فتوای تازه!

استاد، شرکت در برنامه پرچم (تجمعات شبانه) را واجب عینی اعلام می‌کند! اما چند سوال:

- [ ] از کجا اصل وجوب را به دست آورده تا به کفایی و عینی آن برسیم؟
- [ ] تا جایی که به خاطر داریم، وی مساله‌گوی تلویزیونی بود؛ از کِی به صلاحیت فتوا دادن رسیده است؟
- [ ] مگر تعیین مصداق بر عهدهٔ مکلف نیست؟ پس چرا وی نظر شخصیِ خویش را به‌عنوان حکم قطعی شرعی بیان می‌کند؟
- [ ] از کجا افراد به چنین شجاعتی در برداشت حکم شرعی دست می‌یابند، حال آنکه هیچ مرجع و شبه‌مرجعی آن را بیان نکرده است.

اسلام (و هر مکتبی) از هوادارانِ نادان بیشتر ضربه خورده تا از مخالفانِ خردورز؛ چراکه منتقدانِ عاقل، ناخواسته به پالایشِ آن کمک کرده‌اند.
اما ماجرای اندیشمندان دلسوزی که هم عالمانِ متهتک (ریاکار) را رسوا می‌کنند و هم جاهلانِ متنسّک (متعصّب) را، در افقی فراتر از این دوگانهٔ دوست/دشمن قرار دارد؛ آنان صاحبان و وارثانِ حقیقیِ مکتب‌اند.

از جمله حرف‌های درگوشیِ بین من و ایشان:
می‌گفت دلم می‌لرزد که مبادا به برنامه‌ی هفتگیِ زیارت حرم نرسم. حال من چنین است که با آمیزه‌ای از شرم و شادمانی، به روضه‌ی منوّره وارد می‌شوم و ناگهان، اشکِ آبروداری را کناری می‌گذارد و...؛ حیران می‌شوم که این هفته نیز چه افتخار بزرگی نصیبم شده است. دست‌به‌سینه، در کمال احترام، درود و صلواتِ خاصّه را می‌خوانم و زیارتِ اَمین‌الله را بر لب جاری می‌کنم. در شگفتم که چگونه اجازه داده‌اند چنین کلمات و مفاهیم والایی بر زبانم سروده شود. باورم نمی‌شود که اینجا ایستاده‌ام و سخن می‌گویم با کلماتی که هر یک، دنیایی از معرفتِ ناب است.
وقتی زیارت به پایان می‌رسد، بی‌آنکه حاجتی داشته باشم، اندکی دورتر می‌نشینم و به شبکه‌های ضریح و در و دیوار آن قطعه از بهشت خیره می‌شوم. حالا امواج دریا آرام گرفته‌ و من در سکوت، فقط تماشا می‌کنم. راستش را بخواهید، حاجت‌های شخصی‌ام را همان‌جا، بیرونِ حرم، جا گذارده‌ام.

هر جا و هر وقت دیدید کسی برای شما (دوگانه) مطرح می‌کند، شک نکنید که شما را به بازی گرفته و خودش دارد کارش را در جای دیگری دنبال می‌کند.
نمونه‌هایی از دوگانه‌ها:
#جنگ‌مذاکره، #شیعه‌سنی، #شرق‌غرب، #آبی‌قرمز
لطفا اشتباه نفهمید؛ هر یک از دو سوی این دوگانه‌ها جدی است و اصلاً بازی نیست، اما طرح مسئله به این شکل که «ابدا حل‌نشدنی نیست»، بازی گرفتن و مشغول کردن ذهن شماست.

مقدمه‌ای برای تغییر

دائماً با زمین و زمان مشکل دارید؟ مثلاً در ارتباط با همسرتان پیوسته مسائل دشوار پیش می‌آید، با محیط کار، مراجعان، مخاطبان، روسا و زیردستان‌تان تنش ایجاد می‌شود، با کسبه و همسایگان نیز درگیرید؟

ممکن است – به احتمال یک درصد – شما فردی بسیار دانا، متقی و دارای اصول والای فرهیختگی باشید و اطرافیانتان (از همسر و همکار تا همسایه) همگی آدم‌های پست و دارای رذایل اخلاقی باشند و همین تفاوت سطح، عامل درگیری‌ها باشد.

اما اگر از این یک درصد احتمال بگذریم، باید بیندیشید که چرا این همه مسئله وجود دارد. نکند دچار اوهام هستید؟ منظور از «اوهام» این است که جهان را به گونه‌ای می‌بینید که در واقعیت آن‌گونه نیست. این دریافت نادرست از عالم باعث می‌شود انتظاراتی از آن داشته باشید که در واقعیت تحقق نمی‌یابد.

سعی کنید اگر با موضوعی دائماً مشکل دارید، به بررسی برداشت‌ها و دیدگاه‌های خودتان بپردازید.
این مطلب، به‌ویژه در مورد مسائل روز سیاست ایران، می‌تواند کاربرد داشته باشد.
حقیقت این است اگر آدمی شعارمحور هستید، 99 درصد واقعیت‌های سیاسیِ دوست و دشمن با افکار (اوهام) شما همسو نیست و دائما باید یا با واقعیت‌ها بجنگید یا واقعیت‌ها را توجیه کنید.

*شانس وارونه! *

اجازه دهید از (دونالد ترامپ) تشکر کنم که زائران مرقد پاکِ حضرت اباعبدالله (ع) را به خاک و خون کشیده است! او از اول جنگ با ایران نشان داده که در ابراز خباثت ذاتی‌اش، به هیچ حد و حصر و خط قرمزی پایبند نیست. از آن سو، کودکان میناب را قصابی می‌کند و حالا نوبت به زائرانی رسیده که به قرارگاه ایثار و شجاعت، یعنی حرم امام حسین (ع)، می‌رفته‌اند؛ و در این میان، صدها جنایت دیگر را نیز مرتکب شده است...

اما چرا تشکر می‌کنم؟ به این خاطر که ترامپ، با خباثتی آشکار و بدون هیچ گونه رودربایستی، رذالت خود را به‌صورتی مردانه (هرچند در مسیر زشت‌کاری) به نمایش می‌گذارد؛ در حالی که ما، متأسفانه، از اپوزیسیون جمهوری اسلامی از این حیث هیچ شانسی نیاورده‌ایم. آنان این روزها در اوج کشته شدن مردم جنوب کشورمان در قالب کارناوال‌های شادی، با بهره‌گیری از مردهای زن‌نما یا زن‌های مردنما و با کمک از دوجنسه‌ها به میدان آمده‌اند؛ آن‌ها نمی‌توانند دلاورانه بجنگند و تنها دنائت و پستی خود را به پست‌ترین و منفورترین شکل ممکن به رخ می‌کشند.

خبر، حقیقت بود و تلخ اما دیگر هيچ‌وقت مدرسه‌اش دیر نمی‌شود.
خداحافظ خاطراتِ بی‌شمارِ ما از کودکی تا امروز... خدانگهدار آقای اکبر عبدی.

*بدترینها را چگونه بشناسیم؟ *

اگر در عمل و شعار هر گروهی — اعم از ملت، سازمان، دسته، باند یا جمعیت مذهبی — تفاوتی عمده مشاهده کردید، به‌گونه‌ای که واقعیت‌های موجودشان با شعارهایشان همخوانی نداشته باشد و شکاف میان آرمان‌ها و واقعیت‌های جاری‌شان روزبه‌روز بیشتر می‌گردید، بدانید که بزرگان آن جماعت، کافرترین، دروغ‌گوترین و بی‌اعتقادترین افراد نسبت به آرمان‌های خویش‌اند؛ و افراد سطوح پایین‌ترشان، ابله‌ترین و فریب‌خورده‌ترین انسان‌هایی هستند که در طول تاریخ می‌توان یافت.

اعتراف

چه‌بسا قوهٔ استدلالم از بسیاری نیرومندتر، ذهنم خلاق‌تر، درکم از دین و علوم انسانی ژرف‌تر، و نفسم از هوس‌ها پیراسته‌تر باشد؛ بااین‌حال، هیچ‌یک از این برتری‌ها ـ و حتی مجموع آن‌ها ـ تضمین‌کنندهٔ نزدیکیِ اندیشهٔ من به حقیقت نیست. حقیقت موجودی است چندلایه، دیریاب، لغزنده، ناهم‌ساز با واقعیت‌ها و درعین‌حال گریزپا؛ که در هر دورهٔ سنی، فکری و احساسی، تنها بخشی از رخ تابندهٔ خود را به من می‌نمایاند و چه‌بسا همین بخشِ نمودیافته، اگر به‌جایِ پل، مقصد پنداشته شود، خود موجبِ گمراهیِ بیشترم گردد.

رفقای معنوی
امیدوارم روزیتان هر روز بی‌دردسر برسد. نان و آب و گوشت و سبزیتان. و از آن طرف، علاقه به خواندن قرآن و مناجات و حرم رفتنتان درز گرفته نشود. و هر روز بهره ای از لگد خوردن از جانب دوست و دشمن داشته باشید...
خدایا! خودت می‌دانی که ما توانایی بالایی نداریم. سهم لگدها را در محدوده قدرتمان قرار بده و به ما یادآور باش، شیرینی و شوری در کنار هم برای ارتقای روحمان لازم است.
آمین

پس از مدت‌ها دوباره شعر:

از روزهای جوانی،
به درختی تکیه زده بودیم
که هیچ‌کس نمی‌دانست
ریشه‌اش در کدام جنگل
گم شده،
یا کدام پرنده ناشناس
بر شاخه‌اش آشیانه داشته،
و کلاغ‌ها، کدام خبر ناگفته را
بی‌مقدمه بر شاخه‌هایش
افشا کرده‌اند.

سرآخر آیا کسی فهمید
درخت، با کدام انگیزه
از آن دورِ مبهم
تا بازار شهر ما
راه آمده است؟

حالا، پس از سال‌ها
چوبِ خشکیده
با چند هجای کوتاه
کلمات مبهمی را
تکرار می‌کند،
من، خسته از هر تعبیر،
زبانش را میخکوب کرده‌ام
اما چوب
کلماتِ فروخورده را
با تخته‌های کفِ خانه
مدام نجوا می‌کند.

#شعرنو
#مبل کهنسال
#جدایی

ای کاش می‌توانستم از محدوده تنگ زبان فارسی عبور کنم و شعرم را به مخاطب عرب و اروپایی هم برسانم.
چه راهکاری می‌شناسید؟

اینجا ترجمه‌هایی از شعری منتشر نشده‌ام را برای نمونه می‌گذارم. منتظر راهنمایی دوستان کاردان، هستم.

نسخه عربی:
«في تلك الأيامِ البعيدة،
هل كنتَ تضربُ بقبضتِكَ
على جبهةِ ابتذالِ "الجراموفون"؟
أم هجمتَ بمسدّسِكَ الموروثِ
على شاشةِ السبعينياتِ المضيئة؟
مَن ذا الذي سيذكر؟

و تلك الذكرى،
التي تُبصرُ الشمسَ في كلِّ يومٍ جديد،
تزدادُ برودةً وغُموضاً؛
و أنا، لا أزالُ غارقاً في ترددي:
هل صرخاتُ الشبابِ المتكررة،
حين تهرعُ إلى الشوارعِ طلباً للتغيير،
و حلمُ المحبوبِ القابعِ في خلجاتِ نفوسهم،
يأتي بأسطورةِ الخلاصِ...
أم هو كابوسُ "الظهورِ الجديد"
النابتِ في عروقِ التاريخِ المتعبة،
يُديمُ دوامةَ الاكتئابِ... إلى الأبد؟»

نسخه انگلیسی:
Back then, your fist struck
the crown of the gramophone’s vulgarity,
or, with your ancestral pistol,
you assaulted the seventy-inch display –
who remembers?

And a memory that sees the sun
anew each day
grows colder and more indistinct;

and I remain in doubt
whether the repetition of the young cries,
when they took to the streets for change,
and the dream of a beloved
that appears and vanishes
behind their minds,
brings along the legend of deliverance,
or is a nascent nightmare
lodged in the weary veins of history,
setting depression
forever into a spin.

نسخه فرانسوی:
Autrefois, tu as frappé de ton poing
le sommet de la banalité du gramophone,
ou, avec ton pistolet hérité,
tu as assailli l’écran de soixante-dix pouces –
qui s’en souvient ?

Et un souvenir qui voit le soleil
chaque jour à nouveau
se refroidit et s’obscurcit ;

et je doute encore
si la répétition des cris des jeunes,
quand ils descendaient dans la rue pour le changement,
et le rêve d’une aimée
qui apparaît et se dissimule
au fond de leurs esprits,
apporte avec elle la légende de la délivrance,
ou si elle est un cauchemar naissant
dans les veines lasses de l’histoire,
entraînant la dépression
dans une spirale éternelle.

#نوسانات خْلقی دامن‌گیر!

بالاخره روزی، آدم باید دست خودش کاری بدهد که دیگر از دست هیچکسی ، کاری برنیاید. در فکر آن کاری هستم که کارستان باشد.

از گروه احمق‌ها نباشید!

احمق کسی نیست که یک نوبت یا مدت کوتاهی، کاری می‌کند که نتیجه ندارد بلکه احمق، فردی است که به طور مستمر کارهای بی‌نتیجه می‌کند و ابایی از ادامه آنها نداشته و حتی فکر و تحلیلی هم ندارد و مدام راه رفته را تکرار می‌کند. راهی که به جایی ختم نمی‌شود و دیگران برای او طراحی کرده‌اند.

علیه امر سیاسی در هر شکل!

اگر به مجموعهٔ مسائل سیاسی در یک سال اخیر – چه در حوزهٔ داخلی ایران و چه در واقعیت‌های بین‌المللی دربارهٔ ایران – با نگاهی کل‌نگر بنگری، به این نتیجه می‌رسی که سیاست، خانه‌تکانی کرده و بخش قابل‌توجهی از (مگوها و مکن‌های) خود را بیرون ریخته و بی‌مهاباتر از همیشه به سوی بی‌اخلاقی و تنگ‌تر کردن معیشت و فهم انسان‌ها، اعم از موافق، مخالف و بی‌نظر، می‌تازد.

بارها گفته‌ام که مخالف امر سیاست در همهٔ شئون آن هستم. دقت کنید که من مخالف یک شخص یا یک نظام خاص نیستم؛ بلکه مخالف هر سیاستی در هر شکلی و در هر جایی هستم و اصولاً این حوزه را حوزه‌ای ضدِّانسانی می‌دانسته‌ام و می‌دانم.

نکتهٔ مهم آنکه حتی با نیت اصلاح هر وضعیت سیاسی، به وضعیتی غیرانسانی دچار می‌شویم؛ و از سوی دیگر، باقی‌ماندن، سکوت، مماشات و پی‌گیری نکردن مسائل اجتماعی نیز عملاً رفتاری غیرانسانی است! ما در باتلاقی زیست می‌کنیم که سیاست آن را لزج‌تر ساخته است.

چندی‌است خبر انتصاب آقای فلانی به فلان منصب خطیر در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود، همراه با انبوه پیام‌های تبریک از سوی مسئولان عالی‌رتبه کشوری و لشکری.
اگر مسئولیت را نه یک امتیاز، که انجام وظیفه‌ای سنگین و میدانی برای محاسبه دقیق بدانیم، این جایگاه را مبارک نمی‌یابیم؛ بلکه آن را سبب رنج دنیوی و اخروی می‌شماریم. چه رسد به اینکه کوتاهی یا خطایی سر بزند که دیگر پایانی بر آلام آن متصور نیست.

به‌نظرم، فرهنگ انقلابی و اسلامی با آفرین‌گویی به فردی صرفاً به‌دلیل انتصاب (و حتی نه رأی و گزینش مردمی) ناسازگار است و این مراسم تبریک، بیشتر یادآور آیین‌های جهان سرمایه‌داری است؛ و چه پوچ است که با همان ابزار فرهنگی دشمن، به جنگ فرهنگ و سازمان نظامی او برویم.

خوراکی با خوردن پایان می‌یابد و سنگ با شکستن. صدا اما؟ در هیچ حبسی نمی‌گنجد. نشنیدنش ممکن است، آری؛ اما طنینش در نسل‌ها ریشه می‌دواند و باز در گوش‌ها ترانه می‌شود. من، پس از نزدیک به چهل سال، هنوز گاه‌به‌گاه صدای تو را از زیر خروارهای خاک، در مغاکی ناشناخته، می‌شنوم...

بُردِ یمانی و ساعت و مسواکِ تو را برادرانت از ما پنهان کردند؛ می‌دانستند شوریدگیِ تو در نسل‌های بعد زبانه خواهد کشید. ما اما سال‌هاست در بی‌نشانیِ تو به سوگ نشسته‌ایم. از خاک تو نشانه‌ای نیست؛ تسلی ما، تنها این است که گورگاه قاتلت پیداست. اینجا، در حریم امام هشتم، ما و همهٔ زائران، زیر لب و گاه بی‌پروا، بر او لعنت می‌فرستیم؛ پیش از هر صلواتی که بر مدفونِ ارض طوس فرستاده می‌شود...

#مرثیه
#خاوران

فاطمه بدرالدجی امشب سه جا دارد عزا...
سه جا فقط؟ نه! صدها جا دارد عزا. مگر حسین (ع) درس آزادگی را فراتر از هر دین و مذهبی به انسان‌های جهان نیاموخت؟
#آخر_صفر

موسم عزا به سر آمد و سیاه‌پوشی را کنار نهادیم، اما برای شیعه، هر روز عاشوراست و هر سرزمینی کربلا. شیعیان اصیل را در ماه‌های پس از محرم و صفر، از عبادتشان، پاکیِ نگاهشان و خوش‌خلقی‌شان می‌توان بازشناخت.

تازه بعد از محرم و صفر است که آدم میفهمه، روضه و اشک برای امام حسین (ع) چه مزه‌ای داشته...