👈آیا این نخستین بار است که بودجه به صورت علنی منتشر می‌شود؟

حسن روحانی، ۱۹ آذرماه لایحه بودجه سال ۱۳۹۷ را تقدیم مجلس کرد. متن لایحه و پیوست‌های آن همزمان در خبرگزاری‌های رسمی منتشر شد و اطلاعات مندرج در لایحه به سرعت به سرخط اخبار در میان رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد. حجم اظهار نظرها و انتقادها از بودجه پیشنهادی دولت، بیش از گذشته بود. این بار نه‌تنها رسانه‌های عمومی و حرفه‌ای که رسانه‌های غیررسمی عمومی هم در شبکه‌های اجتماعی-به خصوص کانال‌های تلگرامی- هم درباره بودجه مطالبی منتشر می‌کردند.

درست سه هفته بعد از انتشار لایحه بودجه ۹۷ و واکنش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به آن، اعتراض‌های سراسری از هشتم دی ماه در شهرهای مختلف ایران آغاز شد. این همزمانی نسبی باعث شد برخی تحلیل‌گران از نقش بودجه در وقایع اخیر سخن بگویند #تظاهرات_سراسری را نتیجه‌ی شفافیت بی‌سابقه دولت روحانی در علنی کردن لایحه بودجه بدانند.
بعضا مدعی شدند: «این اولین بار پس از انقلاب بهمن است که ارقام بودجه با ذکر جزئیات منتشر می‌شود و به روشنی مردم را در جریان حیف و میل‌های چپاولگرانه از ثروت عمومی قرار می دهد.»

بررسی‌های ما نشان می‌دهد، آنچه امروز از بودجه ۱۳۹۷ مورد توجه قرار گرفته در سال‌های گذشته نیز منتشر ‌می‌شده و در دسترس عمومی قرار می‌گرفته است. شاید افزایش فعالیت عمومی ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی و توسعه فعالیت رسانه‌های عمومی غیررسمی باعث شده تا اخبار و مطالب مربوط به بودجه بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد. مسلم است این جلب توجه عمومی دلایل دیگری دارد و چندان مرتبط با تغییر متن یا ساختار لایحه بودجه ندارد.

از سوی دیگر، آنچه این روزها به عنوان شفافیت بودجه مطرح است، بیش از آنکه ناظر به جزییات مطرح شده در لایحه بودجه باشد، مربوط به عملکرد آینده دولت است و تحقق آن وابسته به توانایی دولت دوازدهم در اجرای سازوکار عملکردی بودجه خواهد بود. در آینده مشخص خواهد شد چقدر انتقال برخی ردیف‌های متفرقه به ردیف‌های قابل پیگیری و همین‌طور انتشار گزارش‌های عملکرد نهادهای اجرایی، منجر به شفافیت بودجه خواهد شد، اما آنچه اکنون مشخص است این شفافیت ربطی به جزییات منتشر شده در لایحه بودجه ندارد.

بنابراین فکت‌نامه آنچه را که این روزها در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی درباره شفافیت بی‌سابقه لایحه بودجه ۹۶ مطرح شده «نادرست» می‌داند.

درستی‌سنجی کامل را به همراه تصاویر اسناد، لینک‌ها و داده‌های مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-01-04-budget.html

✅ @FactNameh

پاسخ به برخی سوالات درباره گزارش شفافیت بودجه: https://t.me/factnameh/108
به طور مشخص سوال این است که آیا لایحه بودجه ۹۷ برای اولین بار به این شکل (یعنی با ذکر رقم دقیق اعتبارات پیش‌بینی شده دستگاه‌ها و نهادهای مختلف) منتشر شده یا نه؟
1️⃣سابقه انتشار آنلاین پیوست‌های بودجه به آذر ۹۲ برمی‌گردد. وقتی دولت روحانی لایحه بودجه ۹۳ را به مجلس تحویل داد. بودجه در ایران هیچ وقت محرمانه نبوده و پیش از ۹۳ نیز رسانه‌های پیگیر امکان دسترسی داشته‌اند، اما جزییات تا زمان تصویب و انتشار قانون در دسترس عموم نبوده.
2️⃣ اغلب جزییات خبرساز بودجه ۹۷، بیش از ۴ سال است که در دسترس رسانه‌ها و عموم مردم قرار دارد.
3️⃣ در سال‌های گذشته نیز، مقایسه‌ بودجه نهادها، موضوع گزارش‌ رسانه‌ها بوده. اما امسال حجم اخبار و گزارش‌های بودجه‌ای در رسانه‌های رسمی و غیررسمی و شبکه‌های اجتماعی به طور چشمگیری افزایش یافته. چرا؟ پاسخ به این سوال خود موضوع یک گزارش تحلیلی مستقل است.
4️⃣بودجه ۹۷ تغییراتی دارد که می‌توان آن را گام‌هایی در جهت شفافیت دانست، اما ربطی به شکل و نحوه انتشار آن ندارد. ویژگی بودجه امسال یکی انتقال برخی ردیف‌ها و دیگری تخصیص عملکردی بودجه بعضی دستگاه‌ها است. اثر این شفافیت در آینده و موقع حسابرسی و انتشار گزارش‌های سه ماهه مشخص می‌شود

تصاویر و اطلاعات بیشتر👈 https://goo.gl/kWxMDE

✅ @FactNameh

👈 آیا علی عبده در مرگ غلامرضا تختی نقش داشته است؟

یکی از کابران فکت‌نامه با ارسال تصویری از یک بریده روزنامه از ما خواسته تا صحت داستان نقش داشتن علی عبده مالک سابق پرسپولیس در قتل غلامرضا تختی را بررسی کنیم.

بریده روزنامه صحت دارد، اما به چند دلیل ادعای مطرح شده درباره ارتباط قتل غلامرضا تختی توسط علی عبده، نمی‌تواند درست باشد.

اول، داستان درگذشت غلامرضا تختی داستان پیچیده‌ای است. شواهدی هست که نشان می‌دهند تختی به دست خود به زندگی‌اش پایان داده، اما بسیاری باور دارند که تختی به قتل رسیده، اما تاکنون سند قابل ملاحظه‌ای در این باره منتشر نشده است.

دوم، به جز این خبر، تا کنون در هیچ منبع معتبری به ارتباط درگذشت تختی با علی عبده اشاره‌ نشده‌ است.

سوم، منبع خبر ادعای بدون سند یک سازمان سیاسی نزدیک به جزب جمهوری اسلامی است که وعده انتشار اسناد ادعای خود را داده، اما به رغم آنکه فرصت و امکان انتشار سند را داشته، تا الان این کار را نکرده‌اند.

چهارم، این مطلب در یک باکس خبری در روزنامه اطلاعات به نقل از تماس تلفنی به چاپ رسیده است. قاعدتا در صورتی که این خبر در صورت اعتبار، می‌توانست تیتر یک روزنامه‌های پرتیراژ آن زمان باشد که این گونه نبوده است.

با این اوصاف نشانه‌ها حاکی از آنند که مالک سابق باشگاه پرسپولیس نقشی در مرگ تختی نداشته است و چنین ادعایی بی‌اساس و نادرست است.

درستی‌سنجی کامل به همراه تصاویر اسناد، لینک‌ها و داده‌های مرتبط را در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-01-09-takhti.html
✅ @FactNameh

👈 در شرایط مشابه آنچه در #اعتراضات_سراسری دیدیم، نیافتادن در دام ویدیوها و تصاویر جعلی کار دشواری است. این مقاله راهکار‌هایی برای تمیز دادن عکس‌ها و فیلم‌های واقعی از جعلی در شبکه‌های اجتماعی ارايه می‌کند.

http://telegra.ph/Verify-photo-video-social-media-01-12
✅ @FactNameh

🔷ماجرای ” مخترع نابغه ۱۰ ساله” و اهمیت درستی‌سنجی برای رسانه‌ها و منابع رسمی

داستان و نام حسین عطایی سنگرودی این روزها، سر زبان‌ها افتاده است. او کودک ۱۰ ساله‌ای (متولد ۱۳۸۶) است که با حضور در یک برنامه تلویزیونی مدعی شده، توانایی‌های خارق‌العاده در زمینه طراحی خودرو دارد. از شرکت‌های معتبر خودروساز جهانی مانند تسلا و ولوو پیشنهاد کار گرفته و از یک کالج کانادایی (بدون ذکر نام کالج) برایش دعوتنامه فرستاده شده است...

قاعدتا نخستین کار هر رسانه یا مرجع رسمی در مواجهه با هر ادعای غیرعادی، باید درخواست مدارک مستند و تحقیق برای اطمینان از صحت آن ادعاها باشد. مورد حسین عطایی، یک مورد ویژه و خاص و غیر از عادت معمول کودکانی در سن و سال او بود که باور کردن آن بدون مدرک مستند، برای یک تیم رسانه‌ای غیرقابل قبول است.

کارشناسان احتمالی برنامه «خانه خورشید»، نه تنها در برنامه‌شان مدرکی ارائه ندادند، بلکه شواهد نشان می‌دهد که بدون تحقیق کافی، برنامه را روی آنتن سراسری صدا و سیما پخش کرده‌اند.

حتی به اعتبار سابقه اخباری نظیر تقدیر رییس سازمان برنامه و بودجه نیز، باز هم اطمینان از صحت ادعاهای مطرح شده کار سختی نبود. یک مصاحبه کوتاه و دوستانه با عطایی (یا پدرش، که ظاهرا نقشی مشابه مدیر برنامه را برای پسرش بازی می‌کند) از سوی تهیه‌کنندگان پیش از جلوی دوربین بردن او، می‌توانست صحت ادعاهای او را روشن کند. تهیه‌کنندگان برنامه باید می‌پرسیدند نام کالج کانادایی که برای حسین دعوت‌نامه فرستاده چیست یا در کدام دانشگاه طراحی صنعتی تدریس می‌کند (به دنبالش استعلام از کالج و دانشگاه). اگر حسین در آزمون نرم افزا تخصصی اول شده، کارنامه‌اش کجا است؟ آیا نمی‌شد نمونه‌هایی از کار‌های طراحی صنعتی حسین را درخواست کرد تا دستکم در طول مصاحبه با او به بینندگان نشان داده شود؟
پیدا کردن جواب این سوال‌ها سخت نیست، کمااینکه به فاصله کوتاهی بعد از دیده شدن برنامه، بسیاری از این ادعاها از سوی افراد عادی بررسی شد و به سرعت مشخص شد که هیچ پیشنهاد کاری از شرکت‌های خودروسازی بین‌المللی در کار نیست.

با این همه چه رسانه‌ و چه منابع رسمی، رفتاری غیرمسئولانه با چنین پدیده‌ای دارند. ادعاهایی که رد آن با یک جست‌وجوی سردستی ممکن بود، تبدیل به یک گزارش غیرواقعی می‌شود که هم رسانه‌ را بی‌اعتبار می‌کند، هم اعتبار نهادهای علمی و هم سیاسی را زیر سوال می‌برد و مهمتر از همه کودک ۱۰ ساله را در جایگاه دروغ‌گویی در فضای عمومی می‌نشاند.

درستی‌سنجی کامل به همراه تصاویر اسناد، لینک‌ها و داده‌های مرتبط را در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/articles/2018-01-16-media-factchecking.html

✅ @FactNameh

🔷پاسخ به سوالات متداول درباره وضعیت اقتصاد ایران

این روزها همزمان با اعتراض‌های سراسری در ایران، صحبت‌های زیادی درباره وضعیت اقتصادی کشوز مطرح می‌شود.
اما باید دید وضعیت اقتصادی ایران، از نظر آمار و شاخص‌های اشتغال و بیکاری، گرانی و کاهش قدرت خرید مردم و همین طور شکاف اقتصادی میان دهک‌های جامعه چگونه است.
ما در این بخش تلاش می‌کنیم تا به طور کوتاه و بر اساس آمارهای رسمی و معتبر، برای برخی از سوال‌های متداول در این روزها، پاسخ‌هایی کوتاه بدهیم؛ پاسخ‌هایی که تصویری تا حدودی دقیق از وضعیت اقتصاد ایران ارائه می‌کند.

❓آیا بیکاری در ایران بیشتر شده است؟

👈پاسخ این سوال مثبت است. طبق آمار رسمی تعداد بیکاران ایران طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ از ۲,۴۸۸,۳۷۳ به ۳,۲۰۳,۳۹۹ رسیده است. به عبارتی طی ۴ سال بیش از ۷۱۵ هزار نفر به جمعیت کسانی اضافه شده که مطلقا بیکار بوده‌اند. یعنی دنبال کار می‌گشته‌اند، اما حتی موفق نشده‌اند یک ساعت در هفته کار پیدا کنند.

از این فراتر آمار کسانی را که به طور ناقص* شاغل محسوب می‌شوند به جمعیت بیکار اضافه کنیم، می‌توانیم تصویر دقیق‌تری از بحران بیکاری در ایران داشته باشیم. در واقع تعداد بیکاران ایران در سال ۱۳۹۵، ۵,۵۳۸,۸۷۷ نفر بوده است. این آمار چهار سال پیش‌تر ۴,۳۹۷,۵۴۲ بوده است.

به عبارتی از میان بیش از ۲۵ میلیون نفر جمعیت فعال ایران در سال ۱۳۹۵، بیش از ۵ میلیون نفر بیکار بوده‌اند. از هر ۵ نفر یکی.

* طبق تعریف مرکز آمار ایران، «افراد دارای اشتغال ناقص زمانی، شامل تمام شاغلانی است که در هفته مرجع، حاضر در سر کار یا غایب موقت از محل کار بوده، به دلایل اقتصادی نظیر رکود کاری، پیدا نکردن ساعت کار بیشتر، قرار داشتن در فصل غیرکاری و… کمتر از ۴۴ ساعت کار کرده و خواهان و آماده برای انجام کار اضافی در هفته مرجع بوده‌اند».

https://factnameh.com/articles/2018-01-13-economy-iran-faq.html

🔷پاسخ به سوالات متداول درباره وضعیت اقتصاد ایران

❓دلیل بیکاری چیست؟

👈طبق آمارهای رسمی کارنامه اشتغال‌زایی دولت حسن روحانی در دوره اول چندان بد نیست. (متوسط سالانه ۲۰۳ هزار شغل کامل و ۱۰۶ هزار شغل ناقص بین سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶)، اما به پای آمار افزایش جمعیت جویای کار نمی‌رسد.

تحلیل این آمار نشان می‌دهد که در سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵، حدود ۲ میلیون نفر به جمعیت فعال* کشور اضافه شده، در حالی که تعداد افراد شاغل یک میلیون و ۲۸۳ هزار نفر افرایش پیدا کرده است که از میان آنها فقط ۹۹۱ هزار نفر شغل کامل تمام‌وقت پیدا کرده‌اند. چیزی کمتر از نصف آمار افزایش جمعیت فعال.

به عبارتی به ازای هر ۱۰ نفر ایرانی که در این ۲ سال به جمعیت فعال آماده به کار کشور اضافه شده‌اند، فقط ۵ نفر موفق شدند شغل کامل پیدا کنند.

این آمار نشان می‌دهد، اگر اوضاع بر همین منوال پیش رود، و شتاب افزایش جمعیت فعال بیش از شتاب اشتغال‌زایی باشد، هر سال به جمعیت بیکار افزوده می‌شود.

یعنی اگر فرض کنیم در سال‌های آینده جمعیت فعال با همین شیب هم افزایش پیدا کند و دولت هم بتواند فقط برای نیمی از آنها اشتغال ایجاد کند، آن وقت باید منتظر افزایش ۲ میلیون نفری آمار بیکاران واقعی (فاقد شغل کامل) در ایران باشیم. در این صورت حتی اگر آمار اشتغال ناقص را کم کنیم، باز افزایش یک میلیون و ۵۰۰ نفری جمعیت بیکاران، تا سال ۱۴۰۰ گریزناپذیر خواهد بود.

* طبق تعریف مرکز آمار ایران، جمعیت فعال اقتصادی «تمام افراد ۱۰ ساله و بیشتر (حداقل سن تعیین شده) که در هفته تقویمی قبل از هفته آمارگیری (هفته مرجع) طبق تعریف کار، در تولید کالا و خدمات مشارکت داشته (شاغل) یا از قابلیت مشارکت برخوردار بوده‌اند (بیکار)» است.

مقاله کامل را به همراه جدول و نمودار در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/articles/2018-01-13-economy-iran-faq.html

✅ @FactNameh

🔹درستی‌سنجی ادعای روحانی درباره پایان کار موسسات مالی غیرمجاز

حسن روحانی در تازه‌ترین گفت‌وگوی تلویزیونی خود با شبکه یک سیما گفته است:‌ «اکنون این مساله [موسسات مالی غیرمجاز] تمام شده و ما موسسه اعتباری غیرمجاز نداریم. من به بانک مرکزی دستور داده‌ام مجوز هیچ بانک خصوصی جدید را صادر نکند و مجوزی هم صادر نشده است زیرا همین مجوزهای بی‌حساب برای ما مشکل ایجاد می‌کند.» او این ادعا را در پاسخ به سوالی درباره اقدامات دولت در مهار بحران موسسات مالی، مطرح کرده و مدعی شده: دولت او با صرف بیش از ۱۱ هزار میلیارد تومان از منابع بانک مرکزی، مشکل ۹۸ درصد سپرده‌گذاران را حل کرده است.

در جست‌وجو در میان اخبار و اطلاعیه‌های بانک مرکزی دریافتیم طی دو ماه گذشته، دستکم دو اطلاعیه و یک توضیح رسمی درباره موسسات غیرمجاز منتشر شده که در آن بانک مرکزی، در خصوص فعالیت دو موسسه غیرمجاز در سطح کل کشور هشدار داده‌ است.

👈اطلاعیه اول پنجم آذر ۹۶ منتشر شده و در آن آمده:
«بر اساس اخبار واصله مبنی بر فعالیت غیرمجاز تشکیلاتی موسوم به “موسسه قرض‌الحسنه خاتم‌الانبیاء” در برخی مناطق کشور و انتشار غیرقانونی اوراق گواهی سپرده سرمایه‌گذاری توسط موسسه مذکور، به اطلاع هموطنان گرامی می‌رساند موسسه قرض‌الحسنه خاتم‌الانبیاء فاقد هرگونه مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بوده و فعالیت تمام واحدهای آن تحت هر عنوانی غیرقانونی است».

سه روز بعد در توضیح تکمیلی گفته شده اسم کامل این موسسه «موسسه قرض‌الحسنه خاتم‌الانبیاء قائم‌شهر» است که در سطح کشور فعالیت می‌کند.

👈یک ماه بعد در چهارم دی ۱۳۹۶ اطلاعیه بانک مرکزی درباره یک شرکت سرمایه‌گذاری دیگر منتشر شد. بانک مرکزی ایران هشدار داده بود:
«شرکت سرمایه “پیشرو دومان توکان” که با وعده پرداخت سود نامتعارف به جذب سپرده از عموم مردم اقدام کرده است، مجوزی از بانک مرکزی ندارد».

اطلاعات ثبت شرکت «پیشرو دومان توکان» نشان می‌دهد این شرکت در تاریخ ۲۳ تیر ۱۳۹۴ ثبت شده است. طبق بررسی‌های ما، این شرکت یکی از شرکت‌های اصلی مجموعه سرمایه‌گذاری دومان است که در حوزه‌های مختلفی از جمله رستوران‌داری، هتل‌داری و مطبوعات فعالیت می‌کند. روزنامه‌های آسمان آبی و وقایع اتفاقیه و ماهنامه‌های اکسیر و آینده روشن نشریاتی هستند که توسط گروه سرمایه‌گذاری دومان منتشر می‌شوند.

بانک مرکزی در اطلاعیه‌های خود از شهروندان ایرانی خواسته قبل از سپرده گذاری در بانک‌ها و موسسات اعتباری، از قانونی بودن آنها اطمینان حاصل کنند.

طبق فهرست بانک مرکزی،در حال حاضر ۴۲ بانک و موسسه اعتباری و ۴۸ صندوق قرض‌الحسنه قانونی در ایران مجوز فعالیت دارند.

✅هشدارهای دولت اگرچه می‌تواند از سوی دولت به عنوان نشانه‌ای از واکنش فعالانه بانک مرکزی نسبت به فعالیت موسسات غیرمجاز مطرح شود، اما در عین حال نشان می‌دهد، هنوز در نقاط مختلف کشور موسسات غیرمجاز مشغول ترغیب مردم برای سرمایه‌گذاری‌اند. به تعبیری دیگر با تنها در نظر گرفتن یک سابقه دو ماهه حداقل دو مورد مثال نقض ادعای رییس‌جمهوری ایران دیده می‌شود که نشان می‌دهد کار موسسات غیرمجاز تمام نشده و هنوز موسساتی وجود دارند، که بدون داشتن مجوز از بانک مرکزی، مردم را دعوت به سرمایه‌گذاری می‌کنند.

👇متن کامل را به همراه منابع در سایت روحانی‌سنج ببینید
https://rouhanimeter.com/2018/01/rouhani-banks/

@RouhaniMeter

#ویدیو: آیا بیکاری در #ایران بیشتر شده است؟

از میان بیش از ۲۵ میلیون نفر جمعیت فعال ایران در سال ۱۳۹۵، بیش از ۵ میلیون نفر بیکار بوده‌اند. از هر ۵ نفر یکی.
✅ @FactNameh

✅درستی‌سنجی

حسن روحانی در گفت‌و‌گوی تلویزیونی خود گفت: «در سال ۹۶ تا پایان سال، حدود ۹۰ میلیارد دلار ما از نفت و غیرنفت درآمد خواهیم داشت. الان صادرات غیرنفتی ما بالای ۳۰ میلیارد دلار است و نفت ما هم بالای این رقم است. بنابراین تا پایان سال چیزی حدود ۹۰ میلیارد دلار مجموع درآمد کشور خواهد بود».
او این اعداد را در پاسخ به سوال مصاحبه‌کننده رضا رشید‌پور درباره بحران ارزی مطرح کرد و گفت دولت نیازی به دستکاری قیمت ارز ندارد، چرا که «ما خوشبختانه درآمد ارزی‌مان خیلی بیشتر از مخارج ارزی‌مان است»

مقایسه و محاسبه‌ آمارهای رسمی نشان می‌دهند، بر خلاف گفته رییس‌جمهور میزان هزینه‌های ارزی کشور در سال ۹۶، بیشتر از درآمدهای ارزی است.

👈آمار صادرات نفت خام نشان می‌دهند مجموع درآمدهای نفتی ایران در سال ۱۳۹۶، حدود ۴۷ میلیارد دلار خواهد بود که حداقل ۱۲ میلیارد دلارِ آن طبق قانون بودجه در صندوق توسعه ملی ذخیره شده است. از سوی دیگر ارزش صادرات غیرنفتی سال ۹۶ نیز هم چیزی در حدود ۳۵ میلیارد دلار خواهد بود.

در واقع می‌توان گفت کل درآمد ارزی کشور از طریق نفت و صادرات کالا، بیش از ۸۲ میلیارد دلار نخواهد بود، در حالی که رییس‌جمهور مدعی شده بود درآمد ارزی کشور حاصل از صادرات نفت و کالا، تا پایان سال حدود ۹۰ میلیارد دلار است.

از سوی دیگر، آمار نشان می‌دهد مجموع واردات قانونی و قاچاق کالا حدود ۶۲ میلیارد دلار ارز از کشور خارج می‌کند. در بودجه سال ۹۶ پیش‌بینی شده ۳۴میلیارد دلار در بودجه عمومی مصرف شود. که طبق محاسبات ۲۱ میلیارد دلار آن محقق می‌شود.

با این حساب و با در نظر گرفتن هزینه ۲۱ میلیارد دلار در بودجه عمومی، می‌توان گفت مخارج ارزی ایران در سال ۹۶ حتما بیش از ۸۸ میلیارد دلار خواهد بود.

❌با این حساب مشخص است، نه‌تنها اعداد و ارقام ذکر شده در خصوص درآمدها و هزینه‌های ارزی کشور در سال ۹۶، دقیق نیستند، بلکه این گفته که «خوشبختانه درآمد ارزی‌مان خیلی بیشتر از مخارج ارزی‌مان است» ادعایی نادرست است.


👇متن کامل و توضیحات بیشتر را به همراه منابع در سایت روحانی‌سنج ببینید
https://rouhanimeter.com/2018/01/rouhani-interview-factcheck/
@RouhaniMeter

✅درستی‌سنجی

🔶حسن روحانی: دولت در سال ۱۳۹۶ کسری بودجه ندارد.

حسن روحانی رییس‌جمهوری ایران در نشست خبری (۱۷ بهمن ۹۶) خود با خبرنگاران داخلی و خارجی در پاسخ به سوالی درباره بحران ارزی گفت:

«[افزایش بهای ارز در بازار] نمی تواند دلایل اقتصادی داشته باشد، چون این موضوع که برخی می‌گویند خود دولت ارز را گران کرده است در صورتی صحیح است که دولت کسری بودجه داشته باشد. ما امسال کسری بودجه نداریم. ده ماه گذشته هم نشان داد که امسال شرایط از سال‌های گذشته بهتر است. سال‌های گذشته در دی و بهمن دچار مشکلاتی شده بودیم اما امسال مشکلی نداریم.»

در این میان دو نکته و ملاحظه وجود دارد که باعث می‌شود نتوان در مورد تحقق منابع ریالی بودجه به قطعیت رسید:

1️⃣ مشکلات دولت برای وصول و انتقال درآمدهای ارزی به داخل کشور است. مطرح شدن دوباره طرح جایگزینی یورو به جای دلار در معاملات ارزی نشان می‌دهد که نگرانی جدی درباره مشکلات تحریم بانکی از سوی آمریکا وجود دارد و احتمال رویارویی دولت با مشکل وصول درآمدهای ارزی، جدی است.

2️⃣ سازوکار غیرشفاف دولت برای تزریق ارز به بازار و نقد کردن آن به ریال و دو نرخی بودن ارز باعث می‌شود تا نرخ تبدیل دلارهای نفتی در بازار، در هاله‌ای از ابهام قرار داشته باشد.

به عنوان مثال نرخ رسمی دلار مطابق اعلام بانک مرکزی، در روز نشست خبری رییس‌جمهوری، حدود ۳۷۰۰ تومان بود، اما بر اساس گزارش رسانه‌های ایرانی دلار در همان روز به قیمت ۴۶۵۰ تومان در بازار خرید و فروش شده است. در واقع اگر دولت بتواند درآمد ارزی نفت را به موقع وصول کند و آن را نزدیک به قیمت بازار، تبدیل به ریال کند، مشکلی از بابت تامین منابع مالی نخواهد داشت.

شواهد موجود نشان می‌دهد با توجه به وضعیت درآمدهای نفتی، اگرچه دولت از نظر ارزی دست‌کم ۶/۵ میلیارد دلار کسری بودجه دارد، اما این لزوما منجر به کسری بودجه ریالی نخواهد شد. در حال حاضر قیمت رسمی و واقعی ارز هر دو بیش از پیش‌بینی قانون بودجه است. محاسبات ما نشان می‌دهد اگر دولت بتواند هر دلار را به جای ۳۳۰۰ تومان پیش‌بینی بودجه به قیمت ۴۰۰۰ تومان تبدیل به ریال کند، هم منابع ریالی مورد نیاز بودجه عمومی تامین خواهد کرد، هم سهم صندوق توسعه ملی به طور کامل به حساب صندوق واریز خواهد شد.

با این حال همچنان ابهام‌های زیادی وجود دارد، مانند وصول و انتقال درآمدهای ارزی به داخل کشور یا سازوکار تزریق ارز در بازار که مانع از پیش‌بینی قطعی از وضعیت کسری بودجه در سال ۹۶ می‌شود.

از سوی دیگر تناقض ادعای رییس‌جمهوری با گفته سایر مسئولان به ابهام‌ها و تردید‌ها اضافه می‌کند، چنانکه روحانی‌سنج نمی‌تواند با قطعیت درباره درستی یا نادرستی ادعای مطرح شده قضاوت داشته باشد.

با این اوصاف و تا زمان انتشار گزارش معتبر حسابرسی بودجه امسال این گفته حسن روحانی که «امسال کسری بودجه نداریم» از نظر روحانی‌سنج ادعایی غیرقابل اثبات خواهد بود.

👇متن کامل و توضیحات بیشتر را به همراه منابع در سایت روحانی‌سنج ببینید
https://rouhanimeter.com/2018/02/rouhani-2/

👈جاسوسی با مارمولک‌ها❗️

سرلشکر حسن فیروزآبادی، مشاور عالی نظامی آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری کار ایران (ایلنا) و در واکنش به دستگیری برخی فعالان محیط زیستی به اتهام جاسوسی، درباره روش‌های تازه‌‌ جاسوسی غرب برای مقابله با جمهوری اسلامی گفت.

آنچه توجه بسیاری را به ویژه در خارج از کشور جلب کرد، داستانی بود که فیروزآبادی به عنوان مثالی برای روش‌های نوین جاسوسی غربی‌ها تعریف کرد. به گفته مشاور رهبری، چند سال پیش، چند نفر به عنوان فعالیت برای کمک به فلسطین به ایران می‌آیند اما انتخاب مسیر سفرشان در داخل کشور توجه نیروهای اطلاعاتی ایران را جلب می‌کند. با وجودی که به آنها اجازه خروج داده می‌شود اما اموالشان ضبط می‌شود.
فیروزآبادی ادامه می‌دهد:
در اموالشان انواع جانوران صحرایی را خریده بودند مثل سوسمار، مارمولک و آفتاب‌پرست. سپس بررسی کردیم که این موارد به چه دردشان می‌خورد، بعد متوجه شدیم که پوست آنها امواج اتمی را جذب می‌کند و اینها جاسوس اتمی بودند که می‌خواستند با این بهانه در داخل جمهوری اسلامی از طریق پوست این جانوران صحرایی به این نتیجه برسند که ما در چه مکان‌هایی معدن اورانیوم داریم و کجا در حال کار اتمی کردن هستیم.
یکی از رسانه‌هایی که داستان مارمولک‌های اورانیوم‌یاب آقای فیروزآبادی را پوشش داده سایت علمی لایوْ سایِنس(Live Science) است که درستی این ادعا را با کمک گرفتن از دو استاد دانشگاه بررسی کرده است.

پیش از هر چیز، مقاله‌ لایوْ سایِنس به نکته اشاره می‌کند که چیزی به عنوان «امواج اتمی» وجود ندارد ولی احتمالا آنچه فیروزآبادی می‌خواسته بگوید پرتو‌های گاما هستند که کوتاه‌ترین طول موج را در طیف پرتو‌های الکترومغناطیسی دارد که از ایزوتوپ‌های رادیواکتیوی حین استخراج اورانیوم منتشر می‌شود.

اریک پیانکا، استاد جانورشناسی دانشگاه تگزاس در ایمیلی به لایوْ سایِنس، این گفته‌ی فیروزآبادی را “مهمل کامل” می‌داند.

پیانکا ادامه می‌دهد: این که گفته شود مارمولک‌ها به طریقی می‌توانند امواج «اتمی» را جذب کنند با عقل جور در نمی‌آید. به‌خاطر اینکه پوست مارمولک‌ها دقیقا از پروتینی تشکیل‌دهنده پوست انسان‌ها ساخته شده است یعنی کراتین. فلس‌های که مارمولک‌ها و سوسمار‌ها را می‌پوشاند از دو نوع پروتین کراتین A و B ساخته شده است که هیچ‌کدام قابلیت ویژه‌ای در تشخیص اورانیوم یا سایر مواد رادیواکتیو را ندارند.

نویسنده مقاله این احتمال را مطرح می‌کند که شاید مارمولک‌ها به طریقی می‌توانند رادیواکتیویته‌ای را که در معادن اورانیوم یافت می‌شود تشخیص بدهند و به سمتش کشیده شوند.

باز هم پاسخ منفی است! بری سینه‌وِرو، زیست‌شناس در دانشگاه کالیفرنیا (سانتا کروز) معتقد است این نظر که مارمولک‌ها جذب معادن اورانیوم بشوند با تمام داده‌های منطقی متضاد است. پیش از هر چیز، مارمولک‌ها خون‌سرد هستند و همیشه به دنبال نقاط گرم می‌گردند و معادن سرد اورانیوم جذابیتی برای آنان ندارد.
پژوهش‌های گذشته سینه‌ورو نشان‌ می‌دهد که مارمولک‌ها نقاط گرم را شناسایی می‌کنند و به دنبالشان می‌گردند، درست خلاف جستجو برای دنبال معدن اورانیوم.

سینه‌ورو در ایمیل خود به لایو ساینس ادامه می‌دهد: در مورد مارمولک بخصوصی که فیروز‌آبادی از آن یاد می‌کند یعنی آفتاب‌پرست‌ها باید بگویم اصولا آنها در درختان زندگی می‌کنند و در نتیجه هیچ انگیزه‌ای برای ترک سکونت‌گاه خود در شاخه‌ها برای خزیدن رو سنگ‌ها در جست‌و‌جوی معادن اورانیوم ندارند. پس این ادعا براساس آنچه ما درباره مارمولک‌ها می‌دانیم ادعای پوچی است.

با در نظر گرفتن تمام این‌‌ بررسی‌ها، گفته‌های حسن فیروزآبادی درباره استفاده غرب از مارمولک و سوسمار برای شناسایی مکان‌هایی که در آنها فعالیت هسته‌ای بوده است، چاره‌ای نداریم جز اینکه به این گفته نشان «شاخ‌دار» بدهیم.

درستی‌سنجی کامل به همراه تصاویر اسناد، لینک‌ها و داده‌های مرتبط را در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-02-16-lizard-spies-firouzabadi.html

✅@FactNameh

👈افزایش ۷۰۰۰برابری قیمت دلار؟

مصطفی کواکبیان، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، ۲۵ بهمن ماه ۱۳۹۶ گفته است: «قیمت دلار از ابتدای انقلاب تاکنون ۷۰۰۰ برابر افزایش یافته است و این در حالی است که قیمت دلار در کشورهای همسایه از جمله امارات، عربستان و کویت ثابت است». او در تذکری خطاب به حسن روحانی رییس‌جمهوری ایران گفت: «دولت به رغم تزریق روزانه ۵ میلیون دلار به بازار ارز نتوانسته جلوی افزایش قیمت را بگیرد. از ابتدای انقلاب نرخ دلار از ۷ تومان به بیش از ۴۹۰۰ تومان رسیده که این مساله نشان می‌دهد ارزش پول ملی بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است.»

برای بررسی این گفته، سراغ تاریخچه قیمت ارز رفتیم و با مراجعه به قسمت «نرخ بازار غیررسمی دلار» بانک اطلاعات بانک مرکزی، تاریخچه ۳۹ ساله متوسط سالانه قیمت ارز را استخراج کردیم.

طبق شواهد معتبر، متوسط قیمت دلار در سال ۱۳۵۷، ۱۰ تومان بوده است.

با احتساب قیمت ۴۹۰۰ تومانِ آقای کواکبیان، مشاهده می‌شود که نرخ ارز طی ۳۹ سال بعد از انقلاب نزدیک به ۵۰۰ برابر افزایش پیدا کرده است، نه ۷۰۰۰ برابر.

با این حال احتمال بروز خطا در ادعای مطرح شده کم نیست. بعید نیست نماینده مردم تهران قیمت دلار ۷ تومانی سال ۱۳۵۶ را به جای سال ۱۳۵۷ در نظر گرفته‌ و به اشتباه حاصل تقسیم ۴۹۰۰ بر ۷ را به جای ۷۰۰، ۷ هزار اعلام کرده است. برای اطمینان تلاش کردیم از خود او بپرسیم و از آنچه در رسانه‌ها نقل شده مطمئن شویم، که به سوالمان پاسخی داده نشد.

آنچه مسلم است، گفته آقای کواکبیان حتی به فرض اشتباه لفظی، باز هم نادرست است، اما ما به این بسنده نکرده و تلاش می‌کنیم با بررسی دقیق تغییرات قیمت دلار در بازار ایران، تصویری شفاف‌تر از واقعیت موجود به دست دهیم.

نوسان نرخ ارز در ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی اتفاق افتاده است. از جمله عوامل داخلی می‌توان به کاهش سود بانکی، ادامه رکود بازار مسکن که همیشه در ایران پررونق بوده و نبود بازار سرمایه‌گذاری جایگزین اشاره کرد. از جمله عوامل خارجی هم مخارج ارزی کشور بیش از نیازهای ارزی بوده، به علاوه که به گفته برخی تحلیل‌گران ایران برای انتقال درآمدهای ارزی خود به داخل کشور مشکل دارد.

با این همه شواهد و قرائن نشان می‌دهد که پشتِ بازار ارز ایران، تورم انباشته‌ای وجود دارد که در صورت شکستن سد، می‌تواند هم نرخ دلار و هم اقتصاد ایران را دچار نوسان و چالش جدی کند.

از ابتدای انقلاب تا به امروز شاخص بهای کالاها در ایران ۸۱۷ برابر شده، در حالی که قیمت دلار کمتر از ۵۰۰ برابر رشد داشته است.

فکت‌نامه ضمن تایید وضعیت وخیم و پرنوسان اقتصاد ایران در سال‌های پس از انقلاب که در روزهای اخیر یکی دیگر از نشانه‌های آن در نوسان‌های شدید بازار ارز ظهور و بروز پیدا کرده، گفته مصطفی کواکبیان را درباره «افزایش ۷هزار برابری قیمت دلار از انقلاب تا کنون» نادرست می‌داند.

در واقع قیمت دلار در ایران از سال ۱۳۵۷ تا کنون ۴۹۰ برابر شده است و همین خود به اندازه کافی گویا است و نیازی به اغراق نیست. ارائه آمار غیردقیق، باعث رواج اطلاعات نادرست به جای فکت‌‌‌های معتبر می‌شود.

درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-02-16-dollar-iran-currency.html

✅@FactNameh

به مناسبت #روز_جهانی_زن مقاله‌های فکت‌نامه با موضوع #زنان را در لینک زیر ببینید👇

https://factnameh.com/tags/women/

✅ @FactNameh

در شهریور ۱۳۹۶ درباره‌ی #اینفوگرافیک سگ‌های خانگی خبرگزاری مهر خواندیم، تحقیق کردیم، از دامپزشک پرسیدیم و به آن نشان شاخ‌دار دادیم!👇
https://factnameh.com/fact-checks/2017-09-12-dogs.html
✅ @FactNameh

آیا ۱/۵ میلیون ایرانی به کانادا و استرالیا مهاجرت کرده یا در صف #مهاجرت هستند؟

آمار‌های رسمی چیز دیگری می‌گویند👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-14-iran-immigration.html

✅ @FactNameh

ماجرای سفر #استیون_هاوکینگ به ایران، زلزله بوئین‌زهرا، جاده‌های پر دست‌انداز و باقی قضایا...👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-15-stephen-hawking-iran.html

✅ @FactNameh

🔹محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری ایران اخیرا گفته است: مطابق گزارش سازمان جهانی مخابرات، جمهوری اسلامی ایران در سالی که گذشت بیشترین نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی را در منطقه آسیا تجربه کرده و رتبه دومین کشور دنیا در نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی را از آن خود کرده است.

👈آخرین گزارش اتحادیه بین‌المللی ارتباطات تایید می‌کند، ایران طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶، با پیشرفت ۰/۵۴ امتیازی در دنیا دوم و در میان کشورهای آسیایی اول است. این البته به معنی آن نیست که ایران در ردیف کشورهای پیشرفته است. جایگاه ایران در میان ۱۷۶ کشور بهتر از ۸۵ نیست که به نسبت سال ۲۰۱۵، ۴ پله ارتقا پیدا کرده است.

نگاهی به فهرست کشورهایی که بیشترین پیشرفت را داشته‌اند نشان می‌دهد، اغلب کشورهای کمتر توسعه‌یافته بیشترین پیشرفت را داشته‌اند. در این میان کمتر اثری از کشورهای توسعه‌یافته که به مرحله نسبتا پایداری رسیده‌اند، به چشم نمی‌خورد. نامیبیا، ایران، گابون، لائوس، قبرس، اندونزی، بولیوی، تیمور شرقی، ترکیه، چین، میانمار، ازبکستان و نیکاراگوئه در صدر این جدول قرار دارند.

از سوی دیگر نگاهی به جزییات نشان می‌دهد، وضعیت پیشرفت ایران، متوازن نیست. به عنوان مثال پوشش تلفن ثابت در ایران تقریبا سه برابر میانگین جهانی است، یا میزان برخورداری ایرانیان از کامپیوتر شخصی ۴۰ درصد بیشتر از میانگین کشورهای آسیایی است، اما در زمینه پهنای باند، سرانه ایرانیان یک پنجم متوسط دنیا و یک سوم متوسط کشورهای آسیایی است.

شاخص‌های ITU برای پیشرفت زیرساخت‌های ارتباطی استانداردهای کمی‌اند که بر اساس آنها می‌توان با اطمینان گفت ایران پیشرفت نسبتا چشمگیری داشته و در مقام دوم کشورهای قرار دارد که بیشترین توسعه را در زمینه‌ها مختلف داشته‌اند.

فکت‌نامه ضمن تاکید بر محدودیت‌ها و کاستی‌های کیفی، به اعتبار داده‌های گزارش اتحادیه بین‌المللی ارتباطات ادعای محمدجواد جهرمی -وزیر ارتباطات را تایید می‌کند و به این گفته که «ایران دومین کشور دنیا در نرخ رشد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی است» نشان درست می‌دهد.
درستی‌سنجی کامل را به همراه اسناد، لینک‌ها و داده‌ها و نمودارهای مرتبط در سایت فکت‌نامه ببینید👇
https://factnameh.com/fact-checks/2018-03-17-itu-iran.html

عید شما مبارک! میرزا و بچه‌های فکت‌نامه سال خوبی را برای شما آرزو می‌کنند.

#نوروز
✅ @FactNameh