در ستایش از اکبر عبدی و اثبات توانمندی او در بازیگری به زن پوشی و بازی کردن او در نقش زنان اشاره می شود. اگر چه ایفای نقش زنان بخشی از توانمندی این بازیگر را نشان می دهد اما نباید این واقعیت را نادیده گرفت که زن پوشی یا نقش زن بازی کردن توسط مردان ایرانی دلالت های زن ستیزانه ای نیز دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. اول اینکه سپردن نقش زنانه به مردان، که اعلب به عنوان راهکاری برای مقابله با حجاب و محدودیت ارتباط اتخاذ می شود، به معنای پذیرش سانسور و محدودیت توسط سینماگران و نتیجتا کنار گذاشته شدن زنان است. این روش در کنار استفاده از هنرپیشه های زن خارجی که در سالهای اخیر باب شده، زنان ایرانی را از بعضی نقش ها محروم می کند. دوم ایفای نقش زنان توسط مردان به ویژه وقتی گفته می شود هیچ زنی قادر نبود نقش را مثل این مرد اجرا کند یا اینکه هیچ زنی نمی خواهد در این نقش قرار گیرد، در واقع نفی توانمندی زنان بازیگر و نوعی هنجارسازی برای آینده است که زنان همچنان به سمت چنین نقش هایی نروند. ایفای نقش زنان توسط مردان نشان می دهد که سینما همچنان یکی از مهمترین عرصه های تبعیض جنسیتی است.
✍️سیمین کاظمی
@drsiminkazemi

سیمین کاظمی در مناظره با همت‌یار، قاضی پیشین دیوان عالی:

پرونده‌ پژمان جمشیدی پرونده‌‌ی مهمی است که سرنوشت پرونده‌های آینده را تعیین می کند که به چه راهی کشیده شوند

ویدیوی کامل مناظره: https://youtu.be/sWqAbMKQIuc?si=NzPD1LaKboMr-caC

مقاله ادیتوریال:
همسرآزاری/ خشونت شریک زندگی، نظام سلامت و ضرورت شکستن سکوت
✍سیمین کاظمی/ فصلنامه سلامت اجتماعی
@drsiminkazemi

چکیده

▪️بنابر شواهد آماری خشونت شریک زندگی در ایران نسبت به دو دهه پیش افزایش یافته و شیوع آن از برخی کشورهای منطقه بیشتر است. یکی از علل افزایش همسرآزاری (IPV) می تواند بی توجهی به این مسأله و فقدان هر گونه اقدام جدی برای مقابله و پیشگیری از آن باشد. در حالیکه در اکثر کشورهای جهان قوانین حمایتی به تصویب رسیده و دولت ها برنامه هایی برای پیشگیری از خشونت طراحی کرده اند، در ایران هنوز بحث درباره ضرورت مداخله در خشونت خانگی به جایی نرسیده است.

▪️نظام سلامت و کنشگران آن برای عمل به مسؤولیت حرفه ای و نقش اجتماعی شان، لازم است با درک اهمیت مسأله خشونت مبتنی بر جنسیت و خشونت شریک جنسی به عنوان یکی از صور آن، بیش از پیش به آسیب ها و صدمات آن بپردازند و از همه ظرفیت های موجود برای طرح این مسأله و متقاعد کردن نظام حکمرانی به محافظت از زنان در برابر خشونت و اتخاذ واکنش چندبخشی به عنوان یک راهبرد پذیرفته شده بین المللی، استفاده کنند.

🔸متن کامل در لینک:
https://journals.sbmu.ac.ir/ch/index.php/ch/article/view/31953

تروریسم مردسالارانه از خانه تا خیابان

▪️سیمین کاظمی/ گفتگو با روزنامه جهان صنعت
@drsiminkazemi

🔸اساساً «خشونت خانگی» برای توصیف آنچه بر زنان می رود کفایت مفهومی ندارد و باید به دنبال مفاهیم دیگری برای توصیف و تبیین خشونت علیه زنان در ایران باشیم. شاید دقیق تر باشد که به تعبیر مایکل جانسون (یک جامعه شناس آمریکایی) بگوییم، خشونت علیه زنان در ایران در واقع، تروریسم مردسالارانه است که هر از گاه نمونه ای از این خشونت سیستماتیک مردان علیه زنان در رسانه ها مطرح می شود و مدتی کوتاه توجهات را جلب می کند و بعد به فراموشی سپرده می شود.

🔸تروریسم مردسالارانه در شرایطی امکان ظهور می یابد که در جامعه تحت سلطه فرهنگ مردسالاری، خشونت به یک ابزار مشروع برای حفظ قدرت مردان تبدیل شده باشد. وقتی خشونت علیه زنان جرم انگاری نمی شود، و قانون از زنان خشونت دیده حمایت نمی کند، بستر برای ظهور شدیدترین اشکال تروریسم مردسالارانه در حوزه خصوصی و عمومی نیز فراهم می شود. چنانکه دیدیم محمدعلی نجفی زنش میترا استاد را در خانه کشت، پدرمبینا اشرفی او را در خانه و در خواب کشت، مونا حیدری به دست شوهرش در خیابان کشته شد و قاتل سربریده اش را در شهر چرخاند، فاطمه سلطانی به دست پدرش در خیابان به قتل رسید و مردی در لایو اینستاگرام دختران را کتک می زد، یعنی تروریسم مردسالارانه چه به صورت نهان و چه عیان، از خانه تا خیابان و فضای مجازی در جریان است ولی هنوز به عنوان مسأله ای مهم که باید برای پیشگیری از آن اقدام کرد به رسمیت شناخته نمی شود.

🔸در نگاه و ادبیات رسمی خشونت علیه زنان که به آسیب و حتی قتل زنان منجر می شود، به عنوان «اختلافات خانوادگی» صورت بندی می شود. چنین صورت بندی­ای ضرورت مداخله رسمی برای محافظت از زنان در برابر خشونت را بی اعتبار می کند. این در حالی است که خشونت علیه زنان خشونت عادی و متقابل بین زوجین یا اعضای خانواده نیست، بلکه خشونت مردان علیه زنان و برای کنترل و ارعاب زنان اعمال می شود.

🔸در حالیکه امیدی به تصویب لایحه حمایت از زنان دربرابر خشونت وجود ندارد، دولت فعلی اگر واقعا مدافع زنان خشونت دیده است، لازم است منتظر تصویب قانون نماند، خود دست به کار شود و از همه ابزارهای موجود و در دسترس برای کاهش خشونت علیه زنان استفاده کند.

▪️متن کامل گفتگو در لینک:
https://jahanesanat.ir/?p=65145

زنان در میدان کودتا: از کاخ تا خیابان

🔻سیمین کاظمی/گفتگو با پیام ما
@drsiminkazemi


پژوهش‌های شما نشان می‌دهند زنان در دو جبهه مخالف و موافق کودتای ۲۸ مرداد فعالیت داشتند. مهم‌ترین نقش‌ و عملکرد زنان در دو جبهه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

زنان ایرانی حامی کودتای ۲۸ مرداد دو گروه بودند. گروه اول زنانی از طبقه حاکم بودند (شامل زنان خانواده سلطنتی) و گروه دوم زنان روسپی که توسط کودتاچیان اجیر شده بودند. نقش زنان کاخ‌نشین مخفیانه بود و درواقع، در پشت صحنه کودتا بودند؛ ولی زنان «شهرنو» در جلوی صحنه بودند و در آشوب‌های خیابانی شرکت داشتند. از طرف دیگر، در بین طراحان خارجی کودتا نیز زنان به‌ویژه زنان انگلیسی حضور داشتند که بیشتر نقش مشاور و تحلیلگر داشتند و از کودتا به‌نفع دولت‌های انگلیس و آمریکا حمایت می‌کردند.
در جبهه مخالفان کودتا و حامیان جنبش ملی‌شدن نفت کنشگران حرفه‌ای و سازمان‌یافته زنان و زنان طبقه کارگر فعالیت می‌کردند. زنان حامی جنبش ملی‌شدن نفت در مخالفت با استبداد، استعمار/امپریالیسم و ارتجاع فعال بودند و هم‌زمان از مطالبات زنان شامل حقوق اجتماعی و حق رأی دفاع می‌کردند. درواقع، در جبهه مخالفان کودتا، عاملیت زنانه فراتر از منافع شخصی و در جهت منافع ملی، مبارزه طبقاتی و مبارزه با تبعیض جنسیتی بود، اما در میان زنان حامی کودتا آنچه آنها را به میدان آورده بود، بیشتر منافع شخصی و زودگذر بود.


نقش زنان روسپی یا زنان مرتبط با دربار چگونه به کودتا کمک کرد؟ انگیزه‌های آنان چه بود؟ به‌عنوان مثال زنان خانواده سلطنتی مانند «اشرف پهلوی» و «ثریا اسفندیاری» چه نقشی در کودتا داشتند و چطور می‌توان حضور سیاسی این زنان را تحلیل کرد؟
نقش زنان روسپی برجسته‌تر از دو دسته دیگر، یعنی زنان دربار و زنان خارجی حامی کودتا، بود و همان‌ موقع هم این نقش مشهود بوده است. اینها، زنان محله شهرنو بودند که توسط عوامل کودتا و با واسطه خانم‌رئیس‌ها سازماندهی و بسیج شده بودند تا در خیابان علیه مصدق و به‌نفع شاه شعار بدهند. علت بسیج و سازماندهی روسپی‌ها هم این بود که جنبش ملی‌شدن نفت و برنامه‌های مصدق امیدی را در دل ملت ایران ایجاد کرده بود که با رهایی از سلطه استعماری انگلیس و مهار استبداد، وضعیت بهتری داشته باشند. بنابراین، می‌توان گفت مصدق پشتوانه مردمی قوی داشت، ولی شاه از چنین پشتوانه‌ای بی‌نصیب بود. وقتی حکومت پهلوی و پشتیبانان انگلیسی و آمریکایی‌اش درصدد سرکوب جنبش ضداستعماری ملی‌شدن صنعت نفت برآمدند، درواقع داشتند یک دولت با پشتوانه اجتماعی وسیع را سرکوب می‌کردند. برای همین، بخشی از نقشه کودتاچیان این بود که کودتا را یک خواست مردمی جا بزنند و ازآنجاکه پشتوانه مردمی واقعی نداشتند، دست به اجیر کردن روسپی‌ها و اوباش تهران زدند و در تبلیغاتشان اصرار داشتند که این اجیرشدگان را به‌نام «ملت ایران» جا بزنند. پیش از کودتا، زنان روسپی یک بار در واقعه نهم اسفند (به‌همراه اوباش و نظامیان با لباس مبدل) برای حمایت از شاه بسیج شده بودند، اما اوج نقش‌آفرینی آنها در کودتای ۲۸ مرداد بود. آنچه این دسته از زنان را وارد این معرکه کرد، می‌تواند چند دلیل داشته باشد. اولاً اینکه در ازای این حضور خیابانی پول گرفته بودند و اجیر شده بودند. ثانیاً اینها مقهور روابط قدرت در شهرنو بودند و مجبور بودند از دستورات خانم‌رئیس‌هایشان اطاعت کنند. ثالثاً زنان شهرنو به‌واسطه شغلشان مطرودینی بودند که در انزوا بودند و از زندگی اجتماعی و جریان اصلی جامعه کنار گذاشته شده بودند. در مقطع کودتا این گروه رانده‌شده مورد توجه قدرت حاکم قرار گرفته بود و نقشی اجتماعی برای آنها در نظر گرفته شده بود؛ چنین نقشی برای زنان روسپی می‌توانست جبران‌کننده تحقیری باشد که همیشه با آن مواجه بوده‌اند.
از بین زنان خانواده سلطنتی مشخصاً نقش اشرف پهلوی برجسته‌تر از دیگران است. او قبل از کودتا در خارج از ایران بود و برای انتقال پیام محرمانه نیروهای خارجی کودتا مخفیانه وارد ایران شد و آن پیام را توسط ثریا اسفندیاری به شاه رساند. «تاج‌الملوک آیرملو»، ثریا اسفندیاری و اشرف پهلوی به‌خاطر محدودیت‌هایی که مصدق بر اختیارات شاه و خانواده سلطنتی اعمال کرده بود، و به‌خطرافتادن منافع شخصی‌شان با مصدق مخالفت می‌کردند و در کودتا همکاری داشتند. به‌دلیل آنکه فاقد جایگاه سیاسی قانونی بودند و حق مداخله رسمی در امور سیاسی را نداشتند، کنشگری آنها غیررسمی، غیرعلنی و البته غیرقانونی بود. آنها به‌دنبال انتقام‌جویی از مصدق و جنبش ملی‌شدن نفت بودند و تا جایی که توانستند در برانداختن جنبش و رهبری آن تلاش کردند.

ادامه در لینک:
https://payamema.ir/payam/137764/

پزشکی نوین در ایران؛ از نوسازی تا ملی شدن

✍سیمین کاظمی/ چشم انداز ایران

@drsiminkazemi

خلاصه مقاله:

🔻 این مقاله روند شکل گیری پزشکی مدرن در ایران را از دوره قاجار تا پهلوی اول بررسی می‌کند و بر دو تحول مهم یعنی نوسازی و ملی شدن پزشکی تمرکز دارد.

🔻در ایران پیشامدرن، فقدان سیاست منسجم دولتی در زمینه سلامت و وقوع مکرر  همه گیری های  طاعون و وبا، جامعه را با بحران‌های گسترده بهداشتی مواجه کرده بود.

🔻 پزشکی غربی، اگرچه تحت تأثیر منافع سیاسی و استعماری بریتانیا و روسیه و نیازهای درمانی دربار قاجار وارد ایران شد، اما زمینه‌ساز شکل گیری نهادهای نوین بهداشتی و درمانی و استقرار پزشکی مدرن شد.

🔻تأسیس دارالفنون، اعزام دانشجویان به اروپا، تشکیل مجلس حفظ‌الصحه، گسترش واکسیناسیون و ایجاد نظام قرنطینه از مهم‌ترین گام‌های این تحول بودند.

🔻در ادامه پزشکان ایرانی، روشنفکران و دیگر نیروهای اجتماعی، ضمن حمایت از نوسازی پزشکی و کنار زدن طب سنتی،  ملی شدن خدمات سلامت را به عنوان به بخشی از پروژه استقلال کشور برجسته و به مقابله با سلطه پزشکان بریتانیایی بر زیرساخت های محدود پزشکی ایران  برخاستند.

🔻دولت پهلوی اول نیز با تکیه بر تمرکزگرایی، دیوانسالاری و.نظامی‌گری  به توسعه و سازمان‌دهی نظام بهداشت و درمان کمک کرد. بااین‌حال، این فرایند عمدتاً مرکزگرا، مردمحور و طبقاتی بود و نتوانست دسترسی برابر روستاییان، فرودستان و زنان را به خدمات سلامت فراهم کند.

🔻پس از ملی شدن پزشکی، دسترسی عادلانه و پوشش همگانی سلامت همچنان به عنوان مهم‌ترین چالش نظام سلامت باقی مانده است.

🔹 متن کامل مقاله را در شماره ۱۵۵ دو ماهنامه چشم انداز ایران بخوانید.

دارویی سازی جامعه: بررسی جامعه شناختی ابعاد دارویی سازی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده سیمین کاظمی پزشک، دکترای جامعه‌شناسی،

فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران
 10.22059/jisr.2025.389820.1581

چکیده

🔹دارویی‌سازی به معنای ترجمه یا تبدیل وضعیت­ ها، قابلیت ­ها و ظرفیت ­های انسانی به فرصت­ هایی برای مداخله دارویی است. این مطالعه متمرکز بر دارویی ­سازی جامعه ایران و بررسی روندها و تحولاتی است که به این پدیده شکل داده است.

🔹برای این منظور از روش تحلیل محتوای مبتنی بر قیاس استفاده شد، به این معنی که مؤلفه­ های اصلی دارویی­‌سازی بر اساس پژوهشی از سه صاحبنظر جامعه شناسی پزشکی (سایمون ج ویلیامز، پل مارتین و جاناتان گیب)، تعیین شد و بعد داده­ های جمع ­آوری شده شامل اسناد، مقالات، گزارش ­های مرتبط با موضوع مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. 

🔹هشت بعد جامعه­ شناختی در دارویی­ سازی جامعه ایران شناسایی شدند: فروش بیماری؛ تغییر شکل حکمرانی؛ میانجیگری رسانه­‌ها؛ نقش بیماران؛ مصرف برای ارتقاء؛ نوآوری دارویی؛ دارویی­‌زدایی مدرن و دارویی­‌سازی سنتی و عاملیت پزشکان. شش بعد منطبق بر مطالعه ویلیامز و همکاران و دو بعد دیگر جدید و برآمده از شرایط جامعه ایران هستند.

🔹این مطالعه نشان داد چرخش دیدگاه در حوزه سلامت که خود تابع هژمونی اقتصاد بازار آزاد و عقلانیت آن است، راه را برای گسترش بازار دارو بدون ارتباط با نیازهای واقعی جامعه هموار کرده است. با تفوق رویکرد زیست ­پزشکی و به ­حاشیه رفتن رویکرد اجتماعی، صنعت دارو رو به گسترش است و نه تنها مشکلات سلامت، بلکه مشکلات فرهنگی و اجتماعی نیز نیازمند راه ­حل دارویی معرفی می­ شوند که می ­توان آن را از بازار دارو به دست آورد. 
https://jisr.ut.ac.ir/article_106601.html

آیا قانون جدید مهریه به تحکیم بنیان خانواده منجر می‌شود؟

▪️سیمین کاظمی/ گفتگو با ایلنا
@drsiminkazemi

🟣 مهریه زمانی می تواند حذف شود که زنان و مردان از نظر حقوقی برابر باشند و تبعیض اقتصادی علیه زنان رفع شده باشد. وقتی ۸۶ درصد زنان از نظر اقتصادی غیرفعالند و درآمد ندارند و به طور  ساختاری زنان از نظر اقتصادی وابسته به مردان تعریف شده اند، محدودیت بر مهریه به معنی تحریم اقتصادی زنان  پس از طلاق است.

🟣بنیان خانواده صرفا مرد نیست که با این قانون از  متلاشی شدنش جلوگیری شود. مشکل  برخی نمایندگان این است که فکر می کنند با قیمت گذاری برای ازدواج و زنان و تعیین عدد می توانند مشکل ازدواج را حل کنند یا خانواده را نجات دهند. بنیان خانواده وقتی حفظ می شود که هر دو رکن آن دیده شوند و اساس آن بر برابری و رفع تبعیض باشد. خانواده اگر توازن و تعادل بین حقوق زن و مرد وجود نداشته باشد، رو به فروپاشی و زوال می رود.

🟣علیرغم انکه مساله مهریه راه حل منصفانه و عادلانه ای دارد که به خصوص می تواند مورد استقبال نسل جوان قرار گیرد، یعنی حقوق برابر زن و مرد در خانواده و تنصیف اموال اما نمایندگان مجلس با نگاهی سنتی و مردسالارانه سالهاست تصور می کنند با کاهش تعداد سکه و حبس زدایی می توانند این مساله را حل کنند.

▪️متن کامل در لینک

https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1831614

چرا مهریه به مساله اجتماعی تبدیل شد؟
✍سیمین کاظمی
@drsiminkazemi
دوماهنامه ارژنگ، شماره ۴۹

مسأله شدن مهریه
✍سیمین کاظمی/ دوماهنامه ارژنگ، شماره ۴۹
@drsiminkazemi

⏺ اینکه چرا مطالبه مهریه از طرف زنان بیشتر شد، موضوعی است که اغلب با اهریمن سازی از زنان پاسخ داده شده تا یک توضیح جامعه شناختی. اما در یک بررسی جامعه شناختی باید دید جامعه ایران چه تغییری کرده که مهریه از یک تعارف "کی داده و کی گرفته" به طلبی قابل وصول تبدیل شد که زنان می خواستند و می توانستند مطالبه اش کنند. 

⏺ در جامعه ایران از دهه 1370 تغییراتی قابل توجهی رخ داده و ارزش های آن تغییر کرده اند. این تغییر ارزش ها و هنجارها و رفتار ها هماهنگ بوده است با تغییرات اقتصادی و سیاسی. آنچه اتفاق افتاده تغییر حکومتمندی سنتی-مذهبی-ایدئولوژیک به حکومتمندی است که حقانیت، عقلانیت و منطق بازار را به عنوان ساز و کار اداره جامعه پذیرفته و به سمت اقتصاد بازار آزاد پیش رفته است.

⏺ این تغییر جهت اقتصادی تبعات اجتماعی هم داشته است. اساساً یکی از ویژگی های حکومتمندی نئولیبرال گسترش بالقوه نامحدود اقتصاد است. در سایه چنین حکومتمندی ای تمام جنبه های زندگی تحت تأثیر عقلانیت اقتصادی قرار می گیرد. آنچه با آن مواجهیم فقط  اقتصاد بازار آزاد نیست بلکه جامعه بازار آزاد است.

⏺ حکومت مندی  نئولیبرال سوژه متناسب با خودش را تولید می کند که سوژه "خودمحور نفع جو" است. سوژه ای که انتخاب هایش را بر اساس عقلانیت و محاسبات اقتصادی انجام می دهد.

⏺ به این ترتیب در چنین بستر اقتصادی و اجتماعی، سوژه زنانه جدیدی خلق می شود که او هم خودمحوری و منفعت جویی، محور تصمیمات اش است. مخصوصاً که او به عنوان سوژه حقوقی کامل شناسایی نشده است و از حقوق برابر با مردان برخوردار نیست. با اینکه تحصیلکرده است و مهارت دارد استخدام نمی شود، حق استقلال اقتصادی ندارد. مشارکت اقتصادی در پایین ترین حد است.

⏺ قابل انتظار است که چنین سوژه ای در چنین سپهر اقتصادی و اجتماعی نمی تواند از مهریه(یک سرمایه اقتصادی بالقوه) صرفنظر کند. مهریه/سرمایه تنها حقی است که برای او قائل شده اند و او نیز برای زیستن دراین جهان که اقتصاد و پول در آن حرف اول را می زند و تعیین کننده است به دنبال موفقیت مالی است. این گونه است که سوژه زنانه در جامعه بازار آزاد، پولی را که قبلاً با انواع و اقسام ارزش گذاری ها و فریبکاریهای اخلاقی غیرقابل مطالبه اعلام کرده بودند، مطالبه می کند و نظام اخلاقی و اجتماعی مردسالاری مبهوت و مقهور سوژه زنانه نئولیبرال ایرانی می شود.

⏺ بنابراین کارآفرینان و متولیان اخلاق مردسالاری با تمام دستگاه تبلیغاتی شان از زنی که مهریه مطالبه می کند اهریمنی ساختندکه عشق و صمیمیت سرش نمی شود و  کلاهبرداری است که در کمین مردان ساده دل است برای اینکه یا پول آنها را ببرد یا آنها را به زندان بیندازد.

⏺ مطالبه مهریه نه محصول فمینیسم است و نه کار زنان بدذات و بدجنس فریبکار. محصول جامعه بازار آزاد و نظم مردسالاری زن ستیزی است که حاضر به شناسایی زن به عنوان سوژه حقوق و انسان صاحب حق نیست. او را از منابع و امکانات و فرصت ها محروم می کند و از او صرفاً انتظار اطاعت و فداکاری و عشق دارد و وابستگی و گداطبعی! بر اساس چنین انتظاراتی است که وقتی زن در محدودیت های ساختاری در پی تحقق عاملیت خود بر می آید و با ابزاری قانونی مرد را شکست می دهد، دستگاه قضایی و نظام حقوقی و مجلس و کل دستگاه تبلیغاتی
به تکاپو می افتد که زن را سر جایش بنشاند.

⏺ اما نگاهی تاریخی روشن می کند که  مهریه میراث برده داری و فئودالیسم است که برای زن به عنوان یک متاع و کالا قیمت تعیین می کند چنان که نام دیگرش اجر نکاح است. مهریه با چنین سابقه ای کالایی کردن وجود زن و نقض کرامت و شأن انسانی اوست. مدافعان حقوق زنان و فمینیست ها نمی توانند از مهریه دفاع کنند، چون دفاع از مهریه پذیرفتن جایگاه فرودست زن و زن به مثابه کالای قابل خرید و فروش است.

⏺ بنابراین مدافعان حقوق زنان به دنبال نوسازی نظام حقوقی هستند. به طوری که مهریه حذف و قرار داد ازدواج با حقوق مساوی مرد و زن تنظیم شود. اما شرط حذف مهریه رفع مشکلات مالی زنان است.ما با این واقعیت مهیب روبه رو هستیم که اکثریت زنان در ایران فاقد استقلال مالی هستند، نرخ مشارکت اقتصادی زنان بسیار پایین است، شغل و درآمد ندارند و حدود بیست و پنج میلیون زن خانه دار و بدون درآمد هستند. . با حذف مهریه بسیاری از زنان پس از طلاق برای گذران زندگی دچار مشکلات مالی و فقر خواهند شد. بنابراین صحبت از حذف مهریه در برابر حقوق برابر باید با درنظر گرفتن چنین واقعیت هایی باشد که به زنان به خصوص زنان تهیدست آسیب نرسد. راهکارهایی مثل تنصیف اموال و حقوق برابر در قوانین خانواده موکول به زمانی است که ما مطمئن باشیم زنان برای زندگی مستقلانه توانایی کافی دارند.
🔹متن کامل در لینک
https://t.me/drsiminkazemi/1371

خشونت نامرئی: آزار جنسی زنان دارای کم‌توانی ذهنی در سایه سکوت ساختاری
✍سیمین کاظمی/ فصلنامه سلامت اجتماعی
@drsiminkazemi

🔸وقتی در قسمت های میانی سریال محبوب و پرطرفدار دایی جان ناپلئون مشخص می شود قمر، دختری دارای کم توانی ذهنی، توسط ناپدری اش دوستعلی خان مورد تعرض قرار گرفته و باردار شده، احتمالاً کمتر کسی به این فکر میکند که چرا چنین موضوع غم انگیز و غیرانسانی می تواند دستمایه طنز و اسباب خنده و تفریح مخاطب شود. این نوشتار البته که نقد فیلم نیست و ذکر این مثال برای درنگی بر این مساله است که چرا خشونت جنسی علیه افراد دارای کم توانی ذهنی می تواند عادی شمرده شود، آن قدر که دستمایه طنز شود و رنج قربانیان و صدماتی که متحمل می شوند، نادیده گرفته شود.

🔸شواهد پژوهشی نشان می دهد زنان دارای کم توانی ذهنی به طور معنادار و قابل توجهی بیشتر از دیگران مورد خشونت و آزار جنسی قرار می گیرند . مطالعه رضایی دهنوی و عرب شیبانی که در همین شماره فصلنامه سلامت اجتماعی به چاپ رسیده، یافته های تکان دهنده ای درباره شیوع تجربه تجاوز جنسی (۶۶ %) ، و بارداری متعاقب آن ( ۳۷.۵%) در میان زنان دارای کم توانی ذهنی یک مرکز نگهداری در ایران ارائه می دهد که توسط افراد آشنا (۲۰.۷٪) ، غریبه (۳۴.۵٪) یا هر دو (۴۴.۸٪)  مورد خشونت قرار گرفته اند.

🔸شیوع بالاتر آزار و خشونت جنسی علیه زنان دارای کم توانی ذهنی، این پرسش را به ذهن می آورد که چرا این افراد بیشتر در معرض خشونت هستند؟ شیوع تجاوز و سوءاستفاده جنسی چه تبعاتی برای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی قربانیان به دنبال دارد؟  و مهمتر از همه برای پیشگیری نظام مند و حمایت از آنان چه باید کرد؟

متن کامل، فایل PDF،  در فصلنامه سلامت اجتماعی دوره ۱۳ شماره ۳ در دسترس است.

https://journals.sbmu.ac.ir/ch/index.php/ch/article/view/31971

قربانیان خاموش؛ آمارها از خشونت جنسی علیه زنان کم‌توان ذهنی می‌گویند

سیمین کاظمی، جامعه‌شناس براساس یافته‌های پژوهشی درباره آزار جنسی زنان دارای کم‌توانی ذهنی در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین از ضرورت توجه به آسیب‌پذیری مضاعف این گروه و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای پیشگیری و گزارش خشونت می‌گوید.

لینک مصاحبه:
https://atiyeonline.ir/post/80062

خواسته‌ها و ناخواسته‌های زنان در برکشیدن پزشکی نوین: تحلیل گفتمان انتقادی نشریات شکوفه، دانش و عالم نسوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندهسیمین کاظمی

پزشک، دکترای جامعه‌شناسی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده
زنان همواره قربانیان منفعل پزشکی‌سازی نبوده‌اند و در مواردی در فرآیند پزشکی‌سازی از پایین نقش داشته‌اند. رجوع به شواهد تاریخی می‌تواند به فهم بهتر نحوه مواجهه زنان با پزشکی نوین و فرآیند پزشکی‌سازی بدن و زندگی زنان کمک کند. هدف این مطالعه واکاوی نحوه مواجهه کنشگران زن در عرصه مطبوعات ایران در اواخر دوره قاجار با پزشکی نوین است.

در این مطالعه کیفی از تحلیل مضمون برای شناسایی الگوهای معنایی و مضامین محوری متون و از تحلیل گفتمان انتقادی برای تفسیر این مضامین در پیوند با فرآیندهای تولید معنا، مناسبات قدرت و زمینه تاریخی-اجتماعی استفاده شد. از میان نشریات زنان اواخر دوره قاجار، سه نشریه دانش، شکوفه و عالم نسوان که بیش از سایرین به موضوع پزشکی و سلامت پرداخته بودند، به‌طور هدفمند انتخاب شدند. ابتدا تحلیل مضمون بر اساس رویکرد شش‌مرحله‌ای براون و کلارک انجام گرفت و سپس برای تحلیل لایه‌های عمیق‌تر معنایی و ایدئولوژیک، الگوی سه‌بعدی تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف به کار بسته شد.

هفت مضمون اصلی شناسایی شد: ۱. طرد معرفت سنتی، ۲. ضرورت حفظ‌الصحه و استقرار پزشکی مدرن، 3. برساخت مرجعیت و اقتدار پزشکان، 4. گفتمان مدرنیته، تمدن و دیگریِ مدرن، 5. جامعه سلسله‌مراتبی و انضباط اجتماعی به‌مثابه ابزار استقرار پزشکی مدرن، 6. پزشکی‌سازی بدن زنانه و زیست اجتماعی زنان، 7. بازتولید نقش‌های جنسیتی در گفتمان حفظ‌الصحه. تحلیل گفتمان انتقادی نشان داد نشریات زنان از طریق طرد زبانیِ طب سنتی، اقتداربخشی به پزشکان و هنجارسازی بهداشتی در زیست روزمره، پزشکی مدرن را وارد حوزه خصوصی کردند. این کنش گفتمانی با وجود کارکرد رهایی‌بخش و احیای عاملیت زنان در تقابل با سلطه مردسالارانه و همسویی با گفتمان تجدد، در فرآیندی ناخواسته با بازتولید نقش‌های جنسیتی، بدن زن را به کانون انضباط، نظارت و هژمونی زیست­‌پزشکی نوین تبدیل نمود.

پزشکی‌سازی در اواخر قاجار صرفاً پروژه‌ای تحمیلی و انضباطی از بالا نبوده، بلکه در قالب «پزشکی‌سازی از پایین» و به‌مثابه راهبردی فعالانه از سوی زنان برای بازتعریف عاملیت و حق بر سلامت خود به کار گرفته شده است؛ هرچند پیامدهای ناخواسته‌ای چون تثبیت سلطه زیست‌پزشکی بر بدن و زندگی زنان را به همراه داشته است.

لینک متن مقاله

http://www.jss-isa.ir/article_742900.html

#نشست
▪️تجربه زیسته زنان دارای معلولیت در مشاغل غیررسمی

▫️شیرین احمدنیا
▫️سیمین کاظمی
▫️کامران عاروان
▫️حوریه شجاعی


🔹چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۴ تا ۱۶

🔹پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
تهران، خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان ولیعصر، خیابان دمشق، پ ۹
@drsiminkazemi

کار زنان دارای معلولیت در تقاطع ایسم ها: ایبلیسم، سکسیسم، پست فوردیسم و نئولیبرالیسم

▪️سیمین کاظمی
@drsiminkazemi
نشست تجربه زیسته زنان دارای معلولیت در مشاغل غیررسمی
۲۹ مهر ۱۴۰۵
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

#نشست
زنان در بازار باروری و فرزندآوری

▪️سیمین کاظمی
▪️فاطمه موسوی ویایه
▪️حمیده دباغی
▪️زهره سعیدی

🗓شنبه 9 آبان 1405 از ساعت 14 تا 16

📍محل نشست: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات واقع در: تهران، خیابان ولیعصر ، نرسیده به میدان ولیعصر، خیابان دمشق، شماره ۹

پخش آنلاین:
https://www.skyroom.online/ch/ricac/national-projects

زن کشی، سکوت و خشونت نهادی
▪️سیمین کاظمی/ گفتگو با ایلنا
@drsiminkazemi
🔸سکوت درباره زن کشی مصداق خشونت نهادی علیه زنان است. واقعیت این است که قوانینی که در حال حاضر برای تنظیم روابط اجتماعی و خانواده و حقوق افراد و محافظت از شهروندان وجود دارد، نه تنها کارکرد ندارند که بعضاً آسیب زننده هم هستند.

🔸وقتی سیاست گذار و قانون گذار خود را به ندیدن و نشنیدن زده اند و به مساله خشونت علیه زنان توجه نمی کنند این سکوت به خشونت علیه زنان دامن می زند. تلطیف و تقلیل خشونت و قتل زنان به اختلافات خانوادگی، و صورت بندی این مساله به عنوان یک موضوع شخصی بهانه ای شده که خشونت بی اهمیت تلقی شود و مراجع و نهادهای مسوول از جمله قوه مقننه ضرورتی برای مداخله و حمایت از زنان احساس نکنند.

🔸این شیوه مواجهه، زنان را به شدت در برابر خشونت آسیب پذیر کرده است. هر از چند روز ما اشکال شدیدی  و بی رحمانه تری از تروریسم مردسالارانه علیه زنان را در رسانه ها می بینیم اما به عنوان یک پرونده عادی در حوزه عمومی بایگانی می شوند. هیچ یک از مسوولان، حتی مسوولان زن واکنشی به این اخبار نشان نمی دهند و با قتل و خشونت علیه زنان به عنوان یک مساله عادی و گریزناپذیر برخورد می کند. مردی سر زنش را گوش تا گوش می برد و در شهر می چرخاند، آن یکی دخترش را در انظار عموم در جوب کنار خیابان می کشد، یکی دیگر خواهرش را مثله می کند و هر روز  از صورتهای خشن تری از خشونت پرده برداری می شود، اما حاکمیت همچنان به این پرونده ها مهر اختلافات خانوادگی می زند.

🔸خشونت یک مساله اجتماعی است و حدااقل کاری که حکومت در دفاع از زنان می تواند انجام دهد تصویب قوانین بازدارنده است. اما از این کار به دلایل مختلف امتناع می کند. قوانین فعلی نه تنها برای محافظت از زنان بازدارنده نیستند و نقش محافظتی ندارند بلکه حتی با مکانیسم های مختلف خشونت را تسهیل می کنند. و خانه را به خطرناک ترین و ناامن ترین مکان برای زنان تبدیل کرده اند. اما قانونگذاران حاضر یا قادر به دیدن این واقعیت نیستند و حمایت از جان و سلامت زنان را به نام حفظ خانواده کنار گذاشته اند‌. چهارده سال است که یک لایحه را با جرح و تعدیل های مختلف و متعدد تقریبا بی اثر کرده اند و همچنان می چرخانند در حالیکه در همین مدت زنان بسیاری در پی پناهی قانونی به قتل رسیده اند و دچار صدمات جسمی و روانی شده اند.

🔸مواجهه فعلی با مساله خشونت علیه زنان به گونه ای است که گویا زنان شهروند این کشور نیستند و فاقد حقوق انسانی هستند. نمایندگانی که با حبس مردان به خاطر مهریه، آن را یک آسیب اجتماعی قلمداد می کند و فورا دست به کار تصویب قانون می شوند ، خون ریخته شده زنان قربانی خشونت را نمی بینند و به آن واکنشی نشان نمی دهند. این سکوت در برابر خشونت علیه زنان نشان می دهد هنوز در چشم بسیاری از قانون گذاران و مسوولان زنان به مثابه انسان و ذوات دارای حقوق انسانی دیده نمی شوند و قتل های پی در پی زنان حتی انگیزه ای برای تصویب یک قانون حمایتی و پیشگیرانه ایجاد نمی کند.

🔸با سکوت و نادیده گرفتن خشونت علیه زنان و مصونیت قضایی مردسالارانه برای عاملان و مرتکبان قتل و خشونت، دور از انتظار نیست که در آینده میزان خشونت افزایش یابد و شاهد اشکال تکان دهنده تری از قتل و آسیب های جسمی زنان  باشیم.

🔹لینک گفتگو:
https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1857197

زتان در بازار باروری و فرزندآوری

🎤 سیمین کاظمی
@drsiminkazemi

♦️ آیا فرایند تکه تکه شده مادری به میانجی پزشکی --از اهدای تخمک تا رحم جایگزین-- چنانکه مدافعانش می گویند یک معامله دو سر بُرد و دو سر منفعت است که با انتخاب زنان و رضایت خودشان انجام می شود؟ مفهوم رضایت در اهدای تخمک و رحم جایگزین تا حد اصالت و اعتبار دارد؟ چنین دیدگاهی کدام ساختارهای تاثیر گذار را پنهان می کند؟ نقش ساختار اقتصادی سیاسی و نهاد پزشکی چیست؟

▪️پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
۹ آبان ۱۴۰۵

چهره واقعی جامعه در بیمارستان دیده می شود

✍سیمین کاظمی
@drsiminkazemi

▪️پدیده های اجتماعی پیش از آنکه به رویت حاکمان و متخصصان مسائل اجتماعی درآیند در بیمارستان روی نشان می دهند. بیمارستان جایی است که جامعه چهره واقعی خود را آشکار می کند، آنهم به علت آنکه به طور قراردادی یک مکان بی طرف است و محل اعتماد عمومی. در بیمارستان راز و رمزی میان بیمار و پزشک نمی ماند و پرده هایی که در جامعه بر واقعیت ها افتاده در بیمارستان فرو می افتد. از این جمله است پدیده مادران مجرد، خشونت خانگی، کودک آزاری، زنای محارم، تجاوز، سقط جنین، مسمومیت با الکل، اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان، خودکشی، بیماریهای منتقله از راه جنسی، فقر، بی خانمانی و.... .

▪️بیمارستان اولین نقطه تماس با قربانیان و آسیب دیدگان مسائل و آسیب های اجتماعی است و پزشکان اولین مطلعین از این واقعیت ها هستند.  اما نحوه مواجهه پزشکان با مسایل و آسیب های اجتماعی به طور رسمی سکوت و تمرکز بر بدن و بیماری است. در واقع آموزش و پروتکلی سازمانی برای چگونگی مواجهه پزشکان با مسائل و آسیب های اچتماعی طراحی نشده است. بنابراین پزشکان به درمان مشکلات جسمی اکتفا می کنند.

▪️ اما واقعیت این است که این سکوت مربوط به فضای رسمی است و در فضای غیررسمی همه پزشکان سکوت نمی کنند. با  در دسترس قرار گرفتن شبکه های اجتماعی بیان تجربیات، واکنش ها و دیدگاههای پزشکان مانند بسیاری از مشاغل و حرف دیگر امکان پذیر شده است و از قضا طرفداران قابل توجهی هم دارند.

▪️اخیراً یک نفر پزشک متخصص زنان پدیده ای را با مخاطبانش در شبکه های اجتماعی در میان گذاشته است و نظر آنها را پرسیده است. او در ویدیو با لحنی بی طرف و بدون تحسین یا تقبیح، از مواجهه اش با زنانی می گوید که به طور آگاهانه تصمیم گرفته اند بارداری شان را بدون ازدواج و داشتن شوهر ادامه دهند.

▪️ پدیده مادران مجرد که این پزشک از آن خبر می دهد اگر ابعاد گسترده تری داشته باشد،  در ایران پدیده ای جدید و غیرمنتظره است چون با ارزش ها، هنجارها و قوانین موجود مغایرت دارد. مسیر فرزندآوری فقط از راه ازدواج تعیین شده و فرزندان خارج از ازدواج از بسیاری از حقوق محرومند. علاوه بر این داغ ننگ حرامزادگی و نامشروع بودن چنان عمیق است که طرد اجتماعی سرنوشت محتوم زن و فرزندش خواهد بود.  از این روست که از دیرباز به ندرت کسی حاضر شده فرزندی خارج از ازدواج داشته باشد. تاکنون  سرنوشت فرزندان خارج از ازدواج سقط جنین، یا سر راه گذاشته شدن یا سر به نیست کردن نوزاد بوده، و در مواردی هم با ازدواج بعدی مادر به فرزند مشروعیت داده شده است.

▪️از زاویه دید جامعه شناسی تمایل  زنان به حفظ فرزند خارج از رابطه ازدواج علاوه بر نوعی عصیان زنانه، می تواند به ناکامی ساختارهای کلان  در کنترل زیست جنسی جامعه و نظارت بر بدن زنان تلقی شود. اما جامعه شناسی در ایران در تاریک ترین زاویه است و درباره این مساله هم به جای سپردن موضوع به مراجع ذیربط مانند وزارت بهداشت و ثبت احوال که ابتدا اعتبار چنین ادعایی را بررسی کنند، و بعد با متخصصان علوم اجتماعی و حقوق و دیگر کارشناسان مرتبط هم اندیشی کنند، برخورد قضایی با پزشکی که تجربه اش را بازگو کرده در اولویت قرار  گرفته است.

▪️باید توجه داشت پدیده های اجتماعی نوظهور  واقعیت هایی هستند که امکان پنهان کردن شان برای مدت طولانی وجود ندارد و افشاشدن شان گریزناپذیر است. نظام حکمرانی باید ظرفیت پذیرش چنین واقعیت هایی را توسعه دهد و به جای جرم انگاری و برخورد قهری به متخصصان و نمایندگان جامعه گوش بسپارد تا بتواند مواجهه ای منطقی و سالم با مسائل نوظهور  داشته باشد و جامعه کمترین آسیب را ببیند.

▪️ پدیده مادران مجرد اگر واقعاً آمار قابل توجهی داشته باشد از این حیث جای نگرانی دارد که بر اساس تجربه کشورهای دیگر،  این گروه (مادر و فرزند) با مشکلات و تبعیض های مختلف روبه رو هستند و نیازمند حمایت و توجه اند. سکوت، نادیده گرفتن، محرومیت و طرد کمکی به حل هیچ مساله اجتماعی نمی کند و تنها نتیجه اش پیچیده تر شدن مشکل و تداوم و گسترش آن خواهد بود.