Dooset Daram - [Nex1.ir]
Mohsen Yeganeh
و سال ها بعد آهنگ دوست دارم محسن یگانه در آلبوم حباب که بدون هیچ مشکلی پخش شد
چیزی در حال از دست رفتن است
▪️فردین علیخواه| جامعهشناس
✍️پس از نوروز 97، با دوستان مختلفمان درباره دیدوبازدیدهای عید گفتوگو میکردیم. تقریباً بیشتر آنان این نظر واحد را داشتند که فرزند یا فرزندانشان مهارتهای ایجاد تعامل و دوستی با سایر کودکان را بهخوبی بلد نیستند. به بیان بهتر؛ کودکان امروزی نمیتوانند از فرصت در کنار هم بودن بهره ببرند، باهم دوست شوند و با بازیهای کودکانه، کودکی کنند. آنان در مهارتهای استفاده از قابلیتهای مختلف تبلت و بهویژه بازی با « گیم های» آن، بیست هستند ولی نمیتوانند خارج از صفحهنمایش آن، و در دنیای واقعی یک بازی دستهجمعی ترتیب دهند.
گاهی اوقات این تصویر را در ذهن مجسم میکنم که اگر هماکنون جورج؛ یا آقای هربرت مید زنده بود تاب نمیآورد و نخست یک بلندگوی دستیِ قوی پیدا میکرد، بر روی بلندترین سکوی شهر میایستاد و با نگاه به رهگذران فریاد میزد که « آی مردم؛ چیزی در حال از دست رفتن است». به این دلیل این تصویر را ساختم که او به مداخله، حضور و اثرگذاری علم در مسائل اجتماعی اعتقاد داشت. ولی چه چیز در حال از دست رفتن است؟
جورج هربرت مید، بنیانگذار یکی از رویکردهای مهم جامعهشناسی و استاد دانشگاه میشیگان امریکا بود که در سال 1931 درگذشت. آقای هربرت مید بخش قابلتوجهی از زندگیاش را صرف شناختن « خود » کرد. منظورم از « خود» در اینجا؛ نه به معنای خودش یعنی خودِ آقای مید، بلکه « خود » 1 بهعنوان مفهومی در جامعهشناسی و روانشناسی اجتماعی است. او سعی کرد تا نشان دهد که این « خود» چگونه در فرایند اجتماعی شدن شکل میگیرد و دقیقاً به همین منظور به سراغ بازیهای کودکانه رفت.
ازنظر آقای هربرت مید، کودکان از طریق بازیها درکی از جهان اجتماعی پیرامون خود به دست میآورند و قواعد زندگی در جامعه بزرگتر را تمرین میکنند. او بازیهای کودکانه را به دو شکلِ «نقش ایفاء کردن»2 و «مسابقه دادن» 3تقسیم کرد. اولی در سنین آغازین کودکی رخ میدهد و در آن کودک؛ نقشهای مختلف را بدون ارتباط با دیگر نقشها، و به شکل انفرادی ایفاء میکند. مثلاً یکبار پرستار و یکبار پزشک میشود. یکبار معلم و یکبار خلبان میشود. او با به دست گرفتن عصای پدربزرگ یا مادربزرگ نقش آنها را تقلید میکند. این موقعیتها و این بازیها سادهاند و بیشتر؛ تمرین و تقلیدِ نقشهای موجود در جامعهاند. اما مسابقه، تمرینی برای موقعیتهای پیچیدهتر است. در اینجا کودک درمییابد که عضوی از یک جمع یا گروه است و اعضای آن جمع از او انتظاراتی دارند. آقای هربرت مید معتقد بود که « خود» در بستر چنین بازیهای ساده و پیچیدهای شکل میگیرد و قوام مییابد. بهویژه، در نوع دوم، کودکان همکاری گروهی و زندگی اجتماعی را یاد میگیرند.
این روزها، به شکل جستهوگریخته هنوز میتوان بازیهای سادۀ نوع نخست را در بین کودکان مشاهده کرد. هنوز کودکان به تقلید و تمرین نقشهای موجود در جامعه میپردازند. همچنین کودکان در « گیم» هم حضور پررنگی دارند. ولی موضوع نگرانکننده آن است که بازیهای پیچیده دوران کودکی که آقای هربرت مید از آنها بهعنوان گیم یاد کرد به درون صفحهنمایش تبلت ها منتقل شده است. درواقع گیم در یک فضای مجازی و نه واقعی صورت میگیرد. کودک بهتنهایی، به شکل انفرادی، در یک گوشۀ دنج و شاید هم تاریک، چشمانش را به صفحهنمایش تبلت دوخته و با عصبانیت و اضطراب، انگشتانش را روی صفحه آن فشار میدهد! قطعاً این وضعیت، تقویتکنندۀ تعلق گروهی، فعالیت جمعی، و ظهور یک « خود» اجتماعی نخواهد بود.
درنتیجه بیاساس نیست که این روزها والدین شکایت میکنند که کودکانشان در تعامل اجتماعی و ایجاد ارتباط و دوستیابی دچار مشکلات جدی هستند. چیزی در حال از دست رفتن است.
1-self
2-Play
3-Game
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/OABpg
▪️فردین علیخواه| جامعهشناس
✍️پس از نوروز 97، با دوستان مختلفمان درباره دیدوبازدیدهای عید گفتوگو میکردیم. تقریباً بیشتر آنان این نظر واحد را داشتند که فرزند یا فرزندانشان مهارتهای ایجاد تعامل و دوستی با سایر کودکان را بهخوبی بلد نیستند. به بیان بهتر؛ کودکان امروزی نمیتوانند از فرصت در کنار هم بودن بهره ببرند، باهم دوست شوند و با بازیهای کودکانه، کودکی کنند. آنان در مهارتهای استفاده از قابلیتهای مختلف تبلت و بهویژه بازی با « گیم های» آن، بیست هستند ولی نمیتوانند خارج از صفحهنمایش آن، و در دنیای واقعی یک بازی دستهجمعی ترتیب دهند.
گاهی اوقات این تصویر را در ذهن مجسم میکنم که اگر هماکنون جورج؛ یا آقای هربرت مید زنده بود تاب نمیآورد و نخست یک بلندگوی دستیِ قوی پیدا میکرد، بر روی بلندترین سکوی شهر میایستاد و با نگاه به رهگذران فریاد میزد که « آی مردم؛ چیزی در حال از دست رفتن است». به این دلیل این تصویر را ساختم که او به مداخله، حضور و اثرگذاری علم در مسائل اجتماعی اعتقاد داشت. ولی چه چیز در حال از دست رفتن است؟
جورج هربرت مید، بنیانگذار یکی از رویکردهای مهم جامعهشناسی و استاد دانشگاه میشیگان امریکا بود که در سال 1931 درگذشت. آقای هربرت مید بخش قابلتوجهی از زندگیاش را صرف شناختن « خود » کرد. منظورم از « خود» در اینجا؛ نه به معنای خودش یعنی خودِ آقای مید، بلکه « خود » 1 بهعنوان مفهومی در جامعهشناسی و روانشناسی اجتماعی است. او سعی کرد تا نشان دهد که این « خود» چگونه در فرایند اجتماعی شدن شکل میگیرد و دقیقاً به همین منظور به سراغ بازیهای کودکانه رفت.
ازنظر آقای هربرت مید، کودکان از طریق بازیها درکی از جهان اجتماعی پیرامون خود به دست میآورند و قواعد زندگی در جامعه بزرگتر را تمرین میکنند. او بازیهای کودکانه را به دو شکلِ «نقش ایفاء کردن»2 و «مسابقه دادن» 3تقسیم کرد. اولی در سنین آغازین کودکی رخ میدهد و در آن کودک؛ نقشهای مختلف را بدون ارتباط با دیگر نقشها، و به شکل انفرادی ایفاء میکند. مثلاً یکبار پرستار و یکبار پزشک میشود. یکبار معلم و یکبار خلبان میشود. او با به دست گرفتن عصای پدربزرگ یا مادربزرگ نقش آنها را تقلید میکند. این موقعیتها و این بازیها سادهاند و بیشتر؛ تمرین و تقلیدِ نقشهای موجود در جامعهاند. اما مسابقه، تمرینی برای موقعیتهای پیچیدهتر است. در اینجا کودک درمییابد که عضوی از یک جمع یا گروه است و اعضای آن جمع از او انتظاراتی دارند. آقای هربرت مید معتقد بود که « خود» در بستر چنین بازیهای ساده و پیچیدهای شکل میگیرد و قوام مییابد. بهویژه، در نوع دوم، کودکان همکاری گروهی و زندگی اجتماعی را یاد میگیرند.
این روزها، به شکل جستهوگریخته هنوز میتوان بازیهای سادۀ نوع نخست را در بین کودکان مشاهده کرد. هنوز کودکان به تقلید و تمرین نقشهای موجود در جامعه میپردازند. همچنین کودکان در « گیم» هم حضور پررنگی دارند. ولی موضوع نگرانکننده آن است که بازیهای پیچیده دوران کودکی که آقای هربرت مید از آنها بهعنوان گیم یاد کرد به درون صفحهنمایش تبلت ها منتقل شده است. درواقع گیم در یک فضای مجازی و نه واقعی صورت میگیرد. کودک بهتنهایی، به شکل انفرادی، در یک گوشۀ دنج و شاید هم تاریک، چشمانش را به صفحهنمایش تبلت دوخته و با عصبانیت و اضطراب، انگشتانش را روی صفحه آن فشار میدهد! قطعاً این وضعیت، تقویتکنندۀ تعلق گروهی، فعالیت جمعی، و ظهور یک « خود» اجتماعی نخواهد بود.
درنتیجه بیاساس نیست که این روزها والدین شکایت میکنند که کودکانشان در تعامل اجتماعی و ایجاد ارتباط و دوستیابی دچار مشکلات جدی هستند. چیزی در حال از دست رفتن است.
1-self
2-Play
3-Game
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/OABpg
❤1
دویست متر جلوتر به چپ بپیچید
✍️آثار و پیامدهای اجتماعی فنّاوریها همواره موردتوجه جامعه شناسان قرار داشته است. این آثار و پیامدها گاه مثبت و گاه منفی بوده است. بیان پیامدهای منفیِ فنّاوریهای نوظهور از طرف جامعه شناسان، یا زمینه اصلاح این نوع فنّاوریها را فراهم کرده، و یا موجب توجه و تأمل استفادهکنندگان از آنها شده است.
این روزها رانندگان خودروهای شخصی و بهطور خاص رانندگان تاکسیهای اینترنتی از مسیریابهای داخلی و خارجی مختلفی استفاده میکنند. تلاش نخست این مسیریابها آن است که راننده را در کمترین زمان ممکن بهسوی مقصد هدایت کنند. هرچند این مسیریابهای هوشمند در هدایت رانندگان به تابلوهایی نظیر مسیرهای ورودممنوع یا عبور یکطرفه توجه دارند ولی روشن است که این؛ همۀ ماجرا نیست.
کوچه، معبر محلی و خیابان در مطالعات شهری تعاریف و ویژگیهای خاص خودشان را دارند هرچند به همه اینها « راه یا محور » میگوییم. برای مثال ازنظر اجتماعی، کوچه نوعی صمیمیت، آشنایی و نوعی روابط همسایگی را به ذهن متبادر میکند. ازنظر فنی هم معمولاً در کوچهها و معابر کمعرض محلی؛ مسیر عابر پیاده و وسایل نقلیه از همدیگر تفکیک نشده است و هر دو به شکل مشترک از آن استفاده میکنند. همچنین همه خیابانهای شهری نیز دارای ویژگیهای یکسانی نیستند. خیابانهای شهری برحسب عرض آنها و نیز برخی از ملزومات نظیر وجود یا عدم وجود پیادهرو در دو طرف، جوی آب و غیره به خیابانهای اصلی و فرعی تقسیم میشوند. معمولاً عرض یک خیابان بیش از 6 متر است.
اتفاق ناگواری که طی دو دهه اخیر در کلانشهرهای کشورمان و بهویژه در شهر تهران اتفاق افتاد تلقی کردن همه این تقسیمبندیها بهعنوان « راه » از طرف رانندگان بود بدون آنکه توجه شود هرکدام از اینها ظرفیت و تحمل تعریفشدهای دارند. بهبیاندیگر، جستجوی « راهِ در رو » باعث شد تا رانندگان انواع معابر شهری را فقط « راه » ببینند و این امر آثار و پیامدهای اجتماعی ناگواری به همراه داشت. برای مثال 1.سرمایه اجتماعی محلهای دچار فرسایش شد، 2.توقفهای کوتاه عابران محلی در کوچه ها برای گفتوگوهای کوتاه روزمره کمرنگ شد، 3.به دلیل نگرانی والدین، بازیهای کودکانه در کوچهها برچیده شد، 4.بهجای آشنایی، غریبگی در محل افزایش یافت، 5.امنیت و ایمنی محلی کاهش یافت ودر نهایت6.مفهوم محله معنای خود را از دست داد. درواقع، کوچه و معابر کمعرض محلهای، وظیفه خیابان را بر عهده گرفتند بدون آنکه استانداردهای یک خیابان را داشته باشد. اگر در روزهای عادی، تنها ده یا بیست خودروی متعلق به ساکنان در معابر محلی تردد میکرد به ناگهان، این رقم به صد تا دویست خودروی غریبه افزایش یافت که ویژگی مهم همه آنها تلاش برای زود رسیدن به مقصد بود.
حال در این روزها به نظر میرسد که مسیریابهای هوشمند قادر به تشخیص کوچه، معبر محلی و خیابانهای اصلی و فرعی نیستند و هدف اصلی آنها صرفهجویی در زمان رانندگان و هدایت آنان بهسوی مقصد « از هر راهی» است. مسئولیت اجتماعی شرکتها و مؤسسات اقتصادی و تجاری در مقابل جامعه حکم میکند که ملاحظات اجتماعی را در فنّاوریهای خود موردتوجه قرار دهند. اگر قبلاً رانندگان به خاطر غفلت از آثار اجتماعی عبور از هر راهی سرزنش میشدند این بار باید به سرزنشِ سازندگان مسیریابهای هوشمند پرداخت.
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/dco73
✍️آثار و پیامدهای اجتماعی فنّاوریها همواره موردتوجه جامعه شناسان قرار داشته است. این آثار و پیامدها گاه مثبت و گاه منفی بوده است. بیان پیامدهای منفیِ فنّاوریهای نوظهور از طرف جامعه شناسان، یا زمینه اصلاح این نوع فنّاوریها را فراهم کرده، و یا موجب توجه و تأمل استفادهکنندگان از آنها شده است.
این روزها رانندگان خودروهای شخصی و بهطور خاص رانندگان تاکسیهای اینترنتی از مسیریابهای داخلی و خارجی مختلفی استفاده میکنند. تلاش نخست این مسیریابها آن است که راننده را در کمترین زمان ممکن بهسوی مقصد هدایت کنند. هرچند این مسیریابهای هوشمند در هدایت رانندگان به تابلوهایی نظیر مسیرهای ورودممنوع یا عبور یکطرفه توجه دارند ولی روشن است که این؛ همۀ ماجرا نیست.
کوچه، معبر محلی و خیابان در مطالعات شهری تعاریف و ویژگیهای خاص خودشان را دارند هرچند به همه اینها « راه یا محور » میگوییم. برای مثال ازنظر اجتماعی، کوچه نوعی صمیمیت، آشنایی و نوعی روابط همسایگی را به ذهن متبادر میکند. ازنظر فنی هم معمولاً در کوچهها و معابر کمعرض محلی؛ مسیر عابر پیاده و وسایل نقلیه از همدیگر تفکیک نشده است و هر دو به شکل مشترک از آن استفاده میکنند. همچنین همه خیابانهای شهری نیز دارای ویژگیهای یکسانی نیستند. خیابانهای شهری برحسب عرض آنها و نیز برخی از ملزومات نظیر وجود یا عدم وجود پیادهرو در دو طرف، جوی آب و غیره به خیابانهای اصلی و فرعی تقسیم میشوند. معمولاً عرض یک خیابان بیش از 6 متر است.
اتفاق ناگواری که طی دو دهه اخیر در کلانشهرهای کشورمان و بهویژه در شهر تهران اتفاق افتاد تلقی کردن همه این تقسیمبندیها بهعنوان « راه » از طرف رانندگان بود بدون آنکه توجه شود هرکدام از اینها ظرفیت و تحمل تعریفشدهای دارند. بهبیاندیگر، جستجوی « راهِ در رو » باعث شد تا رانندگان انواع معابر شهری را فقط « راه » ببینند و این امر آثار و پیامدهای اجتماعی ناگواری به همراه داشت. برای مثال 1.سرمایه اجتماعی محلهای دچار فرسایش شد، 2.توقفهای کوتاه عابران محلی در کوچه ها برای گفتوگوهای کوتاه روزمره کمرنگ شد، 3.به دلیل نگرانی والدین، بازیهای کودکانه در کوچهها برچیده شد، 4.بهجای آشنایی، غریبگی در محل افزایش یافت، 5.امنیت و ایمنی محلی کاهش یافت ودر نهایت6.مفهوم محله معنای خود را از دست داد. درواقع، کوچه و معابر کمعرض محلهای، وظیفه خیابان را بر عهده گرفتند بدون آنکه استانداردهای یک خیابان را داشته باشد. اگر در روزهای عادی، تنها ده یا بیست خودروی متعلق به ساکنان در معابر محلی تردد میکرد به ناگهان، این رقم به صد تا دویست خودروی غریبه افزایش یافت که ویژگی مهم همه آنها تلاش برای زود رسیدن به مقصد بود.
حال در این روزها به نظر میرسد که مسیریابهای هوشمند قادر به تشخیص کوچه، معبر محلی و خیابانهای اصلی و فرعی نیستند و هدف اصلی آنها صرفهجویی در زمان رانندگان و هدایت آنان بهسوی مقصد « از هر راهی» است. مسئولیت اجتماعی شرکتها و مؤسسات اقتصادی و تجاری در مقابل جامعه حکم میکند که ملاحظات اجتماعی را در فنّاوریهای خود موردتوجه قرار دهند. اگر قبلاً رانندگان به خاطر غفلت از آثار اجتماعی عبور از هر راهی سرزنش میشدند این بار باید به سرزنشِ سازندگان مسیریابهای هوشمند پرداخت.
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/dco73
ما « تنهای انبوه» هستیم
✍️نه اینکه آدم بدبینی باشم یا دچار تکنوفوبیا (واهمه از تکنولوژی) شده باشم. ولی گاهی اوقات وقتی که در ذهنم آینده نه چندان دور را مجسم می کنم به این تصویر می رسم که افراد به تدریج توانایی حرف زدن را از دست خواهند داد. اگر زندگی به همین شکل پیش رود تکلم، به عنوان یکی از مهم ترین مهارت ها و هنرهای انسان سخنگو با او خداحافظی خواهد کرد.
این روزها در مهمانی ها، در کلاس درس، در سخنرانی ها، در مراسم سوگواری، در اتاق خواب، در دورهمی های دوستانه، در سالن موسیقی، هنگام کتابخوانی، موقع نوشتن انشاء، در کنار همسر یا فرزندمان، بر فراز قله و یا در کنار دریاچه، موقع کار اداری و حتی زمانی که مهم ترین چالش زندگی مان معنای زندگی است با انگشتانمان در حال تایپ و دنبال کردن کلمات و سطرهای بی روحِ روی صفحه نمایش تلفن همراه هستیم. همه موقعیت ها را فدا می کنیم تا بتوانیم با « او » یا « آنها» چت کنیم و یا در صفحه این یا آن گشتی بزنیم. مدام پیام می فرستیم و پیام می گیریم. سرمان بسیار شلوغ است. در خانه، در دانشگاه، در پارک، در کافه یا رستوران، در مهمانی و هر جایی که باید حرف زد مشغول تایپ و ارسال پیام به او یا آنها هستیم. مدام در انتظار رسیدن پیامی بسر می بریم ولی نمی دانیم دقیقا از طرف چه کسی، فقط منتظریم. کسی اعتنایی به دیگرانی که در کنارش نشسته اند ندارد. بی اعتنایی مدنی در اینجا به خوبی رخ داده است. دیگران هم به او که در حال تایپ و یا ُسر دادن انگشت روی صفحه نمایش است بی اعتنایند. چون آنها هم مشغول اند. میثاق اجتماعی نانوشتۀ این روزهای ما این جمله است:
" من تو را تنها می گذارم و کاری به کارت ندارم و تو هم قول بده کاری به کار من نداشته باشی. بیا هر دو با گوشی هایمان مشغول باشیم".
در سال 1950، و زمانی که رسانه های جمعی همه عرصه های اجتماعی را فراگرفتند دیوید رایزمن جامعه عصر خود را « انبوه تنها» The Lonely Crowd نامید. منظور او مردمی بودند که در شهرها متراکم اند و به شکل فشرده ای در کنار هم زندگی می کنند ولی از نظر تعامل و ارتباط جدا از یکدیگرند. او این مردمی را که «بی ارتباط» با یکدیگر بودند انبوه تنها نامید. ویژگی این تودۀ فشرده، تنهایی بود.
من فکر می کنم که پس از حدود 70 سال، عصر ما را نه عصر انبوهِ تنها؛ بلکه باید عصر « تنهای انبوه» نامید. در درون هر یک از ما انبوهی از شبکه اجتماعی و تصاویر آدم های جورواجور حضور دارند. وقتی به افرادی که می شناسیم فکر می کنیم در چند دقیقه می توانیم انبوهی از اسامی را نام ببریم که بیشتر آنها را از طریق شبکه های اجتماعی شناخته ایم. با برخی از آنها هر روز چت می کنیم. ولی مانند 70 سال پیش در عصر رایزمن، باز هم احساس تنهایی رهایمان نمی کند. ما تنهای انبوه هستیم. « تن های » « تنها» بهترین توصیفِ ماست.
⬅️ما نیاز داریم در دنیای واقعی با هم حرف بزنیم. گاهی اوقات گوشی تان را به گوشه ای پرتاب کنید.
▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
.................................
https://t.me/Fardinalikhah
✍️نه اینکه آدم بدبینی باشم یا دچار تکنوفوبیا (واهمه از تکنولوژی) شده باشم. ولی گاهی اوقات وقتی که در ذهنم آینده نه چندان دور را مجسم می کنم به این تصویر می رسم که افراد به تدریج توانایی حرف زدن را از دست خواهند داد. اگر زندگی به همین شکل پیش رود تکلم، به عنوان یکی از مهم ترین مهارت ها و هنرهای انسان سخنگو با او خداحافظی خواهد کرد.
این روزها در مهمانی ها، در کلاس درس، در سخنرانی ها، در مراسم سوگواری، در اتاق خواب، در دورهمی های دوستانه، در سالن موسیقی، هنگام کتابخوانی، موقع نوشتن انشاء، در کنار همسر یا فرزندمان، بر فراز قله و یا در کنار دریاچه، موقع کار اداری و حتی زمانی که مهم ترین چالش زندگی مان معنای زندگی است با انگشتانمان در حال تایپ و دنبال کردن کلمات و سطرهای بی روحِ روی صفحه نمایش تلفن همراه هستیم. همه موقعیت ها را فدا می کنیم تا بتوانیم با « او » یا « آنها» چت کنیم و یا در صفحه این یا آن گشتی بزنیم. مدام پیام می فرستیم و پیام می گیریم. سرمان بسیار شلوغ است. در خانه، در دانشگاه، در پارک، در کافه یا رستوران، در مهمانی و هر جایی که باید حرف زد مشغول تایپ و ارسال پیام به او یا آنها هستیم. مدام در انتظار رسیدن پیامی بسر می بریم ولی نمی دانیم دقیقا از طرف چه کسی، فقط منتظریم. کسی اعتنایی به دیگرانی که در کنارش نشسته اند ندارد. بی اعتنایی مدنی در اینجا به خوبی رخ داده است. دیگران هم به او که در حال تایپ و یا ُسر دادن انگشت روی صفحه نمایش است بی اعتنایند. چون آنها هم مشغول اند. میثاق اجتماعی نانوشتۀ این روزهای ما این جمله است:
" من تو را تنها می گذارم و کاری به کارت ندارم و تو هم قول بده کاری به کار من نداشته باشی. بیا هر دو با گوشی هایمان مشغول باشیم".
در سال 1950، و زمانی که رسانه های جمعی همه عرصه های اجتماعی را فراگرفتند دیوید رایزمن جامعه عصر خود را « انبوه تنها» The Lonely Crowd نامید. منظور او مردمی بودند که در شهرها متراکم اند و به شکل فشرده ای در کنار هم زندگی می کنند ولی از نظر تعامل و ارتباط جدا از یکدیگرند. او این مردمی را که «بی ارتباط» با یکدیگر بودند انبوه تنها نامید. ویژگی این تودۀ فشرده، تنهایی بود.
من فکر می کنم که پس از حدود 70 سال، عصر ما را نه عصر انبوهِ تنها؛ بلکه باید عصر « تنهای انبوه» نامید. در درون هر یک از ما انبوهی از شبکه اجتماعی و تصاویر آدم های جورواجور حضور دارند. وقتی به افرادی که می شناسیم فکر می کنیم در چند دقیقه می توانیم انبوهی از اسامی را نام ببریم که بیشتر آنها را از طریق شبکه های اجتماعی شناخته ایم. با برخی از آنها هر روز چت می کنیم. ولی مانند 70 سال پیش در عصر رایزمن، باز هم احساس تنهایی رهایمان نمی کند. ما تنهای انبوه هستیم. « تن های » « تنها» بهترین توصیفِ ماست.
⬅️ما نیاز داریم در دنیای واقعی با هم حرف بزنیم. گاهی اوقات گوشی تان را به گوشه ای پرتاب کنید.
▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
.................................
https://t.me/Fardinalikhah
Telegram
فردین علیخواه
▪️نوشته هایی به دور از قلمبه سلمبه گویی دربارۀ زندگی روزمره ایرانی
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
yon.ir/lc0IZ
▪️غیرمنصفانه ترین جنبه « سینمای تجاری و سلبریتی محور » زمانی خودش را نشان می دهد که خرید یک ماشین معمولی و یا هزینه های نگهداری و تعمیر آن جزو دغدغه روزمره مردم یک کشور باشد و اقتصاد آن کشور نیز به مرز بحران رسیده باشد و آن وقت این سینما؛ که گویی در عالم کهکشان ها سیر می کند؛ تلاش کند تا آرزوی اتومبیل مازراتی را در روان مردم و به ویژه جوانان آن بکارد.
✅@fardinalikhah
▪️غیرمنصفانه ترین جنبه « سینمای تجاری و سلبریتی محور » زمانی خودش را نشان می دهد که خرید یک ماشین معمولی و یا هزینه های نگهداری و تعمیر آن جزو دغدغه روزمره مردم یک کشور باشد و اقتصاد آن کشور نیز به مرز بحران رسیده باشد و آن وقت این سینما؛ که گویی در عالم کهکشان ها سیر می کند؛ تلاش کند تا آرزوی اتومبیل مازراتی را در روان مردم و به ویژه جوانان آن بکارد.
✅@fardinalikhah
از زمینداری به سرایداری
▪️فردین علیخواه| جامعهشناس
🔺ساعت هفت و نیم صبح است. زنی میانسال در جاده خاکی روستا پشت سر دو گاو راه میرود و آنها را برای چریدن به سمت مراتع میبرد. چهرهاش خسته است. در بین راه، زنانی را میبیند که لباسهای ورزشی مارکدار پوشیدهاند، صورتشان را آرایشکردهاند، میخندند و با آهنگی ریتمیک در حال ورزش صبحگاهی هستند. آن زنان به این زن روستایی و گاوهایش نگاه میکنند و از اینکه در یک منطقه بکر روستایی در گیلان ویلایی دارند خوشحال میشوند. آنان توانستهاند در دل یک زندگی روستایی یک زندگی شهری بنا کنند. ولی احساس زن روستایی چیز دیگری است. او با خودش میگوید که" چرا تقدیر من ...و تقدیر آنها..."
🔺عصر پنجشنبه است. برداشت برنج پایانیافته است. جوانی حدوداً سیساله در حاشیه یکی از جادههای فرعی روستایی در حال بار زدن کاه شالی برنج بر پشت نیسان است. او در هوای شرجی شهریور خیسِ عرق شده است. سه اتومبیل گرانقیمت از کنارش رد میشوند. شیشههای هر سه اتومبیل بالاست، صدای موسیقی بلند است، هوای خنک در داخل اتومبیل جریان دارد، برخی از سرنشینان آنها قوطیهای رنگی آبمیوه در دست دارند و با تکان دادن انگشت اشارهشان به چپ و راست با خواننده آهنگ همخوانی میکنند. آنان با دیدن این جوان روستایی و کاهِ شالی برنج خوشحالاند که در دل یک زندگی روستایی؛ سرخوشی و تفنن زندگی شهریشان را دارند. ولی آن جوان روستایی احساس دیگری دارد. گاهی اوقات از کار دست میکشد، به پشت نیسان تکیه میدهد، سیگاری روشن میکند و به اتومبیلهایی که در حال دور شدن از او هستند خیره میشود." چرا تقدیر من .... و تقدیر آنها...."
ویلاسازی در اطراف و در دل روستاهای استانهای شمالی رو به گسترش است. بسیاری از روستاها مقصد سکونت دائم و یا موقت شهرنشینان ناامید از شهر شدهاند، کسانی که نه به زندگی در شهر میچسبند و نه آدمِ ماندن در روستا هستند. این امر پیامدهای اجتماعی مختلفی در پی دارد که به برخی از آنها اشاره میشود.
رشد احساس محرومیت نسبی: یکی از منابع احساس محرومیت نسبی مقایسه است. مسئله آن است که به ناگهان دو سطح درآمدی با دو سبک زندگی متفاوت همسایۀ دیواربهدیوار یکدیگر میشوند. روستائیان ممکن است در فیلمهای سینمایی فاصله طبقاتی در بین شهرنشینان را تماشا کنند ولی مشاهده چنین فاصلهای در آنطرف دیوار خانهشان تأثیر متفاوتی بر آنها دارد. آنطرف دیوار مدام کیف میکنند و اینطرف دیوار َکف! پس از این مقایسهها، روستائیان احساس محرومیت نسبی خود را چگونه توجیه میکنند؟
تضادهای اجتماعی: هنجارهای اجتماعی حاکم بر روستا عموماً توسط روستائیان رعایت میشود. ولی در آنطرف، شهرنشینان عمدتاً برای « خوشی» به ویلا پناه میآورند. آیا در اجتماعات روستایی زمینه پذیرش سبکهای زندگی متفاوت وجود دارد؟ روشن است که پذیرش « دیگریِ متفاوت» نیازمند نوعی یادگیری اجتماعی است و بهآسانی حاصل نمیشود. هنوز در شهرها هم در این خصوص مشکلاتی وجود دارد. فقدان این ویژگی معمولاً زمینه نزاع اجتماعی بین اجتماع روستایی و تازهواردانِ متفاوت را فراهم میکند.
اعتماد اجتماعی: او فرزند کیست؟ دودمان در زندگی روستایی مهم است. با گسترش ویلاسازی، ناگهان روستائیان همسایهای دارند که در روستا هیچ پیشینهای از او موجود نیست و فقط میدانند که "تهرانی" است! آشنایی کامل که یکی از مهمترین ویژگیهای اجتماع روستایی است بهتدریج جای خود را به غریبگی میدهد. غریبگی یکی از پدیدههایی است که اعتماد اجتماعی حاکم بر روستا را متزلزل میکند. معمولاً ورود چهرههای ناآشنا به محیط یکدست سنتی زمینه بیاعتمادی را تقویت خواهد کرد.
میدانی برای رویارویی سنت و مدرنیته: ویلاسازی و ورود سبکهای زندگی مختلف به روستا موجب شکاف در فرهنگ یکدست روستایی میشود. گسترش ویلاسازی و ورود امر مدرن ، روستا را به عرصهای برای رویاروی سنت و مدرنیسم بدل میکند.
نوع جدیدی از نظام ارباب-رعیتی: برخی از روستائیان به دلیل نیازهای مالی زمینهای خود را به شهرنشینان میفروشند و پسازآن بازهم به دلیل نیاز مالی سرایدار خریدارانِ زمین خود میشوند. درواقع آنان از زمیندار به سرایدار تغییر موقعیت میدهند. خریدوفروش زمین در شمال و شکلگیری تدریجی انحصار در آن موضوع مهمی است که نیازمند بررسی مستقلی است.
تغییرات اجتماعی سریع: ازنظر جامعه شناسان تغییر اجتماعی امری تدریجی است. ویلاسازی در روستاها سرعت تغییر اجتماعی در روستا را افزایش میدهد. جامعه شناسان نسبت به تغییرات اجتماعیِ سریع بدبیناند چراکه افراد نمیتوانند خود را با سرعت تغییر انطباق دهند و به همین دلیل دچار نوعی تردید نسبت به ارزشها و هنجارهای موجود میشوند. در زمان تغییر اجتماعی سریع، احتمال بروز آسیبهای اجتماعی نیز بالا میرود.
ارسال نظر: @alikhahfardin
✅https://t.me/Fardinalikhah
▪️فردین علیخواه| جامعهشناس
🔺ساعت هفت و نیم صبح است. زنی میانسال در جاده خاکی روستا پشت سر دو گاو راه میرود و آنها را برای چریدن به سمت مراتع میبرد. چهرهاش خسته است. در بین راه، زنانی را میبیند که لباسهای ورزشی مارکدار پوشیدهاند، صورتشان را آرایشکردهاند، میخندند و با آهنگی ریتمیک در حال ورزش صبحگاهی هستند. آن زنان به این زن روستایی و گاوهایش نگاه میکنند و از اینکه در یک منطقه بکر روستایی در گیلان ویلایی دارند خوشحال میشوند. آنان توانستهاند در دل یک زندگی روستایی یک زندگی شهری بنا کنند. ولی احساس زن روستایی چیز دیگری است. او با خودش میگوید که" چرا تقدیر من ...و تقدیر آنها..."
🔺عصر پنجشنبه است. برداشت برنج پایانیافته است. جوانی حدوداً سیساله در حاشیه یکی از جادههای فرعی روستایی در حال بار زدن کاه شالی برنج بر پشت نیسان است. او در هوای شرجی شهریور خیسِ عرق شده است. سه اتومبیل گرانقیمت از کنارش رد میشوند. شیشههای هر سه اتومبیل بالاست، صدای موسیقی بلند است، هوای خنک در داخل اتومبیل جریان دارد، برخی از سرنشینان آنها قوطیهای رنگی آبمیوه در دست دارند و با تکان دادن انگشت اشارهشان به چپ و راست با خواننده آهنگ همخوانی میکنند. آنان با دیدن این جوان روستایی و کاهِ شالی برنج خوشحالاند که در دل یک زندگی روستایی؛ سرخوشی و تفنن زندگی شهریشان را دارند. ولی آن جوان روستایی احساس دیگری دارد. گاهی اوقات از کار دست میکشد، به پشت نیسان تکیه میدهد، سیگاری روشن میکند و به اتومبیلهایی که در حال دور شدن از او هستند خیره میشود." چرا تقدیر من .... و تقدیر آنها...."
ویلاسازی در اطراف و در دل روستاهای استانهای شمالی رو به گسترش است. بسیاری از روستاها مقصد سکونت دائم و یا موقت شهرنشینان ناامید از شهر شدهاند، کسانی که نه به زندگی در شهر میچسبند و نه آدمِ ماندن در روستا هستند. این امر پیامدهای اجتماعی مختلفی در پی دارد که به برخی از آنها اشاره میشود.
رشد احساس محرومیت نسبی: یکی از منابع احساس محرومیت نسبی مقایسه است. مسئله آن است که به ناگهان دو سطح درآمدی با دو سبک زندگی متفاوت همسایۀ دیواربهدیوار یکدیگر میشوند. روستائیان ممکن است در فیلمهای سینمایی فاصله طبقاتی در بین شهرنشینان را تماشا کنند ولی مشاهده چنین فاصلهای در آنطرف دیوار خانهشان تأثیر متفاوتی بر آنها دارد. آنطرف دیوار مدام کیف میکنند و اینطرف دیوار َکف! پس از این مقایسهها، روستائیان احساس محرومیت نسبی خود را چگونه توجیه میکنند؟
تضادهای اجتماعی: هنجارهای اجتماعی حاکم بر روستا عموماً توسط روستائیان رعایت میشود. ولی در آنطرف، شهرنشینان عمدتاً برای « خوشی» به ویلا پناه میآورند. آیا در اجتماعات روستایی زمینه پذیرش سبکهای زندگی متفاوت وجود دارد؟ روشن است که پذیرش « دیگریِ متفاوت» نیازمند نوعی یادگیری اجتماعی است و بهآسانی حاصل نمیشود. هنوز در شهرها هم در این خصوص مشکلاتی وجود دارد. فقدان این ویژگی معمولاً زمینه نزاع اجتماعی بین اجتماع روستایی و تازهواردانِ متفاوت را فراهم میکند.
اعتماد اجتماعی: او فرزند کیست؟ دودمان در زندگی روستایی مهم است. با گسترش ویلاسازی، ناگهان روستائیان همسایهای دارند که در روستا هیچ پیشینهای از او موجود نیست و فقط میدانند که "تهرانی" است! آشنایی کامل که یکی از مهمترین ویژگیهای اجتماع روستایی است بهتدریج جای خود را به غریبگی میدهد. غریبگی یکی از پدیدههایی است که اعتماد اجتماعی حاکم بر روستا را متزلزل میکند. معمولاً ورود چهرههای ناآشنا به محیط یکدست سنتی زمینه بیاعتمادی را تقویت خواهد کرد.
میدانی برای رویارویی سنت و مدرنیته: ویلاسازی و ورود سبکهای زندگی مختلف به روستا موجب شکاف در فرهنگ یکدست روستایی میشود. گسترش ویلاسازی و ورود امر مدرن ، روستا را به عرصهای برای رویاروی سنت و مدرنیسم بدل میکند.
نوع جدیدی از نظام ارباب-رعیتی: برخی از روستائیان به دلیل نیازهای مالی زمینهای خود را به شهرنشینان میفروشند و پسازآن بازهم به دلیل نیاز مالی سرایدار خریدارانِ زمین خود میشوند. درواقع آنان از زمیندار به سرایدار تغییر موقعیت میدهند. خریدوفروش زمین در شمال و شکلگیری تدریجی انحصار در آن موضوع مهمی است که نیازمند بررسی مستقلی است.
تغییرات اجتماعی سریع: ازنظر جامعه شناسان تغییر اجتماعی امری تدریجی است. ویلاسازی در روستاها سرعت تغییر اجتماعی در روستا را افزایش میدهد. جامعه شناسان نسبت به تغییرات اجتماعیِ سریع بدبیناند چراکه افراد نمیتوانند خود را با سرعت تغییر انطباق دهند و به همین دلیل دچار نوعی تردید نسبت به ارزشها و هنجارهای موجود میشوند. در زمان تغییر اجتماعی سریع، احتمال بروز آسیبهای اجتماعی نیز بالا میرود.
ارسال نظر: @alikhahfardin
✅https://t.me/Fardinalikhah
Telegram
فردین علیخواه
▪️نوشته هایی به دور از قلمبه سلمبه گویی دربارۀ زندگی روزمره ایرانی
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
▪️▪️اگر به مطالعه این مصاحبه علاقه مند هستید می توانید به سایت خبرگزاری ایرنا در زیر بروید:
✅ yon.ir/yHZJX
✅ yon.ir/yHZJX
من شوآف میکنم پس هستم!
✍️در زبان فارسی در برابر کلمه شوآف show off که کلمهای انگلیسی است معانی پز دادن، خودنمایی کردن، تظاهر کردن، قمپز درکردن و لاف زدن را بکار بردهاند. وقتی در سایت گوگل کلمه «شوآف» را جستجو میکنید با خواندن تیترهایی که این کلمه در آنها بکار رفته است متوجه میشوید که هماکنون نه با یک مسئله فردی و محدود، بلکه با جریانی اجتماعی مواجه هستیم که میتوان آنرا «فرهنگ شوآف» نامید. گویی شوآف این روزها شایستگی اطلاق بر بسیاری از رفتارها و فعالیتها را یافته است. برخی از تیترها اینچنین است: «شوآف با چهره بیمار هنرمند پیشکسوت را تمام کنید»، «با شوآف نمیشود مشکلات کارگران را لاپوشانی کرد»، «کمپین جمعآوری درب بطری شوآف است»، «آیا استخدام در محیطزیست شوآف است؟»، «شوآف سلبریتی ها با حیوانات خانگیشان»، «برخی با شوآف در ورزش بزرگ شدند»، «در چند دهه اخیر از وجه معرفت اهلبیت دور و به شوآف نزدیک شدهایم»، «وعده وزیر بهداشت برای درمان شینآبادیها شوآف بود؟»، «رکوردشکنی یا شوآف». همانطور که میبینید نشانههای شوآف را تقریباً در همه لایههای اجتماعی میتوان دید.
جامعهشناسان عمدتاً به شوآف در عرصه ثروت و رفتارهای مصرفی پرداختهاند ولی در دوران فعلی این عمل به عرصههای مختلف اجتماعی سرایت کرده است که شوآف با ثروت و مصرف تنها یکی از آنهاست. به همین دلیل میگویم که با فرهنگ شوآف مواجه هستیم. این روزها با افرادی برخورد میکنیم که دانشی ندارند ولی شوآف دانشمند بودن را خوب بلدند، با مقاماتی مواجه هستیم که هیچ کاری نمیکنند و با منصبی که اشغال کردهاند هیچ آشنایی ندارند ولی شوآف «فعال نمایی» را بهخوبی بلدند، با کارمندانی مواجه هستیم که کار نمیکنند ولی از مهارتی به نام «شوآف خوب کار کردن» برخوردارند، در اینستاگرام با افراد معمولیای مواجهیم که بهخوبی شوآف هنرمند، فیلسوف، شاعر و نویسنده بودن راه انداختهاند؛ و این مثالها را همچنان میتوان ادامه داد.
در مثالهای مذکور، وانمود کردن، لاف زدن، و خودنمایی کردن بهخوبی بیانگر معنی شوآف است. من در اداره کار نمیکنم ولی وانمود میکنم که کار میکنم. بهعنوان یک مسئول، در عمل اقدامی برای حل مشکلات انجام نمیدهم ولی وانمود میکنم که بسیار پیگیرم. من عملکرد، مهارت، ثروت، و دانش معینی دارم و خودم هم از میزان آن مطلع هستم ولی در بیان آنچه هستم لافزنی میکنم. من علاقهای به محیطزیست یا حیوانات یا کودکان کار ندارم ولی برای کسب شهرت، در این زمینه شوآف ارائه میدهم.
گسترش شوآف بهعنوان یک فرهنگ، بهتدریج آنرا به امری مثبت تبدیل میکند. روشن است که در پس شوآف نوعی فریب، وارونهسازی، مبالغه و امری منفی قرار دارد ولی افراد آنرا انجام میدهند بدون آنکه در پی آن خود را سرزنش کنند. وضعیت وخیمتر زمانی است که شوآف با برخی از مفاهیم مثبت مانند روابط عمومی خوب در کنار هم قرار گیرند. یعنی گفته شود کسی که خوب شوآف میآید درواقع از مهارتهای روابط عمومی خوبی برخوردار است. در این وضعیت شوآف بهعنوان یک مهارت به دیگران آموزش داده میشود.
روشن است که شوآف میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که «نیاز به توجه» و «نیاز به پذیرفته شدن» ازجمله آنهاست. اهمیت یافتن توجه باعث شده است که صنعتی به نام صنعت توجه شکل بگیرد؛ یعنی شرکت ها به نیازمندان توجه، مهارتها و ابزارهای جلبتوجه را بفروشند. ممکن است تشخیص مرز شوآف و واقعیت دشوار باشد. این امر بهمنزله راه رفتن بر روی تیغ است. ولی در این خصوص هر کس میتواند به درون خودش مراجعه نماید. به نظرم هر کس شناخت مناسبی از خودش دارد و درک میکند که چه زمانی دارد صداقت به خرج میدهد و بهجای خودنمایی، واقعنمایی میکند.
باید توجه داشت که دریکی دو سال اخیر شبکههای اجتماعی به گسترش فرهنگ شوآف سرعت بیشتری بخشیده و آنرا تقویت کرده اند. شوآف در شبکههای اجتماعی تبدیل به رقابتی در ظاهر سالم در بین شاخهای اینستاگرام و حتی افراد معمولی شده است. در یک تبلیغ گفته میشود: این نرمافزار به شما یاد میده چطور عکستون رو آرایش کنین، دندوناتونو سفید کنین، دماغتون رو کوچیک کنین تا عکسایی که توی اینستا می ذارین کلی لایک بخوره!». من شوآف میکنم پس هستم!
نکته پایانی آنکه بدون شک، در فرهنگ شوآف، با مخاطبان زودباور و با جمع سادهاندیش هم طرف هستیم که دنبالهروی «شوآف بازان» میشوند. اینان هم به سهم خود این فرهنگ را تقویت می کنند.
✅نوشته: فردین علیخواه|جامعهشناس
.........................................
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
✅https://t.me/Fardinalikhah
✍️در زبان فارسی در برابر کلمه شوآف show off که کلمهای انگلیسی است معانی پز دادن، خودنمایی کردن، تظاهر کردن، قمپز درکردن و لاف زدن را بکار بردهاند. وقتی در سایت گوگل کلمه «شوآف» را جستجو میکنید با خواندن تیترهایی که این کلمه در آنها بکار رفته است متوجه میشوید که هماکنون نه با یک مسئله فردی و محدود، بلکه با جریانی اجتماعی مواجه هستیم که میتوان آنرا «فرهنگ شوآف» نامید. گویی شوآف این روزها شایستگی اطلاق بر بسیاری از رفتارها و فعالیتها را یافته است. برخی از تیترها اینچنین است: «شوآف با چهره بیمار هنرمند پیشکسوت را تمام کنید»، «با شوآف نمیشود مشکلات کارگران را لاپوشانی کرد»، «کمپین جمعآوری درب بطری شوآف است»، «آیا استخدام در محیطزیست شوآف است؟»، «شوآف سلبریتی ها با حیوانات خانگیشان»، «برخی با شوآف در ورزش بزرگ شدند»، «در چند دهه اخیر از وجه معرفت اهلبیت دور و به شوآف نزدیک شدهایم»، «وعده وزیر بهداشت برای درمان شینآبادیها شوآف بود؟»، «رکوردشکنی یا شوآف». همانطور که میبینید نشانههای شوآف را تقریباً در همه لایههای اجتماعی میتوان دید.
جامعهشناسان عمدتاً به شوآف در عرصه ثروت و رفتارهای مصرفی پرداختهاند ولی در دوران فعلی این عمل به عرصههای مختلف اجتماعی سرایت کرده است که شوآف با ثروت و مصرف تنها یکی از آنهاست. به همین دلیل میگویم که با فرهنگ شوآف مواجه هستیم. این روزها با افرادی برخورد میکنیم که دانشی ندارند ولی شوآف دانشمند بودن را خوب بلدند، با مقاماتی مواجه هستیم که هیچ کاری نمیکنند و با منصبی که اشغال کردهاند هیچ آشنایی ندارند ولی شوآف «فعال نمایی» را بهخوبی بلدند، با کارمندانی مواجه هستیم که کار نمیکنند ولی از مهارتی به نام «شوآف خوب کار کردن» برخوردارند، در اینستاگرام با افراد معمولیای مواجهیم که بهخوبی شوآف هنرمند، فیلسوف، شاعر و نویسنده بودن راه انداختهاند؛ و این مثالها را همچنان میتوان ادامه داد.
در مثالهای مذکور، وانمود کردن، لاف زدن، و خودنمایی کردن بهخوبی بیانگر معنی شوآف است. من در اداره کار نمیکنم ولی وانمود میکنم که کار میکنم. بهعنوان یک مسئول، در عمل اقدامی برای حل مشکلات انجام نمیدهم ولی وانمود میکنم که بسیار پیگیرم. من عملکرد، مهارت، ثروت، و دانش معینی دارم و خودم هم از میزان آن مطلع هستم ولی در بیان آنچه هستم لافزنی میکنم. من علاقهای به محیطزیست یا حیوانات یا کودکان کار ندارم ولی برای کسب شهرت، در این زمینه شوآف ارائه میدهم.
گسترش شوآف بهعنوان یک فرهنگ، بهتدریج آنرا به امری مثبت تبدیل میکند. روشن است که در پس شوآف نوعی فریب، وارونهسازی، مبالغه و امری منفی قرار دارد ولی افراد آنرا انجام میدهند بدون آنکه در پی آن خود را سرزنش کنند. وضعیت وخیمتر زمانی است که شوآف با برخی از مفاهیم مثبت مانند روابط عمومی خوب در کنار هم قرار گیرند. یعنی گفته شود کسی که خوب شوآف میآید درواقع از مهارتهای روابط عمومی خوبی برخوردار است. در این وضعیت شوآف بهعنوان یک مهارت به دیگران آموزش داده میشود.
روشن است که شوآف میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که «نیاز به توجه» و «نیاز به پذیرفته شدن» ازجمله آنهاست. اهمیت یافتن توجه باعث شده است که صنعتی به نام صنعت توجه شکل بگیرد؛ یعنی شرکت ها به نیازمندان توجه، مهارتها و ابزارهای جلبتوجه را بفروشند. ممکن است تشخیص مرز شوآف و واقعیت دشوار باشد. این امر بهمنزله راه رفتن بر روی تیغ است. ولی در این خصوص هر کس میتواند به درون خودش مراجعه نماید. به نظرم هر کس شناخت مناسبی از خودش دارد و درک میکند که چه زمانی دارد صداقت به خرج میدهد و بهجای خودنمایی، واقعنمایی میکند.
باید توجه داشت که دریکی دو سال اخیر شبکههای اجتماعی به گسترش فرهنگ شوآف سرعت بیشتری بخشیده و آنرا تقویت کرده اند. شوآف در شبکههای اجتماعی تبدیل به رقابتی در ظاهر سالم در بین شاخهای اینستاگرام و حتی افراد معمولی شده است. در یک تبلیغ گفته میشود: این نرمافزار به شما یاد میده چطور عکستون رو آرایش کنین، دندوناتونو سفید کنین، دماغتون رو کوچیک کنین تا عکسایی که توی اینستا می ذارین کلی لایک بخوره!». من شوآف میکنم پس هستم!
نکته پایانی آنکه بدون شک، در فرهنگ شوآف، با مخاطبان زودباور و با جمع سادهاندیش هم طرف هستیم که دنبالهروی «شوآف بازان» میشوند. اینان هم به سهم خود این فرهنگ را تقویت می کنند.
✅نوشته: فردین علیخواه|جامعهشناس
.........................................
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
✅https://t.me/Fardinalikhah
Telegram
فردین علیخواه
▪️نوشته هایی به دور از قلمبه سلمبه گویی دربارۀ زندگی روزمره ایرانی
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
ارسال نظر مستقیم:
✅ @alikhahfardin
▪️شیوۀ حمایت مالی از فعالیت ها:
از طریق سایت حامی باش:
https://hamibash.com/fardinalikhah
بنا بر یک توافق جمعی در برخی از شهرهای کشورهای توسعهیافته، در روز و ساعات مشخصی، خیابانهای محلی را به روی ماشینها مسدود میکنند و از ساکنین میخواهند که به خیابان بیایند. یکی از اهداف این نوع طرحها گسترش بازیهای کودکانه در محلههاست. همچنین تقویت شادابی، تقویت تعامل اجتماعی در بین ساکنین شهرها و نجات خیابانها از سلطه ماشینها از دیگر اهداف این طرحهاست. این طرح به temporary play street معروف هستند.
✅@fardinalikhah
✅@fardinalikhah
ما کلفَت داریم
✍️در صف پمپبنزین ایستادهام و منتظرم تا نوبتم شود. راننده میانسالی که موهای جوگندمی دارد و کارش در پمپبنزین تمام شده است به سمت مرد گلفروشی که کمی آنطرف تر از پمپها ایستاده است میرود و پنج هزار تومان در دست او میگذارد. مرد گلها را به سمت راننده میگیرد و درباره قیمت گلها توضیح میدهد. راننده اصلاً به توضیح مردِ گلفروش توجه نمیکند و به سمت ماشینش برمی گردد. مرد گلفروش با صدای بلند میگوید "آقا گل؟ برنداشتی که". راننده میگوید" گل نمی خوام". مرد گلفروش با تعجب به اسکناس خیره میشود. در چشمان راننده شعفِ ناشی از لطف در حقِ مرد گلفروش دیده میشود و در چهرۀ مرد گلفروش هم شرمِ ناشی از گدا تلقی شدن.
با مرد گلفروش صحبت میکنم. به او میگویم که ایکاش پول را نمیگرفت. او گلایه میکند از اینکه چرا دیگران تصور میکنند که او گداست! میگوید که خودش شغل گلفروشی را انتخاب کرده است و انتظار ندارد که به او پول بدهند ولی گل برندارند. گلایه میکند از اینکه چرا بعضیها با او همچون گدا برخورد میکنند؟ آیا ظاهرش شبیه به گدایان است یا رفتارش؟ این نوع پول دادنها را نه لطف بلکه نوعی تحقیر میداند.
شاید این تحلیل مرا کمی بیرحمانه بدانید ولی فکر میکنم که انگیزه افراد برای پول دادن به نیازمندان؛ همیشه خیرخواهانه نیست. انگیزههای ظالمانهای در پسِ این رفتار مثبت می تواند وجود داشته باشد.
بعضیها علاقه دارند تا بهعمد حقارت دیگران را به تماشا بنشینند. اینان درواقع از مشاهده نیاز دیگران به خودشان لذت میبرند. کمک به دیگری را به معنای نیاز دیگری به کمک تفسیر میکنند و این موقعیت را بسیار دلچسب میدانند. مانند رهگذری که در حاشیه پیادهرو غذایی به فقراء می دهد ولی نمی رود! میایستد و با شَعفی وصفناپذیر غذا خوردن آنها را تماشا میکند. او از تماشای نیاز و وابستگی دیگران به خودش لذت میبرد. اینان پول می دهند تا خودشان را بزرگ و دیگران را حقیر ببینند. بهراستی در اینگونه موقعیتها کدام طرف نیازمندتر است؟
برخی دیگر با کمک به نیازمندان سعی میکنند تا طبقه اجتماعیِ خود را در ذهنشان ارتقاء دهند. به بیان بهتر خود را در جایگاه و شأن یک « ارباب سخاوتمند» تصور کنند که کیسۀ زری را به سمت « رعیت» پرتاب می کند. من ثروتمند و تو فقیر هستی. دقیقاً مانند برخی از زنان نوکیسهای که به هنگام صحبت با اقوام خود میگویند که خانهشان را «ُکلفَت»، و نه کارگر خدماتی رُفت و روب میکند! ما کلفَت داریم! ما جزو ثروتمندان هستیم! ممکن است برخی از افراد در این گروه از وضع مالی مناسبی هم برخوردار نباشند ولی با کمک به نیازمندان این توهم یا خودفریبی را در خود ایجاد میکنند که وضعشان آنقدرها هم بد نیست و (خدا را شکر) میتوانند به دیگران کمک کنند.
درنهایت آنکه کمک به نیازمندان توسط برخی از افراد را مکانیسم روانی «میکروبزدایی از وجدان» میدانم. این نوع کمکها با هدف کاستن از تلنگرهای گاه و بیگاه وجدان بابت پایمال کردن حقوحقوق سایرین در موقعیتهای مختلف اجتماعی توسط همین افراد میدانم. گویی این افراد به خودشان میگویند « من در همهجا آدم بدی نیستم. بعضی جاها بد و بعضی جاها خوب هستم». کمک به نیازمندان این توهم یا خودفریبی را در آنان دامن می زند که هنوز انسانیت در وجودشان نمرده است! و به این شکل به خودشان امید می دهند.
▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
▫️کانال: @fardinalikhah
✍️در صف پمپبنزین ایستادهام و منتظرم تا نوبتم شود. راننده میانسالی که موهای جوگندمی دارد و کارش در پمپبنزین تمام شده است به سمت مرد گلفروشی که کمی آنطرف تر از پمپها ایستاده است میرود و پنج هزار تومان در دست او میگذارد. مرد گلها را به سمت راننده میگیرد و درباره قیمت گلها توضیح میدهد. راننده اصلاً به توضیح مردِ گلفروش توجه نمیکند و به سمت ماشینش برمی گردد. مرد گلفروش با صدای بلند میگوید "آقا گل؟ برنداشتی که". راننده میگوید" گل نمی خوام". مرد گلفروش با تعجب به اسکناس خیره میشود. در چشمان راننده شعفِ ناشی از لطف در حقِ مرد گلفروش دیده میشود و در چهرۀ مرد گلفروش هم شرمِ ناشی از گدا تلقی شدن.
با مرد گلفروش صحبت میکنم. به او میگویم که ایکاش پول را نمیگرفت. او گلایه میکند از اینکه چرا دیگران تصور میکنند که او گداست! میگوید که خودش شغل گلفروشی را انتخاب کرده است و انتظار ندارد که به او پول بدهند ولی گل برندارند. گلایه میکند از اینکه چرا بعضیها با او همچون گدا برخورد میکنند؟ آیا ظاهرش شبیه به گدایان است یا رفتارش؟ این نوع پول دادنها را نه لطف بلکه نوعی تحقیر میداند.
شاید این تحلیل مرا کمی بیرحمانه بدانید ولی فکر میکنم که انگیزه افراد برای پول دادن به نیازمندان؛ همیشه خیرخواهانه نیست. انگیزههای ظالمانهای در پسِ این رفتار مثبت می تواند وجود داشته باشد.
بعضیها علاقه دارند تا بهعمد حقارت دیگران را به تماشا بنشینند. اینان درواقع از مشاهده نیاز دیگران به خودشان لذت میبرند. کمک به دیگری را به معنای نیاز دیگری به کمک تفسیر میکنند و این موقعیت را بسیار دلچسب میدانند. مانند رهگذری که در حاشیه پیادهرو غذایی به فقراء می دهد ولی نمی رود! میایستد و با شَعفی وصفناپذیر غذا خوردن آنها را تماشا میکند. او از تماشای نیاز و وابستگی دیگران به خودش لذت میبرد. اینان پول می دهند تا خودشان را بزرگ و دیگران را حقیر ببینند. بهراستی در اینگونه موقعیتها کدام طرف نیازمندتر است؟
برخی دیگر با کمک به نیازمندان سعی میکنند تا طبقه اجتماعیِ خود را در ذهنشان ارتقاء دهند. به بیان بهتر خود را در جایگاه و شأن یک « ارباب سخاوتمند» تصور کنند که کیسۀ زری را به سمت « رعیت» پرتاب می کند. من ثروتمند و تو فقیر هستی. دقیقاً مانند برخی از زنان نوکیسهای که به هنگام صحبت با اقوام خود میگویند که خانهشان را «ُکلفَت»، و نه کارگر خدماتی رُفت و روب میکند! ما کلفَت داریم! ما جزو ثروتمندان هستیم! ممکن است برخی از افراد در این گروه از وضع مالی مناسبی هم برخوردار نباشند ولی با کمک به نیازمندان این توهم یا خودفریبی را در خود ایجاد میکنند که وضعشان آنقدرها هم بد نیست و (خدا را شکر) میتوانند به دیگران کمک کنند.
درنهایت آنکه کمک به نیازمندان توسط برخی از افراد را مکانیسم روانی «میکروبزدایی از وجدان» میدانم. این نوع کمکها با هدف کاستن از تلنگرهای گاه و بیگاه وجدان بابت پایمال کردن حقوحقوق سایرین در موقعیتهای مختلف اجتماعی توسط همین افراد میدانم. گویی این افراد به خودشان میگویند « من در همهجا آدم بدی نیستم. بعضی جاها بد و بعضی جاها خوب هستم». کمک به نیازمندان این توهم یا خودفریبی را در آنان دامن می زند که هنوز انسانیت در وجودشان نمرده است! و به این شکل به خودشان امید می دهند.
▪️نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
▫️کانال: @fardinalikhah
🔺🔺واقعا نمی دانم این دو تصویر را چگونه در کنار هم قرار دهم. یکی از شبکه های صدا و سیما در زیر تصویر یکی از فیلم های سینمایی خود محدوده سنی بالای چهارده سال را برای تماشای فیلم تعیین کرده است. آنوقت همین صدا و سیما هیچ واکنشی به اعدام در میادین اصلی شهرها در مقابل چشم هزاران رهگذر،، که کودکان یکی از تماشاگران اصلی آن هستند، نشان نمی دهد و حتی به والدین توصیه نمی کند که حداقل با فرزندان شان به تماشای این اعدام ها نروند. این حرکت صدا و سیما در ثبت محدوده سنی تماشا را تقلیدی کورکورانه از کشورهای توسعه یافته می دانم. کشورهایی که نهادهای آن به شکل هماهنگ تلاش می کنند تا کودکان را در معرض خشونت قرار ندهند.🔺🔺
@fardinalikhah
@fardinalikhah
به دنبال حواسپرتی میگردم
گریز(escapism) یکی از مفاهیم مطالعات فرهنگی است و به معنای آن است که وقتی ما با واقعیتی ناخوشایند مواجه میشویم به دنبال حواسپرتی میرویم. درواقع آنچه در «گریز» رخ میدهد استقبال خودخواستۀ فرد از حواسپرتی است تا شاید به این طریق بتواند ساعتها یا روزهایی خود را ازنظر جسمی و ذهنی از آن واقعیت ناخوشایند دور کند. در موضوع گریز، دو موقعیت « گریز از » و « گریز به » وجود دارد. افراد مختلف معمولاً گریزگاه خود را میجویند. برای مثال زنوشوهری که اختلافات جدی دارند ولی هر دو ساعتها چشمانشان را به صفحهنمایش تلفن همراه میدوزند تا ذهن خود را از مشکل اصلی دور کنند، مردی که همسرش به او خیانت کرده است و برای کنار آمدن با این بحران مدام مینوشد تا از واقعیت به خیال کوچ نماید، زنی که نشانههایی از خیانت را در همسرش دیده است و ذهن پرآشوب خود را مدام با لکهگیری سرویس بهداشتی خانهاش آرام میکند.
گریز میتواند در دو سطح ذهنی و جسمی باشد. ولی نکته آن است که افراد میتوانند ازنظر جسمی از موقعیتی ناخوشایند بگریزند ولی ذهنشان همچنان گرفتار آن موقعیت باشد و البته برعکس آنهم صادق است. کم نیستند ایرانیانی که باانگیزۀ گریز، از ایران مهاجرت کردهاند و جسمشان در یک شهر آرام اروپایی قرار دارد ولی ذهنشان از مشکلات جامعه ایرانی دور نمیشود، و هستند ایرانیانی که جسمشان در ایران و در کانون مشکلات مختلف اقتصادی و اجتماعیِ فعلی قرار دارد ولی ازنظر ذهنی هرروز در کنار رودخانه دانوب قدم میزنند!
ولی گریز فقط محدود به روابط روزمره اجتماعی نیست. گاهی اوقات گریز، واکنش به بحرانهای بزرگتری است که در جوامع آشکار میشود. آلن برینکلی، استاد تاریخ سیاسی دانشگاه کلمبیا در سال 1982 کتابی با عنوان «فرهنگ و سیاست در دوران رکود بزرگ» منتشر کرد تا نشان دهد که چگونه «گریز» یکی از سازوکارهای کنار آمدن با پیامدهای رکود اقتصادیِ سال 1929 در امریکا بود. به نظر او وقتی در آن سالها آثار ناخوشایند رکود اقتصادی بهتدریج نمایان شد مردم تلاش کردند تا از واقعیت تلخ بگریزند و به همین دلیل خود را به دامن «حواسپرتی خودخواسته» انداختند. برای مثال بیش از قبل به رادیو گوش میکردند، مدام به تماشای فیلم مینشستند و یا خود را با ورق زدن مجلات مشغول میکردند و نکته قابلتأمل آنکه مردم در دوره بحران اقتصادی، از عکسها و فیلمهایی استقبال میکردند که زندگی مرفه و لوکس را نشان میداد. گویی مردم نداشته هایشان را در این فیلمها جستجو میکردند و ساعاتی از بحران میگریختند.
برخی معتقدند که گاهی اوقات حکومتها هم بهعمد تلاش میکنند تا زمینه گریز را در مردم فراهم کنند. همان استعاره معروف «نان و سیرک» که توسط جوونال، شاعر و طنزپرداز اواخر قرن نخست میلادی روم مطرح شد. ازنظر او برخی از پادشاهان رومی برای آنکه حواس مردم را از حقوقِ مهم شهروندی پرت کنند آنان را با « نان و سیرک» مشغول میکردند. منظور او از سیرک، ساخت تماشاخانههایی نظیر کلوسئوم در روم بود که حدود 50000 نفر ظرفیت داشت. پادشاه؛ مردم را در کلوسئوم جمع میکرد، مردم به تماشای مسابقه گلادیاتورها برای کشتن یکدیگر مشغول میشدند و سربازان پادشاه؛ قبل و پس از مسابقه بهطرف مردم نان پرتاب میکردند!
درهرصورت، از گریز، چه در برداشتی فردی و چه در برداشتی اجتماعی، ارزیابی منفی وجود دارد. مهمترین مسئله آن است که فرد از موقعیت ناخوشایندی که در آن قرار دارد میگریزد و برای تغییر یا بهبود اوضاع تلاش نمیکند. به همین دلیل برخی از محققان از« قربانیان گریز» سخن گفتهاند، منظور کسانی هستند که از موقعیت بد میگریزند ولی به شکلی دیگر قربانی همین گریختن خود میشوند. لایهای از خیال بر چشمان فرد کشیده میشود ولی واقعیت همان واقعیت است. در اینجا فرد بهعمد خود را مشغول چیزی میکند تا چیز دیگری را فراموش کند درحالیکه واقعیت نامطلوب همچنان باقی است. گریختن و نه اصلاح واقعیت ناخوشایند، مهمترین نقد به گریز است.
▪️نوشته: فردین علیخواه| جامعهشناس
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
گریز(escapism) یکی از مفاهیم مطالعات فرهنگی است و به معنای آن است که وقتی ما با واقعیتی ناخوشایند مواجه میشویم به دنبال حواسپرتی میرویم. درواقع آنچه در «گریز» رخ میدهد استقبال خودخواستۀ فرد از حواسپرتی است تا شاید به این طریق بتواند ساعتها یا روزهایی خود را ازنظر جسمی و ذهنی از آن واقعیت ناخوشایند دور کند. در موضوع گریز، دو موقعیت « گریز از » و « گریز به » وجود دارد. افراد مختلف معمولاً گریزگاه خود را میجویند. برای مثال زنوشوهری که اختلافات جدی دارند ولی هر دو ساعتها چشمانشان را به صفحهنمایش تلفن همراه میدوزند تا ذهن خود را از مشکل اصلی دور کنند، مردی که همسرش به او خیانت کرده است و برای کنار آمدن با این بحران مدام مینوشد تا از واقعیت به خیال کوچ نماید، زنی که نشانههایی از خیانت را در همسرش دیده است و ذهن پرآشوب خود را مدام با لکهگیری سرویس بهداشتی خانهاش آرام میکند.
گریز میتواند در دو سطح ذهنی و جسمی باشد. ولی نکته آن است که افراد میتوانند ازنظر جسمی از موقعیتی ناخوشایند بگریزند ولی ذهنشان همچنان گرفتار آن موقعیت باشد و البته برعکس آنهم صادق است. کم نیستند ایرانیانی که باانگیزۀ گریز، از ایران مهاجرت کردهاند و جسمشان در یک شهر آرام اروپایی قرار دارد ولی ذهنشان از مشکلات جامعه ایرانی دور نمیشود، و هستند ایرانیانی که جسمشان در ایران و در کانون مشکلات مختلف اقتصادی و اجتماعیِ فعلی قرار دارد ولی ازنظر ذهنی هرروز در کنار رودخانه دانوب قدم میزنند!
ولی گریز فقط محدود به روابط روزمره اجتماعی نیست. گاهی اوقات گریز، واکنش به بحرانهای بزرگتری است که در جوامع آشکار میشود. آلن برینکلی، استاد تاریخ سیاسی دانشگاه کلمبیا در سال 1982 کتابی با عنوان «فرهنگ و سیاست در دوران رکود بزرگ» منتشر کرد تا نشان دهد که چگونه «گریز» یکی از سازوکارهای کنار آمدن با پیامدهای رکود اقتصادیِ سال 1929 در امریکا بود. به نظر او وقتی در آن سالها آثار ناخوشایند رکود اقتصادی بهتدریج نمایان شد مردم تلاش کردند تا از واقعیت تلخ بگریزند و به همین دلیل خود را به دامن «حواسپرتی خودخواسته» انداختند. برای مثال بیش از قبل به رادیو گوش میکردند، مدام به تماشای فیلم مینشستند و یا خود را با ورق زدن مجلات مشغول میکردند و نکته قابلتأمل آنکه مردم در دوره بحران اقتصادی، از عکسها و فیلمهایی استقبال میکردند که زندگی مرفه و لوکس را نشان میداد. گویی مردم نداشته هایشان را در این فیلمها جستجو میکردند و ساعاتی از بحران میگریختند.
برخی معتقدند که گاهی اوقات حکومتها هم بهعمد تلاش میکنند تا زمینه گریز را در مردم فراهم کنند. همان استعاره معروف «نان و سیرک» که توسط جوونال، شاعر و طنزپرداز اواخر قرن نخست میلادی روم مطرح شد. ازنظر او برخی از پادشاهان رومی برای آنکه حواس مردم را از حقوقِ مهم شهروندی پرت کنند آنان را با « نان و سیرک» مشغول میکردند. منظور او از سیرک، ساخت تماشاخانههایی نظیر کلوسئوم در روم بود که حدود 50000 نفر ظرفیت داشت. پادشاه؛ مردم را در کلوسئوم جمع میکرد، مردم به تماشای مسابقه گلادیاتورها برای کشتن یکدیگر مشغول میشدند و سربازان پادشاه؛ قبل و پس از مسابقه بهطرف مردم نان پرتاب میکردند!
درهرصورت، از گریز، چه در برداشتی فردی و چه در برداشتی اجتماعی، ارزیابی منفی وجود دارد. مهمترین مسئله آن است که فرد از موقعیت ناخوشایندی که در آن قرار دارد میگریزد و برای تغییر یا بهبود اوضاع تلاش نمیکند. به همین دلیل برخی از محققان از« قربانیان گریز» سخن گفتهاند، منظور کسانی هستند که از موقعیت بد میگریزند ولی به شکلی دیگر قربانی همین گریختن خود میشوند. لایهای از خیال بر چشمان فرد کشیده میشود ولی واقعیت همان واقعیت است. در اینجا فرد بهعمد خود را مشغول چیزی میکند تا چیز دیگری را فراموش کند درحالیکه واقعیت نامطلوب همچنان باقی است. گریختن و نه اصلاح واقعیت ناخوشایند، مهمترین نقد به گریز است.
▪️نوشته: فردین علیخواه| جامعهشناس
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
در جامعه هستند ولی با جامعه نیستند.
✍️در سالهای اخیر تعداد قابلتوجهی از جوانان ژاپنی به سنت هایکی کوموری توجه نشان دادهاند. آنان ماهها خود را در اتاق خانهشان حبس؛ و ارتباطشان را با جامعه قطع میکنند. اتاق بهم ریخته و رفتن به دنیای درون؛ بدون هیچ هدف مشخصی؛ یکی از ویژگیهای این جوانان است. برخی از جامعه شناسان بر این نظر هستند که انتظار شدید و ُکشندۀ جامعه ژاپنی از آنان برای موفقیت شغلی، مالی و یا تحصیلی باعث شده است تا آنان به دلیل هراس از کابوس ناکامیها و مواجهه با تحقیرهای اطرافیان، گوشه عزلت برگزینند و بهاصطلاح؛ هایکی کوموری کنند.
شاید بتوان گفت که در مطالعات اجتماعی، رابرت مرتون از اولین جامعهشناسانی بود که به موضوع « انزوا یا انزوا گزینی» retreatism توجه نشان داد و به توصیف افرادی پرداخت که به تعبیر او گوشۀ عزلت برمیگزینند و خویش را در قرنطینهای خودخواسته قرار میدهند، حصاری به دورِ خود میکشند و بهتدریج از جامعه فاصله میگیرند. نوعی تبعید یا ُبریدن خودخواسته از جامعه به ناکجاآباد.
مرتون معتقد است که عموماً در هر جامعهای اهداف و ارزشهایی حاکم است و از فرد انتظار میرود تا به سمت آن اهداف حرکت کند. برای مثال موفقیت مادی میتواند هدفی باشد که نهادهای اجتماعی مانند خانواده یا رسانهها در معرض افراد قرار میدهند. معمولاً وضعیت نرمال در یک جامعه آن است که امکان رسیدن به این اهداف برای افراد امکانپذیر باشد.
مشکل زمانی بروز میکند که چنین امکانی وجود نداشته باشد. مثلاً شرایط خوبِ مادی یک ارزشِ موردقبول جامعه باشد ولی جامعه نتواند شغل مناسب برای دسترسی به این هدف را در اختیار افراد قرار دهد، و یا تشکیل خانواده یک ارزش باشد ولی افراد؛ شرایط مالی مناسب برای تشکیل خانواده را نداشته باشند. از شما شدیداً انتظار میرود که اسبسوار شوید و این در حالی است که اسبی وجود ندارد! جامعه از اعضایش انتظار دارد تا روزبهروز ازنظر مادی موفق تر شوند ولی در عمل؛ راه پذیرفتهشدهای پیش روی آنها قرار ندارد تا ازنظر مادی پیشرفت کنند.
پرسش مرتون آن است که افراد در این وضعیت چه واکنشی از خود نشان میدهند؟ نظریۀ مرتون« نظریۀ فشار یا تقلّا» نام دارد. منظور، فشاری است که فرد در موقعیتی نظیر آنچه در مثالهای بالا گفتیم تجربه میکند و همین فشار او را به بیراههها یا میانبرها سوق میدهد.
انزوا و یا گوشهگیری یکی از پاسخهای ممکن به شرایطِ توأم با فشار است. در این وضعیت، افراد بهتدریج خود را از جامعه دور میکنند. ازنظر مرتون برخی از آنها به الکل و یا مواد مخدر پناه میبرند، مینوشند تا ازنظر ذهنی خود را از جامعه دور کنند. مرتون معتقد بود که این افراد در ابتدا تلاش کردهاند تا با انتظارات جامعه همراه و همگام شوند ولی دچار سرخوردگی، ناکامی و احساس تحقیر شدهاند و به همین دلایل انزوا را برگزیدهاند.
هرچند جامعه ژاپن با جامعه ایران تفاوت دارد ولی این روزها در بین دانشجویان قدیمیام که هنوز شغلی نیافتهاند نشانههایی از عزلتگزینی، انزوا و گوشهگیری میبینم. همکاران روانشناسم نیز از مراجعه والدینی خبر میدهند که فرزندانشان به شکل خودخواسته خویش را در اتاقهایشان حبس کردهاند و علاقهای ندارند تا با جامعه در ارتباط باشند. برخی از دانشجویان قدیمیام بهتنهایی در خانههای جنگلی و یا در حاشیه روستاها زندگی میکنند و دلیل آنرا نه دوستی با طبیعت بلکه دور شدن از نگاه سرزنشآمیز و تحقیرآمیز اطرافیان ذکر میکنند. مسئله آنان انتظار شدید جامعه برای موفقیتهای مادی، شغلی و تشکیل خانواده ازیکطرف و از طرف دیگر، فقدان هرگونه فرصت مناسب برای تحقق این انتظارات توسط آنهاست.
با توجه به وخیمتر شدن بحران اقتصادی در ایران و بیکاری گسترده، میتوان انتظار داشت که بر تعداد جوانان منزوی و گوشهگیر افزوده شود. جوانانی که در جامعه هستند ولی با جامعه نیستند. باید توجه داشت که انزوا فقط به شکل جسمی و فیزیکی ظهور نمییابد. مرتون پناه بردن به دامان الکل یا مواد مخدر را نیز نوعی انزوا گزینی ذهنی و دور شدن از جامعه میداند.
▪️نوشته: فردین علیخواه|
........................................
▫️کانال نویسنده: @fardinalikhah
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/mxdbU
✍️در سالهای اخیر تعداد قابلتوجهی از جوانان ژاپنی به سنت هایکی کوموری توجه نشان دادهاند. آنان ماهها خود را در اتاق خانهشان حبس؛ و ارتباطشان را با جامعه قطع میکنند. اتاق بهم ریخته و رفتن به دنیای درون؛ بدون هیچ هدف مشخصی؛ یکی از ویژگیهای این جوانان است. برخی از جامعه شناسان بر این نظر هستند که انتظار شدید و ُکشندۀ جامعه ژاپنی از آنان برای موفقیت شغلی، مالی و یا تحصیلی باعث شده است تا آنان به دلیل هراس از کابوس ناکامیها و مواجهه با تحقیرهای اطرافیان، گوشه عزلت برگزینند و بهاصطلاح؛ هایکی کوموری کنند.
شاید بتوان گفت که در مطالعات اجتماعی، رابرت مرتون از اولین جامعهشناسانی بود که به موضوع « انزوا یا انزوا گزینی» retreatism توجه نشان داد و به توصیف افرادی پرداخت که به تعبیر او گوشۀ عزلت برمیگزینند و خویش را در قرنطینهای خودخواسته قرار میدهند، حصاری به دورِ خود میکشند و بهتدریج از جامعه فاصله میگیرند. نوعی تبعید یا ُبریدن خودخواسته از جامعه به ناکجاآباد.
مرتون معتقد است که عموماً در هر جامعهای اهداف و ارزشهایی حاکم است و از فرد انتظار میرود تا به سمت آن اهداف حرکت کند. برای مثال موفقیت مادی میتواند هدفی باشد که نهادهای اجتماعی مانند خانواده یا رسانهها در معرض افراد قرار میدهند. معمولاً وضعیت نرمال در یک جامعه آن است که امکان رسیدن به این اهداف برای افراد امکانپذیر باشد.
مشکل زمانی بروز میکند که چنین امکانی وجود نداشته باشد. مثلاً شرایط خوبِ مادی یک ارزشِ موردقبول جامعه باشد ولی جامعه نتواند شغل مناسب برای دسترسی به این هدف را در اختیار افراد قرار دهد، و یا تشکیل خانواده یک ارزش باشد ولی افراد؛ شرایط مالی مناسب برای تشکیل خانواده را نداشته باشند. از شما شدیداً انتظار میرود که اسبسوار شوید و این در حالی است که اسبی وجود ندارد! جامعه از اعضایش انتظار دارد تا روزبهروز ازنظر مادی موفق تر شوند ولی در عمل؛ راه پذیرفتهشدهای پیش روی آنها قرار ندارد تا ازنظر مادی پیشرفت کنند.
پرسش مرتون آن است که افراد در این وضعیت چه واکنشی از خود نشان میدهند؟ نظریۀ مرتون« نظریۀ فشار یا تقلّا» نام دارد. منظور، فشاری است که فرد در موقعیتی نظیر آنچه در مثالهای بالا گفتیم تجربه میکند و همین فشار او را به بیراههها یا میانبرها سوق میدهد.
انزوا و یا گوشهگیری یکی از پاسخهای ممکن به شرایطِ توأم با فشار است. در این وضعیت، افراد بهتدریج خود را از جامعه دور میکنند. ازنظر مرتون برخی از آنها به الکل و یا مواد مخدر پناه میبرند، مینوشند تا ازنظر ذهنی خود را از جامعه دور کنند. مرتون معتقد بود که این افراد در ابتدا تلاش کردهاند تا با انتظارات جامعه همراه و همگام شوند ولی دچار سرخوردگی، ناکامی و احساس تحقیر شدهاند و به همین دلایل انزوا را برگزیدهاند.
هرچند جامعه ژاپن با جامعه ایران تفاوت دارد ولی این روزها در بین دانشجویان قدیمیام که هنوز شغلی نیافتهاند نشانههایی از عزلتگزینی، انزوا و گوشهگیری میبینم. همکاران روانشناسم نیز از مراجعه والدینی خبر میدهند که فرزندانشان به شکل خودخواسته خویش را در اتاقهایشان حبس کردهاند و علاقهای ندارند تا با جامعه در ارتباط باشند. برخی از دانشجویان قدیمیام بهتنهایی در خانههای جنگلی و یا در حاشیه روستاها زندگی میکنند و دلیل آنرا نه دوستی با طبیعت بلکه دور شدن از نگاه سرزنشآمیز و تحقیرآمیز اطرافیان ذکر میکنند. مسئله آنان انتظار شدید جامعه برای موفقیتهای مادی، شغلی و تشکیل خانواده ازیکطرف و از طرف دیگر، فقدان هرگونه فرصت مناسب برای تحقق این انتظارات توسط آنهاست.
با توجه به وخیمتر شدن بحران اقتصادی در ایران و بیکاری گسترده، میتوان انتظار داشت که بر تعداد جوانان منزوی و گوشهگیر افزوده شود. جوانانی که در جامعه هستند ولی با جامعه نیستند. باید توجه داشت که انزوا فقط به شکل جسمی و فیزیکی ظهور نمییابد. مرتون پناه بردن به دامان الکل یا مواد مخدر را نیز نوعی انزوا گزینی ذهنی و دور شدن از جامعه میداند.
▪️نوشته: فردین علیخواه|
........................................
▫️کانال نویسنده: @fardinalikhah
▫️ارسال نظر: @alikhahfardin
yon.ir/mxdbU
▫️▫️گفتگوی میترا فردوسی، پژوهشگر مطالعات فرهنگی با فردین علیخواه؛ جامعه شناس؛ درباره
▪️▪️نسبت اینستاگرام و زندگی روزمره▪️▪️
✅ میترا فردوسی: اینستاگرامبازها هر روز حدود ۹۵میلیون عکس و فیلم بارگذاری میکنند و اکثریت آنها کمتر از چهل سال دارند. دنیل پنی در مجله معتبر بوستون ریویو مینویسد که اینستاگرام شبکه اجتماعی بورژواهاست و البته آنهایی که ادایشان را درمیآورند. بنابراین جای تعجب نیست که مدها و سبکهای زندگی توسط این کاربران جوان پولدار و به عبارتی بهتر «ذائقهسازان» و «ذینفوذان» ساخته میشوند و به مخاطبان تشنه که هر روز ساعتها صرف دیدن و جذب محتوای بصری میکنند، میرسند. شاید در وهله نخست بگوییم در اینستاگرام جز به اشتراکگذاری لحظههای ناب و خاص زندگی اتفاق خاص دیگری که نمیافتد و نباید سخت گرفت. اما نکته دقیقاً همین جاست که لحظههایی که در اینستاگرام ثبت میشوند لحظههای لزوماً واقعی یا برشهایی از داستان روزمره ما نیستند، و نکته قابل تأمل آن است که ما برای اینکه خوراک مناسبی برای استوریها و پستهایمان داشته باشیم، لحظات اینستاپسند خلق میکنیم. بهعبارتی گاهی تصاویر اینستاگرامی ما، بخشی از زندگی نیست بلکه زندگی واقعی ما بخشی از زندگی مجازی ما در اینستاگرام است.
«محتوای اینستاپسند» در کنار هم نماینده یک جهانبینی نوظهورند که در آن فتوژنیک بودن غذا به جای خوشمزه بودن مینشیند، عکس خور بودن کافه به کیفیت آن و حتی این وسواس اینستاپسند بودن به انتخاب دوستها و بهطور کلی به روابط اجتماعی هم کشیده شده است و همانطور که آلن دوباتن، فیلسوف معاصر میگوید، براساس منطق اینستاگرام، وقت گذرانی با دوست چاق دوران دبیرستان یک اشتباه گذشتناپذیر است به جایش باید آدمهای اینستاپسند را پیدا کنی. این موضوع سادهای نیست؛ چراکه به این ترتیب، اینستاگرام آدمهای اطراف ما را هم در حد یک ابژه اینستاگرام پسند تقلیل میدهد. ما دوست داریم با دوستان با کلاس و شیک مان که اتفاقاً اهل خرید و کافه نشینیهای ما هستند بیشتر بپلکیم حتی اگر آنقدر که باید رابطههای عمیقی نداشته باشیم. این تنها بخشی از واقعیت اینستاگرام محبوب ماست؛ جایی که هم دوستش داریم هم به غایت از آن و فرهنگ مسلطش میترسیم، جایی که میشناسیمش و هم زمان کاملاً با آداب و سنتهایش - که سلبریتیهای اینستاگرامی خوب آنها را بلدند - بیگانهایم.
اینجاست که در برابر این پدیده متناقض باید دست به دامان تحلیلهای جامعه شناختی شد تا نادانستههای این جهان بینی جدید را برایمان بشکافد. در همین راستا با دکتر فردین علیخواه، جامعه شناس و تحلیلگر مسائل اجتماعی درباره معنای جهان اینستاگرامی، گفتوگویی کردهایم که در ادامه میخوانید.
روزنامه ایران-22 آذر 97
.............................................
⬅️برای مطالعه این گفتگو می توانید به لینک زیر بروید
yon.ir/C95eN
▪️▪️نسبت اینستاگرام و زندگی روزمره▪️▪️
✅ میترا فردوسی: اینستاگرامبازها هر روز حدود ۹۵میلیون عکس و فیلم بارگذاری میکنند و اکثریت آنها کمتر از چهل سال دارند. دنیل پنی در مجله معتبر بوستون ریویو مینویسد که اینستاگرام شبکه اجتماعی بورژواهاست و البته آنهایی که ادایشان را درمیآورند. بنابراین جای تعجب نیست که مدها و سبکهای زندگی توسط این کاربران جوان پولدار و به عبارتی بهتر «ذائقهسازان» و «ذینفوذان» ساخته میشوند و به مخاطبان تشنه که هر روز ساعتها صرف دیدن و جذب محتوای بصری میکنند، میرسند. شاید در وهله نخست بگوییم در اینستاگرام جز به اشتراکگذاری لحظههای ناب و خاص زندگی اتفاق خاص دیگری که نمیافتد و نباید سخت گرفت. اما نکته دقیقاً همین جاست که لحظههایی که در اینستاگرام ثبت میشوند لحظههای لزوماً واقعی یا برشهایی از داستان روزمره ما نیستند، و نکته قابل تأمل آن است که ما برای اینکه خوراک مناسبی برای استوریها و پستهایمان داشته باشیم، لحظات اینستاپسند خلق میکنیم. بهعبارتی گاهی تصاویر اینستاگرامی ما، بخشی از زندگی نیست بلکه زندگی واقعی ما بخشی از زندگی مجازی ما در اینستاگرام است.
«محتوای اینستاپسند» در کنار هم نماینده یک جهانبینی نوظهورند که در آن فتوژنیک بودن غذا به جای خوشمزه بودن مینشیند، عکس خور بودن کافه به کیفیت آن و حتی این وسواس اینستاپسند بودن به انتخاب دوستها و بهطور کلی به روابط اجتماعی هم کشیده شده است و همانطور که آلن دوباتن، فیلسوف معاصر میگوید، براساس منطق اینستاگرام، وقت گذرانی با دوست چاق دوران دبیرستان یک اشتباه گذشتناپذیر است به جایش باید آدمهای اینستاپسند را پیدا کنی. این موضوع سادهای نیست؛ چراکه به این ترتیب، اینستاگرام آدمهای اطراف ما را هم در حد یک ابژه اینستاگرام پسند تقلیل میدهد. ما دوست داریم با دوستان با کلاس و شیک مان که اتفاقاً اهل خرید و کافه نشینیهای ما هستند بیشتر بپلکیم حتی اگر آنقدر که باید رابطههای عمیقی نداشته باشیم. این تنها بخشی از واقعیت اینستاگرام محبوب ماست؛ جایی که هم دوستش داریم هم به غایت از آن و فرهنگ مسلطش میترسیم، جایی که میشناسیمش و هم زمان کاملاً با آداب و سنتهایش - که سلبریتیهای اینستاگرامی خوب آنها را بلدند - بیگانهایم.
اینجاست که در برابر این پدیده متناقض باید دست به دامان تحلیلهای جامعه شناختی شد تا نادانستههای این جهان بینی جدید را برایمان بشکافد. در همین راستا با دکتر فردین علیخواه، جامعه شناس و تحلیلگر مسائل اجتماعی درباره معنای جهان اینستاگرامی، گفتوگویی کردهایم که در ادامه میخوانید.
روزنامه ایران-22 آذر 97
.............................................
⬅️برای مطالعه این گفتگو می توانید به لینک زیر بروید
yon.ir/C95eN
instagram.pdf
221.7 KB
🔺متن پی.دی.اف. مصاحبه درباره اینستاگرام و زندگی روزمره🔺
▫️کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه ندارند رانندگی کنند
▪️کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه ندارند حساب بانکی افتتاح کنند
▫️کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه ندارند در مدرسه غیبت کنند و در این صورت باید توضیح والدین شان را به مدرسه ارائه دهند!
▪️طبق قانون کودکان و نوجوانان حتی اجازه کار و کسب درآمد هم ندارند و در این صورت کودک کار قلمداد می شوند که آسیبی اجتماعی است.
▪️طبق هنجارهای اجتماعی کودکان و نوجوانان در این کشور مجاز نیستند تا از داروخانه ها کاندوم بخرند!
و بسیار کارهای دیگر که کودکان و نوجوانان به دلیل سن کم اجازه آنرا ندارند.
🔺ولی کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه دارند خانواده تشکیل دهند! اجازه دارند ازدواج کنند! اجازه دارند « سکس» داشته باشند! اجازه دارند پدر یا مادر شوند!
و نکته جالب تر آنکه:
▪️ از طرفی به کودکان و نوجوانان اجازه ازدواج می دهند و از طرف دیگر آموزش و پرورش محافظه کار این کشور از آموزش اولیه مسائل جنسی به همان کودکان و نوجوانان اجتناب می کند!
▪️و صدا و سیمای محافظه کار این کشور یکی از مسائل اجتماعی امریکا را بارداری نوجوانان در آن کشور می داند!!
🔺ارزش و شأن خانواده در کشور ما در همین حد است.
فردین علیخواه|جامعه شناس
✅@fardinalikhah
▪️کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه ندارند حساب بانکی افتتاح کنند
▫️کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه ندارند در مدرسه غیبت کنند و در این صورت باید توضیح والدین شان را به مدرسه ارائه دهند!
▪️طبق قانون کودکان و نوجوانان حتی اجازه کار و کسب درآمد هم ندارند و در این صورت کودک کار قلمداد می شوند که آسیبی اجتماعی است.
▪️طبق هنجارهای اجتماعی کودکان و نوجوانان در این کشور مجاز نیستند تا از داروخانه ها کاندوم بخرند!
و بسیار کارهای دیگر که کودکان و نوجوانان به دلیل سن کم اجازه آنرا ندارند.
🔺ولی کودکان و نوجوانان در این کشور اجازه دارند خانواده تشکیل دهند! اجازه دارند ازدواج کنند! اجازه دارند « سکس» داشته باشند! اجازه دارند پدر یا مادر شوند!
و نکته جالب تر آنکه:
▪️ از طرفی به کودکان و نوجوانان اجازه ازدواج می دهند و از طرف دیگر آموزش و پرورش محافظه کار این کشور از آموزش اولیه مسائل جنسی به همان کودکان و نوجوانان اجتناب می کند!
▪️و صدا و سیمای محافظه کار این کشور یکی از مسائل اجتماعی امریکا را بارداری نوجوانان در آن کشور می داند!!
🔺ارزش و شأن خانواده در کشور ما در همین حد است.
فردین علیخواه|جامعه شناس
✅@fardinalikhah
«کیف ُپرپول لزوماً خوشسلیقگی نمیآورد»
▪️فردین علیخواه|
برخی از کاربران ایرانی از گوگل پرسیدهاند که آیا باید مارکِ روی آستینِ کتشان را از آن جدا کنند یا نه؟ برخی سؤال کردهاند که وقتی مهمان میآید باید روکش مبلها را برداشت؟ نگرانی از بدسلیقه محسوب شدن؛ یکی از دلایل پرسیدنِ این سؤال است. سلیقه، هم با نوع کالاهایی که مصرف میکنیم و هم با شیوه مصرف آن کالاها تعریف میشود. ما ممکن است کالاهایی برای خود یا خانهمان بخریم که ازنظر دیگران نشانۀ خوشسلیقگی باشد ولی نحوۀ استفاده ما از آن کالاها؛ ما را بدسلیقه جلوه دهد. به همین دلیل است که میگویند «کیف پرپول لزوماً خوشسلیقگی نمیآورد».
در زندگی روزمره، قضاوت درباره سلیقه دیگران در قالب صفاتی چون بیسلیقه، خوشسلیقه، بدسلیقه، کجسلیقه، تازه به دوران رسیده، خز و خیل، جوات، دهاتی، جنوب شهری، بالاشهری، نوکیسه، و فشن مطرح میشود. هرکدام از این کلمات بار معناییِ تحقیرآمیز یا ستایشآمیزی دارند. افراد با چنین کلماتی به ارزشگذاری سلیقه میپردازند؛ سلیقهای را پستتر و سلیقهای را برتر میدانند. ازاینرو سلیقهها قضاوت میشوند و همین قضاوتها باعث میشود تا افراد برای خوشسلیقه نامیده شدن رقابت کنند.
سلیقه در فرایند اجتماعی شدن شکل میگیرد. وضعیت اقتصادی و فرهنگی خانوادهای که فرد در آن بزرگ میشود، آموزشهایی که در مدرسه میبیند، دوستانی که دارد، استفاده مفید او از رسانههای جمعی، و تعاملاتی که با نهادها و افراد مختلف دارد در شکلگیری سلیقه مؤثرند. جامعه شناسان ارزشگذاری سلیقهها به «خوب » یا « بد » را امری اجتماعی و تابع قدرت و نفوذ برخی طبقات اجتماعی میدانند. هرچند طبقات اجتماعی مختلف، سلایق مختلفی دارند ولی معمولاً آن سلیقهای «خوب» تلقی میشود که متعلق به طبقه بالاست. درواقع طبقات بالای اجتماعی؛ لوازم، ابزارها و قدرت آنرا دارند تا سلیقه خود را بر جامعه حاکم کنند و بهعنوان سلیقۀ خوب جا بیندازند. ولی دو پرسش چالشبرانگیز در جامعهشناسی وجود دارد: سلیقه خوب چه ویژگیهایی دارد، آیا به رفتار باپرنسیب، آراستگی، زیبایی، مصرف یک کالای مارکدار اشاره دارد؟ و سؤال مهمتر آنکه این طبقات بالای اجتماعی چه کسانی هستند، آیا سلبریتی ها؛ شامل بازیگران سینما و تلویزیون، ستارگان موسیقی، قهرمانان ورزشی و مدلها هستند؟ و یا ثروتمندان، طراحان مد، متخصصان تبلیغات بازرگانی، و مجلههای سبک زندگی؟
خوشسلیقگی وابسته به زمان و مکان است و به همین دلیل؛ نسبی است. برای مثال تاج السلطنه دختر ناصرالدینشاه، در زمان خودش بسیار خوشسلیقه بود ولی بهیقین، امروزه قضاوت دیگری درباره سلیقه او وجود دارد! و یا جوانان دهه شصت َفشِن توماس اندرس و دیتر بوهلن، از گروه مدرن تاکینگ را خوشسلیقگی میدانستند ولی دور از تصور نیست که آنان هماکنون خود را بابت داشتن چنین سلیقهای در آن روزها سرزنش کنند! خوشسلیقگی همچنین وابسته به گروه اجتماعی فرد است. زن خانهداری که توری سفیدی روی پشتی ترکمنی خانهاش پهن میکند تا همهچیز مرتب به نظر آید در جمع اعضای گروه اجتماعی خودش میتواند خوشسلیقه محسوب شود ولی این عمل برای زنانی در سایر گروههای اجتماعی لزوماً معنیِ خوشسلیقگی نمیدهد.
افراد؛ با وسواس در انتخاب کالاها و نحوه مصرف آنها، تلاش میکنند تا به شکلی تفاوت خود را از سایرین نشان دهند. این امر در جمله آن مشتری که در خرید دستگیرۀ کابینت آشپزخانه اصرار دارد که « من یه چیز متفاوت می خوام آقا، متفاوت» خود را نشان میدهد. من باید از نگاه دیگران آدم خوشسلیقهای به نظر برسم و به این طریق هم تفاوت خودم را با دیگران نشان دهم و هم پرستیژ اجتماعی کسب کنم. درواقع؛ خوشسلیقه بودن این پیام را دارد که من جزو این طبقه؛ و نه آن طبقه هستم. به همین دلیل سلیقه؛ همزمان، بیانگر هم تعلق و هم عدم تعلق است.
درنهایت آنکه، باید در قضاوت درباره سلایق دیگران و برتر دانستن سلیقه خود محتاط بود. سلیقه با نابرابریهای اجتماعی در ارتباط است. بگذریم از اینکه «سلیقه خوب» چیست، ولی اگر دیگران هم فرصت و هم امکانات مناسبی داشتند شاید میتوانستند به سلیقه خوب دست یابند. پذیرفتنی نیست که کسانی که موقعیت اجتماعی خود را به هر دلیلی ارتقاء دادهاند سلیقه سایرین را در قالب مفاهیمی تحقیرآمیز ارزشگذاری کنند. همچنین ارزشگذاری سلایق با مصرفگرایی نیز پیوند دارد. بهیقین، در پشتِ بسیاری از این «سلیقههای خوب» که معمولاً توسط سلبریتی ها تبلیغ میشود انگیزه فروش یک کالا وجود دارد و اینگونه وانمود میشود که مصرف آن کالا، عینِ خوشسلیقگی است.
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
▪️فردین علیخواه|
برخی از کاربران ایرانی از گوگل پرسیدهاند که آیا باید مارکِ روی آستینِ کتشان را از آن جدا کنند یا نه؟ برخی سؤال کردهاند که وقتی مهمان میآید باید روکش مبلها را برداشت؟ نگرانی از بدسلیقه محسوب شدن؛ یکی از دلایل پرسیدنِ این سؤال است. سلیقه، هم با نوع کالاهایی که مصرف میکنیم و هم با شیوه مصرف آن کالاها تعریف میشود. ما ممکن است کالاهایی برای خود یا خانهمان بخریم که ازنظر دیگران نشانۀ خوشسلیقگی باشد ولی نحوۀ استفاده ما از آن کالاها؛ ما را بدسلیقه جلوه دهد. به همین دلیل است که میگویند «کیف پرپول لزوماً خوشسلیقگی نمیآورد».
در زندگی روزمره، قضاوت درباره سلیقه دیگران در قالب صفاتی چون بیسلیقه، خوشسلیقه، بدسلیقه، کجسلیقه، تازه به دوران رسیده، خز و خیل، جوات، دهاتی، جنوب شهری، بالاشهری، نوکیسه، و فشن مطرح میشود. هرکدام از این کلمات بار معناییِ تحقیرآمیز یا ستایشآمیزی دارند. افراد با چنین کلماتی به ارزشگذاری سلیقه میپردازند؛ سلیقهای را پستتر و سلیقهای را برتر میدانند. ازاینرو سلیقهها قضاوت میشوند و همین قضاوتها باعث میشود تا افراد برای خوشسلیقه نامیده شدن رقابت کنند.
سلیقه در فرایند اجتماعی شدن شکل میگیرد. وضعیت اقتصادی و فرهنگی خانوادهای که فرد در آن بزرگ میشود، آموزشهایی که در مدرسه میبیند، دوستانی که دارد، استفاده مفید او از رسانههای جمعی، و تعاملاتی که با نهادها و افراد مختلف دارد در شکلگیری سلیقه مؤثرند. جامعه شناسان ارزشگذاری سلیقهها به «خوب » یا « بد » را امری اجتماعی و تابع قدرت و نفوذ برخی طبقات اجتماعی میدانند. هرچند طبقات اجتماعی مختلف، سلایق مختلفی دارند ولی معمولاً آن سلیقهای «خوب» تلقی میشود که متعلق به طبقه بالاست. درواقع طبقات بالای اجتماعی؛ لوازم، ابزارها و قدرت آنرا دارند تا سلیقه خود را بر جامعه حاکم کنند و بهعنوان سلیقۀ خوب جا بیندازند. ولی دو پرسش چالشبرانگیز در جامعهشناسی وجود دارد: سلیقه خوب چه ویژگیهایی دارد، آیا به رفتار باپرنسیب، آراستگی، زیبایی، مصرف یک کالای مارکدار اشاره دارد؟ و سؤال مهمتر آنکه این طبقات بالای اجتماعی چه کسانی هستند، آیا سلبریتی ها؛ شامل بازیگران سینما و تلویزیون، ستارگان موسیقی، قهرمانان ورزشی و مدلها هستند؟ و یا ثروتمندان، طراحان مد، متخصصان تبلیغات بازرگانی، و مجلههای سبک زندگی؟
خوشسلیقگی وابسته به زمان و مکان است و به همین دلیل؛ نسبی است. برای مثال تاج السلطنه دختر ناصرالدینشاه، در زمان خودش بسیار خوشسلیقه بود ولی بهیقین، امروزه قضاوت دیگری درباره سلیقه او وجود دارد! و یا جوانان دهه شصت َفشِن توماس اندرس و دیتر بوهلن، از گروه مدرن تاکینگ را خوشسلیقگی میدانستند ولی دور از تصور نیست که آنان هماکنون خود را بابت داشتن چنین سلیقهای در آن روزها سرزنش کنند! خوشسلیقگی همچنین وابسته به گروه اجتماعی فرد است. زن خانهداری که توری سفیدی روی پشتی ترکمنی خانهاش پهن میکند تا همهچیز مرتب به نظر آید در جمع اعضای گروه اجتماعی خودش میتواند خوشسلیقه محسوب شود ولی این عمل برای زنانی در سایر گروههای اجتماعی لزوماً معنیِ خوشسلیقگی نمیدهد.
افراد؛ با وسواس در انتخاب کالاها و نحوه مصرف آنها، تلاش میکنند تا به شکلی تفاوت خود را از سایرین نشان دهند. این امر در جمله آن مشتری که در خرید دستگیرۀ کابینت آشپزخانه اصرار دارد که « من یه چیز متفاوت می خوام آقا، متفاوت» خود را نشان میدهد. من باید از نگاه دیگران آدم خوشسلیقهای به نظر برسم و به این طریق هم تفاوت خودم را با دیگران نشان دهم و هم پرستیژ اجتماعی کسب کنم. درواقع؛ خوشسلیقه بودن این پیام را دارد که من جزو این طبقه؛ و نه آن طبقه هستم. به همین دلیل سلیقه؛ همزمان، بیانگر هم تعلق و هم عدم تعلق است.
درنهایت آنکه، باید در قضاوت درباره سلایق دیگران و برتر دانستن سلیقه خود محتاط بود. سلیقه با نابرابریهای اجتماعی در ارتباط است. بگذریم از اینکه «سلیقه خوب» چیست، ولی اگر دیگران هم فرصت و هم امکانات مناسبی داشتند شاید میتوانستند به سلیقه خوب دست یابند. پذیرفتنی نیست که کسانی که موقعیت اجتماعی خود را به هر دلیلی ارتقاء دادهاند سلیقه سایرین را در قالب مفاهیمی تحقیرآمیز ارزشگذاری کنند. همچنین ارزشگذاری سلایق با مصرفگرایی نیز پیوند دارد. بهیقین، در پشتِ بسیاری از این «سلیقههای خوب» که معمولاً توسط سلبریتی ها تبلیغ میشود انگیزه فروش یک کالا وجود دارد و اینگونه وانمود میشود که مصرف آن کالا، عینِ خوشسلیقگی است.
✅ارسال نظر: @alikhahfardin
✅کانال نویسنده: @fardinalikhah
دیروز شنیدم...
مدتی قبل آقای مولودی، یکی از دانشجویانم در مقطع کارشناسی ارشد جامعهشناسی از پایاننامهاش دفاع کرد. موضوع پژوهش ایشان نقش رسانههای جدید در اجتماعی شدنِ جنسی دانش آموزان بود. او برای شناخت نقش این رسانهها، مصاحبههای گستردهای با دانش آموزان دبیرستانی انجام داده بود.
یافتههای جالب او در خصوص موضوع پژوهش در مقالهای مستقل ارائه خواهد شد ولی یکی از یافتههای او برای من بسیار قابلتأمل بود:
برخی از دانش آموزان در مصاحبهها گفتهاند: از زمانی که تلگرام فیلتر شد آنها برای دسترسی به تلگرام بهناچار فیلترشکنهای متعددی را در تلفن همراه خود نصب کردهاند. با نصب این فیلترشکنها بهتدریج در گروه دوستانشان این خبر میپیچد که بهراحتی میتوانند به سایتهای پخش فیلمهای پورنو گرافی دسترسی داشته باشند.
برخی از این دانش آموزان در پاسخ به سؤالی دیگر، حداقل 5 ستاره فیلمهای پورنو گرافی را نام برده بودند.
دیروز شنیدم که قرار است اینستاگرام فیلتر شود.😔
_________________
▪️فردین علیخواه
✅@fardinalikhah
مدتی قبل آقای مولودی، یکی از دانشجویانم در مقطع کارشناسی ارشد جامعهشناسی از پایاننامهاش دفاع کرد. موضوع پژوهش ایشان نقش رسانههای جدید در اجتماعی شدنِ جنسی دانش آموزان بود. او برای شناخت نقش این رسانهها، مصاحبههای گستردهای با دانش آموزان دبیرستانی انجام داده بود.
یافتههای جالب او در خصوص موضوع پژوهش در مقالهای مستقل ارائه خواهد شد ولی یکی از یافتههای او برای من بسیار قابلتأمل بود:
برخی از دانش آموزان در مصاحبهها گفتهاند: از زمانی که تلگرام فیلتر شد آنها برای دسترسی به تلگرام بهناچار فیلترشکنهای متعددی را در تلفن همراه خود نصب کردهاند. با نصب این فیلترشکنها بهتدریج در گروه دوستانشان این خبر میپیچد که بهراحتی میتوانند به سایتهای پخش فیلمهای پورنو گرافی دسترسی داشته باشند.
برخی از این دانش آموزان در پاسخ به سؤالی دیگر، حداقل 5 ستاره فیلمهای پورنو گرافی را نام برده بودند.
دیروز شنیدم که قرار است اینستاگرام فیلتر شود.😔
_________________
▪️فردین علیخواه
✅@fardinalikhah
«چطور تو می تونی پیچیدهترین مفاهیم علمی رو درک کنی؛ اونوقت وانمود میکنی که منو نمی تونی درک کنی!»
جمله فوق بخشی از دیالوگ همسر آلبرت اینشتین با او در یکی از قسمت های سریال نابغه است. در این قسمت علاوه بر نمایش سخت کوشی اینشتین برای اثبات نظریه های علمی اش، برش هایی از زندگی خصوصی او به تصویر کشیده شده است که شاید قبلاً کمتر درباره آن شنیده باشید. خیانت اینشتین به همسرش و گفتگوهای تلخ بین آنها درباره روابط شان و نوع نگاهشان به زندگی مشترک، بخش هایی مهم از فیلم است که از نظر اجتماعی قابل تأمل اند.
🔺تذکر: فیلم دارای صحنههایی است که ممکن است برای همه سنین مناسب نباشد.
برای دانلود فیلم به آدرس زیر بروید:
https://www.uplooder.net/files/73e4a0d46bb76c12f893689ea5902b65/Albert-Einstein.mp4.html#
…………………………………………
✅@fardinalikhah
جمله فوق بخشی از دیالوگ همسر آلبرت اینشتین با او در یکی از قسمت های سریال نابغه است. در این قسمت علاوه بر نمایش سخت کوشی اینشتین برای اثبات نظریه های علمی اش، برش هایی از زندگی خصوصی او به تصویر کشیده شده است که شاید قبلاً کمتر درباره آن شنیده باشید. خیانت اینشتین به همسرش و گفتگوهای تلخ بین آنها درباره روابط شان و نوع نگاهشان به زندگی مشترک، بخش هایی مهم از فیلم است که از نظر اجتماعی قابل تأمل اند.
🔺تذکر: فیلم دارای صحنههایی است که ممکن است برای همه سنین مناسب نباشد.
برای دانلود فیلم به آدرس زیر بروید:
https://www.uplooder.net/files/73e4a0d46bb76c12f893689ea5902b65/Albert-Einstein.mp4.html#
…………………………………………
✅@fardinalikhah
تأملاتی درباره سفره ایرانی
✍🏼سفره در جامعه ایرانی از جایگاه و منزلت خاصی برخوردار است. اگر نگوییم مقدس است حداقل می توان گفت که واجد ارزشی قابل توجه است. بخشی از ارزش سفره به خاطر نانی است که معمولا روی آن قرار می گیرد که ُنماد برکت است. در فرهنگ ایرانی سفره برای امور مهمی استفاده می شود که سفرۀ عقد، سفره هفت سین، سفره شب یلدا و سفره های مختلف برای مراسم دینی از آن جمله اند.
اندازه سفره با ابعاد خانواده در جامعه ایرانی پیوند داشته است. هر چه به سمت گذشته های دورتر می رویم تعداد اعضای خانواده بیشتر می شود و شکل سفره ها عموما مستطیلی است. با کاهش بُعد خانواده؛ سفره ها نیز کوچک تر شده و به تدریج از سفره های متری به سفره های مربعی تغییر یافته اند. باید توجه داشت که معمولا مکان افراد در کنار سفره با جایگاه آنان در خانواده ارتباط داشته و هم اکنون هم در برخی از خانواده ها اینگونه است. در نظام اجتماعیِ مبتنی بر پدرسالاری، پدر خانواده در نقطه آغازین عرض سفره که بالای سفره نامیده می شود می نشست و سایر اعضا در دو طرف آن. باید جایگاه « نان آور» خانواده در سفره مشخص می شد. در این میان، معمولا مادر خانواده از مکان سیالی برخوردار بود و این تا هنگامی ادامه می یافت که هنوز فرزندان خانواده ازدواج نکرده بودند. با ازدواج فرزندان و ورود عروس به خانواده، به تدریج مادر از امور آشپزی فاصله می گرفت و مکان ثابتی در کنار سفره می یافت.
برخی معتقدند که وجود سفره بیانگر وجود خانواده است. در واقع خانه ای که سفره ندارد خانواده هم ندارد. شاید سایر وسایل خانه کمتر چنین وظیفه ای را بر دوش می کشند. البته منظور از سفره، جمع شدن اعضا به دور آن و خوردن غذا در کنار یکدیگر است. این همان دلیلی است که خوردن غذا را تبدیل به امری اجتماعی و نه صرفا زیستی می کند. بی اساس نیست اگر گفته شود غذا نخوردن با همدیگر یکی از نشانه های اولیه بروز بحران در روابط است. معمولا در خانه های مجردیِ چند نفره که ساکنین با همدیگر پیوند اجتماعی گذرایی دارند شاید خوردن غذا مهم باشد ولی سفره اهمیت چندانی ندارد و گاهی از روزنامه استفاده می شود.
آماری در دست نیست ولی امروزه کم نیستند خانواده هایی که از میزناهار خوری استفاده می کنند. ورود میز ناهارخوری به خانه ها در دوره ای، اعلام ورود خانواده به مدرنیته و کسب پرستیژ اجتماعی بود. برخی از خانواده ها همچنان بر روی میزناهار خوری شان سفره پهن می کنند. ولی در سال های اخیر اتفاق دیگری هم افتاده است و آن اینکه، غذا بر روی میز چیده می شود و هر مهمان غذایش را می کشد و ایستاده یا نشسته، در گوشه ای از خانه غذایش را صرف می کند. شاید بتوان این وضعیت را دموکراتیزه شدن/ فردی شدن مناسک مهمانی دانست. هر مهمان، هر غذایی را، هر چقدر که دوست دارد برمی دارد. ولی پرسش آن است که چنین وضعیتی تا چه اندازه به ارزش غذا خوردن به عنوان یک فعالیت اجتماعی کمک می کند؟
در سال های اخیر شتاب زندگی افزایش چشمگیری یافته است. این شتاب در وجوه مختلف اجتماعی به شکلی خودش را نشان می دهد. اگر پهن کردن سفره بر روی میزناهار خوری را وصلت سنت و مدرنیسم قلمداد کنیم پهن کردن سفرۀ یکبار مصرف بر روی این میز بیانگر شتاب زندگی است. در کسری از ثانیه سفره یکبار مصرف مچاله می شود و با پسماندهای غذا در درون آن در سطل زباله قرار می گیرد. البته باید توجه داشت که سفره های یکبار مصرف، مناسک غذا خوردن را از اصالت دور می کند. در واقع ما با تصویری از سفره و نه با اصل آن مواجه هستیم! سفره یکبار مصرف مدام پیغام تعجیل در خوردن غذا را به دیگران مخابره می کند.
امروزه با کاهش تعداد اعضای خانواده، انتقال بخشی از وظیفه تربیت کودکان به نهادهای اجتماعی، بزرگ شدن فرزند یا فرزندان، حضور زنان در محیط های شغلی و همچنین سپری کردن اوقات فراغت با دوستان هم سلیقه و همفکر توسط هر عضو خانواده، خوردن غذا با همدیگر بیش از پیش دشوار شده است. در گذشته های نه چندان دور، اگر غذا خوردن با یکدیگر دشوار می شد بهانه ای به نام تماشای سریال های تلویزیونی وجود داشت تا اعضا را دور هم جمع کند. امروزه این امر هم رنگ باخته است چرا که دستگاه تلویزیون ارزش قبلی خود را از دست داده است.
علاوه بر کمیت غذا خوردن با همدیگر، یعنی چند بار در هفته، باید از کیفیت آن نیز سخن گفت. گوشی های تلفن همراه روز به روز از کیفیت با هم بودن و تعامل اجتماعی به هنگام غذا خوردن می کاهند. در واقع تمرکز حواس اعضای خانواده بر صفحه نمایش تلفن همراه به هنگام صرف غذا یکی از دلایل تبدیل شدنِ خوردن غذا از امری اجتماعی به امری صرفا زیستی است. معده تان را پر می کنید و بدون تشکر از کسی خودتان را به اولین مکان دنج و بدون مزاحم برای تماشای صفحه تلفن همراه می رسانید.
🔹نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
▪️کانال نویسنده: @fardinalikhah
▪️ارسال نظر: @alikhahfardin
✍🏼سفره در جامعه ایرانی از جایگاه و منزلت خاصی برخوردار است. اگر نگوییم مقدس است حداقل می توان گفت که واجد ارزشی قابل توجه است. بخشی از ارزش سفره به خاطر نانی است که معمولا روی آن قرار می گیرد که ُنماد برکت است. در فرهنگ ایرانی سفره برای امور مهمی استفاده می شود که سفرۀ عقد، سفره هفت سین، سفره شب یلدا و سفره های مختلف برای مراسم دینی از آن جمله اند.
اندازه سفره با ابعاد خانواده در جامعه ایرانی پیوند داشته است. هر چه به سمت گذشته های دورتر می رویم تعداد اعضای خانواده بیشتر می شود و شکل سفره ها عموما مستطیلی است. با کاهش بُعد خانواده؛ سفره ها نیز کوچک تر شده و به تدریج از سفره های متری به سفره های مربعی تغییر یافته اند. باید توجه داشت که معمولا مکان افراد در کنار سفره با جایگاه آنان در خانواده ارتباط داشته و هم اکنون هم در برخی از خانواده ها اینگونه است. در نظام اجتماعیِ مبتنی بر پدرسالاری، پدر خانواده در نقطه آغازین عرض سفره که بالای سفره نامیده می شود می نشست و سایر اعضا در دو طرف آن. باید جایگاه « نان آور» خانواده در سفره مشخص می شد. در این میان، معمولا مادر خانواده از مکان سیالی برخوردار بود و این تا هنگامی ادامه می یافت که هنوز فرزندان خانواده ازدواج نکرده بودند. با ازدواج فرزندان و ورود عروس به خانواده، به تدریج مادر از امور آشپزی فاصله می گرفت و مکان ثابتی در کنار سفره می یافت.
برخی معتقدند که وجود سفره بیانگر وجود خانواده است. در واقع خانه ای که سفره ندارد خانواده هم ندارد. شاید سایر وسایل خانه کمتر چنین وظیفه ای را بر دوش می کشند. البته منظور از سفره، جمع شدن اعضا به دور آن و خوردن غذا در کنار یکدیگر است. این همان دلیلی است که خوردن غذا را تبدیل به امری اجتماعی و نه صرفا زیستی می کند. بی اساس نیست اگر گفته شود غذا نخوردن با همدیگر یکی از نشانه های اولیه بروز بحران در روابط است. معمولا در خانه های مجردیِ چند نفره که ساکنین با همدیگر پیوند اجتماعی گذرایی دارند شاید خوردن غذا مهم باشد ولی سفره اهمیت چندانی ندارد و گاهی از روزنامه استفاده می شود.
آماری در دست نیست ولی امروزه کم نیستند خانواده هایی که از میزناهار خوری استفاده می کنند. ورود میز ناهارخوری به خانه ها در دوره ای، اعلام ورود خانواده به مدرنیته و کسب پرستیژ اجتماعی بود. برخی از خانواده ها همچنان بر روی میزناهار خوری شان سفره پهن می کنند. ولی در سال های اخیر اتفاق دیگری هم افتاده است و آن اینکه، غذا بر روی میز چیده می شود و هر مهمان غذایش را می کشد و ایستاده یا نشسته، در گوشه ای از خانه غذایش را صرف می کند. شاید بتوان این وضعیت را دموکراتیزه شدن/ فردی شدن مناسک مهمانی دانست. هر مهمان، هر غذایی را، هر چقدر که دوست دارد برمی دارد. ولی پرسش آن است که چنین وضعیتی تا چه اندازه به ارزش غذا خوردن به عنوان یک فعالیت اجتماعی کمک می کند؟
در سال های اخیر شتاب زندگی افزایش چشمگیری یافته است. این شتاب در وجوه مختلف اجتماعی به شکلی خودش را نشان می دهد. اگر پهن کردن سفره بر روی میزناهار خوری را وصلت سنت و مدرنیسم قلمداد کنیم پهن کردن سفرۀ یکبار مصرف بر روی این میز بیانگر شتاب زندگی است. در کسری از ثانیه سفره یکبار مصرف مچاله می شود و با پسماندهای غذا در درون آن در سطل زباله قرار می گیرد. البته باید توجه داشت که سفره های یکبار مصرف، مناسک غذا خوردن را از اصالت دور می کند. در واقع ما با تصویری از سفره و نه با اصل آن مواجه هستیم! سفره یکبار مصرف مدام پیغام تعجیل در خوردن غذا را به دیگران مخابره می کند.
امروزه با کاهش تعداد اعضای خانواده، انتقال بخشی از وظیفه تربیت کودکان به نهادهای اجتماعی، بزرگ شدن فرزند یا فرزندان، حضور زنان در محیط های شغلی و همچنین سپری کردن اوقات فراغت با دوستان هم سلیقه و همفکر توسط هر عضو خانواده، خوردن غذا با همدیگر بیش از پیش دشوار شده است. در گذشته های نه چندان دور، اگر غذا خوردن با یکدیگر دشوار می شد بهانه ای به نام تماشای سریال های تلویزیونی وجود داشت تا اعضا را دور هم جمع کند. امروزه این امر هم رنگ باخته است چرا که دستگاه تلویزیون ارزش قبلی خود را از دست داده است.
علاوه بر کمیت غذا خوردن با همدیگر، یعنی چند بار در هفته، باید از کیفیت آن نیز سخن گفت. گوشی های تلفن همراه روز به روز از کیفیت با هم بودن و تعامل اجتماعی به هنگام غذا خوردن می کاهند. در واقع تمرکز حواس اعضای خانواده بر صفحه نمایش تلفن همراه به هنگام صرف غذا یکی از دلایل تبدیل شدنِ خوردن غذا از امری اجتماعی به امری صرفا زیستی است. معده تان را پر می کنید و بدون تشکر از کسی خودتان را به اولین مکان دنج و بدون مزاحم برای تماشای صفحه تلفن همراه می رسانید.
🔹نوشته: فردین علیخواه|جامعه شناس
▪️کانال نویسنده: @fardinalikhah
▪️ارسال نظر: @alikhahfardin