، در ابتدای فیلم درج می‌شود) باوری فراگیر است که به اشکال دیگری نیز بیان شده. معروف‌ترش آن است که می‌گوید «هر انسانی یک قیمتی دارد». هر دو عبارت می‌خواهند به ما بگویند: انسان‌ها هیچ نقش مستقلی ندارند. همه چیز در گرو شرایط است. اگر شرایط تحمیل یا حتی تطمیع کند، هرکسی ممکن است دست به هر کاری بزند. در دورترین فاصله نسبت به چنین تفکری، احتمالا باید به اگزیستانسیالیسم جناب سارتر اشاره کنیم که می‌گفت: «اگر یک فلج مادرزاد نتواند قهرمان دو المپیک شود فقط تقصیر خودش است». من نمی‌خواهم در دام مثال اغراق‌آمیز سارتر بیفتم. بی‌شک نمی‌توان در سنجش سرنوشت انسان‌ها اینقدر بی‌رحم بود که از تاثیرات و تحمیلات محیط چشم‌پوشی کرد، اما شما هم باور نکنید! شما هم باور نکنید که انسان آنچنان موجودی تهی، بی‌هویت و بی‌اراده است که همچون قاصدکی در دست سرنوشت به هر طرف کشیده خواهد شد. اگر این را باور کنیم، امید از بین می‌رود. بگذارید کمی بیشتر به انسان احترام بگذاریم. به «انسان طاغی» که گاه در برابر سخت‌ترین شرایط می‌خروشد و آنچه را بازی سرنوشت خوانده می‌شود بر هم می‌زند. من می‌گویم: هر انسانی یک مرزی دارد و به هیچ قیمتی حاضر نیست از مرز خودش عبور کند. فقط باید مرزهای همدیگر را بشناسیم.
دوم: تقاص می‌دهیم
مثلی قدیمی است که می‌گوید «سر بی‌گناه تا پای دار می‌رود، اما بالای دار نمی‌رود». همه می‌دانیم که حقیقت ندارد. به قول علامه طباطبایی، «چه حلاج‌ها رفته بر دارها». من اگر بخواهم به چیزی باور داشته باشم، اصل بقای «عذاب وجدان» است. آدم‌های بی‌گناه، کم قربانی نشده‌اند. همه‌اش هم به دست مجرمان و قاتلان نبوده. گاه اشتباه یک سیستم در میان بوده. اشتباه یک دستگاه. اشتباه یک گروه. اشتباه یک جامعه و حتی اشتباه یک ملت. نقش یک ملت می‌تواند گاه در یک انتخاب و تشخیص نادرست بروز پیدا کند؛ در یک خشم و هیجان گذرا فوران کند؛ یا در شکل یک سکون و سکوت و استیصال ظاهر شود. در مورد یک قتل مجرمانه در شبی تاریک، خیلی سخت‌گیرانه و حتی افراطی است اگر بخواهیم تمام یک ملت را مقصر بدانیم. اما وقتی در مورد قتلی صحبت می‌کنیم که در مقابل چشمان همه، با مقدمه و طمأنینه فراوان، از جانب یک دستگاه رسمی انجام می‌شود، آن وقت اگر قربانی بی‌گناه باشد، بعید است که هیچ کس بتواند دامن خودش را منزه بداند. آن وقت است که دیر یا زود عذاب وجدان از راه می‌رسد. آرام و آهسته. نرم نرمک خودش را جلو می‌کشد و سایه سیاه‌اش را بر سر یک ملت می‌‌گستراند. برای شرمگین شدن یک ملت، حتما لازم نیست که ردیف ردیف و دسته‌دسته زندانی سیاسی را قتل‌عام کنند و در سکوت کامل یک ملت به گورستان جمعی بسپارند. وقتی پای سیاست وسط باشد، ملت می‌تواند به موقع شانه از بار مسوولیت خالی کند، ادعای بی‌اطلاعی کند و انگشت اتهام را به سوی سیاست‌مداران نشانه رود. اما وقتی همه‌چیز علنی باشد، وقتی هیچ کس غافل‌گیر نشده باشد، آن وقت فقط یک نفر کافی است. فقط یک نفر، که آن هم از بی‌گناهی‌اش اطمینان نداریم، اما می‌دانیم در مورد گناه‌کار بودن‌اش تردیدهای جدی وجود داشت. همین یک نفر کافی است که یک ملت را به «راسکولنیکوف» بدل کند. همان یک نفری که شاید نامش «شهلا» بود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A044
آرمان امیری @ArmanParian- نخست: باور نکنید
گویا جناب فاکنر نیز اعتقاد داشته که «هیچ کاری از هیچ انسانی بعید نیست». (این عبارت، در ابتدای فیلم درج می‌شود) باوری فراگیر است که به اشکال دیگری نیز بیان شده. معروف‌ترش آن است که می‌گوید «هر انسانی یک قیمتی دارد». هر دو عبارت می‌خواهند به ما بگویند: انسان‌ها هیچ نقش مستقلی ندارند. همه چیز در گرو شرایط است. اگر شرایط تحمیل یا حتی تطمیع کند، هرکسی ممکن است دست به هر کاری بزند. در دورترین فاصله نسبت به چنین تفکری، احتمالا باید به اگزیستانسیالیسم جناب سارتر اشاره کنیم که می‌گفت: «اگر یک فلج مادرزاد نتواند قهرمان دو المپیک شود فقط تقصیر خودش است». من نمی‌خواهم در دام مثال اغراق‌آمیز سارتر بیفتم. بی‌شک نمی‌توان در سنجش سرنوشت انسان‌ها اینقدر بی‌رحم بود که از تاثیرات و تحمیلات محیط چشم‌پوشی کرد، اما شما هم باور نکنید! شما هم باور نکنید که انسان آنچنان موجودی تهی، بی‌هویت و بی‌اراده است که همچون قاصدکی در دست سرنوشت به هر طرف کشیده خواهد شد. اگر این را باور کنیم، امید از بین می‌رود. بگذارید کمی بیشتر به انسان احترام بگذاریم. به «انسان طاغی» که گاه در برابر سخت‌ترین شرایط می‌خروشد و آنچه را بازی سرنوشت خوانده می‌شود بر هم می‌زند. من می‌گویم: هر انسانی یک مرزی دارد و به هیچ قیمتی حاضر نیست از مرز خودش عبور کند. فقط باید مرزهای همدیگر را بشناسیم.
دوم: تقاص می‌دهیم
مثلی قدیمی است که می‌گوید «سر بی‌گناه تا پای دار می‌رود، اما بالای دار نمی‌رود». همه می‌دانیم که حقیقت ندارد. به قول علامه طباطبایی، «چه حلاج‌ها رفته بر دارها». من اگر بخواهم به چیزی باور داشته باشم، اصل بقای «عذاب وجدان» است. آدم‌های بی‌گناه، کم قربانی نشده‌اند. همه‌اش هم به دست مجرمان و قاتلان نبوده. گاه اشتباه یک سیستم در میان بوده. اشتباه یک دستگاه. اشتباه یک گروه. اشتباه یک جامعه و حتی اشتباه یک ملت. نقش یک ملت می‌تواند گاه در یک انتخاب و تشخیص نادرست بروز پیدا کند؛ در یک خشم و هیجان گذرا فوران کند؛ یا در شکل یک سکون و سکوت و استیصال ظاهر شود. در مورد یک قتل مجرمانه در شبی تاریک، خیلی سخت‌گیرانه و حتی افراطی است اگر بخواهیم تمام یک ملت را مقصر بدانیم. اما وقتی در مورد قتلی صحبت می‌کنیم که در مقابل چشمان همه، با مقدمه و طمأنینه فراوان، از جانب یک دستگاه رسمی انجام می‌شود، آن وقت اگر قربانی بی‌گناه باشد، بعید است که هیچ کس بتواند دامن خودش را منزه بداند. آن وقت است که دیر یا زود عذاب وجدان از راه می‌رسد. آرام و آهسته. نرم نرمک خودش را جلو می‌کشد و سایه سیاه‌اش را بر سر یک ملت می‌‌گستراند. برای شرمگین شدن یک ملت، حتما لازم نیست که ردیف ردیف و دسته‌دسته زندانی سیاسی را قتل‌عام کنند و در سکوت کامل یک ملت به گورستان جمعی بسپارند. وقتی پای سیاست وسط باشد، ملت می‌تواند به موقع شانه از بار مسوولیت خالی کند، ادعای بی‌اطلاعی کند و انگشت اتهام را به سوی سیاست‌مداران نشانه رود. اما وقتی همه‌چیز علنی باشد، وقتی هیچ کس غافل‌گیر نشده باشد، آن وقت فقط یک نفر کافی است. فقط یک نفر، که آن هم از بی‌گناهی‌اش اطمینان نداریم، اما می‌دانیم در مورد گناه‌کار بودن‌اش تردیدهای جدی وجود داشت. همین یک نفر کافی است که یک ملت را به «راسکولنیکوف» بدل کند. همان یک نفری که شاید نامش «شهلا» بود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
جامعه چرتی
#A045
آرمان امیری @ArmanParian- «ملتی که ادب‌اش قناعت را فضیلت می‌شمارد، هر سال گرفتار قحطی است.»
ادبیات، گسترده‌ترین و اصلی‌ترین محمل اندیشه ایرانیان برای یک بازه ۱۰۰۰ ساله بوده است. البته این ادبیات، در بخش اعظم خود به «شعر» محدود بوده است و به همین دلیل در حوزه «اندیشه» نیز محدودیت‌های ظرف و قالب شعری را پذیرفته. در واقع، از میان انواع مختلف هنری و ادبی، شعر کم‌ترین ظرفیت را برای «اندیشه‌ورزی» دارد. شعر، نهایتا بستر انتقال احساس است. در نقطه مقابلش، ادبیات نمایشی و داستانی ظرفیت انتقال مفاهیم فلسفی را دارند. در اوج و قله این قالب‌های هنری نیز بی‌شک «رمان» قرار دارد که والاترین بروز هنر داستانی است. آثار داستانی نوابغی چون داستایوفسکی الهام‌بخش صاحبان اندیشه‌ای در سطح نیچه و فروید بوده و روشنفکران دیگری چون سارتر و کامو نیز برای بیانی عمیق‌تر از نظرات خود دست به دامان رمان‌نویسی شدند.
در تاریخ ادب فارسی، مواردی به چشم می‌خورد که تلاش شده ضعف فقدان ادبیات داستانی در قالب سبک‌های خاصی از شعر جبران شود. به مانند «مثنوی» که از فردوسی گرفته تا نظامی و مولوی آن را بستر انتقال نظرات و مفاهیم مورد نظر خود قرار دادند. با این حال، منظومه‌ها تنها در مقایسه با غزلیات از ظرفیت‌های اندیشه‌ورزی بیشتری برخوردارند و در نهایت ظرفیت کافی برای انتقال مفاهیم را ندارند. همین نقطه ضعف می‌تواند یکی از دلایل عقب‌ماندگی ما در حوزه اندیشه باشد. موضوع مورد اشاره من اما مساله دیگری است.
عبارت نخست، بخشی از دیالوگ سریال ماندگار «هزار دستان» است. جایی که «ابوالفتح» قصد دارد «رضا تفنگچی» را به عضویت در «کمیته مجازات» ترغیب کند. به باورم، این دیالوگ ماندگار، محصولی است از اشراف کامل و شناخت عمیق زنده‌یاد «علی حاتمی» نسبت به ادب و فرهنگ ایرانی. این تاثیرگذاری دوگانه فرهنگ ایرانیان بر سنت ادبی و سنت ادبی ایرانیان بر فرهنگ و عادات ایرانی موضوع بسیار جذاب و زمینه تحقیقی گسترده‌ای برای اهالی جامعه‌شناسی است. در این مورد خاص، می‌توان به سرخط‌های زیر دقت کرد:
سنت «بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین».
سنت «هرآنکس که دندان دهد نان دهد».
سنت «غلام همت آنم که زیر چرخ کبود، ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است».
سنت «ای شکم خیره به نانی بساز، تا نکنی پشت به خدمت دوتا».
سنت «قناعت توانگر کند مرد را».
سنت «گفت چشم تنگ دنیادوست را، یا قناعت پر کند یا خاک گور».
تمامی این سرخط‌ها و بی‌شمار موارد دیگر که می‌توان بدان‌ها افزود همه خبر از ترویج فرهنگ و سنتی است که دنیاداری، کار و تلاش، انباشت سرمایه، شوق کسب ثروت و سازندگی را انکار کرده و مذموم می‌داند. سنتی تقدیرگرا که اگر نانی هم طلب کند از کرم الاهی طلب می‌کند و نه از اراده و تلاش دنیوی. بی‌شک اظهار نظر قطعی، نیازمند تحقیق بیشتر و در نظر گرفتن مواردی در موضع مقابل این روی‌کرد تقدیرگرا و قناعت‌گرا است. با این حال اگر فرض کنیم که همین سرخط‌های کلی، نمادی از فرهنگ و سنت دیرینه ایرانیان برای ده‌ها قرن بوده، آن وقت می‌توانیم دست‌کم یکی از علل متعدد عقب‌ماندگی و فقر این سرزمین را کشف کنیم. در این صورت، باید حق را به جناب حاتمی بدهیم که در سرزمینی که چنین ملتی با چنین سنتی ادبی به سر می‌برند، «هر سال قحطی» شدن هم جای تعجب ندارد. آنجاست که حاتمی، از زبان شخصیت دیگری در همان سریال زبان به انتقاد می‌گشاید که: «جماعت خواب، اجتماع خواب زده، جامعه چرتی».
پی‌نوشت:
این روزها «شبکه تهران» مجددا مجموعه «هزار دستان» را پخش می‌کند که تماشای چند باره آن هم بی‌شک خالی از لطف نیست.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A045
آرمان امیری @ArmanParian- «ملتی که ادب‌اش قناعت را فضیلت می‌شمارد، هر سال گرفتار قحطی است.»
ادبیات، گسترده‌ترین و اصلی‌ترین محمل اندیشه ایرانیان برای یک بازه ۱۰۰۰ ساله بوده است. البته این ادبیات، در بخش اعظم خود به «شعر» محدود بوده است و به همین دلیل در حوزه «اندیشه» نیز محدودیت‌های ظرف و قالب شعری را پذیرفته. در واقع، از میان انواع مختلف هنری و ادبی، شعر کم‌ترین ظرفیت را برای «اندیشه‌ورزی» دارد. شعر، نهایتا بستر انتقال احساس است. در نقطه مقابلش، ادبیات نمایشی و داستانی ظرفیت انتقال مفاهیم فلسفی را دارند. در اوج و قله این قالب‌های هنری نیز بی‌شک «رمان» قرار دارد که والاترین بروز هنر داستانی است. آثار داستانی نوابغی چون داستایوفسکی الهام‌بخش صاحبان اندیشه‌ای در سطح نیچه و فروید بوده و روشنفکران دیگری چون سارتر و کامو نیز برای بیانی عمیق‌تر از نظرات خود دست به دامان رمان‌نویسی شدند.
در تاریخ ادب فارسی، مواردی به چشم می‌خورد که تلاش شده ضعف فقدان ادبیات داستانی در قالب سبک‌های خاصی از شعر جبران شود. به مانند «مثنوی» که از فردوسی گرفته تا نظامی و مولوی آن را بستر انتقال نظرات و مفاهیم مورد نظر خود قرار دادند. با این حال، منظومه‌ها تنها در مقایسه با غزلیات از ظرفیت‌های اندیشه‌ورزی بیشتری برخوردارند و در نهایت ظرفیت کافی برای انتقال مفاهیم را ندارند. همین نقطه ضعف می‌تواند یکی از دلایل عقب‌ماندگی ما در حوزه اندیشه باشد. موضوع مورد اشاره من اما مساله دیگری است.
عبارت نخست، بخشی از دیالوگ سریال ماندگار «هزار دستان» است. جایی که «ابوالفتح» قصد دارد «رضا تفنگچی» را به عضویت در «کمیته مجازات» ترغیب کند. به باورم، این دیالوگ ماندگار، محصولی است از اشراف کامل و شناخت عمیق زنده‌یاد «علی حاتمی» نسبت به ادب و فرهنگ ایرانی. این تاثیرگذاری دوگانه فرهنگ ایرانیان بر سنت ادبی و سنت ادبی ایرانیان بر فرهنگ و عادات ایرانی موضوع بسیار جذاب و زمینه تحقیقی گسترده‌ای برای اهالی جامعه‌شناسی است. در این مورد خاص، می‌توان به سرخط‌های زیر دقت کرد:
سنت «بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین».
سنت «هرآنکس که دندان دهد نان دهد».
سنت «غلام همت آنم که زیر چرخ کبود، ز هرچه رنگ تعلق پذیرد آزاد است».
سنت «ای شکم خیره به نانی بساز، تا نکنی پشت به خدمت دوتا».
سنت «قناعت توانگر کند مرد را».
سنت «گفت چشم تنگ دنیادوست را، یا قناعت پر کند یا خاک گور».
تمامی این سرخط‌ها و بی‌شمار موارد دیگر که می‌توان بدان‌ها افزود همه خبر از ترویج فرهنگ و سنتی است که دنیاداری، کار و تلاش، انباشت سرمایه، شوق کسب ثروت و سازندگی را انکار کرده و مذموم می‌داند. سنتی تقدیرگرا که اگر نانی هم طلب کند از کرم الاهی طلب می‌کند و نه از اراده و تلاش دنیوی. بی‌شک اظهار نظر قطعی، نیازمند تحقیق بیشتر و در نظر گرفتن مواردی در موضع مقابل این روی‌کرد تقدیرگرا و قناعت‌گرا است. با این حال اگر فرض کنیم که همین سرخط‌های کلی، نمادی از فرهنگ و سنت دیرینه ایرانیان برای ده‌ها قرن بوده، آن وقت می‌توانیم دست‌کم یکی از علل متعدد عقب‌ماندگی و فقر این سرزمین را کشف کنیم. در این صورت، باید حق را به جناب حاتمی بدهیم که در سرزمینی که چنین ملتی با چنین سنتی ادبی به سر می‌برند، «هر سال قحطی» شدن هم جای تعجب ندارد. آنجاست که حاتمی، از زبان شخصیت دیگری در همان سریال زبان به انتقاد می‌گشاید که: «جماعت خواب، اجتماع خواب زده، جامعه چرتی».
پی‌نوشت:
این روزها «شبکه تهران» مجددا مجموعه «هزار دستان» را پخش می‌کند که تماشای چند باره آن هم بی‌شک خالی از لطف نیست.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
پابوسی در شان انسان نیست
#A046
آرمان امیری @ArmanParian- در داستان عیسی مسیح، روایتی هست که جایی یک روسپی خودش را به روی پای عیسی می‌اندازد. با اشک چشم و عطری که در دست دارد پای او را تر کرده و با گیسوانش آن را می‌شورد. زن بدکاره از فرط ناراحتی از گناهان خود به پاهای عیسی بوسه می‌زند. در نهایت عیسی به او می‌گوید: «ایمانت گناهان تو را بخشید». صحنه‌ای که انجیل روایت می‌کند (برای مثال در «انجیل لوقا»، باب هفتم، زن بدکاره آمرزیده می‌شود) نشان از غافل‌گیری عیسی و حرکت ناگهانی و خالصانه روسپی دارد. هیچ تدارکی در کار نیست. اتفاقا، آنکه میزبان عیسی است و در ظاهر برای پذیرایی از او تدارکی دیده، در دل از این اتفاق انتقاد می‌کند و به صورت متقابل مورد سرزنش عیسی قرار می‌گیرد. هرچه هست، بحث بر سر ریا، تزویر و تظاهر نیست. حتی قرار نیست ادعا شود که «پابوسی» امری پسندیده است. بلکه خرق عادت است. اتفاقی است که ناگهانی رخ می‌دهد اما عیسی مسیح به دلیل خلوص نیت زن بدکاره می‌گوید که «ایمان او گناهانش را شست». یک چیزی شبیه ماجرای موسی و شبان مولوی. در آن داستان هم کسی تایید نمی‌کند که سخنان شبان درست است. انذار جبرئیل به موسی صرفا از این بابت است که شبان هرچند عامیانه سخن گفته، اما از سر اخلاص و سادگی حرف زده، پس این صداقت و اخلاص‌اش قابل تقدیر است و نه شماتت.
حالا حضرت پاپ اعظم، مدعی میراث‌داری عیسی در نمایشی پر سر و صدا گروهی از مهاجران و پناهندگان را ردیف کرده تا در مقابل زوم ده‌ها دوربین از خبرنگاران به پاهاشان بوسه بزند. هر ناظری به سادگی درک می‌کند که ماجرای این نمایش هیچ شباهتی با داستان روسپی و عیسی ندارد. نه پاپ فردی عامی مثل شبان داستان مولوی است و نه این تدارک خبرنگاران شباهتی به غافل‌گیری عیسی در انجیل دارد. به انجیل هم اگر مراجعه کنیم بارها هشدار داده که: «مراقب باشید که اعمال نیک خود را در انظار مردم انجام دهید تا شما را ببینند و تحسین کنند. زیرا در این صورت نزد پدر آسمانی‌تان اجری نخواهید داشت. هرگاه به فقیری کمک می‌کنی، در هر محفلی درباره کار نیک خود داد سخن سر نده چون به این ترتیب اجری را که می‌بایست از خدا بگیری از مردم گرفته‌ای». (انجیل متی، باب ۶، پرهیز از تظاهر)
پاپ مظهر مسیحیت است. رفتار او باید از همه نظر قابل دفاع و ترویج باشد. احتمالا نظر شخص پاپ بر این است که برای ارسال پیام حمایت و برادری نسبت به مهاجران این اقدام را انجام داده. اما وقتی در حوزه اخلاق سخن می‌گوییم (و من مذهب را زیرمجموعه همین حوزه اخلاق می‌دانم) دیگر صرف «عمل‌گرایی» نمی‌تواند توجیه‌گر رفتار ما باشد. با یک کار غلط نمی‌شود یک نتیجه اخلاقی درست را انتظار داشت. (البته در حوزه سیاست و عمل‌گرایی ممکن است برخی اعمال توجیه پیدا کند) پاپ باید بداند که هیچ انسانی شایسته پابوسی دیگری نیست. انسان‌ها با یکدیگر برابر و برادرند. اگر هم قرار است در حرکتی نمادین این برابری و برادری را مورد تاکید قرار دهیم، بهتر است در برابر یکدیگر بایستیم، صمیمانه دست هم را بفشاریم یا یکدیگر را در آغوش بکشیم و به این شیوه بر برابری تاکید کنیم. نه اینکه بنده از برای دفاع از یک اقلیت تحت ستم، خودم را خاک پای آنان نمایش دهم. به همان گونه که ستم بر مهاجران نارواست، خاکساری و پابوسی آنان هم ناروا است.
در نهایت، شاید توصیف و پیش‌بینی همین وضعیت را بتوان از دل خود انجیل سراغ کرد. جایی که عیسی مسیح فریاد می‌زند: «از این روحانیون متظاهر دوری کنید. ایشان در قباهای بلند خود احساس بزرگی می‌کنند و وقتی در بازار قدم می‌زنند دوست دارند همه در مقابلشان سر تعظیم فرود آورند. دوست دارند در عبادتگاه در بهترین جای‌ها بنشینند و در ضیافت‌ها در صدر مجلس باشند. ولی در همان حال اموال خانه بیوه زنان را تصاحب می‌کنند و بعد برای اینکه کسی متوجه کارهای کثیف‌شان نشود در برابر چشم مردم نمازشان را طول می‌دهند». (مرقس، باب ۱۲، تظاهر به دین‌داری)
کانال مجمع دیوانگان @Divanesara
#A046
آرمان امیری @ArmanParian- در داستان عیسی مسیح، روایتی هست که جایی یک روسپی خودش را به روی پای عیسی می‌اندازد. با اشک چشم و عطری که در دست دارد پای او را تر کرده و با گیسوانش آن را می‌شورد. زن بدکاره از فرط ناراحتی از گناهان خود به پاهای عیسی بوسه می‌زند. در نهایت عیسی به او می‌گوید: «ایمانت گناهان تو را بخشید». صحنه‌ای که انجیل روایت می‌کند (برای مثال در «انجیل لوقا»، باب هفتم، زن بدکاره آمرزیده می‌شود) نشان از غافل‌گیری عیسی و حرکت ناگهانی و خالصانه روسپی دارد. هیچ تدارکی در کار نیست. اتفاقا، آنکه میزبان عیسی است و در ظاهر برای پذیرایی از او تدارکی دیده، در دل از این اتفاق انتقاد می‌کند و به صورت متقابل مورد سرزنش عیسی قرار می‌گیرد. هرچه هست، بحث بر سر ریا، تزویر و تظاهر نیست. حتی قرار نیست ادعا شود که «پابوسی» امری پسندیده است. بلکه خرق عادت است. اتفاقی است که ناگهانی رخ می‌دهد اما عیسی مسیح به دلیل خلوص نیت زن بدکاره می‌گوید که «ایمان او گناهانش را شست». یک چیزی شبیه ماجرای موسی و شبان مولوی. در آن داستان هم کسی تایید نمی‌کند که سخنان شبان درست است. انذار جبرئیل به موسی صرفا از این بابت است که شبان هرچند عامیانه سخن گفته، اما از سر اخلاص و سادگی حرف زده، پس این صداقت و اخلاص‌اش قابل تقدیر است و نه شماتت.
حالا حضرت پاپ اعظم، مدعی میراث‌داری عیسی در نمایشی پر سر و صدا گروهی از مهاجران و پناهندگان را ردیف کرده تا در مقابل زوم ده‌ها دوربین از خبرنگاران به پاهاشان بوسه بزند. هر ناظری به سادگی درک می‌کند که ماجرای این نمایش هیچ شباهتی با داستان روسپی و عیسی ندارد. نه پاپ فردی عامی مثل شبان داستان مولوی است و نه این تدارک خبرنگاران شباهتی به غافل‌گیری عیسی در انجیل دارد. به انجیل هم اگر مراجعه کنیم بارها هشدار داده که: «مراقب باشید که اعمال نیک خود را در انظار مردم انجام دهید تا شما را ببینند و تحسین کنند. زیرا در این صورت نزد پدر آسمانی‌تان اجری نخواهید داشت. هرگاه به فقیری کمک می‌کنی، در هر محفلی درباره کار نیک خود داد سخن سر نده چون به این ترتیب اجری را که می‌بایست از خدا بگیری از مردم گرفته‌ای». (انجیل متی، باب ۶، پرهیز از تظاهر)
پاپ مظهر مسیحیت است. رفتار او باید از همه نظر قابل دفاع و ترویج باشد. احتمالا نظر شخص پاپ بر این است که برای ارسال پیام حمایت و برادری نسبت به مهاجران این اقدام را انجام داده. اما وقتی در حوزه اخلاق سخن می‌گوییم (و من مذهب را زیرمجموعه همین حوزه اخلاق می‌دانم) دیگر صرف «عمل‌گرایی» نمی‌تواند توجیه‌گر رفتار ما باشد. با یک کار غلط نمی‌شود یک نتیجه اخلاقی درست را انتظار داشت. (البته در حوزه سیاست و عمل‌گرایی ممکن است برخی اعمال توجیه پیدا کند) پاپ باید بداند که هیچ انسانی شایسته پابوسی دیگری نیست. انسان‌ها با یکدیگر برابر و برادرند. اگر هم قرار است در حرکتی نمادین این برابری و برادری را مورد تاکید قرار دهیم، بهتر است در برابر یکدیگر بایستیم، صمیمانه دست هم را بفشاریم یا یکدیگر را در آغوش بکشیم و به این شیوه بر برابری تاکید کنیم. نه اینکه بنده از برای دفاع از یک اقلیت تحت ستم، خودم را خاک پای آنان نمایش دهم. به همان گونه که ستم بر مهاجران نارواست، خاکساری و پابوسی آنان هم ناروا است.
در نهایت، شاید توصیف و پیش‌بینی همین وضعیت را بتوان از دل خود انجیل سراغ کرد. جایی که عیسی مسیح فریاد می‌زند: «از این روحانیون متظاهر دوری کنید. ایشان در قباهای بلند خود احساس بزرگی می‌کنند و وقتی در بازار قدم می‌زنند دوست دارند همه در مقابلشان سر تعظیم فرود آورند. دوست دارند در عبادتگاه در بهترین جای‌ها بنشینند و در ضیافت‌ها در صدر مجلس باشند. ولی در همان حال اموال خانه بیوه زنان را تصاحب می‌کنند و بعد برای اینکه کسی متوجه کارهای کثیف‌شان نشود در برابر چشم مردم نمازشان را طول می‌دهند». (مرقس، باب ۱۲، تظاهر به دین‌داری)
کانال مجمع دیوانگان @Divanesara