ادبیات فارسی هشتم
4.71K subscribers
69 photos
29 videos
42 files
39 links
لطفا کانال‌ها را به دوستان و آشنایان خود معرفی فرمایید.
پایه نهم
@farsi9a
پایه هفتم
@Farsi7a
کانال شعر و متن ادبی
@baraneadab
Download Telegram
تفاوتهای صفت و موصوف با مضاف و مضاف الیه 

۱– صفت جدا از موصوف وجود خارجی ندارد. یعنی صفت عین موصوف است. 

مانند : کتاب خوب .« خوب » جدا از « کتاب » وجود خارجی ندارد .
اما مضاف الیه بدون مضاف وجود خارجی دارد. 

مانند: دفتر رضا
رضا انسان است و دفتر شئی است.  

۲ - در بین موصوف و صفت ی نکره می توانیم بیاوریم . 

مانند: کتاب خوب که می توان کتابی خوب  

در بین مضاف و مضاف الیه نمی توانیم ی نکره بیاوریم . 

مانند:دفتر رضا  که نمی توان دفتری رضا گفت   

۳ - در بین مضاف و مضاف الیه می توانیم صفت اشاره « این » و « آن » اضافه کنیم . 

مانند : شاگرد کلاس  
شاگرد این کلاس  
شاگرد آن کلاس  

در بین صفت و موصوف نمی توانیم صفت اشاره « این » و « آن » اضافه کنیم . 

مانند : کتاب خوب  

نمی توانیم بگوئیم  کتاب این خوب  یا کتاب آن خوب  

۴ - اگر کسره صفت و موصوف را برداریم و فعل است را به آن اضافه کنیم جمله ای معنی دار ساخته می شود. 

مانند : توب بزرگ + است که می شود توپ بزرگ است.

اما مضاف و مضاف الیه چنین نیست .

مانند خانه علی + است  که می شود خانه علی است و جملهما در این شکل درست نیست.
❤2
خودارزیابی:درس2ادبیات فارسی

1. دربیت آخرشعر(صورتگرماهر)به کدام نام های خداوند اشاره شده؟مصور-صورتگر-ماهر-بی تقلید
2. چه شگفتی های دیگری اززندگی مورچه می دانید؟مورچه هاتقسیم کاردارند.آن هایی که جوان ترهستند ازتخم هاپرستاری می کنند-بعضی ها نگهبان وبعضی ها کارگرهستند. بین مورچه ها برخی کشاورز و برخی برده و برخی دامدار و برخی گوشت خوارند.همچنین صدای مورچه جز صدا های بلند است.
3. چراخداونددرقرآن کریم انسان رابه اندیشیدن درشگفتی های خلقت دعوت می کند؟چون شگفتی های آفرینش نشانه ای ازقدرت خدا است.بااندیشیدن دراین شگفتی ها به چیزهای زیادی پی می بریم ومی فهمیم که جهان براساس نظم وقاعده خاصی آفریده شده است
❤1
پاسخ فعالیت های نوشتاری هشتم : درس 2

1- اندیشه ات - بتوانی - همتا - اسرار - تاریکی - چسبیده - سخن - داس - می ترسند - تمام - انسان - خاصی- دقّت-تماثیل- جثّه- چراغی
طاووس - استوار - چتری - سر - سرخی - اطراف

2- ملخ دوپای داس مانند دارد که با آنها اشیا را برمی دارد

مشبه : دوپا مشبه به : داس وجه شبه : برداشتن ادات تشبیه : مانند

مهربان و ساده و بی کینه است مثل نوری در دل آینه است

مشبه : او [خدا] مشبه به : نور وجه شبه : روشنایی ادات تشبیه : مثل

3- خورشید مانند چراغی فروزان جهان را روشن می سازد.

4 - فصل بهار
راستی را کس نمی داندکه در فصل بهار از کجا گردد پدیدار ،این همه نقش و نگار ؟
به راستی که کسی نمی داندکه در فصل بهار *این همه نقش و نگار از کجا به وجود آمده است.
عقل ها حیران شود کز خاکِ تاریکِ نَژَند چون برآید این همه گل های نغزِ کامکار؟
تمام عقل ها سرگشته و متعجب می‌شود که چگونه از این خاک تاریک و سرد* این همه گل های زیبا و خوش رنگ به جود می آید؟
چون نپرسی کاین تماثیل از کجا آمد پدید؟ چون نجویی کاین تصاویر از کجا شد آشکار؟
چرا نمی پرسی که این همه شکل و تصویر های مختلف از کجا به وجود آمده اند؟ چرا جست و جو نمی‌کنی که این همه تصاویر از کجا آمده اند ؟
برق از شوقِ که می خندد بدین سان قاه قاه؟ ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار؟
رعد و برق از اشتیاق چه کسی است که اینگونه با صدای بلند می خندد ؟ ابر از دوری چه کسی است که اینگونه زار زار گریه می‌کند؟
کیست آن صورتگر ماهر که بی تقلید غیر این همه صورت بَرَد بر صفحه ی هستی به کار ؟
آن نقاش ماهر و زبردست چه کسی است که بدون تقلید از دیگران،این همه نقش و نگار در جهان به کار برده است .
" صورتگر ماهر "


راستی را : به راستی
پدیدار: آشکار، پیدا، عیان
نقش و نگار: تصاویر رنگارنگ
حیران: متحیّر، متعجّب، سرگشته
نژند: تیره، غمگین، اندوهگین، سرد و نمناک نغز : خوب، نیکو
کامکار: خوش­بخت، کامروا، دل­پسند
کاین: مخفّف که این
تماثیل:جمع تمثال، شکل و تصویر، مجسّمه
شوق :میل و رغبت
هجر :جدایی، دوری
بدین سان: به این شکل
آرایه­ ی تضاد:(شوق و هجر/ می­ خندد و می ­گرید/ قاه­ قاه و زار زار)
آرایه­ ی مراعات نظیر :(ابر- برق / خنده – گریه)
آرایه­ ی تشخیص: (برق قاه قاه می­ خندد / ابر زاز زاز می ­گرید)
صورتگر:نقّاش، مجسّمه ساز

( قاآنی شیرازی)

" قصيده "

قصيده شعری است كه مصرع اوّل و تمام مصرع‌های زوج آن دارای قافيه واحد باشد؛ يعنی اولين بيت آن مُصَّرع باشد. بيت اوّل را مطلع و بيت آخر آن را مقطع می‌نامند. قصيده پيش از ظهور اسلام به‌نام چكامه معروف بود.
تعداد ابيات قصيده از بيست و گاه تا دويست بيت می‌باشد. حدّ متوسّط تعداد ابيات قصايد معمولاً بين بيست تا هفتاد يا هشتاد بيت است. گرچه قصيده‌هايی در 17 بيت هم سروده شده است امّا به ندرت قصيده‌ای در 150 تا 170 بيت ديده شده است.
اگر قافيه قصيده‌ای، دارای رديف نيز باشد، آن را قصيده مردّف می‌نامند. چنان‌چه بيت مطلع از ظرافت و نيكويی خاصّی بهره بَرد و موجب ايجاد رغبت در شنونده گردد، می‌گويند قصيده دارای حسن مطلع يا حسن ابتداست و نيز اگر بيت مقطع چنين باشد و در ذهن مخاطب خاطره شيرينی از شعر به يادگار نهد، گويند دارای حسن مقطع يا حسن ختام است.
قصيده از اقسام مهم شعر فارسی است که سرايش آن دلالت بر توان شاعر دارد چه سرودن بيش از 20 يا 30 بيت به يک وزن و قافيه و در يک موضوع نشان از طبع توانای شاعر است.
قصيده معمولاً مدح، ذم، موعظه، شكايت، مرثيه و تعزيت، و گاه مسائل اخلاقی و اجتماعی و عرفانی را دربر می‌گيرد و در موارد بسيار به توصيف انبيا و اوليای دين اختصاص يافته است. فرخی سيستانی، منوچهری دامغانی، سنائی، عطّار نيشابوری، سعدی، مولوی، ناصر خسرو قبادیانی، پروين اعتصامی و ملک الشعرای بهار از جمله قصيده سرايان نامی شعر فارسی هستند.

ساختار قصيده:
در سرايش قصيده، معمولاً شاعر ابتدا برای آماده نمودن و ذهن مخاطب و جهت درک بهتر مقصود وی، ابياتی را در ذكر سجايای محبوب يا تعريف و توصيف مناظر طبيعی مانند بهار و پائيز – غروب و طلوع و دشت و دمن می‌آورد كه در واقع به منزله مقدمه و پيش درآمد قصيده است كه اصطلاحاً به آن" تشبيب "يا "نسيب" هم می‌گويند و چون در غزل نيز اين گونه است به اين مقدمه" تغزّل "هم گفته می‌شود.
پس از تشبيب، شعر با بيانی لطيف و تخيّلی قوی به اصل مقصود خود می‌پردازد اين بيت را كه در آن گريز به مقصود اصلی صورت می‌گيرد «بيت تخلّص و بيت خروج» می‌نامند. صفت حسن تخلّص در نوع قصايد معمول است.

نام‌گذاری قصيده:
الف) از جهت رديف و قافيه: چنان‌چه واژه قافيه قصيده‌ مبتنی بر "الف" باشد آن را قصيده الفی ،مبتنی بر "ب" باشد آن را قصيده بائی یا بائیه گويند و بر همين منوال است در تمامی حروف الفبا.
ب) از نظر پيش درآمد: اگر تشبيب قصيده درباره بهار يا خزان باشد، آن را بهاريه يا خزايند و امثال آن نام نهند.
ج) از جهت موضوع اصلی: چنان‌چه قصيده در مدح يا ذم كسی سروده شود آن را مدحيه يا ذمّيه و امثال آن می‌نامند.

تخلّص
در پايان قصيده، شاعر نام، كنيه يا لقب خود را نيز می‌آورد كه بدان تخلّص می‌گويند.

شريطه
دعايی نيز در انتهای قصيده به درگاه الهی عرضه می‌شود و شامل سعادت ابدی و جاودانه برای محبوب است و آن را دعای تأييد يا شريطه نام می‌نهند.
حكايت

**به خداچه بگويم؟**

روزی غلامی گوسفندان اربابش را به صحرا برد.گوسفندان دردشت،سرگرم چرا بودند كه مسافری ازراه رسيد وباديدن انبوه گوسفندان ،به سراغ آن غلام(چوپان)رفت وگفت:((از اين همه گوسفندانت،یکی را به من بده)).

چوپان گفت:((نه،نمی توانم اين كار را بكنم؛هرگز!)).

مسافرگفت:((یکی را به من بفروش)).

چوپان گفت:((گوسفندان از آن من نيست)).

مرد گفت:((خداوندش را بگوی كه گرگ بِبُرد)).

غلام گفت:((به خدای چه بگويم))؟!


واژه نامه

ارباب:مالک،صاحب انبوه:مقدارزیاد،فراوان

هرگز:هیچ وقت
غلام:خدمتکار
خداوند:دراین جا به معنی صاحب است.
شرح برخی از عبارات:

اربابش:مضاف ومضاف الیه است. َش:ضمیر متّصل سوم شخص مفرداست که گاهی نقش مضاف الیه دارد.گاهی هم پس ازحرف اضافه می آید که نقش متمّمی دارد.

مثال:

اَزش پرسیدم(از اوپرسیدم)

وهرگاه ضمیرمتّصل همراه بعضی ازفعل های متعدّی بیاید،نقش مفعولی دارد.

مثال:

گرفتمش: او را گرفتم
دیدمش: او را دیدم

سرگرم بودن:کنایه است ازمشغول کاری بودن؛سرگرم چرا بودند:مشغول چریدن بودند.

گوسفندانت:مضاف ومضاف الیه است. َت:ضمیرمتّصل دوم شخص مفرد است.
گوسفندانِ تو
هرگز:قید نفی است.
خداوندش:صاحبش،َش:ضمیر متّصل سوم شخص مفرد.
درگذشته به صاحب ومالک چیزی خدا می گفتند.
هنوز هم درکلمه ی«ناخدا»وکدخدا»این اصطلاح رابه کار می بریم.

ناخدا به معنی«صاحب ناو»و«ناو»یعنی کشتی که به مرورزمان(و)درناو خداحذف گردیده وبه(ناخدا)تبدیل شده است.
کد خدابه معنی خداوند دهکده است.
درگذشته درابتدای بیشتر فعلهای ماضی ساده،حرف(بِ)به کار می برند؛مثلا به جای«خورد»می گفتند:بخورد.
به جای«دید»می گفتند:«بدیدو...»

مفهوم حکایت:

امانت داری یکی از بزرگترین صفاتی است که بسیار به آن سفارش شده است وانسان باید از امانت دیگران مراقبت کندوبه هیچ قیمتی نگذارد که آسیبی به امانت دیگران که اکنون دردرست اوست،برسد.

در سوره نساء آیه ٥٨ سفارش شده است:

((ان الله یامرکم ان تودو الامانات الی اهلها))

«هماناخداوند به شما فرمان داده که امکانات را به صاحبان آنها برگردانید.»

رساله ی قشیریّه

رساله ی قشیریّه مجموعه ی نامه هاوپیام هایی است که ابوالقاسم قشیری،آن را به صوفیان وشاگردان خودمی فرستاده.نوشتن این کتاب از سال ٤٣٧ه.ق آغاز شده وبه سال٤٣٨ه.ق پایان گرفته است.موضوع کتاب که از دو باب تشکیل شده است،درشرح احوال مشایخ صوفیّه وشرح اصطلاحات وتعبیرات عرفانی است.
معنی کلمات درس دوم(خوب جهان را ببین)
دلایل : جمع دلیل علت ها
خالق : خدا ، آفریننده
بی همتا : بی مانند ، بی نظیر ،یکتا
اسرار: جمع سرّ رازها
پرتو :نور وروشنی
لاله های گوش : بخش هلالی غضروفی دور گوش
حدقه:کاسه چشم ، مردمک چشم
دفع : راندن - متضادش جذب
بنگر: فعل امر نگاه کن
عظمت : بزرگی
جثه:اندام ، پیکر
انباشته شده : پر شده
چونان : مانند
برافراشته: بلند کرده
نقش ونگار : شکل وشمایل
خزان : پاییز
زرّناب : طلای خالص
فراز : بلندی متضادش فرود ، نشیب
درهم آمیخته: مخلوط شده ، ترکیب یافته
شکاف : سوراخ ، درز، روزنه
❤1
معنی لغات درس سوم
ارمغان: تحفه
درازا: طول
سپند: فروتنی =پاک و مقدس
فرّ : شأن و شوکت و رفعت و شکوه .
فروغ: شعاع و روشنی و تابش آفتاب و آتش = روشنایی . نور
فرزانگی : دانایی ، حکمت.
فرهیختگی: ادب آموختگی ، علم آموختگی
تیره رأی: سیاه فکر، بد اندیشه
خیره روی : بی حیا. بی شرم
خامه دشمن: قلم دشمن.
پیراسته: زیبا شده ، خوش نما شده .
پیراسته : آراسته - پاکیزه
آلایش: آلودگی - ناپاکی .
پلشت: پلید، چرکین، چرک، ناپاک، نجس
کاستی : نقصان و کم شدگی . نقص
ناراستی : مکر. حیله . عدم صداقت و راستی
دد: وحشی ضد دام
بخردان: صاحبان عقل و خرد، دانشمندان
روشن رای: آن‌که دارای عزم، تدبیر، و اندیشۀ روشن است؛ روشن‌فکر.
کانون: مرکز.
گُرد: دلیر، پهلوان
یل: شجاع و دلیر و پهلوان و مبارز و جنگجوی پر زور و قوت
مرد مبارز: پهلوان و دلاور را گویند.
همگنان:همه؛ همه‌کسان؛ گروه و جماعت حاضر
رفقا : همقطاران ، همکاران - دوستان
گمان : ظن ، وهم .
تبار : دودمان و خویشاوندان
نژاده: اصیل . نجیب . دارای اصل و نسب و نسل خوب . صاحب نژاد.
تابناک : روشن و براق .
خویشتن شناس: خودشناس .
خویشتن ناشناس :آنکه حد خود نداند. آنکه از حد خود تجاوز کند.
نستوه: خستگی ناپذیر بیگانه : غیر آشنا - دشمن
ناشناس: ناآشنا؛ غریب. اجنبی
بسنده:کافی؛ تمام؛ بس.
گران: سنگین ، ثقیل- پربها.
ستبر: بزرگ -سفت - محکم .
ستوار: مخفف استوار، محکم ، پابرجا
تکاپو: تلاش، جهد، سعی، فعالیت
دریغ: افسوس، اندوه، پشیمانی، تأسف
خیرگی: شگفتی، تعجب، خوار : ذلیل . زبون . بدبخت
آلایش: آلودگی
بیشه: نیستان؛ نیزار. جنگل پوییدن:رفتن، دویدن،رفتن نه بشتاب و نه نرم
گزند: آزار، آسیب، آفت، بلا، خدشه
تکرار یک واج ( صامت یا مصوت ) است ، در کلمه های یک مصراع یا یک بیت یا عبارت نثر به گونه ای که کلام را آهنگین می کند و آفریننده ی موسیقی درونی باشد و بر تأثیر سخن بیافزاید این تکرار آگاهانه ی واج ها را «واج آرایی » گویند .
مثال : خیزید و خز آرید که هنگام خزان است باد خنـک از جـانب خـوارزم وزان اسـت
توضیح : در این بیت تکرار واج « خ » و « ز » باعث ایجاد موسیقی درونی شده است .
توجه : در زبان فارسی بیست و نه واج داریم / ( بیست و سه صامت و شش مصوت )
صامت ها همان حروف الفبای فارسی هستند و مصوت ها « ــَ ِ ُ» و « ا » ، « ی » ، « و » می باشند .
خودازیابی درس سوم

1.برترین و گرامی ترین ارمغان((ایران))به دیگر سرزمین ها چست؟
جواب:اندیشه و طرز تفکر آنها،خرد و فرهنگ،تاریخ کهن
2.دو تن از دلیران نامدار ایرانی را نام ببربد که برای سربلندی ایران کوشیده اند.
جواب:1.امیر کبیر که برای استقلال کشور تلاش فراوانی کرد.
2.شهید مهدی باکری،شهید همت،شهید بابایی که جان خود را فدا کردند تا سرزمینشان به دست نا اهلان نیفتد.
3.آرش کمانگیر که جان خود را در تیر گذاشت و تیر را پرتاب کرد.

3.به نظر شما چگونه می توان از فرهنگ و ادب فارسی پاسداری کرد؟
جواب:1.با حفظ ارزش های فرهنگی و انتقال آن به نسل های آینده
2.اجرای عملی فرهنگ و ادب فارسی
3.آموزش،یاددهی و یادگیری
پاسخ فعالیت های نوشتاری هشتم : درس3
1- خواستگاه=غلط خاستگاه=درست فروق=غلط فروغ=درست
بگذارد=غلط بگزارد=درست
خیره گی=غلط خیرگی=درست

2- همگان مفردش همه
ارمغان جمعش ارمغان ها
رادان مفردش راد
ادب جمعش آداب

3- ایرانیان با دیگر مردمان پیوسته به مردی و داد و دانایی رفتار می کرده اند.چشم جهانیان را به خیرگی خواهی کشاند و تیرگی ناخویشتن شناسی و از خود بیگانگی را خواهی زدود.
کشور ما همواره سرزمین سپند فر و فروغ و فرزانگی و فرهیختگی بوده است.
بخوان و بجوی و بپوی و ایران و خود را بشناس
درس سوم :ارمغان ایران
1-ایران سرزمین ما سرزمینی است بس کهن که دیری در درازنای تاریخ خویش بزرگترین و آباد ترین کشور جهان بوده است.
معنی: کشور ما ایران سرزمینی قدیمی است که در طول تاریخ گذشته خود پهناور ترین کشور جهان بوده است.
2_ کشور ما همواره سرزمین سپند فر و فروغ و فرزانگی فرهیختگی بوده است.
معنی: کشور ما همیشه سرزمینی مقدس و با شکوه و روشن به نور علم و دانش بوده است.
3_ دشمنان تیره رأی و خیره روی ما
معنی: دشمنان بد اندیش و گستاخ ما
4_ برترین و استوار ترین ستایش آن است که بر زبان و خامه دشمن روان می‌شود زیرا ستایشی است پیراسته از آلایش.
معنی:بهترین و پایدار ترین تعریف از کشور ما آن است که از زبان و قلم دشمن نوشته شود و بیان گردد زیرا تعریفی است پاک شده از هر آلودگی است.
5-تواز تبار ایرانیان نژاده و آزاده هستی.
معنی: تو از نژاد ایرانیان اصیل و جوانمرد هستی
6-ایران سرزمینی است که ما بدان می نازیم و سر از همگنان بر می افرازیم.
معنی: ایران سر زمینی است که ما به آن افتخار می‌کنیم و از همه کشور ها سربلند تر هستیم.
7_ هان و هان خویشتن را خوار مدار.
معنی: آگاه باش و بدان که خودت را کوچک و ناچیز نکنی.
حکایت :همدلی و اتحاد
1_فرمانروایی فرزندان خود را پند می داد.
معنی:پادشاهی فرزندان خود را نصیحت می کرد.
2_زور آزمایان از شکست آن در ماندند .
معنی: کسانی که مسابقه می دادند و زور خود را امتحان می کردند از شکستن چوب ها نا توان شدند
3_ تا هنگامی که یاور و پشتیبان هم باشید دشمن نمی تواند بر شما چیره شود و سالیان دراز می توانید پیروز و ظفرمند به سر برید.
معنی: تا زمانی که دوست و پشتیبان هم باشید و از هم حمایت کنید دشمن نمی تواند بر شما غلبه کند و سالیان سال می توانید پیروزمندانه زندگی کنید .
درس چهارم :سفر شکفتن
1-ماهی را هر وقت از اب بگیری تازه است .
معنی:برای انجام هر کاری هیچ وقت دیر نیست.
2_با قدرت خیال خود به آینده بروید.
معنی:با اندیشه وفکر به آینده خود فکر کنید.
3_در نوجوانی هرگز در خیال کسی نمی گنجد که در آ ینده به انسانی بی عاطفه و بد اخلاق تبدیل شود.
معنی:در دوران نوجوانی هرگز کسی فکر نمی کند که ممکن است در آینده به انسانی بی محبت و بد اخلاق و پرخاشگر تبدیل شود.
4_مدت این سفر برای عده ای کم و برای عده ای دیگر طولانی و پر فراز و نشیب است .
معنی: عمر بعضی از انسان ها در این دنیا کوتاه است و عمر بعضی دبگر بلند است و سختی ها و شیرینی های زیادی دارد .
5_چیرگی بر احساسات و هیجانات.
معنی: غلبه یافتن بر احساسات و عواطف خودمان.
❤1
درس چهارم ص39

1)علت اصلی بحران های زندگی چیست؟زندگی به یادگیری اصول وروش های ومهارت های نیازداردکه این مهارت هابه کمک اطرافیان وبزرگترها کامل می شود. واگرانسان دریادگیری امور تلاش نکندزندگی بحرانی خواهدشد.

2)چرازندگی به یک سفرتشبیه شده است؟زیرامانندیک سفرمی گذرد. گاهی این سفرکوتاه مدت وگاهی بلندمدت است اماهمیشگی نیست.

3)برای حل مشکل کم رویی یاگستاخی چه بایدکرد؟حل مشکل کم رویی این است که ارتباط موثری بادیگران داشته باشیم.برای حل مشکل گستاخی می توان گفت که فردچیرگی براساس هیجانات ومهار احساسات گوناگون مانندخشم وترس راداشته باشد.

4)منظورازاین سخن<<افسوس که جوان نمی داندوپیرنمی تواند>> چیست؟جوانان چون هیچ تجربه ای ندارندنمی توانندازکارهای خودبربیایند ولی پیران می دانند که باید چه کارکننداما نمی تواننداز پسش بربیایند.
درس چهارم
1- استعداد ها و ضعف ها - مهارت های لازم - بهره و نصیب- احساسات و هیجانات - نظیر و مانند

2-ندا آمد. نهاد=ندا مفعول=ندارد متمم=ندارد فعل=آمد

حسین سیب خورد. نهاد=حسین مفعول=سیب متمم=ندارد فعل=خورد

علی روزنامه را به دوستش داد. نهاد=علی مفعول=روزنامه متمم=دوستش فعل=داد
متن زیر را بخوانید و به سوالات جواب دهید.
انواع جمله - اجزای جمله
انواع جمله:

جمله از نظر محتوا و پیام چهار نوع است:

ا- جمله ی خبری: جمله ای است که خبری را می رساند. مثال: احمد به مدرسه رفت.

۲- جمله ی پرسشی: جمله ای است که سؤالی را می پرسد. مثال: احمد کجا رفت؟

۳- جمله ی امری: جمله ای است که انجام عملی را می خواهد. مثال:کتابتان را باز کنید.

۴- جمله ی عاطفی: جمله ای است که یکی از عواطف واحساسات انسانی مثل تعجّب، تأسف،

خوشنودی، آرزو، دعا،خشم، نفرت و تحسین را بیان می کند. مثال:

- چه هوای خوبی!

- افسوس که زمان به سرعت می گذرد!

- دشت هایی چه فراخ!

- کاش امسال به مسافرت برویم!

- سپاس باد یزدان توانا و توانا را!

- آفرین بر تو!

نکته ی مهم: همانطور که در مثال های بالا مشاهده کردید در پایان جملات خبری و امری

علامت نقطه((.)) ودرپایان جملات پرسشی علامت سؤال ((؟)) ودرپایان جملات عاطفی علامت تعجّب

((!)) می گذاریم.

اجزای جمله:

هر جمله از دوقسمت نهاد و گزاره تشکیل می شود.

نهاد: قسمتی از جمله است که درباره ی آن خبری داده می شود.

گزاره: گزارش یا خبری است که درباره ی نهاد داده می شود.

نکته ی مهم: نهاد یا گزاره ممکن است شامل یک کلمه یا چندین کلمه باشد.

نحوه ی تشخیص نهاد و گزاره در جمله: برای تشخیص نهاد در جمله می توان از جمله ی سؤالی

چه کسی؟ یا چه چیزی؟ استفاده کرد پس از تشخیص نهاد بقیّه ی جمله گزاره محسوب می شود.

مثال۱:علی به مدرسه رفت. نهاد:علی گزاره:به مدرسه رفت

مثال۲: انقلاب اسلامی ایران، یک حادثه ی بزرگ تاریخ است.

نهاد:انقلاب اسلامی ایران گزاره:یک حادثه ی بزرگ تاریخ است

مثال۳:ما باید تاریخ گذشته و امروز خود را بشناسیم.

نهاد: ما گزاره:باید تاریخ گذشته و امروز خود را بشناسیم

اجزای گزاره: گزاره از اجزایی تشکیل می شود که مهم ترین جزء آن فعل است که معمولاً در پایان جمله

قرار می گیرد از اجزای دیگری که در قسمت گزاره قرار می گیرد می توان به مسند، مفعول، متمّم و...

اشاره کرد.

فعل: فعل کلمه ای است که انجام عملی یا داشتن یا پذیرفتن حالتی را در زمان معیّن بیان می کند.

ویژگی های فعل:با توجّه به تعریف فوق می توان برای هر فعلی چند ویژگی را در نظر گرفت:

۱- انجام عملی یا داشتن یا پذیرفتن حالتی

مثال:

علی به مدرسه رفت.( عمل رفتن)

انقلاب اسلامی ایران، یک حادثه ی بزرگ تاریخ است.

(فعل" است" داشتن حالتی را به نهاد نسبت می دهد)

هوا سرد شد. (فعل"شد" پذیرفتن حالتی را به نهاد نسبت می دهد)

۲-زمان (ماضی، مضارع، آینده)

۳-شخص (اوّل شخص، دوم شخص، سوم شخص)

۴- شمار (مفرد یا جمع)



مسند: مسند حالتی است است که توسّط فعل اِسنادی به نهاد نسبت داده می شود.

فعل اِسنادی: فعلی است که فقط حالتی را به نهاد نسبت می دهند نه انجام عملی.

مثال:

انقلاب اسلامی ایران، یک حادثه ی بزرگ تاریخ است.

(فعل" است" داشتن حالتی را به نهاد نسبت می دهد) پس مسند:یک حادثه ی بزرگ تاریخ

هوا سرد شد. (فعل"شد" پذیرفتن حالتی را به نهاد نسبت می دهد پس مسند:سرد

نحوه ی تشخیص مسند در جمله:

ا- مسند فقط در جملات اسنادی می آید.

۲- برای یافتن مسند در جمله از سؤال جه جور؟ یا چه نوع؟ می توان استفاده کرد.

حالا به سوالات زیر جواب دهید:(انواع جمله)

نوع جملات زیر را مشخّص کنید
شاید امروز باران ببارد
عاطفی
خبری
پرسشی

درس هایتان را به دقّت بخوانید
عاطفی
خبری
امری

ما باید به بزرگترها احترام بگذاریم
خبری
امری
پرسشی

هم نشین نیک بهتر از تنهایی است
خبری
امری
عاطفی

ای کاش بتوانم در امتحانات امسال نمرات خوبی کسب کنم
خبری
عاطفی
پرسشی

به دانش فزای و به یزدان گرای
پرسشی
عاطفی
امری

تا توانی می گریز از یار بد
عاطفی
امری
خبری

دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد
پرسشی
امری
خبری

ز گهواره تا گور دانش بجوی
امری
خبری
عاطفی

حیف که انسان قدر جوانی را نمی داند
عاطفی
امری
پرسشی

با آرزوی موفّقیّت
❤1
پاسخ1. خبری، 2. امری، 3. خبری، 4. خبری 5. عاطفی، 6. امری، 7.امری ، 8. پرسشی، 9. امری، 10. عاطفی