دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
527 videos
149 files
2.59K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
شرکت سهامی استانداران: درس‌هایی برای سیاست عمومی
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ استاندار گلستان که به علت غیبت‌اش به هنگام بروز سیل در این استان به سوژه رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بدل شده بود، برکنار شد. من می‌خواهم این داستان را بهانه‌ای قرار دهم برای کاوشی در کلیت مقوله انتخاب استانداران و تهدیدی که از این محل متوجه کشور است. امیدوارم داغ بودن موضوع عملکرد استاندار گلستان در جریان سیل و برکنار‌ی‌اش فرصتی برای دیده شدن این متن و شنیده شدن صدای آن فراهم کند والا کلیت مسأله فراتر از استاندار گلستان و ماجرای اخیر است. این متن، فرضیه‌هایی بر اساس مشاهدات و تجربه‌های من و درباره جامعه‌شناسی سیاسی حکمرانی محلی استانداران در ایران است و تا چاره‌ای برای این وضعیت اندیشیده نشود، توسعه استان‌ها، پاسخ‌گویی مقامات استانی و تحقق دموکراسی، رؤیایی بیش نیست.

✅ استاندار مهم‌ترین مقام استان و دارای قدرت و اختیاراتی در سطح استان است که قابل مقایسه با قدرت و اختیارات رئیس‌جمهور در سطح ملی و حتی فراتر از آن است. آن حرف‌شنوی و نفوذی که استانداران بر اعضای شورای اداری استان دارند، و تعامل و هماهنگی که می‌توانند در سطح استان با سایر مقامات برقرار کنند، رئیس‌جمهور به‌سختی بتواند در سطح ملی محقق کند. سؤال مهم این است که چنین مقام مهمی چگونه در این کشور انتخاب می‌شود.

✅ دولت‌ها در ایران حداقل دو گونه‌اند. گونه‌ای نظیر دولت‌های سیدمحمد خاتمی و تا حدی محمود احمدی‌نژاد از تفکر، جناح سیاسی و بدنه‌ اجتماعی و سیاسی مشخصی برآمده‌اند، و دولت‌هایی نظیر دولت حسن روحانی اصطلاحاً فراجناحی هستند و تفکرات و گروه‌های مختلف در آن سهیم هستند. این دو نوع دولت در قبال فرایندی که در ادامه گفته می‌شود، رویه‌های تا حدی متفاوتی دارند.

✅ رویه حاکم بر انتخاب استانداران در کشور به این ترتیب است که استانداران در تعامل دولت به‌طور کلی، وزارت کشور و وزیر کشور، برخی اعضای دولت، نمایندگان استان در مجلس، ائمه جمعه و نماینده ولی فقیه در استان، دستگاه‌های امنیتی تأییدکننده صلاحیت‌ها و پاسخ‌دهنده به استعلام‌ها، بخشی از نیروهای نظامی و شبه‌نظامی استان، احزاب و گروه‌های سیاسی، علائق ستادهای انتخاباتی برنده انتخابات و تمایلات شخصیت‌های اثرگذار و احتمالاً ملی استان انتخاب می‌شوند. هر یک از این نیروهای اثرگذار علائق و منافعی دارند و عملاً انتخاب استاندار را به معادله‌ای پیچیده برای یافتن نقطه تعادل همه نیروهای اثرگذار بدل می‌کنند مگر آن‌که یکی از نیروهای مذکور بسیار قدرتمندتر از دیگران بوده و استاندار مد نظر خود را تحمیل کند. من این نیروهای مؤثر بر انتخاب استانداران را «سهامداران» می‌خوانم و از این هر استاندار، کم‌وبیش یک شرکت سهامی است و کلیت انتخاب استانداران در کشور چیزی شبیه «شرکت سهامی استانداران» است.

✅ بازی پیچیده‌ای میان نیروهای مذکور درمی‌گیرد و چندین پی‌آمد بر این بازی مترتب است. اول، عمده قدرتمندترین نیروهای درگیر، از بخش غیرمنتخب قدرت هستند و بنابراین دغدغه اندکی نسبت به پایگاه رأی برنده انتخابات دارند و گاه اصلاً هیچ دغدغه‌ای ندارند. بدیهی است در چنین وضعیتی، آن‌چه در انتخاب استاندار بازتاب نمی‌یابد، هم‌رأیی و هم‌سویی با خواسته‌هایی است که رأی‌دهندگان به برنده منتخب، مد نظر داشته‌اند. این گونه است که در پایان هر انتخابات، رأی‌دهندگان و بالاخص نیروهای سیاسی فعال در جریان انتخابات احساس می‌کنند نسبتی با استاندار منتخب ندارند و به این ترتیب گاه نیروهای سیاسی برنده انتخابات شاهد آن هستند که سرکردگان ستادهای انتخاباتی بازنده انتخابات، استانداری را اشغال می‌کنند. 👇👇👇👇
https://telegra.ph/شرکت-سهامی-استانداران-درسهایی-برای-سیاست-عمومی-03-24
هیچ نهادی منتی بر سر مردم ندارد
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ اول. سیل و سیاست هر دو با «س» و «ی» شروع می‌شوند، اما اشتباه بزرگی است که بر پهنه و در اعماق آب‌های سیل کسانی به دنبال ماهی سیاسی بگردند. مردمی که در میان آب گرفتار شده‌اند، برای‌شان فرقی نمی‌کند که چه کسی یا نهادی مانع آب‌گرفتگی خانه‌های‌شان شود یا چه کسی دست‌شان را بگیرد و از غرق شدن نجات بدهد. مردم به غذا و کمک‌های بهداشتی و ملزومات زندگی نیاز دارند و اصلاً در میانه آن کارزار با طبیعت برای‌شان فرقی نمی‌کند که این کمک‌ها را از وزارتخانه‌های دولتی، سلبریتی‌ها، نظامیان، کمیته امداد یا آستان قدس دریافت کنند. مردم به همین سال وقتی کمکی دریافت نکردند، کل سیستم را به ناکارآمدی متهم می‌کنند. خط‌کشی‌های سیاسی فقط به درد رسانه و بازی‌های سیاسی می‌خورد و در عرصه مدیریت رخداد سیل به هیچ کاری نمی‌آیند.

✅ دوم. همه نهادها اعم از دولتی/غیردولتی، نظامی/غیرنظامی، مذهبی/غیرمذهبی، همه سرمایه، امکانات، آبرو و توانمندی‌های‌شان را از همین سرزمین و مردمان‌اش گرفته‌اند. هیچ کدام حق ندارند بابت مشارکت‌ نیروها و امکانات‌شان در مدیریت پی‌آمدهای سیل، چیزی را به رخ مردم بکشند و چشم به مطامع و بازی‌های سیاسی آتی داشته باشند. همه نهادها می‌توانند بابت کوتاهی‌های‌شان شرمسار باشند، اما کسی حق ندارد بابت انجام وظیفه‌اش نمایش سیاسی اجرا کند.

✅ مشارکت نظامیان برای مدیریت حوادث طبیعی نظیر سیل و زلزله، امری رایج و بسیار طبیعی در جهان است. نظامیان حداقل چند وظیفه اساسی در این گونه مواقع انجام می‌دهند:
🔹به اشتراک گذاشتن اطلاعات دقیق جغرافیایی و اطلاعاتی که انحصاراً در اختیار آن‌هاست برای مدیریت پی‌آمدهای حادثه،
🔹به اشتراک گذاشتن امکانات و ابزارهای ارتباطی‌شان
🔹به اشتراک گذاشتن امکانات موتوری و مکانیزه برای انجام عملیات‌های دشوار ترابری، آبی و خاکی
🔹عملیات جست‌وجوی گمشدگان و قربانیان حوادث
🔹تأمین امنیت مناطق حادثه‌دیده و صیانت از اموال، جان و آبروی مردم در مقابل تعرض
🔹توزیع آذوقه و ملزومات زندگی در شرایط بحرانی
🔹ایجاد سکونتگاه‌ها و محل‌های استقرار اضطراری

✅ برخی کشورهای جهان برای مداخله نظامیان در مدیریت حوادث طبیعی، رویه‌ها و راهنماهای مفصل (Handbook) نوشته‌اند و این مسأله از منظرهای مختلف بررسی شده است. مداخله ارتش آمریکا در مدیریت طوفان کاترینا یکی از بزرگ‌ترین نمونه این گونه مداخلات بوده و بعد از آن مقالات متعدد درباره‌اش نوشته شده است.

✅ مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در مدیریت حوادث هم موضوع پژوهشی، مدیریتی و اجرایی مفصلی است. من به همراه همکارانم در کمیته اجتماعی کمیته ملی بررسی حادثه پلاسکو، بخشی را به این موضوع اختصاص دادیم. امیدوارم زودتر منتشر شود.

✅ نهادهای دیگر هم هر کدام به نحوی، نقش ایفا می‌کنند و اساساً مدیریت حوادث طبیعی موضوعی سیاسی نیست و هیچ نهاد ملی بزرگ و قابل اعتنایی، با مشارکت در این امر، مستحق آن نیست که منتی بر سر مردم بگذارد. همه نهادها اعم از دولتی و غیردولتی، بیشتر باید راهکاری برای ارزیابی کاستی‌های‌شان در مدیریت حادثه و کمک‌رسانی را بیابند نه آن‌که به شیوه‌های مختلف، به فکر نمایش سیاسی باشند و انجام وظیفه‌شان را به رخ مردم بکشند.

✅ کماکان معتقدم #گزارش_ملی_سیل_گلستان_و_مازندران برای شناختن کاستی‌های اساسی، ساختاری، درازمدت، مدیریتی، اجرایی و عملیاتی کشور برای مقابله با سیل و مدیریت آن، ضروری است. تهیه این گزارش را مطالبه کنیم.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
👍1
Forwarded from اتچ بات
‍ لطفا این راهنمای کاستن خطرات سیل را برای دیگران هم ارسال کنید. @fazeli_mohammad
این سیل چند دهه قبل از آسمان سیاست باریدن گرفت
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ پاول پیرسون در کتاب «سیاست در بستر زمان» فرایندها را از نظر علت‌ها و پی‌آمدها به چهار دسته تقسیم می‌کند. علت‌هایی هستند که به کندی و شاید در مدت صدها و هزاران سال شکل می‌گیرند (مثل حرکت لایه‌های زمین) و علت‌هایی که به سرعت شکل می‌گیرند (مثل علت‌های جوّی پیدایش گردباد). پی‌آمدهای رخدادها هم گاه سال‌ها به‌طول می‌انجامند (پی‌آمد همین سیل گلستان ماه‌ها و سال‌ها ادامه خواهد داشت) و گاه به سرعت تمام می‌شوند.
✅ علت‌ها و پی‌آمدهای رخدادها به دو دسته کندرو (Slow-moving) و تندرو (fast-moving) تقسیم و با تقاطع آن‌ها چهار دسته رخداد را از هم متمایز می‌شوند. سیل از آن دسته رخدادهاست که هم علت‌های کندرو (قطع غیرعلمی درختان جنگل، توسعه سکونتگاه‌ها در اطراف رودخانه‌ها بدون ملاحظات ریسک و ...) و هم علت‌های تندرو (تغییرات جوی سریع و ریزش باران‌های شدید) دارد.
✅ سیل اخیر در گلستان و مازندران، و در سایر استان‌ها که اکنون در معرض سیل قرار گرفته‌اند، حکایت امروز و دیروز و یک هفته گذشته نیست. این سیل چند دهه قبل از آسمان سیاست باریدن گرفت و حالا به ما رسیده است. سیاست‌مداران چند دهه قبل دست به کارهای عجیبی زدند.
✅ علم را به دست فراموشی سپردند، اما دو دستی با چنگ و دندان به فناوری چسبیدند. اره‌های موتوری جنگل را می‌بریدند اما علم جنگلداری راهی به جنگل نداشت. تراکتورها مراتع، زمین‌های شیب‌دار و پوشش گیاهی طبیعی را شخم می‌زدند اما علم مرتع و گیاه‌شناسی برای نوشتن مقالات دست و پا می‌زد. حکمرانی این گونه بود.
✅ لودرها، بولدوزرها و چرثقیل‌ها، حریم رودخانه‌ها را فناورانه می‌شکافتند و می‌ساختند، اما علم مهندسی رودخانه، اکولوژی و مدیریت منابع طبیعی مقاله تولید می‌کرد. حکمرانی این گونه بود.
✅ فناوری‌ها به کمک شهرداری‌ها آمدند تا کف مسیل‌های رودخانه‌های شهرها را هم آسفالت کنند، مسیل کنار دروازه قرآن را هم بپوشانند، و در حریم و بستر رودخانه‌های شهرها، ساخت‌وساز کنند؛ اما علم شهرسازی لای گزارشان مشاوران و مقالات شهرسازان، خفقان گرفته بود. حکمرانی این گونه بود.
✅ سازه‌های آبی رژیم طبیعی رودخانه‌ها را به صورتی افراطی تغییر دادند و فقدان حاکمیت قانون به همگان اجازه داد تا در دشت‌های سیلابی، بدون محاسبات ریسک و دوره‌های بازگشت سیل، ساخت‌وساز کنند. علم مدیریت ریسک، هیدرولوژی، مدیریت سیلاب و شهرسازی هم در سکوت نظاره می‌کردند. پولی برای عقلانیت و آینده‌نگری باقی نمی‌ماند. حکمرانی این گونه بود.
✅ فناوری و سیاست شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی توسعه دادند، اما روزنامه‌نگاری بحران نه جایی در برنامه درسی روزنامه‌نگاری داشت، نه کسی برای آن آموزش ‌دید. تلویزیون هر روز با چند ستاره و مربع، شعبده‌بازی می‌کرد، اما آموزش سیل و بحران بلایای طبیعی در آن جایی نداشت. حکمرانی این گونه بود.
✅ بودجه سازمان مدیریت بحران 10 و هلال احمر 147 میلیارد تومان (در سال 1397) بود، و کشور جزء کشورهایی بود که بیشترین احتمال رخدادهای متنوع طبیعی را داشت. ایمنی اولویت چندم هم نبود، دوردست دیده نمی‌شد. حکمرانی این گونه بود.
✅ بودجه سازمان هواشناسی در سال 1396 معادل 120 میلیارد تومان (40 میلیارد تومان عمرانی) بود (30 میلیون دلار) و سال بعد 57 میلیارد تومان شد. در همان سال آمریکا، چین، ژاپن و آلمان به ترتیب 4000، 3000، 750 و 420 میلیون دلار برای هواشناسی بودجه گذاشته بودند. حکمرانی این گونه بود.
✅ مدیریت سیل و بحران، مقوله‌ای میان‌بخشی است. شهرداری، اداره محیط‌زیست، وزارت نیرو، قوه قضائیه، وزارت کشاورزی، دانشگاه، نظامیان و بقیه که کنار هم منسجم کار کنند، قانون را رعایت کنند و برنامه همکاری میان‌بخشی داشته باشند، سیل خسارتش کم می‌شود، و همه فوایدش هم به طبیعت و زندگی می‌رسد. اما حکمرانی بر اختیارات بخشی (و نه حتی پاسخ‌گویی‌های بخشی) بنا شده بود. اختیار و مسئولیت میان‌بخشی در میان نبود. حکمرانی این گونه بود.
✅ سیاست بی‌محابا به بستر رودخانه، مرتع، درختان جنگل، حیات وحش، علوم شهرسازی، هیدرولوژی، روزنامه‌نگاری، آبخوان، تکنوکراسی، علم اقتصاد، اکولوژی، میان‌بخش، طرح جامع شهری، و علم مدیریت بحران و قواعد بودجه‌ریزی تجاوز کرد، و حالا همه خسته، بی‌حیثیت و بی‌اعتماد از پا افتاده‌اند. آسمان سیاست سال‌ها باریده و حالا بغض آسمان اقلیم و طبیعت ترکیده است. او بر زمینی می‌بارد که قدرت دهه‌هاست همه موانع پیش روی آب را بی‌محابا دریده است.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
پوپوسِیل
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ هر رخدادی مثل سیل که اتفاق بیفتد، از آن‌جا که کشور مشکلات ساختاری در مدیریت حوادث دارد، سیلی از انتقادات جاری می‌شود. من از آن دسته‌ام که بیان انتقادات را به نفع کشور می‌دانم و آن دسته از نقدها که ساختارهای اداری، مدیریتی، حقوقی، اجتماعی و فرهنگی منجر به بروز حوادث و کم‌توانی در مدیریت آن‌ها را هدف قرار می‌دهند مفید می‌دانم. نقد این ساختارها سیاه‌نمایی نیست.
✅ دسته‌ای دیگر از نقدها اشخاص را هدف می‌گیرند. نقد مشاهده‌نشدن رئیس‌جمهور، معاون اول یا وزیر در میان حادثه، عمدتاً از این جنس است. من هم معتقدم بودن رئیس‌جمهور و مقامات وسط حادثه، نشانه همدردی و تسلای روحی است، بعد سیاسی قابل توجهی دارد و توسط رسانه‌ها به عنوان همراهی با مردم بازخوانی می‌شود؛ اما تأثیر واقعی این حضورها چیز زیادی نیست.
✅ رئیس‌جمهور یا معاون اول او، فاقد اطلاعات محلی درباره حادثه هستند؛ و مدیریت بحران‌هایی نظیر سیل، نیازمند اطلاعات محلی دقیق است. مدیریت بحران، عملی بسیار تخصصی با پروتکل‌های مشخص بین‌المللی، رشته‌ای دانشگاهی با انواع راهنماها و استانداردهایی است که متخصصان خود را طلب می‌کند. (این را وقتی با دقت فهمیدم که در جلسات کمیته تخصصی مدیریت بحران کمیته ملی پلاسکو شرکت کردم.) رئیس‌جمهور یا معاون اول، مدیر بحران نیستند، و به معنای تخصصی، اصلاً حق مداخله هم ندارند. آن‌ها حق ندارند درباره عملیات اجرایی در صحنه دستوری صادر کنند.
✅ یادم هست مدیر یکی از کارگروههای تخصصی کمیته ملی حادثه پلاسکو در جلسه استماع سخنان یکی از مدیران ارشد، وقتی آن مدیر ارشد از به دست گرفتن مدیریت حادثه سخن گفت، با صراحت به ایشان گفت، «مگر شما دوره آموزشی مدیریت بحران دیده بودید که مدیریت حادثه را در دست گرفتید؟»
حضور رئیس‌جمهور در محل حوادث، اهمیت سیاسی دارد، جدیت نظام سیاسی برای رسیدگی را نشان می‌دهد، و احتمالاً برای گرفتن بهانه از دست مخالفان سیاسی خوب است، اما به‌واقع اثر معناداری بر مدیریت حادثه ندارد. مدیریت خوب حادثه سیل تابع عوامل ساختاری نظیر موارد زیر است:
✅ چقدر ارتباطات و پروتکل‌های هماهنگی‌های بین‌سازمانی، تقسیم مسئولیت‌ها و اختیارات، درست تدوین شده و اجرا می‌شود؛ چقدر امکانات (هلی‌کوپتر، قایق، چادر و ...) در اختیار امدادرسانی است. سازه‌های مقاوم در برابر سیل چگونه عمل می‌کنند و مدیریت می‌شوند؟ جاده‌ها چقدر مقاوم، و مطابق استانداردهای مناطق سیل‌خیز ساخته شده‌اند. تأسیسات عمومی چقدر مقاوم‌سازی شده‌اند؟ سیستم‌های هواشناسی چقدر اطلاعات دقیق ارائه می‌دهند؟ گروه‌های امداد و نجات چقدر آموزش‌دیده، سازمان‌یافته و مجهز هستند؟ شهرها و سکونتگاه‌ها چقدر برای شرایط سیلابی طراحی مناسبی دارند؟
✅ شرایط ساختاری که مناسب نباشد، حضور رئیس‌جمهور یا معاون اولش، کار زیادی از پیش نمی‌برد. پروتکل سنگین حفاظت رئیس‌جمهور هم مزید بر علت می‌شود و درگیری مقامات استانی برای رعایت پروتکل حفاظت، و بالاخص تلاش برای دیده شدن در کنار رئیس‌جمهور، امدادرسانی را دشوارتر می‌سازد.
✅ آن‌چه گفته شد البته درخصوص استاندار ابداً صدق نمی‌کند. استاندار اگر انتخاب درستی بوده و کارش را درست انجام داده باشد، اگرچه نمی‌تواند فرمانده تخصصی مدیریت بحران باشد، اما اطلاعات محلی دقیق، اختیارات سیاسی و ظرفیت بسیج نیرو در او، به مدیریت بحران کمک می‌کند. رئیس ستاد مدیریت بحران کشور هم پستی تخصصی است و سپردن آن به فردی غیرمتخصص از اساس اشتباه است.
✅ بیایید با خودمان روراست باشیم. انتقاد داریم، بی‌اعتمادیم، از کاستی‌ها شاکی هستیم؛ عیب ندارد باشیم و حتی با صدای بلند فریاد بزنیم؛ اما گرفتار «پوپوسِیل» نشویم. «پوپوسِیل» پدیده‌ای است که از ترکیب پوپولیسم و سیلاب حاصل می‌شود. پوپوسِیل یعنی نفس در میدان بودن و وسط آب دیده شدن مهم می‌شود، و هر که بیشتر در آب فرو رفت، بیشتر به فکر مردم است. اما ابداً معلوم نیست بر بهبود وضعیت سیل‌زدگان مؤثر باشد. پوپوسِیل خطر تولید تصمیم‌های خلق‌الساعه هم دارد.
✅ «#پوپوسیل» برای کوبیدن رقیب سیاسی محشر است، اما برای پاسخ دادن به سؤالات ساختاری درباره کم‌توانی در کاستن از خسارات جانی و مالی سیل، هیچ کاربردی ندارد. تصمیمات آنی و اتخاذشده توسط افراد غیرمتخصص و فارغ از دستورالعمل‌های مدیریت بحران، خطرناک‌اند. بنابراین معتقدم تدوین «#گزارش_ملی_سیل_گلستان_و_مازندران» یکی از راه‌های ممکن برای طرح و پاسخ دادن به سؤالات ساختاری و دوری از خطرات «#پوپوسیل» است.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ گزارش ملی حادثه پلاسکو چه شد؟
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ ساختمان پلاسکو در 30 دی 1395 فروریخت و رئیس‌جمهور در نهم بهمن 1395 ده نفر را به عنوان اعضای «کمیته ملی بررسی حادثه ساختمان پلاسکو» منصوب کرد. این کمیته به ریاست رئیس دانشگاه تربیت مدرس تهران، به مدت دو ماه در قالب شش کمیته تخصصی برای بررسی حادثه فعالیت کرد. کمیته‌ای نیز برای تعیین روش انجام مطالعه و در نهایت تدوین گزارش نهایی بر اساس تلفیق یافته‌های کمیته‌های شش‌گانه تعیین شد.
✅ دبیرخانه اصلی هیات همراه با زیرساخت‌های اداری، مالی، و ارتباطی برای تعامل با سازمان‌ا، متخصصین و مردم از طریق عادی و مجازی در دانشگاه تربیت مدرس تشکیل شد. شعبه‌ای فرعی از آن نیز در دبیرخانه شورای تدوین مقررات ملی ساختمان، پشتیبانی تکمیلی را فراهم نمود. زمان کوتاهی ، در حدود ۲ ماه، در اختیار هیات قرار گرفته بود. بررسی موارد مشابه نظیر کمیته‌هایی که برای حوادث یازده سپتامبر، طوفان کاترینا یا حادثه نیروگاه اتمی فوکوشیما تشکیل شده نشان می‌دهد که حداقل ۶ ماه صرف مطالعات شده بود، اما کمیته‌های تخصص با به‌کارگیری زیرکمیته‌های کارشناسی گسترده، گزارش‌های اولیه خود را در کمتر از ۴۰ روز آماده کردند.
✅ کمیته‌های تخصصی همه ابزارهای روش‌شناختی از قبیل نمونه‌برداری، آزمایش‌های پیشرفته فیزیکی، مدل‌سازی پیشرفته رایانه‌ای، تحلیل‌های چندبعدی فنی، مصاحبه، تحلیل اسناد و اطلاعات دریافتی، جلسات استماع و مصاحبه با افراد مرتبط با حادثه، پیمایش، برگزاری جلسات بحث گروهی و مقایسه با استانداردهای فنی و بین‌المللی را به‌کار گرفتند تا در نهایت گزارشی علمی و قانع‌کننده برای ملت ایران ارائه نمایند.
✅ گزارش تلفیق گزارش‌هایی که شش کمیته تخصصی ارائه کرده بودند در 184 صفحه در فروردین 1396 به صورت عمومی منتشر شد و اعضای کمیته ملی در 17 فروردین 1396 نزدیک به سه ساعت در برابر همه رسانه‌ها پاسخ‌گوی کلیه سؤالات بودند. گزارش‌های کمیته‌های تخصصی با وسواس بسیار زیاد، در شش مجلد آماده شد. نهایی کردن گزارش‌ها با توجه به ماهیت ملی گزارش و ضرورت رعایت همه دقت‌های علمی، نزدیک به یک سال به‌طول انجامید.
✅ گزارش‌های شش‌ کمیته تخصصی (سازه، مهندسی آتش، بیمه و مدیریت ریسک، حقوقی، مدیریت بحران، اجتماعی و فرهنگی) به همراه گزارش تلفیق که بالغ بر بیش از 1500 صفحه می‌شود، اکنون آماده است. جا دارد ریاست کمیته و دفتر رئیس‌جمهور به سرعت هفت مجلد گزارش را به صورت عمومی منتشر کنند. اما باید به چند سؤال پاسخ دهم.
✅ گزارش کمیته ملی وقتی کسی اصلاحات پیشنهادی درون آن‌ها را پیگیری نمی‌کند به چه درد می‌خورد؟ واقعیت این است که جهان ما پر است از اندیشه‌ها، ایده‌ها و پیشنهادهای مکتوب‌شده که کسی به آن‌ها عمل نکرده یا نمی‌کند. آیا دینداران به همه دستورات و اندیشه‌های دینی عمل می‌کنند؟ آیا حکومت‌ها به همه توصیه‌های دانشمندان گوش می‌کنند؟ آیا خود شما به همه ایده‌های خوبی که به شما توصیه شده است عمل کرده‌اید؟ جواب خیر است.
✅ گزارش ملی پلاسکو به سؤالات مهمی پاسخ گفته و اصلاحات مهمی را پیشنهاد کرده است؟ آیا آن‌ها عملی شده‌اند؟ هنوز عمل به توصیه‌های گزارش پلاسکو مستندسازی نشده است، اما اگر روزی در این کشور تصمیم گرفته شد اصلاحاتی در وضعیت ساختاری مربوط به ایمنی در برابر آتش و افزایش تاب‌آوری صورت گیرد، منبعی از آن‌ها در گزارش ملی پلاسکو وجود دارد.
✅ من از شما می‌پرسم آیا چنین منبعی درباره حادثه برخورد دو قطارها، سقوط هواپیماها، سیل سال 1395 در خوزستان، سیل سال 1380 در گلستان، زلزله بم، زلزله منجیل و رودبار، زلزله کرمانشاه، و سایر حوادث کشور هم وجود دارد و به همان شفافیت گزارش ملی پلاسکو در اختیار همگان است؟
✅ آیا با همان دقت گزارش ملی پلاسکو می‌دانیم برای تکرار نشدن حوادث برخورد قطارها چه باید بکنیم؟ اگر تصمیم به اصلاح گرفتیم، جزئیات اصلاحات در جایی نوشته شده است؟ آیا تاریخ حادثه مکتوب شده است؟
✅ به صرف تهیه گزارش‌های ملی چیزی اصلاح نمی‌شود، اما اگر اصلاح‌گرانی باشند که دنبال قضیه را بگیرند، قوه قضائیه به مستندات گزارش‌های ملی احترام بگذارد و به آن‌ها استناد کند، رسانه‌ها مندرجات گزارش‌های ملی را مبنای سؤال و مؤاخذه مسئولان قرار دهند، و عرصه عمومی به این گزارش‌ها حساسیت نشان دهد، گزارش‌های ملی می‌توانند منشأ اصلاحات باشند. بنابراین:
✅ انتشار عمومی کل مجلدات شش کمیته تخصصی گزارش ملی پلاسکو را مطالبه کنیم.
✅ انجام بررسی دقیق و انتشار عمومی گزارش ملی سیل فروردین 1398 را مطالبه کنیم.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
همه عیب سیل گفتیم، هنرش همی بگوییم
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ ما در این چند روز به مقولاتی پرداختیم نظیر خسارات سیل، نقد آمادگی کشور در برابر این رخداد طبیعی، اثر سیاست‌های گذشته بر وقوع و کمبود در مقابل سیل و بسیاری مقولات دیگر که عمدتاً نگاهی انتقادی و منفی به سیل داشتند. حق داشتیم این کار را انجام دهیم و گزارش‌های دقیق برای رفع این کاستی‌ها مطالبه کنیم. این کار را ادامه خواهیم داد، اما زمان مناسبی است تا فواید سیل را هم مرور کنیم.
🔹سیل به انتشار وتوزیع مواد ارگانیک، و توزیع رسوبات در دشت‌های سیلابی کمک می‌کند. رطوبت مناسب خاک که پس از سیلاب‌ها ایجاد می‌شود سبب تثبیت پوشش گیاهی و پی‌آمدهای ناشی از آن نظیر جلوگیری از توسعه بیابان‌ها و پدیده‌هایی نظیر ریزگردها می‌شود.
🔹سیل سبب تقویت و تجدید حیات تالاب‌ها شده و به این ترتیب بر رخدادهای مهم حیات پرندگان آبی نظیر مهاجرت، تخم‌گذاری و زادآوری آن‌ها مؤثر است. سیل سال 2016 در نیوساوت ولز استرالیا این پدیده را در مقیاس ده‌ها هزار پرنده ایجاد کرد.
🔹مقیاس زمانی عاملی تعیین‌کننده برای ارزیابی اثرات سیل است. آن‌چه در کوتاه‌مدت برای برخی افراد و خانواده‌ها، خسارت فاجعه‌بار به حساب می‌آید، در درازمدت برای گیاهان و جانورانی که در مناطق سیل‌خیز زندگی می‌کنند و خود را با آن تطبیق داده‌اند، تضمین‌کننده کارکرد درست و حیات زیست‌بوم زندگی آن‌هاست. آن‌ها زندگی خود را با دوره‌های سیلاب تطبیق داده و تنظیم می‌کنند.
🔹تالاب‌ها و سایر پیکره‌های آبی با سیل احیا می‌شوند و این بر کیفیت آب‌های در دسترس انسان‌ها و سایر موجودات، و حتی کیفیت هوا مؤثر است. سیل مواد مغذی بسیاری را وارد تالاب‌ها کرده و تغذیه ماهیان سایر زیست‌مندان تالاب‌ها را تسهیل می‌کند.
🔹سیل رسوبات بسیاری را در دشت‌های سیلابی انباشته می‌کند و زمین‌های کشاورزی با این رسوبات غنی‌تر می‌شوند. جمعیت‌های انسانی در طول تاریخ در همین دشت‌های سیلابی و آبرفتی نظیر نیل، رود زرد و سایر آبرفت‌ها ساکن شده‌اند. تخریب رژیم رودخانه‌ها و ممانعت از سیل به معنای تخریب سطح باروری خاک در این گونه دشت‌های سیلابی نیز هست.
🔹سیلاب‌ها باعث تغذیه آب‌های زیرزمینی می‌شوند و از طریق تقویت پیکره‌های آبی، علاوه بر فواید محیط‌زیستی این پیکره‌های آبی، امکانات تفریحی و توریستی آن‌ها را نیز تقویت می‌کنند. سیلاب‌ها زمین‌های شور شده را می‌شویند و از میزان آلودگی‌های ناشی از سموم و کودهای شیمیایی انباشته و متمرکزشده در اراضی می‌کاهند.
🔹سیل سبب تخریب‌های اقتصادی در منطقه سیل‌زده می‌شود اما هم‌زمان سبب تشدید فعالیت‌های اقتصادی در خارج منطقه سیل‌زده و هم‌چنین تشدید فعالیت اقتصادی برای بازسازی می‌شود. غنی ساختن اراضی کشاورزی و هم‌چنین در دسترس قرار دادن آب بیشتر برای فعالیت‌های صنعتی، توریستی و خدماتی، فواید اقتصادی فراوانی برای سیل ایجاد می‌کنند.
✅ ارزیابی واقع‌بینانه از سیل در چارچوب موازنه خسارات سیل، که خود به دو دسته پولی (تخریب زیرساخت‌ها، از دست رفتن مشاغل، ساعات از دست‌رفته کار و مزارع تخریب‌شده) و غیرپولی (نظیر از دست رفتن جان انسان‌ها و رنج سیل‌زدگان) تقسیم می‌شوند؛ و منافع سیل به دست می‌آید. عنصر زمان بسیار تعیین‌کننده است. خسارات در کوتاه‌مدت وارد می‌شوند اما فواید عمدتاً در طول زمان و در چارچوب «خدمات اکوسیستمی» به دست می‌آیند.
✅ تحلیل ریسک در این میان نقش مهمی ایفا می‌کند. سیل آن‌گونه نیست که به‌طور کامل قابل پیشگیری و مقابله‌پذیر باشد. بنابراین همواره میزانی از خطر سیل وجود دارد و جوامع باید فواید اقتصادی و اجتماعی ناشی از قرار گرفتن در معرض سیل (نظیر سکونت در دشت‌های حاصل‌خیز سیلابی و منافع ناشی از آن) را با خسارات دوره‌ای ناشی از بروز سیل، متوازن سازند.
✅ جوامع باید به گونه‌ای رفتار کنند که خسارات و بالاخص خسارات غیرپولی سیل را به حداقل برسانند. این همان عقلانیتی است که در پس سیل خفته است و باید آن‌را در نظام حکمرانی محیط‌زیستی، اقتصادی و سیاسی جامعه جست‌وجو کرد. این عقلانیت، سیل را از رخداد طبیعی خطرناک، به رخدادی که می‌توان با آن تطابق یافت و توأمان از فواید آن بهره‌مند شد بدل می‌سازد. «#گزارش_ملی_سیلاب‌های_اسفند_97_و_فروردین_98»، راهی به سوی خلق و بسط این عقلانیت است.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
ما بیست‌وهفت هزار نفریم
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✳️ سیزده بدر شما مبارک

✳️ یک سال قبل در فروردین 1397 کانال #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان را راه‌اندازی کردم. تعداد اعضای کانال تا شب دوازده فروردین به پنج هزار نفر رسیده بود. یک یادداشت کوتاه با این محتوا نوشتم: «ما در دو هفته پنج هزار نفر شده‌ایم. ما پنج هزار نفر فردا، روز طبیعت، سیزده بدر، می‌توانیم موفقیت‌های کوچکی داشته باشیم. ما پنج هزار نفر، فردا:
🔸بین دو خط رانندگی می‌کنیم.
🔸قوانین رانندگی را رعایت می‌کنیم.
🔸طبیعت را به آتش نمی‌کشیم.
🔸تلاش می‌کنیم تا بی‌زباله روز طبیعت را به پایان ببریم.
🔸زباله‌های خود را در طبیعت رها نخواهیم کرد.
🔸یک کیسه یا گونی به همراه خواهیم داشت و تا آن‌جا که بتوانیم، زباله‌های طبیعت را جمع می‌کنیم.
🔸گیاهان را صدمه نمی‌زنیم.
🔸آب و خاک را آلوده نخواهیم کرد.
🔸ما فردا اعضای خانواده و دیگران را نیز به رعایت این کارها تشویق خواهیم کرد.»

✳️ اون یادداشت 664 هزار بار دیده شد و تعداد اعضای کانال به 26 هزار نفر افزایش یافت و الان 27 هزار نفر عضو دارد. خودش یک #موفقیت_کوچک بود.

✳️ من در این یک سال به پشتوانه و دلگرمی 26 هزار نفر که در یک مقطعی تا 31 هزار نفر نیز افزایش یافته بود، تلاش کردم ایده #موفقیت‌های_کوچک را بسط بدهم؛ خیلی درباره‌اش نوشتم، سخنرانی کردم (حتی پیش مقامات سیاسی بارها درباره آن سخن گفتم و بر اساس آن طرح و ایده ارائه کردم.)

✳️ این کانال با همراهی کسانی که درباره موفقیت‌های کوچک‌شان می‌نویسند برپاست و این خودش مشارکت جمعی ما در یک موفقیت کوچک است. ما از ناامیدی، خودزنی و نفرت حرف نمی‌زنیم، ما موفقیت‌های زندگی‌ساز را به اشتراک می‌گذاریم و این نافی انتقادهای‌ ما به سایر عرصه‌ها و حتی تلاش برای کسب موفقیت‌های بزرگ و تغییر رویه‌های نادرست نیست.

✳️ کانال را یک نفره اداره کردم (به دلایل مختلف) و این باعث کندی انتشار پست‌ها شد، با این‌حال برخی از موفقیت‌های منتشرشده در کانال به تلویزیون و معرفی تلویزیونی هم راه یافت. امسال سعی می‌کنم نقیصه انتشار کند #موفقیت‌های_کوچک برطرف شود.

✳️ کانال لوگوی جذابی نداشته است و برخی برایم درباره این نکته نوشته‌اند و امسال برای طراحی لوگوی کانال فکری خواهیم کرد. گزارش انتخاب ادمین برای کانال و طراحی لوگو را به شما گزارش خواهم کرد.

✳️ امسال هم راه‌مان بر مسیر کسب #موفقیت‌های_کوچک را استوارتر از سال گذشته ادامه خواهیم داد. پیشنهاد می‌کنم غیر از آن‌چه از جنس #موفقیت‌های_کوچک در سیزده بدر پارسال رعایت کردیم، امسال و در کل سال، برای موفقیت‌های کوچک زیر هم تلاش کنیم.

🔹سیل 1398 هم‌وطنان بی‌خانمان و نیازمند کمک بسیاری به جا می‌گذارد. کمک در حد توان‌مان به هلال احمر (شماره حساب 99999 نزد همه بانک‌ها؛ پرداخت از طریق: *780*112#) را فراموش نکنیم. به هلال احمر اعتماد کرده و البته شفافیت را مطالبه کنیم، جامعه بر همین نهادها استوار می‌شود.

🔹سال سیلاب است، اما ایران سرزمین کم‌آبی بوده و تلاش کنیم #سازگاری_با_کم‌آبی شیوه زندگی‌مان باشد. سال 1398 استثنای شصت هفتاد سال گذشته ایران است، قاعده همان کم‌آبی است.

🔹سال 1398 وضع اقتصادی پیش‌بینی‌شده توسط متخصصان، دشوار خواهد بود. افراد و خانواده‌های زیادی در شرایط سختی قرار می‌گیرند. تلاش کنیم #هوای_یکدیگر_را_داشته_باشیم، و اگر خواستید بدانید چگونه، به این یادداشت نگاه کنید: (https://t.me/fazeli_mohammad/1440).

🔹تلاش کنیم #موفقیت‌های_کوچک خود را بیشتر با دیگران به اشتراک بگذاریم و امیدوارانه به همه بهبودهای ممکن در زندگی شخصی، محل کار و شیوه اداره کشور فکر کنیم.

🔹تلاش کنیم کارکنان دستگاه‌های دولتی، عمومی و خصوصی را به کسب #موفقیت‌های_کوچک و به اشتراک گذاشتن آن‌ها با دیگران از طریق همین کانال تشویق کنیم.

🔹بکوشیم ایده #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان را بیشتر توسعه دهیم. ما بیست‌وهفت هزار نفر هستیم و می‌توانیم گام‌های کوچک زیادی در مسیر طولانی ساختن ایران و بهبود زندگی مردمانش برداریم.

(خوشحال می‌شویم اگر کانال #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان را به دیگران هم معرفی کنید.)
@IR_S_S
👍2
فردوسی‌پور، مدیری و انحصار رسانه‌ای
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ پرده اول: میلیون‌ها ایرانی به حمایت از «عادل فردوسی‌پور» برخاستند تا او را در برنامه نود حفظ کنند. برخی مخالفان فردوسی‌پور ضرورت گردش نخبگان را مطرح می‌کنند و برخی دیگر از مخالفان او هم معتقدند فردوسی‌پور از امکانات رسانه دولتی صدا و سیما استفاده کرده و حالا هم باید همه اطاعت امر کنند و رفتن او را بپذیرند.
✅ پرده دوم: «مهران مدیری» استندآپ کمدی اجرا می‌کند و یک پای ثابت استندآپ‌های او، تاختن بر دولت و نقد مسئولان دولتی است. طرفداران این استندآپ‌های انتقادی‌ مهران مدیری، نقد کردن را حق او می‌دانند و رسانه صدا و سیما را بابت اجازه دادن به این گونه انتقادها، ستایش هم می‌کنند.
✅ پرده اول و دوم، بر دو گزاره بنا شده‌اند که ظاهری جذاب دارند. گزاره اول: «گردش نخبگان ضروری است.» گزاره دوم: «انتقادی بودن، حق و وظیفه رسانه است.» من هم به گردش نخبگان و رسانه انتقادی معتقدم. هر دو گزاره به‌طور کلی درست‌اند؛ اما یک واژه هست که کل بازی را به هم می‌ریزد: «انحصار».
✅ مجریان بزرگ تلویزیون‌های دنیا که گاه تا دو سه دهه برنامه‌های خود را ادامه داده‌اند، در فضای انحصار رسانه‌ای کار نکرده‌اند. آن‌ها فرصت داشته‌اند تا در تلویزیون‌های خصوصی، برنامه‌های پرطرفدار تولید کنند و بیست سی سال هم آن‌ها را ادامه دهند. آیا چنین فضایی در اختیار عادل فردوسی‌پور یا هر چهره تلویزیونی دیگری قرار گرفته است؟
✅ اگر انحصار نبود شاید فردوسی‌پور در فضای رقابتی و در شبکه‌ای خصوصی، برنامه نود را تولید می‌کرد و به همین شهرت می‌رسید. شاید هم او چندین رقیب در بقیه شبکه‌های خصوصی می‌یافت و هرگز به چنین جایگاهی نمی‌رسید. می‌شود به فردوسی‌پور دستور داد برنامه‌ نود را ترک کند، مشروط به این‌که حق داشته باشد یک شبکه تلویزیونی خصوصی راه‌اندازی و برنامه خودش را تولید کند. فکر می‌کنید اگر صدا و سیما انحصار نداشت، ضرورتی برای اصرار بر باقی ماندن او در برنامه نود وجود می‌داشت یا اصلاً او کارش را در صدا و سیما ادامه می‌داد؟
✅ انحصار رسانه‌ای، سیاست یک بام و دو هواست. از طرفی به افراد اجازه داده نمی‌شود در فضای رقابت رسانه‌ای آزاد رشد کنند و از طرف دیگر حکم می‌شود که چون با استفاده از امکانات رسانه حکومتی رشد کرده‌اند، حالا هم باید به فرمان همان رسانه گردن بنهد و مردم نیز مطالبه متفاوتی نداشته باشند.
✅ انحصار رسانه‌ای در داستان استندآپ‌های انتقادی مهران مدیری هم نقش مهمی ایفا می‌کند. استندآپ انتقادی حق رسانه صدا و سیماست، منوط به آن‌که انحصار رسانه‌ای، به محدود کردن دایره انتقادات منجر نشود. سؤالات مهمی در ارتباط با انحصار رسانه‌ای و مهران مدیری و استندآپ‌هایش مطرح است:
🔹آیا دولت تنها نهادی است که سزاوار انتقاد است؟ مجلس، قوه قضائیه، خود صدا و سیما، و سایر نهادهای سیاسی قابل نقد از طریق استندآپ نیستند؟
🔹آیا فقط مهران مدیری می‌تواند استندآپ کمدی انتقادی معطوف به نقد یک جریان سیاسی و یکی از قوای حاکمیت (دولت) اجرا کند؟ دیگران نباید بتوانند به گونه دیگری استندآپ انتقادی اجرا کنند؟
🔹آیا مهران مدیری همواره حق داشته این گونه استندآپ کمدی و در نقد همه دولت‌ها اجرا کند؟ یا نقدهای او فقط در بازه زمانی خاص دولت‌هایی که جریان موافق با انحصار رسانه‌ای با آن‌ها سر سازگاری نداشته است، فرصت شکوفایی پیدا می‌کنند؟
✅ مسأله شدن حذف «عادل فردوسی‌پور» و مصنوعی و فرمایشی جلوه کردن نقدهای مهران مدیری، هر دو محصول دو نوع انحصار است. اول، انحصار ابزار رسانه‌ای به این معنا که رسانه صوتی و تصویری خصوصی و در فضای رقابتی، امکان بروز و حضور ندارد. دوم، انحصار گفتمانی، به این معنا که فقط گفتمان خاصی، در خدمت تفکر مشخصی، و در بازه‌های زمانی معینی و معطوف به نقد بخش‌های خاصی از قدرت سیاسی، امکان بروز و ظهور می‌یابد.
✅ انحصار ابزار رسانه و انحصار گفتمانی، هم مدعای گردش نخبگان و فراهم آوردن فرصت برابر برای همه استعدادها را لوث و شوخی بی‌مزه‌ای می‌سازد؛ و هم مدعای حق رسانه برای انتقادی بودن را از اساس بی‌معنا می‌کند. انحصار در همه عرصه‌ها، اعم از اقتصاد، فرهنگ، سیاست و رسانه، سبب‌ساز ناکارآمدی، فساد و فرسایش سرمایه اجتماعی است.
✅ انحصار حتماً از آزادی و رقابت، خطرناک‌تر است. مدعای گردش نخبگان و حق انتقادی بودن رسانه رسمی متعلق به بخشی از قدرت سیاسی، در فضای انحصار رسانه‌ای بی‌معنا و پوچ است.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ سیل آمریکایی، درس‌های ایرانی
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ مجلس نمایندگان آمریکا، در 15 سپتامبر 2005 تصویب کرد که کمیته‌ای دوحزبی طوفان کاترینا را بررسی کرده و تا 15 فوریه 2006 گزارشی کامل درباره طوفان و سیل نیواورلئان در دو محور ارائه کند: «ایجاد، هماهنگ‌سازی و اجرای برنامه‌ها و سایر فعالیت‌های پاسخ اضطراری توسط مقامات محلی، ایالتی و فدرال برای آمادگی در مقابل طوفان کاترینا؛ و پاسخ دولت محلی، ایالتی و فدرال به طوفان کاترینا.» این گزارش نهایتا در 379 صفحه با عنوان «شکست ابتکار: گزارش نهایی کمیته منتخب دوحزبی برای بررسی آمادگی و پاسخ به طوفان کاترینا» در 15 فوریه 2006 منتشر شد.
✅ خلاصه اجرایی گزارش این گونه آغاز می‌شود: «کمیته منتخب، شکست‌هایی در همه سطوح دولت شناسایی کرد که به طرز معناداری تلاش‌های قهرمانانه اولین امدادگران، افراد و سازمان‌های خصوصی، گروه‌های مذهبی و دیگران را بی‌ارزش و مخفف ساخته است.»
✅ کمیته نشان داد که ناکامی در تصور (Imagination) و شکست در ابتکار (Failure of Initiative) تأثیر بنیادین بر حادثه طوفان داشته است. شکست ابتکار، با فقدان چابکی همراه شده بود. مقامات منتظر مانده بودند تا فاجعه خود را با برنامه‌های‌شان تطبیق دهدنه آن‌که برنامه‌های‌شان را با فاجعه تطبیق دهند. گزارش بسیار مفصل با جزئیات زیاد است، اما برخی از یافته‌ها به شرح زیر است.
🔹بسیاری از مشکلات ناشی از «شکاف اطلاعات» بوده و اطلاعاتِ درست به دریافت‌کننده درست ارسال نشده؛ و به اشتراک گذاشتن اطلاعات درست انجام نشده است.
🔹دقت و زمان‌بندی خدمات ملی آب و هوا، و مرکز ملی پیش‌بینی طوفان، مانع تلفات جانی بیشتر شد.
🔹سیل‌بندهای نیواورلئان برای سخت‌ترین شرایط ساخته نشده بود، سیستم هشدار خرابی سیل‌بندها درست کار نکرده بود. ناکامی در تخلیه کامل سبب بسیاری مرگ‌های قابل اجتناب شده بود. فرماندار علی‌رغم آگاهی از طوفان 56 ساعت قبل از وقوع، فرمان تخلیه اجباری را فقط 19 ساعت قبل صادر کرد.
🔹عناصر حیاتی برنامه ملی پاسخ به شرایط اضطراری خیلی دیر و غیرمؤثر اجرا شده یا اصلاً اجرا نشدند.
🔹تخریب گسترده ارتباطات و عدم موفقیت برای برنامه‌ریزی ارتباطات جایگزین، فرماندهی و کنترل. نظام ملی ارتباطات بسیاری از چالش‌ها را پاسخ داد و ارتباطات حیاتی ممکن شد، اما خلاءهای سیستم سبب پاسخ‌های با تأخیر و ارائه ناکافی کمک‌های امدادی شد. فرماندهی و کنترل در همه سطوح ناقص بود و سبب تأخیر در امداد شد. ارتش نقشی ارزشمند ایفا کرد اما هماهنگی وجود نداشت.
🔹فروپاشی قدرت اعمال قانون در سطح محلی و فقدان ارتباطات عمومی مؤثر، سبب رنج غیرنظامیان شد. مجموعه‌ای از شرایط سبب بی‌قانونی و خشونت در منطقه طوفان‌زده شد. پلیس نیواورلئان برای تداوم عملیات ناآماده بود و همه اثربخشی خود را از دست داد. مراقبت‌های پزشکی و بهداشتی و تخلیه‌ها از فقدان آمادگی‌های پیشرفته، ارتباطات ناکافی و دشواری در هماهنگ کردن اقدامات در رنج بودند.
🔹ضعف‌های بلندمدت و بزرگی فاجعه، سبب ناتوانی در ارائه خدمات اضطراری و مسکن موقت شد. یستم پیمانکاری‌ها و لجستیک نتوانست تدارک و ارائه هدفمند و پایدار کالاها در مقیاس بزرگ را پشتیبانی کند.
🔹مشارکت خیریه‌ها بسیاری از نیازها را برآورده کرد، اما صلیب سرخ آمریکا و دیگران به دلیل اندازه حادثه و ظرفیت ناکافی تدارکات، و ناهماهنگی در اسکان، با چالش‌هایی مواجه شدند.
✅ این فقط یکی از گزارش‌هایی بود که درباره طوفان کاترینا و سیل نیواورلئان منتشر شد. گزارش دیگر در 737 صفحه توسط کمیته امنیت داخلی سنا با عنوان «طوفان کاترینا: ملت ناآماده» در سال 2006 منتشر شد. حداقل سه نتیجه سیاستی از این دو گزارش نتیجه می‌شود که راهگشای آینده ماست.
✅ اول، از گزارش‌های ملی آن‌ها یاد بگیریم. #کمیته_ملی_سیل (مصوب دولت) باید گزارشی دقیق – حداقل به شیوه آمریکایی‌ها و بهتر از آن – تهیه و ارائه کند. همه و از جمله مجلسیان به جای ماهیگیری سیاسی برای انتخابات 1398 – به سبک مجلس نمایندگان آمریکا - به عملکرد باکیفیت کمیته کمک کنند.
✅ دوم، آمریکا با همه قدرت اقتصادی، نظامی و سیاسی‌اش، در برابر عظمت طوفان کاترینا و سیل نیواورلئان، کم آورد؛ اما کاستی‌های‌شان را شفاف مکتوب کردند. ما هم از بیان کاستی‌ها خجالت نکشیم. بهبود از همین‌ جا شروع می‌شود.
✅ سوم، کارشناسان وزارت امور خارجه ما اگر وقت کافی برای بررسی دو گزارش صرف کنند، می‌توانند پاسخ‌های مستدل‌، استوار و دقیق‌تری به اظهارات مقامات آمریکایی درباره سیل در ایران بدهند.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
کانال #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان، رسانه‌ای برای بهبود: @IR_S_S
چند قورباغه در سال 1398 خواهند پرید؟
(محمد فاضلي – عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي)
✅ فلدمن و اسپرات، در کتاب «پنج قورباغه روي يک تکه چوب» (Five Frogs on a Log) مي‌پرسند: «پنج قورباغه روي تکه چوبي نشسته بودند. چهار قورباغه تصميم گرفتند از روي آن بپرند. چند قورباغه روي شاخه باقي مانده‌اند؟» شما تا به سؤال فکر کنيد و پاسخ دهيد، من هم آرزوهايم براي سال 98 را مي‌گويم. آرزو مي‌ کنم:
🔹گذار از «اولويت ساخت‌وساز» که در دل آن «ساخت‌وپاخت» رشد مي‌کند، به «اولويت اصلاح سازوکارها» که از دل آن محدود و منع شدن «ساخت‌وپاخت» بيرون مي‌آيد با جديت دنبال شود.
🔹کل نظام سياسي، سطح و ميزان گفت‌وگوي فراگير اجتماعي با همه اقشار و بالاخص نخبگان را ارتقا داده و سطح شنوايي و بينايي خود را افزايش دهد.
🔹نظام سياسي به جمع‌بندي سازنده‌اي درباره شيوه تعامل با جهان، عادي‌سازي تنش‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي، و حرکت در مسير پايان دادن به تحريم‌ها برسد. تحريم‌ به‌طور کلي، و تحريم‌هاي بي‌پايان سبب فرسايش تمدني ايران، خواهد شد.
🔹لايحه‌‌اي براي مديريت «تعارض منافع» در نظام تصميم‌گيري کشور به مجلس ارائه و قانون شود. «تعارض منافع» ريشه‌ بسياري از فسادها، تصميمات غلط و ناکارآمدي‌هاست.
🔹بانک اطلاعات «پايگاه رفاه ايرانيان» که شامل همه اطلاعات لازم براي ارزيابي وضعيت رفاهي افراد جامعه است، تکميل شده و براي سياست‌‌گذاري و اجرا، ساماندهي نظام رفاهي و حمايت اجتماعي، فقرزدايي و توزيع هدفمند يارانه‌ها به‌کار گرفته شود.
🔹نظام سياسي شجاعت و تدبيري پيدا کند براي ساماندهي قريب به 900 هزار ميليارد تومان يارانه پنهان، طرح کارآمد، عادلانه و معطوف به فقرزدايي و تقويت رشد، به‌کار بگيرد.
🔹سامانه شفاف و علني شدن همه حقوق و دستمزد کارکنان دولت، اجرايي شود.
🔹دولت الکترونيک پيشرفت کند به نحوي که پرونده الکترونيک هر ايراني تشکيل شود و کارهاي اداري‌اش از طريق فضاي ديجيتال قابل انجام باشد.
🔹حذف قبوض کاغذي آب، برق و گاز، و دريافت آن‌ها از طريق تلفن همراه در سراسر کشور محقق شود.
🔹«پرونده الکترونيک سلامت» ايرانيان به معناي واقعي در ميان همه ذينفعان بخش سلامت و درمان، و براي همه ايرانيان اجرا شود.
🔹الکترونيک، شفاف و رقابتي شدن مناقصات و مزايده‌هاي دولتي پيگيري و اجرايي شود.
🔹خزانه کل کشور، به صورت هفتگي يا حداقل ماهيانه، از کليه پرداخت‌ها و صورت‌هاي مالي کشور، به مردم گزارش شفاف ارائه کند.
🔹عضويت مقامات دولتي و نمايندگان مجلس در هيئت مديره شرکت‌هاي دولتي و خصولتي ممنوع شود.
🔹پرداخت حقوق و پاداش اعضاي هيئت مديره شرکت‌هاي دولتي، و شرکت‌هاي خصولتي زيرمجموعه صندوق‌هاي بازنشستگي و مرتبط با دستگاه‌هاي دولتي و عمومي، شفاف‌سازي شود.
🔹بهبودهاي معنادار در نظام مالياتي صورت گيرد به نحوي که پرونده مالياتي هر ايراني، به صورت الکترونيک و شفاف، ساماندهي شود.
🔹«کميته ملي سيل» تشکيل شود و با کار علمي و کارشناسي دقيق، نواقص ساختاري منجر به تلفات و خسارات اجتناب‌پذير سيل را مشخص کرده، و اصلاحات دقيقي پيشنهاد کند.
🔹آسيب‌شناسي و اصلاحات در نظام هواشناسي، سنجش داده‌هاي پايه‌اي منابع و مصارف آب، پيش‌بيني و هشدار سيلاب، و مديريت بحران، امداد و نجات کشور صورت گيرد.
🔹انتخاب مديران در دستگاه‌هاي دولتي، شرکت‌هاي دولتي و شرکت‌هايي که به هر نحو از منابع عمومي استفاده مي‌کنند، فراگير شود.
🔹تدوين گزارش سياست‌پژوهي پشتيبان، و ارزيابي تأثيرات طرح‌ها، لوايح و مصوبات مجلس و دولت، و انتشار عمومي آن‌ها، الزام قانوني و متداول شود.
🔹گزارش‌هاي ارزيابي اقتصادي و محيط‌زيستي همه طرح‌هاي عمراني چند دهه گذشته (جاده، سد، فرودگاه، ريل، کارخانه، معدن و ...) که از منابع عمومي به هر نحوي استفاده کرده‌اند، به صورت آنلاين منتشر شده و براي ارزيابي در اختيار عموم قرار گيرد.
🔹سامانه‌اي براي طومارنويسي (Petition) مردم اجرا شود که هر وقت براي مثال صد هزار ايراني خواستار بررسي موضوعي شدند، دستگاه‌هاي مسئول الزام به بررسي و گزارش آن به مردم داشته باشد.
✅ «پنج قورباغه روي تکه چوبي نشسته بودند. چهار قورباغه تصميم گرفتند از روي آن بپرند. چند قورباغه روي شاخه باقي مانده‌اند؟» پاسخ: پنج قورباغه، زيرا تصميم به پريدن با انجام آن متفاوت است. ما آرزوهايي داريم، و مقامات سخناني مي‌گويند. هر دو از جنس «تصميم قورباغه‌ها» براي پريدن است، بدون پرش. من آرزوهايم را پی می‌گیرم و رسانه‌ها و نهادهاي مدني را هم به اين کار دعوت مي‌کنم. اگر همه چنين کنيم، مقامات فشار ما براي پريدن را احساس خواهند کرد.
(اين متن را اگر مي‌پسنديد، براي ديگران نيز ارسال کنيد.)
https://t.me/fazeli_mohammad
📡کانال #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان، رسانه‌ای برای بهبود: @IR_S_S
پای ایران در میان است
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ یک ماه قبل در یادداشت «ایران، سرزمین تنوع» نوشتم «نقاطی باید در افق دید آدمی باشند که به آن‌ها چشم بدوزد و هم‌چون فانوس دریایی، کشتی آدمی را در میان دریای حوادث، منافع، حب و بغض‌ها هدایت کند تا راه بجوید و گم نشود. میهن یکی از چند نقطه معدود است و جمله مهم‌ترین آن‌هاست.» میهن‌ام ایران یکی از آن فانوس‌های دریای حوادث زندگی است و کوشیده‌ام منافع، سلیقه‌، سوابق و هیچ چیز دیگری آن‌را از پیش چشمانم دور نکند.

✅ رفتارهای دو سال گذشته دولت آمریکا، صرف‌نظر از سوابق تاریخی روابط ایران و آمریکا حداقل از کودتای 28 مرداد 1332 تاکنون، مستقیماً «ایران» را هدف گرفته است. ممکن است آمریکایی‌ها سخنان دیگری بگویند، اما تحریم بیشتر، خروج از برجام، حمایت از کشورهای متخاصم ایران و آخرین آن‌ها قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست گروه‌های حامی تروریسم، مستقیماً علیه منافع ملی ایران است. رفتار آمریکا مصداق کامل «استفاده غیرمسئولانه از قدرت» است.

✅ دولت آمریکا در حالی که ایران به تعهدات خود در برجام پایبند بوده و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همواره این موضوع را تأیید کرده، از برجام – یک توافق بین‌المللی قابل دفاع – خارج شده و هر چه بیشتر با سیاست تحریم و فشار، به سمت افزایش تنش پیش می‌رود.

✅ ما در روند تلاش ملی برای دست‌یابی به دموکراسی و توسعه پایدار، بهبود کیفیت زندگی ایرانیان، تضمین حقوق شهروندی ایشان، الزام قدرت سیاسی به رعایت حقوق قانونی شهروندان و تضمین امنیت و اقتدار همه‌جانبه ایران، حق داریم منتقد ارکان مختلف نظام سیاسی باشیم، و به‌طور خاص دیدگاه‌های خود را آزادانه درباره شیوه اداره کشور و از جمله درباره سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیان کنیم، اما این مسأله‌ای داخلی و متعلق به ملت ایران است. آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین مداخله‌کننده نظامی در سراسر جهان و سابقه ناخوشایندی از فجایع انسانی ناشی از مداخلات‌شان، مشروعیت اخلاقی و جایگاه حقوقی تروریستی اعلام کردن نیروی نظامی رسمی ایران را ندارد.

✅ اختلاف سلیقه‌های سیاسی یا هر عامل دیگری، سبب نارضایتی از نظام سیاسی یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گروه‌هایی از جامعه شده‌اند، اما باید به یاد داشت که آمریکا نه نگران دموکراسی و کیفیت زندگی ایرانیان است، و نه آن‌ها که در منطقه خاورمیانه یا بقیه جهان به افزایش تقابل و تخاصم و نهایتاً مقابله نظامی با ایران تشویق می‌کنند، دل‌نگران توسعه پایدار و اقتدار ایران هستند.

✅ این بار «پای ایران در میان است.» تروریستی اعلام کردن سپاه، عواقب حقوقی، سیاسی و ظرفیت تنش نظامی در بر دارد. این اقدام هیچ کمکی به بهبود وضعیت ایران و خاورمیانه ملتهب نخواهد کرد و عواقب مثبتی در آن نهفته نیست. این رفتار غیرمسئولانه فقط ظرفیت تنش و نظامی‌گری را افزایش می‌دهد و هیچ ققنوس دموکراتیک و توسعه‌گرایی در خاکستر نظامی‌گری و تقابل نظامی یک قدرت جهانی و قدرت منطقه‌ای نخفته است.

✅ اکنون که «پای ایران در میان است» حمایت از نیروی نظامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مقابل کشوری که رویکردی خصمانه دارد، درست است. این نکته نیز مهم است که توأم با نادرست و محکوم شمردن «استفاده غیرمسئولانه آمریکا از قدرت»، همه صاحبان قدرت در داخل کشور را نیز به «کاربرد مسئولانه قدرت» در قبال میهن، فرابخوانیم. هر کرداری که ایران، مردم و سرمایه‌هایش را در معرض خسران قرار دهد، از تندی یک مقام دولتی با شهروندان تا هر گونه سیاست داخلی و خارجی خسارت‌بار، غیراخلاقی و ضدمصلحت است.

#پای_ایران_در_میان_است

(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
توصیه‌های یک استاد برای مدیریت مردمی سیل
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ توصیه‌های زیر، نوشته محمدجعفر ناظم‌السادات، استاد اقیانوس‌شناسی و اقلیم‌شناسی دانشگاه شیراز برای مشارکت همگانی در مدیریت سیل است. ایشان نویسنده کتاب‌ها و مقالات متعدد درخصوص اقلیم، بارش، خشکسالی و پدیده‌های جوی است و کانال‌شان به نشانی (@smjnazemosadat) مطالب آموختنی زیادی دارد. من توصیه 17 ایشان را به شماره 1 منتقل کرده‌ام.

چند پیشنهاد برای پیشگیری از سیل‌های ویرانگر
(محمد جعفر ناظم‌السادات)
✅ مردم شریف ایران، از آنجا که در روزهای آینده برای بیشتر بخشهای ایران بارشهای شدید پیش بینی شده است و زمین در بسیاری از استانها خیس است، احتمال روان شدن آب و رخداد سیلاب فراوان است. از همگان درخواست دارم تا به نکات زیر توجه فرموده تا با همکاری یکدیگر نگذاریم سیل خانه و آشیانه خود و همسایگانمان را ویران سازد.
🔹از شما خواننده گرامی درخواست می‌شود اگر این نوشته را سودمند یافتید پخش آن در فضای رسانه‌ای را فراموش نفرمایید شاید بتوانیم کودکی، جوانی، پدری، مادری، کهنسالی را از پیامدهای اندوهبار سیل رهایی بخشیم.
🔹ناودان‌ها در خانه‌ها را به درون باغچه‌ها روانه کنید تا آب درون باغچه نفوذ یابد. در پهنه‌های شهری نفوذ دادن آب ناودان‌ها نقش بزرگی در کاهش سیلاب و افزایش آب زیرزمینی دارد.
🔹اگر لبه باغچه خانه شما از کف خانه بالاتر است، یا با لوله‌های پلیکا یا با شکاف دادن لبه باغچه، کاری کنید که آب ناودان‌ها به درون باغچه‌ها برود.
🔹اگر باغچه شما به اندازه کافی گود نیست و آب را نگهداری نمی‌کند، مقداری از خاک درون آن را بردارید تا آب بیشتری در آن گردآوری شده و نفوذ پیدا کند.
🔹با روش‌های سنجیده و ابتکاری تا می‌شود نگذارید آبی از خانه شما بیرون رود. خودتان ابتکار عمل را به‌دست گیرید.
🔹از شهرداری‌های محترم درخواست می‌شود که در همین دو سه روز مانده به بارش‌های پیش بینی شده، کمک کنند تا با همکاری مردم، آب ناودان‌های بیرون از منزل و پیاده‌روها به درون باغچه پیاده‌روها روانش یابد. اگر گودال‌هایی را در بخش‌های گوناگون شهر هست، شهرداران محترم برای روانش مدیریت‌شده آب به درون آن‌ها برنامه‌ریزی نمایند.
🔹از مردم شهرهای کوچک و کشاورزان درخواست می‌شود تا از هم اکنون برای هدایت سیل اندیشه کنند. کاری کنند که آب سیل در باغ‌ها و مزارع فرو رفته و مازاد آن به آسانی از باغ و مزرعه آن‌ها بیرون رود. نگذاریم آب در پشت دیوارها انبار شود و با خراب کردن آن ویرانگری را آغاز کند. اگر خودمان کمی از دیوار را سوراخ کنیم یا پل‌ها را بازتر کنیم بهتر از آن است که سیل همه دیوار را ویران سازد.
🔹از سازمان کشاورزی استان و شهرستان‌ها درخواست دارم تا از کارشناسان محترم‌شان بخواهند از هم اکنون باغ‌ها و مزارع را سرکشی نمایند تا با همکاری کشاورزان گذرگاه‌های سیل را باز کنند.
🔹از مدیریت‌های سازمان محترم منابع طبیعی درخواست دارم تا دستور فرمایند یکبار دیگر راه گذر سیلاب‌ها به درون گوراب‌ها بازرسی گردد.
🔹از شهرداری‌ها، دهداری‌ها، شوراهای اسلامی و سازمانهای مردم‌نهاد درخواست دارم تا در این چند روز با سرکشی پیوسته و بسیج نیروهای مردمی بر استوار ساختن سیل‌بندها اقدام فرمایند.
🔹از شهرداری‌ها درخواست دارم تا در آینده، هنگام ساخت پیاده‌روها روانش آب ناودان‌ها به درون باغچه‌ها را بخشی از مهندسی شهری نماید.
🔹از صدا و سیمای محترم جمهوری اسلامی درخواست می‌شود که با روش‌های مناسب و استفاده از کارشناسان، مردم را به اجرای روش‌های نفوذ آب در خاک تشویق نماید.
🔹مدیریت‌های محترم شرکت آب منطقه‌ای برای رهاسازی و مدیریت آب سدها از کارشناسان خودشان و دانشگاهیان، اندیشمندان و هنرمندان بهره بیشتری ببرند. تشکیل چندین کمیته فنی در این زمینه می‌تواند راهگشا باشد. خطوط انتقال آب دوباره کنترل شوند و ضعف‌های احتمالی برطرف گردد.
🔹خواهشمند است مدیریت شرکت‌های محترم آبفا کوشش نمایند با بستن سدهای خاکی از نفوذ آب به درون ایستگاه‌های پمپاژ شهرها و روستاها جلوگیری نمایند.
🔹شرکت‌های محترم آبفا تا پیش از بارش، یکبار دیگر از باز بودن لوله‌های فاضلاب اطمینان بدست آورند. کنترل و بازرسی سراسر لوله‌ها بسیار کارساز است.
🔹از مدیریت‌های محترم شرکت برق منطقه‌ای درخواست می‌شود دستور فرمایند کارشناسان محترم آن‌ها پایداری ایستگاه‌های انتقال و توزیع برق در برابر سیلاب را یکبار دیگر بررسی و نسبت به مقاوم‌سازی آن‌ها اقدام فرمایند.
🔹از همه مدیران درخواست می‌شود که از کارشناسان بخواهند وضعیت پایداری تاسیسات در برابر سیلاب در پیکر نوشتاری به آن‌ها گزارش شود.
(این نوشته دکتر ناظم‌السادات را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
@fazeli_mohammad
کَماس: رؤیای ملی من
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ آیا تا حالا شده به خودتان یا دیگری بگویید «اگر این مملکت را دست من می‌دادند، می‌دونستم چجوری درستش کنم» بعد هم کلی ایده و روش پیش خودتان یا برای مخاطب‌تان ردیف کنید؟ ما اغلب با این رؤیاپردازی نشان می‌دهیم چگونه ایرانی را دوست داریم، اما تحقق رؤیای ایرانی که در سر می‌پرورانیم، به کیفیت همان ایده‌ها و روش‌هایی که طرح می‌کنیم بستگی دارد. اگر تا به انتهای متن همراه باشید، راهی برای ارائه و دنبال کردن ایده‌ها و روش‌های مناسب پیشنهاد می‌کنم: #کماس.
✅ چگونه جلوی فساد در بانک‌ها، آموزش عالی، صنایع یا بهداشت و درمان را بگیریم (هر کدام این‌ها فسادهای خاص خود را دارند)؟ چگونه از منابع آب، خاک، پوشش گیاهی و حیات وحش حفاظت کنیم (این‌ها هم هر کدام تهدیدهایی دارند)؟ چگونه ارزش پول ملی را حفظ می‌کنیم؟ چگونه گردشگری در ایران را گسترش می‌دهیم؟ چگونه تضمین ‌کنیم که سازه‌های ریل، جاده، سد، بیمارستان و ... با کیفیت و با کارشناسی درست ساخته شوند؟ چگونه مناقصات و مزایده‌ها و معامله‌های دولتی را شفاف می‌کنیم؟ چگونه سیلاب را مدیریت ‌کنیم؟ چگونه تفکیک زباله از مبدأ را در خانه‌ها توسعه دهیم؟ چگونه مصرف شکر شهروندان ایرانی را کم کنیم؟
✅ «رؤیای ملی» من یافتن پاسخ این سؤالات، ایجاد اجماع نسبی بر سر تحقق آن‌ها و اجرا کردن پاسخ‌هاست. پاسخ این سؤالات، «سیاست‌ها» (Policies) را شکل می‌دهند. سیاست‌ها یا خط‌مشی‌های درست، مورد اجماع و قابل اجرا، راه رسیدن به ایران ثروتمند، مدرن، مقتدر، پررونق، سرزنده و مستعد برای زندگی اخلاقی است.
✅ ایرانیان برای داشتن ایرانی با اوصاف خوب، باید با دقت مناسبی بدانند چه تغییراتی را طلب کنند و راه تحقق آن مطالبات را تا حد ممکن دقیق و مفصل مشخص شده باشد؛ یعنی دقیق بدانیم چگونه می‌شود کشته‌های تصادفات جاده‌ای را کم کرد، تولید را رونق داد، از توزیع رانت خودداری کرد و جلوی افزایش هزینه‌های غیرضروری نظام سلامت را گرفت. این سؤالات هم‌زمان پاسخ‌های کلان، میانه و خرد دارند. سیاست‌گذاری پیچیده‌تر از آن است که صرفاً گفته شود «اگر ... شود، همه چیز درست می‌شود.»
✅ تنظیم سیاست‌های خوب به تنهایی کافی نیست، بلکه باید دنبال کردن هر سیاستی قهرمانان خاص خودش را پیدا کند، و افراد و گروه‌هایی برای دنبال کردن فرایندهای اداری و سیاسی تا اجرایی شدن آن سیاست، و سپس سنجش عملکرد و ارزیابی آن وجود داشته باشد. سیاستی اجرایی می‌شود که علاوه بر دقت در طراحی، افراد یا جمعی به دنبال اجرای آن باشند.
✅ ما ایرانیان نیازمند گفت‌وگویی فراگیر و میلیونی با یکدیگر درباره سیاست‌ها، برگزیدن بهترین‌ آن‌ها، متعهد شد به دنبال کردن آن‌ها، پیگیر شدن و مطالبه کردن برای اجرای سیاست‌ها، ارزیابی عملکردها بر محور آن‌ها و جهت دادن تلاش‌های‌مان هستیم. میلیاردها ساعت زمانی که ما ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی یا برای مطالعه رسانه‌ها صرف می‌کنیم، و بخشی از زمان‌مان برای مشارکت اجتماعی، می‌تواند صرف گفت‌وگو، مطالبه، پیگیری و ارزیابی سیاست‌ها و طراحی مجدد آن‌ها شود. لازم است میلیون‌ها نفر این هدف را در چارچوبی مشخص دنبال کنند.
✅ «کَماس» ترکیب حروف اول عبارت «کمپین ملی مطالبه اصلاحات سیاستی» است. #کماس یعنی ما ایرانیان در کنار یکدیگر قرار بگیریم تا به عرصه‌های مختلف اداره کشور بیندیشیم، «قهرمانان سیاستی» و حتی «سلبریتی‌های سیاستی» پرورش دهیم (تصور کنید یک یا چند متخصص که نماد دنبال کردن اصلاح سیاست‌های مناقصات دولتی یا سیاست‌های سیل باشند)؛ رسانه‌ها همراهی کنند و به نقد سیاست‌های موجود، نشان دادن پی‌آمدهای آن‌ها و راه‌های اصلاح‌شان کمک کنند.
✅ لازم نیست کَماس از مناقشه‌برانگیزترین عرصه‌ها شروع شود. ما می‌توانیم از اصلاح سیاست‌هایی که بر زندگی ایرانیان اثر معنادار دارند و اجماع ایرانیان درخصوص انجام آن‌ها قابل حصول است آغاز کنیم. اکثریت قاطع ایرانیان با راه‌اندازی سامانه شفاف شدن مناقصات و مزایده‌های دولتی، یا شفاف‌سازی وضعیت هیئت مدیره شرکت‌های دولتی موافق هستند. اجرای سیاست‌های درست در این عرصه‌ها هم حتما نیازمند اصلاح سیاست خارجی یا مذاکره با ترامپ نیست.
✅ شما را به اندیشیدن درباره «#کماس» (#کمپین_ملی_مطالبه_اصلاحات_سیاستی) دعوت می‌کنم. خواستید نقدش را بنویسید یا همراهی کنید و آن‌را با دیگران به اشتراک بگذارید. ما جهان را با گفت‌وگو و پیگیری تغییر خواهیم داد.
✅ اگر از این ایده استقبال شد، بیشتر درباره‌اش می‌نویسم و راه‌های اثربخش کردن آن‌را با هم بررسی می‌کنیم؛ به قول سعدی «به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل/که گر مراد نیابم به قدر وُسع بکوشم.» همراه شو عزیز.
📡کانال #رؤیای_ملی_و_راهبرد_نوروز: @royayemelli
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
جمع و تفریق، جدول ضرب و سیل
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
✅ همه چیز به سرعت سیاسی می‌شود و عجیب‌تر این‌که آن‌ها که در گرداب سیاست قرار می‌گیرند، ساده‌ترین و بدیهی‌ترین چیزها را اول به دست فراموشی می‌سپارند. عجیب‌تر جامعه‌ای است که به سرعت باور می‌کند. بگذارید چند دقیقه وقت شما را برای روشن کردن دو نکته که فقط با کاربرد ساده جمع‌ و تفریق، و جدول ضرب به دست می‌آید، بگیرم. سه گزاره این روزها از سوی سیاسیون، و برخی دیگر طرح می‌شود.
🔹اول، اگر سد تنگ معشوره ساخته شده بود، سیلاب سال 98 به لرستان خسارت نمی‌زد.
🔹دوم، اگر سد بختیاری ساخته شده بود، سیلاب به خوزستان خسارت بسیار کمتری می‌زد.
🔹سوم، اگر طرح انتقال آب خوزستان به بهشت‌آباد اجرا شده بود، سیلاب کارون، با انتقال آب به اصفهان، سبب خسارات کمتری می‌شد.
✅ شما را به این توجه می‌دهم که من در این متن هیچ (مطلقاً هیچ) نظر له یا علیه این پروژه‌ها ندارم، و صرفاً می‌خواهم به وجهی خاص از وجوه استدلال موافقان این سه گزاره توجه دهم. تصمیم‌گیری تخصصی درباره ساخت دو سد معشوره و بختیاری، و پروژه انتقال آب سرشاخه‌های کارون از طریق طرح بهشت‌آباد به اصفهان، یزد و کرمان، به کلی بیرون از دایره این نوشتار است.
✅ سد بختیاری در هشتم فروردین 1392 کلنگ‌زنی شد (مطالعات آن از سال 1375 آغاز شده بود) و در همان روز رئیس هیئت مدیره شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران اعلام کرد، سد با هزینه 1700 میلیارد تومان که با هزینه‌های جانبی به 3500 میلیارد تومان می‌رسد، ظرف 112 ماه ساخته می‌شود (https://www.mehrnews.com/news/2023381). این بدان معناست که نه سال و چهار ماه برای ساخت سد وقت لازم بوده است و به شرط تأمین منابع 3500 میلیارد تومانی (بدون لحاظ کردن تورم، شرایط عمومی اجرای پروژه‌های بزرگ در کشور که گاه تا دو سه برابر زمان برنامه‌ریزی‌شده طول می‌کشند، شرایط تحریم‌ها و ... این‌که در 23 مرداد 1396 هزینه ساخت آن 7 هزار میلیارد تومان و با فاینانس یک شرکت کره‌ای اعلام شد) باید در مرداد 1401 (سه سال و نیم بعد از سیلاب 1398) تکمیل می‌شده است.
✅ کلنگ احداث سد تنگ معشوره در چهارم خرداد 1392 توسط محمود احمدی‌نژاد به زمین زده شد (https://www.mehrnews.com/news/2265718). اگر از همه اما و اگرها درباره مجوزهای محیط‌زیستی، ارزش اقتصادی و اعتراضات به ساخت سد که بگذریم، مقرر بود سد ظرف مدت ده سال با برآورد اولیه هزینه 1200 میلیارد تومان (رقمی نزدیک به سد بختیاری) ساخته شود. اگر همه چیز خوب پیش می‌رفت، سد در سال 1402 (چهار سال و نیم بعد از سیلاب 1398) به پایان می‌رسید.
✅ طرح انتقال آب بهشت آباد به فلات مرکزی ایران براساس مصوبه جلسه 248 کمیته تخصیص وزارت نیرو در 21 شهریور 1389 برای انتقال حجمی برابر 580 میلیون مترمکعب آب برای تامین نیاز شرب و صنعت سه استان اصفهان، کرمان و یزد مطرح شده و 4 سال بعد یعنی در سال 1393 در سیزدهمین جلسه شورای عالی آب نیز تصویب شده است. انتقال 580 میلیون متر مکعب آب در سال (به شرط تأیید فنی، محیط‌زیستی و اجتماعی، ارزش اقصتادی و تأمین هزینه و همه مناقشات موجود بر سر این پروژه) به معنای متوسط 18.39 مترمکعب در ثانیه است. سیلاب‌هایی که خوزستان را در سال 1398 در بر گرفتند، در اوج‌شان در رودخانه کرخه به بیش از 8000 مترمکعب بر ثانیه رسیدند و حتی در روزهای اخیر که ورودی و خروجی سدها کاسته شده‌اند به حدود 1400 مترمکعب در ثانیه رسیده است. حجم آب ورودی به سدهای خوزستان و سیلاب خوزستان چندین میلیارد مترمکعب است.
✅ سؤال مهم این است: آیا سدهایی که قرار بود در بهترین حال در سال‌های 1401 و 1402 ساخته شوند، و طرح انتقال آبی که قرار است در بهترین حالت 18.4 مترمکعب بر ثانیه آب منتقل کند، می‌توانستند در سیلاب سال 1398 لرستان و خوزستان را از سیلاب نجات دهند؟
✅ برخی می‌گویند «اگر چند میلیارد مترمکعب سیلاب جاری‌شده بر دشت‌های خوزستان با طرح‌های انتقال به فلات مرکزی منتقل می‌شد، چه آبادانی‌ها که خلق نمی‌شد.» آیا کسی پرسیده است انتقال چند میلیارد مترمکعب آب در بازه زمانی چند روزه یا چند ده روزه سیلاب (و نه کل سال) چه سازه‌ها و تجهیزاتی با چه ملاحظات اقتصادی نیاز دارد.
✅ این گونه سخنان بخشی از همان پوپوسیل (پوپولیسم سیلاب) یا ماهیگیری سیاسی از دل سیلاب است.
(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ کتابی برای پیچیده اندیشیدن درباره سیل
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ محدود و تک‌عاملی اندیشیدن درباره همه پدیده‌های پیچیده از جمله سیلاب خطرناک است. سازه‌ها، لایروبی، شهرسازی، محیط‌زیست، تغییر اقلیم و ... هر کدام سهمی در مسأله دارند. کتاب «راهنمای روش‌های غیرسازه‌ای مدیریت سیلاب» که سال 1379 توسط «کمیته ملی آبیاری و زهکشی» در 326 صفحه، ترجمه، تدوین و منتشر شده می‌تواند راه‌هایی به سوی پیچیده اندیشیدن درباره سیلاب باز کند.

✅ این کتاب طیفی از عوامل محیط‌زیستی، اجتماعی، ریسک و بیمه، شهرسازی، سیستم‌های پیش‌بینی و هشدار سیلاب تا چندین عامل دیگر را در نظر می‌گیرد و حاوی مطالبی درباره آن‌هاست. کتاب را می‌توانید از لینکی که پایین همین یادداشت آورده‌ام، دانلود کنید.

✅ این کتاب روش‌های مدیریت سیلاب را چهار دسته می‌داند: 1- تلاش جهت کاهش سیلاب، 2- تلاش جهت کاهش آسیب‌پذیری در مقابل سیلاب، 3- تلاش در جهت کاهش خسارات، و 4- ایجاد آمادگی برای تحمل خسارات. روش اول را «سازه‌ای» و مبتنی بر حفاظت فیزیکی از طریق سازه‌ها می‌داند که مردم را از سیلاب دور می‌کنند (برای مثال ساخت سد) و سه روش دیگر غیرسازه‌ای هستند. ترکیب روش‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای، گزینه مناسب مدیریت سیلاب معرفی شده‌اند.

✅ سازه‌های مدیریت سیلاب عبارتند از سدها، خاکریزها، سیل‌بندها، منحرف نمودن سیلاب، کانال‌های سیل‌بَر و غیره که با ذخیره کردن، محدودسازی یا منحرف کردن سیلاب، مدیریت آن‌را ممکن می‌کنند (ص. 5). اما رهیافت‌های غیرسازه‌ای در دو گروه دسته‌بندی می‌شوند. گروه اول که «تمهیدات برنامه‌ریزی» نام گرفته‌اند ذیل این عناوین بررسی شده‌اند: پیش‌بینی سیلاب، سیل‌های دریایی، کنترل گسترش سیلابدشت، بیمه سیلاب، ضدسیلاب کردن، مدیریت حوضه آبریز، تصمیم‌گیری. گروه دوم، با عنوان تمهیدات مقابله‌ای، به این عناوین می‌پردازد: برنامه‌ریزی جهت مقابله با شرایط اضطراری سیل، مقابله با سیلاب، هشدار سیل، تخلیه، کمک‌های اضطراری و رفع مشکلات (ص. 6)

✅ روش‌های غیرسازه‌ای خود بر دو دسته‌اند: 1- روش‌های قابل تعریف، دسترسی و اجرا در دشت سیلاب‌گیر؛ 2- روش‌های اضطراری برای مقابله با سیل در زمانی که پیش‌بینی می‌شود سیلاب بزرگی قریب‌الوقوع است (صص. 10-9). کتاب اگر چه توسط جمعی از برترین متخصصان نوشته شده، اما به زبانی بسیار ساده و خواندنی است. نکاتی از پیوست الف آن که درباره تجارب سایر کشورها در مدیریت غیرسازه‌ای‌ است، خیلی جالب‌اند (البته مربوط به سال 1997 است):

🔹کانادا: برنامه کاهش خسارات سیل (FDR) در سال 1975 انجام شد. برخی استان‌ها پیشرفت‌های خوبی داشته‌اند اما محدودیت‌هایی هم هست شامل: نیاز به تهیه نقشه‌های خطرپذیری از سیل، نارضایتی سیاسی برای قبول پهنه‌بندی، و فقدان قانون‌گذاری مرتبط. (ص. 249)

🔹فرانسه: 25 درصد جمعیت در معرض سیل هستند و بعد از سیل 1994 تصمیم گرفته شد که یک برنامه بلندمدت با هدف جلوگیری از بلایای طبیعی توسعه یابد. (ص. 250) دولت با برقراری یارانه، انگیزش مالی برای اقدامات ضدسیل ایجاد می‌کند.

🔹آلمان: سیل‌های مخرب سال‌های 1993 و 1994 در رود راین، سازمان‌های مسئول را وادار به چاپ «راهنمای حفاظت به هنگام سیل» در سال 1995 کرد و حاوی این پیام است که حفاظت از خطر سیل یک مسأله پیچیده که نمی‌توان به سادگی و با یک راه‌حل منحصر به‌فرد حل کرد. (ص. 251)

🔹هند: «فلسفه سیاست ملی کنترل سیلاب» در سال 1954 تدوین شد. سالیانه 80 هزار کیلومتر از اراضی این کشور را سیل فرامی‌گیرد و بیش از 1500 نفر تلفات جانی دارد.

🔹ژاپن: قانون‌گذاری از سال 1949 به خوبی سازماندهی شده است. راهبرد ژاپن، کاهش خسارات و از طرف دیگر تقبل خسارات سازه‌ای زیربنایی بوده است. (ص. 254)

✅ نکته جالب این است که تقریباً همه کشورها بعد از تجربه کردن یک سیل بزرگ و خسارت‌بار، قانون‌گذاری، توسعه راهنماها و بهبود رویه‌های مدیریت سیلاب را شروع کرده‌اند. ما هم شروع کنیم، بعد از این‌که درباره‌اش پیچیده اندیشیدیم. #کمیته_ملی_سیل، راهی به سوی این پیچیده اندیشیدن و آغاز حرکت ملی ارتقای مدیریت و تاب‌آوری در برابر سیلاب است.

(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)

لینک دانلود کتاب «راهنمای روش‌های غیرسازه‌ای مدیریت سیلاب»: http://irncid.org/PublicationDet.aspx?ID=90&CatId=7

https://t.me/fazeli_mohammad
Forwarded from اتچ بات
‍ اصلاً مدیر باید بغض‌اش بگیرد
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ پرده اول: کودک شش ساله‌ای با مرکز اورژانس تماس گرفته و با یک دنیا معصومیت کودکانه‌اش، اطلاع می‌دهد که مادرش چند تا قرص خورده، خوابیده و بیدار نمی‌شود. او از مرکز اورژانس می‌خواهد که مادرش را نجات دهند (صدایش را در فایل زیر این یادداشت می‌توانید بشنوید، تحت تأثیر قرار خواهید گرفت). مشکل مرکز اورژانس این است که چگونه آدرس دقیق برای ارسال آمبولانس از کودک بگیرد و بالاخره به‌سختی، و در لحظاتی که هر ثانیه‌اش برای جان مادر اهمیت دارد، از آن زبان کودکانه، نشانی می‌گیرند و می‌روند.

✅ پرده دوم: امیر ناظمی، رئیس سازمان فناوری اطلاعات، توئیت می‌کند «صبح فیلم تماس کودک با اورژانس را دیدم، از ناراحتی بغضم گرفت. در حاشیه جلسه صبح با زیرساخت و سپس حاشیه جلسه با وزیر بهداشت هماهنگ شد تا یک ماه آینده، موقعیت فرد تماس‌گیرنده به صورت اتوماتیک به اورژانس‌ها داده شود. در ضمن، وضعیت مادر اکنون خوب است.»

✅ پرده سوم: فهیم عطار (@fahimattar) ، نویسنده است و کانالی در تلگرام دارد به اسم «بی‌دلیل». کتاب‌هایش را نخوانده‌ام اما نوشته‌های کانالش را خیلی دوست دارم. عطار در آخرین یادداشت‌اش نوشته بود پدرش رفته پیش دندانپزشک که درد دندانش را درمان کند. دکتر عکس گرفته و گفته کار دندان تمام است و باید کشیده شود. دندان را بی‌حس کرده و کشیده است. پدر به عطار تلفنی گفته که فکر کنم دندان سالم را کشیده است. عطار هم که مهندس است و حتماً با اعتماد به علم و تخصص، گفته مگر می‌شود.

✅ پدر درست می‌گفته است، دکتر دندان سالم را کشیده بود. فهیم عطار نوشته هر چه فکر کردم، جز «بی‌تعهدی» هیچ علت دیگری برای این اشتباه نیافتم. دکتر گفته این چیزها پیش می‌آید، اما مگر می‌شود یک متخصص ساده‌ترین بخش تخصص‌اش را درست انجام ندهد؟ جمله آخر فهیم عطار خیلی خوب است: «من از راننده اتوبوسی که چرت بزند، خیلی بیشتر از کسی که رانندگی بلد نیست می‌ترسم. بی‌تعهدی هزار بار خطرناک‌تر از بی‌تخصصی است.» من البته معتقدم هر دو خطرناک‌اند و هر یکی هزار بار خطرناک‌تر از دیگری است. ما ایرانیان قربانیان هر دو هستیم.

✅ مدیر یا پزشک، استاد دانشگاه یا معاون وزیر، رئیس صندوق کوفت یا مسئول اداره زهر مار، فرقی نمی‌کند، باید ظرفیتی داشته باشی که یک چیزهایی مثل خُناق گلویت را بگیرد، دردت بیاید و درست مثل وقتی داری خفه می‌شوی، دست و پا بزنی که کاری کنی تا این درد فروبنشیند. باید بغضت بگیرد که چرا بقیه درد می‌کشند، باید خشمگین بشوی که چرا تلفن‌های به اورژانس، اتوماتیک نشانی تلفن‌کننده را نشان نمی‌دهند.

✅ درد که نداشته باشی حالت از هیچ چیز بدی، از هیچ نابه‌سامانی به هم نمی‌خورد؛ بی‌خاصیت از کنارش رد می‌شوی و به هیچ کدام از آن سلول‌های خاکستری مغزت که بی‌مصرف مانده‌اند فشار نمی‌آوری که بالاخره تراوشی داشته باشند و به کاری بیایند و درد رنج آدمی را روی این کره خاکی کم کنی.

✅ تخصص که نداشته باشی، اصلاً نمی‌فهمی بین آن‌چه می‌بینی و آن‌چه باید باشد یا می‌تواند باشد، چه تفاوتی هست و تو چه کار می‌توانی بکنی که این درد کوفتی کمتر شود. تخصص که نداشته باشی، بعید است تعهدی هم در دلت جوانه بزند. بغض هم نمی‌کنی، بی‌رگ از کنار هم نابه‌سامانی حال به هم‌زنی رد می‌شوی.

✅ مدیر باید بغض‌اش بگیرد، و ما مردمی هستیم که سال‌هاست دلتنگ آدم‌هایی هستیم آن‌قدر متخصص که بفهمند باید بغض‌شان بگیرد از این ناخرسندی و آن‌قدر متعهد که وقتی بغض‌شان گرفت، بروند درمانش کنند.

(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
دانشگاهیان بایستند و فریاد بزنند
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ سیلاب تقریباً نیمی از کشور را فرا گرفته است و به قول معروف جهان را آب برده، اما دانشگاه را نباید خواب ببرد. دانشگاهیان در دو سه دهه گذشته ده‌ها و صدها هزار کتاب، مقاله و پایان‌نامه درباره عرصه‌های مختلف مرتبط با سیل نوشته‌اند. درست همین الان، بدون فوت وقت، موقع فریاد کشیدن محتواها، نتایج و هشدارهای این متون است.

✅ محال است در میان آثار دانشگاهیان، درباره نظام هواشناسی کشور و کیفیت پیش‌بینی و هشدارهای سازمان هواشناسی آثار معتبر و قابل ذکری یافت نشود. غیرممکن است اقلیم‌شناسان کشور تحقیقاتی انجام نداده باشند که به آن‌ها امکان بدهد درباره بارش‌ها، تغییر اقلیم و تحولات رخ داده در الگوهای بارش اظهار نظر کنند. بعید است آن‌ها چیزی درباره بایسته‌های تغییرات در تحقیقات و فعالیت‌های اقلیم‌شناسی کشور تولید و منتشر نکرده باشند.

✅ مگر می‌شود استادان و دانشجویان رشته‌های علوم آب درباره وضعیت رودخانه‌ها، پهنه‌های خطرناک آسیب‌پذیر در مقابل سیلاب، بهره‌برداری از سدها، مهندسی رودخانه و تغییرات در الگوی بارش‌ها، پیش‌بینی و هشدار سیل یافته‌هایی قابل تأمل که باید به آن‌ها توجه می‌شده، نداشته باشند.

✅ امکان ندارد هزاران دانشجو و استاد دانشکده‌های مهندسی عمران درباره کیفیت ساخت سازه‌ها و زیرساخت‌های ریل، جاده، پل و ساختمان‌های کشور و استانداردهای تاب‌آوری در برابر سیل پژوهش‌های دندان‌گیر انجام نداده باشند؟ آیا امکان دارد متخصصان شهرسازی و معماری درباره طراحی و برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های شهری و خطرپذیری آن‌ها در برابر سیلاب کارهای معتبر و مهمی انجام نداده باشند؟

✅ شما باور می‌کنید که دانشگاهیان ایرانی پس از سال‌ها حساسیت داشتن به شیوه بهره‌برداری از جنگل‌ها و منابع طبیعی، تحقیقات درباره فرسایش خاک و تخریب محیط‌زیست در ایران، آثار قابل توجهی درباره محیط‌زیست و سیلاب پدید نیاورده باشند. آثاری که باید نظام حکمرانی کشور به آن‌ها توجه می‌کرده است.

✅ همین الان، درست همین الان، موقع آن است که دانشگاهیان، خط به خط سوابق کارهای علمی‌شان را بگردند و هر اثر، یافته، نتیجه آزمایش، مقاله یا کتابی را که نوشته‌اند و به سیلاب و تاب‌آوری کشور در مقابل آن ربط داشته و به آن بی‌توجهی شده است، بیرون بکشند و آن‌را به جامعه، به نظام فنی و اجرایی، به نظام حکمرانی کشور نشان دهند.

✅ موقع آن است که دانشگاهیان اندکی، از آزمایشگاه و آکادمی بیرون بیایند، زبان تخصصی مقالات و کتاب‌های‌شان را به زبان روشن و قابل ارتباط‌گیری با عموم مردم تبدیل کنند، روزنامه‌ها، سایت‌ها و سایر رسانه‌ها را با نوشتارها و گفتارهای خود اشغال کنند و نشان دهند که سهمی در تولید عقلانیت و خرد داشته‌اند. اگر آن‌چه تولید کرده‌اند اثری داشته و کارکردش مثبت بوده، به جامعه نشان دهند و امید ببخشند؛ و اگر به آن بی‌توجهی شده، برای پایان دادن به این بی‌توجهی تلاش کنند. موقع پایان دادن به خمودگی‌های دانشگاه است.

✅ موقع آن است که مدیریت دانشگاه‌ها، استادان و دانشجویان را فرابخوانند، همه یافته‌های گذشته ایشان که مرتبط با تاب‌آوری و سیلاب بوده است را جمع کنند و برای مراجع مرتبط، و برای «#هیئت_ویژه_گزارش_ملی_سیلاب‌ها» ارسال کنند.

✅ چه اتفاقی بزرگ‌تر از سیلاب در نیمی از کشور باید رخ دهد تا دانشگاه به بازاندیشی در خودش و روش‌هایش بپردازد؟ آیا این از بهترین فرصت‌ها و واقعی‌ترین مسأله‌ها برای تأمل کردن در کارکردهای نهاد دانشگاه نیست؟ این بهترین فرصت است که دانشگاه نشان دهد اگر کشور را سیل هم ببرد، دانشگاه را خواب نمی‌برد.

(این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
👍1
Forwarded from اتچ بات
‍ نسل جدید کتاب
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ خودرو، اسلحه، لوازم خانگی یا هواپیما تنها چیزهایی نیستند که نسل جدیدشان وارد بازار می‌شود. کتاب‌ هم می‌تواند نسل جدید داشته باشد. یک جلد از این کتاب‌های نسل جدید وارد بازار شده است.

✅ فردین علیخواه، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان است. کانالی هم با همین نام در تلگرام دارد (@fardinalikhah) و بیش از سه سال است که درباره واقعیت‌های جامعه ایرانی می‌نویسد. شاید بشود دیدگاه او را این گونه خلاصه کرد: «نگاهی معمولی به پدیده‌های غیرمعمولی، و نگاهی غیرمعمولی به پدیده‌های معمولی زندگی.» کانون نگاه او، تحلیل زندگی روزمره ایرانی به دور از قلمبه سلمبه‌گویی‌ است.

✅ فردین علیخواه مجموعه نوشته‌هایش در کانال تلگرامی خود را با عنوان «تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند: تحلیل‌هایی از جامعه ایران» توسط نشر «هنوز» منتشر کرده و از طریق انتشارات ققنوس نیز کتاب پخش می‌شود. خواندن کتاب نگاهی متفاوت به دنیای زندگی روزمره را در شما برخواهد انگیخت.

✅ برگردیم به اول متن. چرا نسل جدیدی از کتاب در حال ظهور است؟ نسلی از کتاب‌ها که فردین علیخواه از اولین نویسندگان آن است به شیوه‌ای متفاوت از کتاب‌های پیشین نوشته می‌شوند. تجربه من نشان می‌دهد نویسنده موضوعی را مد نظر داشت، سؤالی برای طرح کردن داشت و مدت زمانی را به صورت بخشی از زندگی و حتی یک پروژه زندگی، به دنبال پاسخ و نهایتاً نگارش کتاب می‌رفت. نسل جدید کتاب‌ها مولود فضای جدیدی هستند.

✅ نویسنده در تعامل با موضوعات روزمره، آن‌چه که ذهنش را درگیر می‌کند، نوشته‌هایی خلق می‌کند که قطعاً از نظام ذهنی و نظری و فکر منسجم خود نویسنده نشأت می‌گیرند، اما الزاماً موضوع واحدی را دنبال نمی‌کنند. این نوشته‌ها بیشتر حاصل یک رویکرد هستند. نوشتار کتاب در مدت زمان دو سه سال، مثل یک بداهه‌نوازی موسیقی، آفریده می‌شوند. نویسنده در جریان نوشتن کتاب کاملاً در تعامل با خوانندگانش قرار می‌گیرد زیرا در تلگرام یا شبکه اجتماعی دیگری منتشر می‌شوند و نویسنده قبل از آن‌که آن‌ها را به صورت کتاب تنظیم کند، از خواننده بازخورد می‌گیرد. هر بازخورد، جهت ذهنی نویسنده و انتخاب موضوع‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

✅ شبکه‌های اجتماعی و دنیای دیجیتال، همان گونه که کامپیوترها، لوازم خانگی و سایر وسایل تعاملی خلق کرده، کتاب‌های تعاملی و متناسب با این دنیا را نیز خلق کرده است. این گونه کتاب‌ها از آن‌جا که شامل نوشته‌های کوتاه هستند که در حوصله خواننده تلگرامی نوشته شده‌اند، فصل‌بندی و ساختار متفاوتی دارند. خواننده برای رسیدن به پایان یک مطلب، مجبور نیست تا پایان فصل صبر کند، هر فصل می‌تواند فقط دو صفحه باشد.

✅ تاریخ برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران نزدیک است (چهار اردیبهشت) و می‌توانید کتاب «تا طلاق نگرفتند کتاب ننوشتند» فردین علیخواه را از نمایشگاه تهیه کنید.

#نسل_جدید_کتاب

(اگر می‌پسندید، برای دیگران نیز ارسال کنید.)
https://t.me/fazeli_mohammad
جامعه رزمنده
(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ من قبلاً از چند مفهوم برای توصیف جامعه ایران استفاده کرده‌ام که هرکدام وجهی از آن را توضیح می‌دهند، مفاهیمی نظیر «جامعه مسائل حل‌نشده»، «جامعه در خطر» یا جامعه «دست‌ورزان گنگ‌زبان» اما در همه آن‌ها وجه مهمی از جامعه ایران مغفول است. ما به مفاهیم دیگری برای توصیف این جامعه نیازمندیم. توصیف کردن، راهی به سوی گمانه‌زنی و شناخت واقعیت، اندیشه‌ورزی جمعی و دنبال راه‌حل بودن است.

✅ بخش مهمی از مردم ایران امروز، در این وصف مشترک‌اند که در نوعی رزم ذهنی و عینی مدام به سر می‌برند. گفت‌وگوی درونی هر ایرانی، رزمی مدام با موجودیت‌هایی است که تصور می‌کند او را محدود، مستأصل، ناخرسند، بی‌آینده یا گریزان کرده‌اند. همین گفت‌وگوی دائم او را خیلی زود از دنیای زندگی روزمره، سریع به دنیای سیاست (در وسیع‌ترین معنای آن، دنیای قدرت‌های خرد و درشت) پرتاب می‌کند. هر ایرانی درگیر صورت‌های هر چه بیشتر آشکارشونده‌ای از قدرت است. چند مثال: اکثر نوازندگان موسیقی در دنیا، بر سر صحنه هنرنمایی می کنند، اما در ایران از نوآموزی که ساز به دست می گیرد تا آنکه سر صحنه اجرا می کند، درگیر نوعی رزم با محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های موسیقی است.

✅ هنرپیشه‌های دنیا روی فرش قرمز، درگیر رقابت هستند، اما تصویر رزم با محدودیت ارائه نمی‌کنند. آن‌ها هم با تصویرهای بایسته، انگ‌های سیاسی، و تقسیم‌بندی‌های خوب و بد برآمده از قدرت، منازعه می‌کنند. هر ایرانی کاربر تلگرام یا بقیه شبکه‌های اجتماعی، درگیر رزمی پیگیر برای یافتن و فوروارد کردن متن یا تصویری است که وضع موجود، گذشته یا تصویر آینده را به چالش بکشد.

✅ علاوه بر نوازنده و هنرپیشه، هر کنشگر دیگری هم درگیر رزم بی‌وقفه برای به چالش کشیدن قدرت سیاسی، نظم فرهنگی، وضعیت محیط زیست، بوروکراسی و... است. خود شما بشمارید که از دیروز تا امروز، چندبار وجوه مختلف قدرت، جامعه، فرهنگ، محیط زیست و... را در زبان، فوروارد کردن پست‌های شبکه‌های اجتماعی و رفتارتان به چالش کشیده‌اید. اگر پایه باشید، فاصله زمانی نشستن در تاکسی یا اسنپ تا ورود به دنیای رزم‌هایی که برشمردم، کمتر از یک تا دو دقیقه است مگر آن‌که عمداً سکوت کنید.

✅ نقدها به جای خود، اما خودزنی هم بخشی از این رزم بی‌امان است. این رزمندگان، اکثریت چیزهای خودی، از اخلاق و رفتار ایرانی تا نهادها، تاریخ و آداب و رسوم را مفصل می‌زنند. شمار زیادی از ایرانیان به «شهروندان رزمنده» فضای واقعی و مجازی بدل شده‌اند که در کنار زندگی روزمره، بر بنیان‌هایی از واقعیت و تصویرسازی، می‌رزمند.

✅ حسن ریوندی، کمدین مشهور این سال‌ها، بسیاری از شوخی‌هایش با عبارت «ما ایرانی‌ها همه چیمون با خارجی‌ها فرق می‌کنه» شروع می شود. موفقیت او شاید تا اندازه‌ای محصول بازتاب یافتن خصیصه رزمندگی جامعه در گفتار و شوخی‌های اوست. او شاید بلندگوی نافذ و دوست‌داشتنی این رزم است.

✅ تصور می‌کنم همه جوامع به درجاتی با این پدیده مواجه هستند، اما گسترش فزاینده و عمیق شدن آن هم مستلزم تبیین است، یعنی باید شکل‌گیری آن‌را توضیح داد و هم باید فکر چاره بود. همه‌جایی شدن سایه قدرت سیاسی به نحوی که هیچ عرصه‌ای را بیرون از خود باقی نگذاشته، هدفی را که رزمندگان با آن رزم می‌کنند تعریف می‌کند. مهم نیست مداخله قدرت سیاسی در عمل رخ می‌دهد یا نمی‌دهد – که اغلب رخ می‌دهد – بلکه مهم این است که مدعای مداخله دارد. ناکارآمدی‌های حکمرانی رزمندگان را در درستی مدعاها‌شان استوارتر می‌سازد.

✅ رزم ذهنی و عینی میلیون‌ها ایرانی، فرسودگی و خستگی، نارضایتی و استیصالی خلق می‌کند که جامعه را عینی و ذهنی در معرض خطر قرار می‌دهد. من قبلاً مفهوم «جامعه برهه حساس» را به‌کار برده‌ام. «برهه حساس» و «رزم ذهنی و عینی مدام» هر دو این کارکرد را دارند که شهروند را در تعلیق، ابهام، امکان سلب مسئولیت از خود، عصبانیت و روحیه «مهاجم ترسو» قرار دهند.

✅ «مهاجم ترسو» وضعیتی است که فرد عصبانی و مستعد عمل است، اما از ترس انفعال پیشه می‌کند و به تدریج فسیل می‌شود، «احساس بی‌قدرتی» را در خود نهادینه کرده و مستعد فروپاشی ذهنی و اخلاقی می‌شود. جامعه رزمنده سبب بی‌اعتمادی، و متقابلاً بی‌اعتمادی مسبب تشدید خصیصه رزمندگی شهروند است. نظام سیاسی است که باید تعامل جدیدی را با مردم آغاز کند و جامعه را به تدریج از وضعیت «#جامعه_رزمنده» خارج کند. امنیت و توسعه پایدار خروجی تداوم این وضعیت نیست.

(اگر می‌پسندید، با دیگران به اشتراک بگذارید.)
https://t.me/fazeli_mohammad