دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
527 videos
149 files
2.59K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
رفتن مزدک و تأملاتی درباره «یک سَکّو»

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ خبر ساده است: مزدک میرزایی گزارشگر فوتبال ایران را به مقصد کار در شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» ترک کرده است. من از منظری جامعه‌شناختی، هیچ موضع‌گیری اخلاقی درباره این خبر و اقدام مزدک میرزایی ندارم. خوب و بد رفتن او به انتخاب اخلاقی ایشان ربط دارد.

✅ اول. رفتن مزدک میرزایی از آن جهت مهم است که او کار در شبکه ایران اینترنشنال را انتخاب کرده است. مزدک میرزایی حتماً به اندازه کافی بررسی کرده و مطلع بوده که ایران اینترنشنال در رسانه‌ها و عرصه سیاسی، تلویزیونی است که به ارتباط با عربستان سعودی و تأمین مالی از این کشور متهم است. این بدان معناست که مزدک می‌دانسته همکاری با این شبکه به احتمال زیاد منجر به تخریب همه پل‌های پشت سر برای بازگشت به ایران می‌انجامد. اگر خبر درست باشد، او «قید ایران را زده است.»

✅ دوم. ایران و عربستان اگرچه امروز مشکل دارند، اما این گونه مشکلات در تاریخ کشورها بوده و بالاخره روزی روابط عادی‌سازی می‌شود. این درخصوص دو کشور همسایه احتمال بیشتری دارد. عادی‌سازی روابط احتمالاً به معنای پایان حمایت مالی عربستان از تلویزیون ایران اینترنشنال هم هست.

✅ کشورها دشمنان‌شان را می‌بخشند و در آینده با آن‌ها همکاری هم می‌کنند (نمونه‌اش ایران و عراق) اما شهروندان خودشان را که با دشمنان همکاری کرده‌اند نمی‌بخشند. مزدک میرزایی این را هم می‌دانسته و بنابراین «قید ایران را زده است.»

✅ سوم. سؤال بسیار مهم از همین نقطه آغاز می‌شود. چرا شهروندان یک کشور به نقطه‌ای می‌رسند که «قید کشورشان را بزنند؟» این‌جا باید به واقعیت دیگری نیز توجه کرد. مدت‌هاست در اطرافم، فضای عمومی، خویشاوندان و دانشجویان دانشگاه، عده زیادی را می‌بینم که «می‌خواهند بروند.» هر کس که دست‌اش می‌رسد این‌جا کار می‌کند و پول درمی‌آورد که برود جای دیگری خرج کند، و نظرسنجی منتشرشده‌ای که نشان می‌دهد حدود 30 درصد جامعه مایل‌اند در جایی غیر از این زندگی کنند، همین را نشان می‌دهد.

✅ ایران ما به «یک سَکّو» برای پریدن تبدیل شده است. همه تلاش می‌کنند تا از یکی از نردبان‌های این سکو بالا بروند. یکی از نردبان تحصیلات تا بتواند بورس بگیرد، دیگری از نردبان ثروت تا بتواند خرج تحصیل و اقامت فرزندان و خانواده‌اش را بدهد، آن یکی از نردبان هنر و سینما و تلویزیون تا بتواند کسب درآمد کند و جایی دیگر زندگی کند. یکی دیگر پروژه‌های عمرانی صد من یک غاز به کشور می‌چپاند تا از درآمد آن‌ها خرج خانه‌ای را که در آن سوی دنیا خریده و اقامت زن و فرزند را تأمین کند.

✅ من از منظر جامعه‌شناسی و علمی که مدعی بی‌طرفی اخلاقی است به خوب و بد این «سَکّو کردن» کشور کاری ندارم؛ خواه مزدک میرزایی باشد یا پیمانکار، پزشک یا معلم دانشگاه. سؤال مهم که حکمرانان باید بیشتر دغدغه آن‌را داشته باشند این است که «چه شد این گونه شد؟» آیا می‌شود با کشور و مردمی که اکثریتی از نخبگانش در فکر رفتن هستند، به بردن سرمایه‌های‌شان می‌اندیشند و حداکثر به آن به عنوان «سَکّویی برای پریدن» می‌اندیشند، تمدن، تعالی، اقتدار و توسعه ساخت؟

✅ «رفتن مزدک» فقط یک نشانه مشهود است. اهمیت نمادین چنین نشانه‌هایی در این است که ایده «این‌جا جای ماندن نیست» را تقویت می‌کنند. اعتماد عمومی که تا به حال تضعیف شده با چنین نمادهایی، بیشتر از گذشته بی‌رمق می‌شود.

✅ آن مصیبتی که باید برایش گریست، تبدیل ایران از خانه مشترک همه ایرانیان، به ایران به مثابه سکویی برای نجات فردی و پرش به سوی زندگی فارغ از دیگران و ایران است.

✅ #ایران_هم‌چون_سَکّو

(اگر می‌پسندید، با دیگران به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در اینستاگرام:👇👇👇
https://www.instagram.com/p/B0Wmu4XnRhJ/?igshid=pirs8p8tn0yy
👍1
«باستی ‌هیلز» لواسان: عشق و نفرت آمریکایی

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ شهرکی در لواسان ساخته می‌شود شامل چند ده ویلا، با دیوارهای بلند و نامش «باستی ‌هیلز» که گفته می‌شود ویلاهایش حداقل شصت هفتاد میلیارد تومان قیمت دارند و به گفته دیگرانی، ویلاهای چند صد میلیاردی هم در آن ساخته شده است.

✅ «بِوِرلی هیلز»، نام شهری در اطراف لوس آنجلس آمریکاست و شبیه‌ترین نام به «باستی هیلز» است، تصاویر اینترنتی از ویلاهای باستی هیلز و بورلی هیلز را با هم مقایسه می‌کردم (به شرط صحت تصاویر باستی هیلز) و آشکار بود که معماری حاکم بر دو منطقه بسیار شبیه است اگرچه یکی در ایران و دیگری در آمریکا، دو کشوری که چهل سال است با یکدیگر روابط خصمانه‌ای داشته‌اند. احوال ساکنان دو منطقه نیز آن‌چنان که وصف شده، کم و بیش یکسان است.

✅ تصورم این است که باستی هیلز و بِوِرلی هیلز، به شکلی تناقض‌آمیز، شباهت‌هایی بسیار مهم‌تر و عمیق‌تر از شباهت نام‌ها، و هم‌زمان تفاوت‌هایی بسیار بزرگ را نشان می‌دهند که اصلاً نباید در سایه شباهت معماری و سبک زندگی احتمالاً مشابه رایج در این دو منطقه، آن‌ها را فراموش کرد.

✅ بورلی هیلز با ویلاها، خیابان‌های منحصر به فرد، باغ‌ها و فضای سبز و بقیه مشخصات‌اش، نمودی از رؤیای آمریکایی است. ترکیب واژه «باستی» که ظاهراً نام سنتی منطقه یا خیابانی در لواسان بوده است با واژه انگلیسی «هیلز»، ابداً تصادفی نیست بلکه بروز جمعی رؤیایی آمریکایی‌شدن است.

✅ نمی‌دانم چند شهرک یا منطقه دیگر در جهان هست که با چنین ترکیبی و به تقلید از بورلی هیلز نام‌گذاری شده باشد.

✅ اگر بورلی هیلز نمودی از نابرابری و ستایش دنیاگرایی است، باستی‌ هیلز هم همین تصویر را به جامعه ارائه می‌کند. این تفاوت مهم اما پابرجاست که باستی هیلز در دل ایدئولوژیک‌ترین نظام سیاسی ضد سرمایه‌داری آمریکایی روییده؛ جایی که عدالت بیش از هر مفهوم دیگری دست‌مالی شده است.

✅ باستی‌ هیلز و بورلی هیلز تمایزهایی را نیز عمیقاً آشکار می‌کنند. بورلی هیلز اگرچه نمود نابرابری و دنیاگرایی، اما محصول سرمایه‌داری بازار، عدم مداخله دولت در بازار، کارآفرینی، صنایع نوآور فناوری‌های خلاق، و سلبریتی‌هایی است که از دل صنعت فرهنگ بازارگراست.

✅ باستی هیلز لواسان در مقابل محصول سرمایه‌داری دولتی، مداخله شدید دولت در بازار، سرکوب فناوری، نابودی خلاقیت، توزیع رانت، سوداگری املاک، و مولود اقتصادی است که میانگین رشد اقتصادی یک دهه اخیر آن منفی یا نزدیک به صفر است.

✅ باستی هیلز به‌واقع دم خروس همه تناقض‌هایی است که حکمرانی را در بر گرفته است. باستی هیلز لواسان، یک سویه درون‌مایه آمریکایی سازی حکمرانی (یعنی نظام اقتصادی مولد رانت، نابرابری، دنیاگرایی) و هم‌زمان سویه دیگری از غیرآمریکایی بودن (ناتوانی در حمایت از فناوری، کارآفرینی و خلاقیت غیررانتی؛ و عدم مداخله فسادآمیز در بازار) را به شکل متناقضی در هم می‌آمیزد.

✅ باستی هیلز اگرچه گفته می‌شود فقط شامل 37 ویلاست، اما نمودی از مصرف‌گرایی، باشکوه‌سازی، تن‌آسایی و پولی‌شدن آمریکایی، و به‌واقع بروزی از ناخودآگاه آمریکایی‌زده پرورش‌یافته در جامعه و سیاست دینی ایرانی است که ساختارهای رانتی اقتصاد مقوّم آن هستند.

✅ باستی هیلز، تابلویی از رابطه عشق و نفرت سیاست، اقتصاد و جامعه ایرانی در تقابل با رؤیای آمریکایی است.

✅ باستی هیلز یک حادثه استثنایی نیست که جدا از فرایندهای جاری سیاست و اقتصاد ایرانی، توسط عده‌ای خاص، خلق شده باشد. باستی هیلز تابلوی از ناخودآگاه، آرزوها و امیال، فرایندهای توزیع ثروت، سازوکارهای اعمال/نقض قانون و ده‌ها رویه جاری در کشور است.

✅ باستی هیلز سویه دیگری حاشیه‌نشینی و فقر در اطراف شهرهاست؛ تجلی بیرونی ساختار بودجه و یارانه‌های پنهان؛ و مجسمه‌ای از ریای سیستماتیک آمیخته در تار و پود سیاست است.

✅ بزرگ‌ترین اشتباه آن است که باستی هیلز از واقعیتی ساختاری جامعه‌شناختی، سیاسی و از جنس حکمرانی، به جاه‌طلبی و دنیاخواهی چند سوپرثروتمند تقلیل داده شود که اکنون با یک دستور قضایی درهای قلعه‌شان به روی عدالت و مردم‌خواهی گشوده شده است.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در تلگرام:👇👇
https://www.instagram.com/p/B0gOLEEB5zn/?igshid=1p18nq9ijkgi9
حق مردم در نظرسنجی

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ ایرانیان حقوق محقق‌نشده فراوان دارند و حداقل از عصر مشروطه به این سو، دنبال احقاق همین حقوق بوده‌اند. این حقوق از حق داشتن محیط‌زیست سالم تا اشتغال، آزادی بیان و پس از بیان تا نظام قضایی و عدلیه بی‌طرف و حکمرانی کارآمد را در بر می‌گیرد.

✅ حقی میان این حقوق هست که ناگفته مانده و زیاد به آن توجه نمی‌شود: «حق مردم در نظرسنجی» که حتماً می‌توان آنرا ذیل حقوق دیگری طبقه‌بندی کرد، اما اصرار دارم که خودش به صورت یک حق پررنگ و متمایز بیان شود.

✅ نظرسنجی در دنیای امروز و بعد از یکصد سال توسعه علوم اجتماعی، گسترش مراکز نظرسنجی ملی و بین‌المللی در کشورهای جهان و مهم شدن افکار عمومی، یکی از ابزارهای مهم حکمرانی خوب است.

✅ حکمرانان به شناخت دقیق افکار عمومی شهروندان نیازمندند و شهروندان برای پرسش‌گری، مطالبه کردن و تولید نیروی اجتماعی به منظور دست یافتن به خواسته‌های‌شان به داده‌های نظرسنجی نیاز دارند.

✅ صدها مؤسسه نظرسنجی اغلب خصوصی و برخی دولتی، هر روز نظرات گروه‌های مختلف شهروندان درباره اقتصاد، سیاست، ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی، رضایت و نارضایتی از زندگی، سیاست خارجی، وضعیت روانی، محبوبیت سیاستمداران، موفقیت حکومت‌ها، تصمیمات مقامات سیاسی یا عملکرد نهادهای سیاسی و اقتصادی را می‌پرسند و منتشر می‌کنند.

✅ حکمرانان با دانستن نتایج نظرسنجی‌های معتبر و بی‌طرفانه قادرند جهت‌گیری‌های خود را اصلاح کنند، با مردم گفت‌وگو کنند و در بازی قدرت از افکار عمومی بهره بگیرند. مردم نیز قادرند آگاهی جمعی خود از نظرات دیگران را به نیروی سیاسی مطالبه‌گری تبدیل کنند.

✅ شمار زیادی از سیاستمداران و صاحبان قدرت در جهان، بیش از هر چیزی از رسانه و افکار عمومی می‌ترسند (حتی بیش از ترس‌شان از خدا، جهان آخرت و بهشت و جهنم) و همین امر اهمیت نظرسنجی را در دنیای مدرن صدچندان می‌کند. نظرسنجی و انتشار عمومی و آزادانه آن سازوکاری مکمل دموکراسی و تقویت‌کننده اصلاح حکمرانی است.

✅ ایران ما جایی است که اولاً هنوز تعریف دقیقی از فعالیت نظرسنجی، حدود و ثغور آن و حیطه اختیارات اصحاب علوم اجتماعی برای نظرسنجی در آن وجود ندارد. مؤسسات نظرسنجی خصوصی وجود ملموس ندارند و اگر هستند محدود به حیطه‌هایی که هیچ مسأله مهمی در آن‌ها وجود نداشته باشد و تقریباً هیچ گزارشی از فعالیت خودشان نیز منتشر نمی‌کنند.

✅ مؤسسات نظرسنجی بزرگ محدود به چند نهاد نظرسنجی کاملاً حکومتی-دولتی است که اغلب اجازه انتشار گزارش تحقیقات خود را نیز ندارند یا از ترس عواقب احتمالی انتشار نتایج، جرأت نمی‌کنند نتایج فعالیت‌های تحقیقاتی خود را منتشر کنند.

✅ مشکل این است که مؤسسات نظرسنجی موجود از منابع عمومی متعلق به ملت، نظرات خود ملت را می‌پرسند و بعد از انتشار آن‌ها خودداری می‌کنند تا ملت حتی نظرات خودش را هم نشناسد. حکمرانان نیز با پنهان کردن نتایج، خود و جامعه را از ظرفیت اصلاح‌گری مندرج در این نظرسنجی‌ها محروم می‌کنند.

✅ موقع آن فرارسیده که حکمرانان باور کنند جامعه مدرن هشتاد میلیونی را نمی‌توان بدون عنایت به افکار عمومی و شناخت آن، و نیروی تأثیرگذارش اداره کرد. برخی هنوز در این هپروت به سر می‌برند که اگر مسأله پنهان شود، اثرگذاری‌اش هم از میان می‌رود.

✅ وقت آن است که مملکت یک قانون مصرح و حافظ حقوق مردم درخصوص «حق مردم در نظرسنجی» داشته باشد، اصحاب علوم اجتماعی و بخش خصوصی دستی گشاده در شناخت افکار عمومی و انتشار گزارش‌ها داشته باشند، و آن دسته منابع بیت‌المال که برای نظرسنجی در مراکز حکومتی و دولتی صرف می‌شود خیری برای آگاهی جمعی ایرانیان داشته باشد.

✅ مسائل بسیار مهمی هست که اگر درباره آن‌ها پژوهش نظرسنجی علمی و دقیق صورت گیرد، و نتایج آن‌ها منتشر شود و به استحضار عموم شهروندان برسد، باب گفت‌وگو، اعتماد، اصلاح حکمرانی و ارتقای اقتدار و امنیت کشور باز می‌شود. عصر پنهان‌کاری پایان‌یافته است.

#حق_مردم_در_نظرسنجی

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/BznLSmTnK19/?igshid=1ceu32g463db7
Forwarded from اتچ بات
‍ فروپاشی

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ سال گذشته مقاله‌ای نوشتم با عنوان «در کاربرد فروپاشی محتاط‌تر باشیم: چارچوب‌هایی برای اندیشیدن، سؤالاتی برای پاسخ گفتن» و به تفصیل نظریه‌های فروپاشی را بررسی کردم و سؤالاتی هم درباره ایران پرسیدم. (لینک مقاله در زیر آمده است.)

✅ امسال هم در تاریخ بیست‌وهفتم تیرماه در جلسه بررسی و نقد کتاب «فروپاشی» نوشته جُرِد دایموند با ترجمه فریدون مجلسی، درباره آن مقاله و کتاب فروپاشی سخن گفتم. فایل صوتی زیر مربوط به آن سخنرانی است. نقد و نظرهای شما را ارج می‌نهم.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕ دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B0K9N1cB2r3/?igshid=j2ry66eapv52

⭕ لینک مقاله فروپاشی:
http://mohammadfazeli.ir/1397/05/05/
مقایسه ایرانی-عربی تولید و مصرف

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ شورای همکاری خلیج فارس شامل کشورهای بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات عربی متحده است. همه آن‌ها کشورهایی نفتی و از این نظر شبیه‌ به ایران هستند.

✅ مجموع مساحت کشورهای این شورا 2673110 کیلومتر متربع و 1.63 برابر ایران است. جمعیت این کشورها جمعاً 56.5 میلیون نفر در سال 2019 و جمع تولید ناخالص داخلی آن‌ها 1638 میلیارد دلار در سال 2018 است (سرانه 34265 دلار به ازای هر نفر). تولید ناخالص داخلی ایران در سال 2019 معادل 413 میلیارد دلار و درآمد سرانه نیز 4982 دلار با جمعیت حدود 83 میلیون نفر بوده است. همین چند داده ساده را مقایسه کنیم:

🔹جمعیت ایران 1.46 برابر جمعیت شورای همکاری خلیج فارس است.

🔹مساحت ایران 61 درصد کل مساحت شورای همکاری خلیج فارس است.

🔹ایران با جمعیت بیشتر، تولید ناخالص داخلی‌اش یک‌چهارم (25.2 درصد) تولید ناخالص داخلی شش کشور شورای همکاری خلیج فارس است.

🔹درآمد سرانه هر ایرانی فقط 14.5 درصد میانگین درآمد شهروندان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است.

✅ شما هر نتیجه‌ای دوست دارید از این مقایسه بگیرید، اما من بیشتر از هر چیز مایلم مصرف آب ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را در چارچوب همین داده‌ها مقایسه کنم.

✅ نتایج جالب‌تر در این مقایسه خفته است. آمار نشان می‌دهد آب تجدیدپذیر (جمع آب حاصل از بارش‌ها، منابع آب زیرزمینی و ورودی آب سطحی از کشورها هم‌جوار) کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران در سال 2011 به ترتیب زیر است.

🔹ایران: 137 میلیارد متر مکعب (آمارهای اخیر نشان می‌دهند این مقدار به حدود 100 میلیارد متر مکعب کاهش یافته است.)

🔹عربستان سعودی: 3.85 میلیارد متر مکعب

🔹عمان: 1.4 میلیارد متر مکعب

🔹بحرین: 0.12 میلیارد متر مکعب

🔹امارات عربی متحده: 0.15 میلیارد متر مکعب

🔹قطر: 0.06 میلیارد متر مکعب

🔹کویت: 0.02 میلیارد متر مکعب

✅ مجموع آب تجدیدپذیر در اختیار این شش کشور معادل 5.6 میلیارد متر مکعب است (به شرط آن‌که از سال 2011 تاکنون کاهش نیافته باشد.) کشورهای مذکور برای جبران کمبود منابع آب خود، حدود 4.9 میلیارد متر مکعب نیز آب از دریا شیرین‌سازی می‌کنند. یعنی، 56.5 میلیون نفر انسان در حاشیه خلیج فارس، جمعا به حدود 10 میلیارد متر مکعب آب تجدیدپذیر دسترسی دارند.

✅ مصرف آب این شش کشور اما محدود به این 10 میلیارد متر مکعب نیست بلکه حدود 26 میلیارد متر مکعب آب مصرف می‌کنند که حدود 16 میلیارد متر مکعب آن از منابع زیرزمینی استاتیک (تجدیدناپذیر) و منابع آب ژرف برداشت می‌شود.

✅ حالا بیایید این مقایسه‌ها را کامل کنیم. اعراب حاشیه خلیج فارس با 26 میلیارد متر مکعب آب و 56 میلیون نفر جمعیت، 1638 میلیارد دلار درآمد کسب می‌کنند و ما با 89 میلیارد متر مکعب آب و 83 میلیون نفر جمعیت 413 میلیارد دلار ثروت تولید می‌کنیم. یعنی:

🔹هر متر مکعب آب در حاشیه خلیج فارس 63 دلار ثروت تولید می‌کند.

🔹هر متر مکعب آب در ایران 4.6 دلار ثروت خلق می‌کند.

✅ به عبارتی، هر شهروند عرب حاشیه خلیج فارس از هر متر مکعب آب 13.6 برابر هر ایرانی، درآمد تولید می‌کند. سرانه مصرف آب سالیانه هر شهروند عرب حاشیه خلیج فارس 464 متر مکعب و سرانه مصرف آب هر ایرانی حدود 1100 مترمکعب (2.3 برابر سرانه هر شهروند عرب) است. اگر بدمصرف نیستیم، پس چه هستیم؟

✅ این داده‌های ساده، نشان می‌دهد ساختار تولید ثروت و ساختار مصرف آب در این کشور به صورت بنیادین در هر سه بخش شرب، کشاورزی و صنعت ایراد دارد.

✅ این ایرادها را نمی‌توان فقط با هزینه کردن دست و دلبازانه منابع مالی کمیاب، گرانبها و بین‌نسلی، برای پروژه‌های پرهزینه، زمان‌بر و پرمناقشه تأمین آب بیشتر (نظیر انتقال آب و شیرین‌سازی از دریا) اصلاح کرد.

✅ همه گزینه‌های مدیریت منابع آب روی میز باشند، اما قبل از هر تصمیمی، باید اثربخشی و هزینه‌های اصلاح مصرف را با هزینه‌ها و پایداری این پروژه‌های سنگین مقایسه کرد.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B0pvDIFh0_L/?igshid=1be50pbfvim8r
👍1
صدوسیزده سال گذشت

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ مظفرالدین شاه قاجار، صدوسیزده سال پیش، در یازدهمین سال سلطنت‌اش،و تحت فشار اجتماعی و سیاسی فراوان، در چهارده مرداد 1285 هجری شمسی، به صدور فرمان مشروطه تن داد. این فرمان کم‌وبیش نقطه عطفی در تاریخ ایران جدید است.

✅ زیاده عرضی نیست، فقط خواستم بگویم سالی یک بار خواندن این فرمان، برای هر ایرانی که دغدغه ایران دارد، خالی از فایده که نیست، اسباب سنجش هم هست. سنجش این‌که بدانیم این صدوسیزده سال چقدر راه در تاریخ آمده‌ایم و چقدر راه مانده است که برویم.

⭕ «جناب اشرف صدراعظم -- از آن جا که حضرت باری تعالی جل‌شأنه سررشته ترقی و سعادت ممالک محروسه ایران را بکف کفایت ما سپرده و شخص همایون ما را حافظ حقوق قاطبه اهالی و رعایای صدیق خودمان قرار داده لهذا در این موقع که اراده همایون ما براین تعلق گرفت که برای رفاهیت و امنیت قاطبه اهالی ایران و تشیید مبانی دولت، اصلاحات مقننه به مرور در دوائر دولتی و مملکتی به موقع اجرا گذارده شود چنان مصمم شدیم که مجلس شورای ملی از منتخبین شاهزادگان قاجاریه، علماء، اعیان، اشراف، ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود که در مهام امور دولتی و مملکتی و مصالح عامه مشاوره و مداقه لازمه را به عمل آورده به هیئت وزرای دولت خواه ما در اصلاحاتی که برای سعادت و خوشبختی ایران خواهد شد اعانت و کمک لازم را بنماید و در کمال امنیت و اطمینان عقاید خود را در خیر دولت و ملت و مصالح عامه و احتیاجات قاطبه اهالی مملکت به توسط شخص اول دولت به عرض برساند که به صحه همایونی موشح و به موقع اجرا گذارده شود. بدیهی است که به موجب این دستخط مبارک نظامنامه و ترتیبات این مجلس و اسباب و لوازم تشکیل آن را موافق تصویب و امضای منتخبین از این تاریخ معین و مهیا خواهد نمود که به صحه ملوکانه رسیده و بعون‌الله تعالی مجلس شورای ملی مرقوم که نگهبان عدل است افتتاح و به اصلاحات لازمهٔ امور مملکت و اجراء قوانین شرع مقدس شروع نماید و نیز مقرر می‌داریم که سواد دستخط مبارک را اعلان و منتشر نمایند تا قاطبه اهالی از نیات حسنه ما که تماماً راجع به ترقی دولت و ملت ایران است کماینبغی مطلع و مرفه‌الحال مشغول دعاگوئی دوام این دولت و این مجلس بی‌زوال باشند -- در قصر صاحبقرانیه به تاریخ چهاردهم جمادی‌الثانیه ۱۳۲۴ هجری در سال یازدهم سلطنت ما.»

✅ برخی از کلیدی‌ترین عبارات این متن به نظرم این‌هاست:
-🔹حضرت باری تعالی (انتساب شاه به خدا)
🔹 بکف کفایت ما
🔹رعایای صدیق (شاه در برابر رعیت)
🔹اراده همایون ما بر این تعلق گرفت (ملت کیلویی چند)
🔹منتخبین شاهزادگان قاجاریه، علما، اعیان، اشراف، ملاکین، تجار و اصناف (بقیه ملت به هیچ)
🔹 به صحه همایونی موشح و به موقع اجرا گذارده شود (ما دست آخر تأیید می‌کنیم)
🔹به موجب این دستخط مبارک (شاه مبارک است)
🔹مجلس شورای ملی مرقوم که نگهبان عدل است (قرار بود مجلس نگهبان عدل باشد)
🔹تا قاطبه اهالی از نیات حسنه ما (ما شاهیم، خودمان می‌دانیم که نیت‌مان حسنه است.)
🔹 که تماماً راجع به ترقی دولت و ملت ایران است (ما شاه هستیم و ترقی دولت و ملت ایران را خودمان تشخیص می‌دهیم.)
🔹مشغول دعاگوئی دوام این دولت و این مجلس بی‌زوال باشند (کار خلق خدا، دعاگویی ما و مجلس‌مان است.)

✅ نکته آخر این‌که «کلمات مهم‌اند و کار می‌کنند.» همین متن سراسر از بالا به پایین پر از غرور و نخوت پادشاهی، دست‌آویز تاریخی و الهام‌بخش حرکت یکصدساله ملت ایران شده است.

✅ کلمات و متن‌ها فقط به دیوار تاریخ آویخته نمی‌شوند بی‌حرکت، بلکه بر صحنه تاریخ راه می‌روند، فرمان می‌دهند و اثر می‌گذارند و از این منظر است که هر قدر متن تولید کنیم و بر در و دیوار تاریخ و اذهان آدمیان آویزان کنیم، فقط حرف نزده‌ایم، بلکه کار کرده‌ایم.

#فرمان_مشروطه

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.)

✅https://t.me/fazeli_mohammad

📡 کانال #موفقیت‌های_کوچک_ایرانیان، رسانه‌ای برای بهبود: @IR_S_S
👍1
Forwarded from اتچ بات
‍ سخنرانی درباره مطبوعات و مبارزه با فساد. محمد فاضلی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی.
روز گشایش

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ عبارت انگلیسی Open day را که من «روز گشایش» ترجمه کرده‌ام اگر در اینترنت جست‌وجو کنید، این معنی را برای آن مشاهده می‌کنید: «روزی که یک مدرسه، دانشگاه، سازمان یا کارخانه درهای خود را به روی عموم مردم می‌گشاید تا به آن‌جا بروند و مشاهده کنند که در آن چه می‌گذرد.»

✅ «#روز_گشایش» بیش از همه در دانشگاه‌ها رایج است. دانشگاه‌ها به عموم اجازه می‌دهند تا وارد شوند، یک روز زندگی در دانشگاه را تجربه کنند، کلاس‌ها، آزمایشگاه‌ها، خوابگاه‌ها و کتابخانه‌ها و زندگی علمی را ببینند و با دانشگاه ارتباط بگیرند.

✅ سازمان‌های تحت نظر سازمان ملل متحد سالی یک بار «روز گشایش» برگزار می‌کنند. سازمان‌ها معمولاً گزارش «روز گشایش» خود را نیز منتشر می‌کنند. مجموعه سازمان ملل در ژنو، «روز گشایش» را با بازدید 14200 نفر از سازمان‌های خود برگزار کرده است.

✅ شتاب‌دهنده فیزیک ذرات سرن – یکی از بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین تأسیسات تحقیقات فیزیک در جهان – برای روزهای 14 و 15 سپتامبر 2019 روز گشایش برگزار می‌کند و از هم‌اکنون از داوطلبان ثبت‌نام می‌شود.

✅ سازمان‌ها و شرکت‌ها از برگزار کردن «روز گشایش» به دنبال نشان دادن تصویر مثبتی از خود به عموم مردم، برقراری رابطه مناسب با همسایگان‌شان، جلب اعتماد عموم به درستی فعالیت‌هایی که انجام می‌دهند، نشان دادن محصولات و خدمات‌شان، شناسایی نیروی انسانی مناسب، ایجاد انگیزه در کارکنان خودشان، معرفی رویه‌های سازمانی خود و انتشار عمومی این گونه ارتباط‌گیری‌شان با مردم هستند.

✅ سازمان‌های دولتی از آن جهت که از منابع عمومی استفاده می‌کنند (مالیات یا پول نفت، فرقی نمی‌کند، عمومی است) «روز گشایش» برگزار می‌کنند تا نشان دهند منابع عمومی را برای چه مقاصدی صرف می‌کنند.

✅ «روز گشایش» برای معرفی برنامه‌های سازمان برای آینده با مردم نیز هست. شورای شهر یکی از شهرهای کانادایی «روز گشایش» را با حضور سیصد نفر برگزار کرده و نتایج یک روز ارائه برنامه‌ها و بازخورد گرفتن از شهروندان را منتشر کرده است.

⭕️ نتیجه‌گیری: مگر گفته نمی‌شود اعتماد عمومی کاهش پیدا کرده و رابطه مردم با همه بخش‌ها – از دولت و بخش عمومی گرفته تا بخش خصوصی، رسانه و سایر سازمان‌ها – مخدوش شده است؟ چه ایرادی دارد که ما هم در این کشور «روز گشایش» داشته باشیم؟

⭕️ آیا نمی‌شود یک روز در سال، روزنامه‌ها درهای خود را به روی مردم بگشایند و فرایند تولید روزنامه را تشریح کنند؟ شرکت‌های خصوصی تولیدکننده دارو، لبنیات، نان و همه محصولات زندگی روزمره مردم، درهای خود را بگشایند و برای مردم توضیح بدهند که چه می‌کنند.

⭕️ آیا نمی‌شود سازمان‌های دولتی درهای خود را بگشایند و برای مردم توضیح دهند که در مقابل مصرف بودجه عمومی برای حقوق و دستمزد و سایر هزینه‌ها، چه خدمتی می‌کنند؟

⭕️ «روز گشایش» به نفع خود سازمان‌ها هم هست. آن‌ها مجبور می‌شوند خودشان را برای مردم توضیح دهند. این شروع نمادینی برای آغاز شفافیت، جلب اعتماد و تولید سرمایه اجتماعی است.

⭕️ شاید بد نباشد منتظر بمانیم و ببینیم کدام شرکت خصوصی، رسانه، سازمان دولتی، شهرداری یا شورای شهر داوطلب برگزاری «روز گشایش» می‌شود. شاید #چالش_روز_گشایش هم بد نباشد.

🔹#روز_گشایش
🔹#شفافیت
🔹#اعتماد_به_سازمان
🔹#گزارش_به_مردم
🔹#چالش_روز_گشایش

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕ دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B06NPRYB7FE/?igshid=9l3upk0rpd0v
👍1
اصغر قندچی و کامیون ماک

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ «شاه گفته بود که نیازمند 6 ماه مهلت دارد که اتومبیل‌سازی را در ایران راه بیندازد و الا برود (یعنی اخراج است). بعدها معلوم شد که شرکت مرسدس یک اتومبیل کوچک بسیار زیبا، مجهز به آخرین وسائل، ساخته و به ولیعهد تقدیم کرده و بعد آمده بود که پروانه مونتاژ مرسدس از ما بگیرد.

✅ مهندس شیرزاد را خواستم و گفتم که به هر صورت شده ما باید حتی اگر ناچار شویم یک عدد اتومبیل که بدنه آن در ایران ساخته شده باشد ارائه دهیم تا نشان دهیم که این کار در ایران عملی است. ... ما در ایران صافکارهای خیلی خوبی داریم که گلگیرها و بدنه‌های تصادفی اتومبیل‌ها را به خوبی تعمیر می‌کنند. کسی را پیدا کن که با دست بدنه یک جیپ را بسازد و ما را از تنگنا نجات دهد. او رفت و چند روز بعد گفت: پیدا کردم. بیا با هم برویم دروازه قزوین.

✅ به یک گاراژ بزرگ وارد شدیم که کف آن خاکی بود ... رئیس گاراژ «اصغر آقا قندچی» نام داشت. اصغر آقا جوانی بود خوش‌اندام، قوی با دست‌های زمخت و کارکرده. ... گفت آقای مهندس من در این‌جا برای یک شرکت کار می‌کنم که نماینده کامیون «ماک آمریکا» است. «ماک» کامیون خیلی قوی است ولی برای جاده‌های آسفالت‌شده آمریکا ساخته شده. در ایران جاده‌های خاکی و دست‌اندازهای زیاد شاسی را می‌شکند و در تابستان‌ها هم جوش می‌آورد.

✅ من کامیون‌ها را می‌گیرم، شاسی آن‌ها را تقویت می‌کنم و رادیاتور آن‌ها را بزرگ می‌کنم تا مناسب جاده‌های خودمان شود. ... اصغر آقا گفت یک اطاق کامیون هم خود ما ساخته‌ایم. ... گفتم اصغر آقا من معاون وزارت اقتصاد هستم. فردا بیا اداره من با تو کار مهمی دارم.

✅ او را پهلوی خود نشاندم و گفتم چند ماه دیگر نمایشگاه صنعت برای اولین بار در تهران افتتاح می‌شود. شاه برای بازدید می‌آید. من می‌خواهم تو در نمایشگاه شرکت کنی. تو یک شاسی اتومبیل جیپ بخر و در گاراژت با دست یک بدنه تمیز بساز و روی آن شاسی بگذار و آن‌را قشنگ رنگ کن و آن کامیون را هم که اطاق راننده‌اش را با دست ساخته بودی تمیز رنگ کن و همه را در غرفه مخصوصی که در نمایشگاه برایت درست خواهم کرد بگذار. شاه به غرفه تو خواهد آمد کاری کن که مورد توجه قرار بگیری.

✅ بعد به او گفتم به پاداش این زحمات که خواهی کشید، من هم امروز اولین پروانه ساخت کامیون در ایران را برایت صادر می‌کنم و به بانک توسعه صنعتی و معدن توصیه می‌کنم به یک وام صنعتی بدهد تا بتوانی فوری زمین بخریی و کارخانه‌ای برای ساخت کامیون ماک بسازی.

✅ شاه از غرفه اصغر قندچی بازدید کرد. اصغر آقا چند اطاقک کامیون، چند گلگیر و چند رادیاتور همه ساخت کارگاه خودش را به نمایش گذارده بود. علاوه بر آن یک عدد اتومبیل جیپ که بدنه آن ساخت ایران بود. ... طولی نکشید که اولین شرکت سازنده کامیون در ایران شروع به ساخت کارخانه کرد.»

✅ عبارات فوق برگزیده‌ای از صفحات 134 تا 138 کتاب «تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران به روایت رضا نیازمند» است که به کوشش دکتر علی‌اصغر سعیدی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، جامعه‌شناس و مورخ تاریخ اقتصادی ایران دوران پهلوی، توسط نشر لوح فکر منتشر شده است.

✅ اصغر قندچی (1398-1307) اولین سازنده کامیون‌ در ایران در 7 مرداد 1398 در سن 91 سالگی درگذشت. مرگ او را بهانه‌ای برای چند چیز قرار دادم.

✅ اول، گرامیداشت اولین نسل صنعتگران صنایع مدرن ایران در دهه طلایی اقتصاد ایران، دهه 1340، و تأکید بر نقش کارآفرینانی نظیر اصغر قندچی در صنعتی‌شدن.

✅ دوم، معرفی کتاب «تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران» که در واقع خاطرات رضا نیازمند از سیاست‌گذاران صنعتی شدن ایران که به‌واقع خواندنی است.

✅ سوم، تأکید بر این‌که صنعتی‌شدن نیازمند «سیاست صنعتی» درست است، چیزی شبیه به آن‌چه علینقی عالیخانی، رضا نیازمند و محمد یگانه در ایران دهه 1340 پیش بردند (با همه نقدهایی که بالاخص بر عالیخانی شده است.)

✅ چهارم، کشور نیازمند مورخان سیاست‌پژوه است، از جنس علی‌اصغر سعیدی تا تاریخ سیاست‌گذاری عمومی گم نشود و درس‌های تاریخ سیاست‌گذاری انباشته شوند.

#اصغر_قندچی، #رضا_نیازمند، #علی‌اصغر_سعیدی، #علینقی_عالیخانی
#کامیون_ماک

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در اینستاگرام:👇👇
https://www.instagram.com/p/B03pYVVBJtq/?igshid=3sll5t2dxys
قربانی کردن اسماعیل‌ قدرت

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ ابراهیم در کهن‌سالی صاحب فرزند شده و قربانی کردن او، نمادی از قربان کردن عزیزترین دارایی بی‌جایگزین و برگشت‌ناپذیر است.

✅ ابراهیم‌گونه شدن به آمادگی برای گذشتن از این عزیزترین دارایی که به مدد یک عمر به دست آمده است بستگی دارد، چنان‌که اسماعیل نیز ثمره عمر ابراهیم است و دیر به چنگ آمده بود.

✅ عید قربان، موقع این پرسش است که «اسماعیل‌ات چیست تا قربانی کنی و رستگار شوی؟» خداوند از آدمیان نخواسته است از فرزندان و خانواده خویش بگذرند، اسماعیل ابراهیم را نیز به قربانی نگرفت.

✅ آدمیان اما اسماعیل‌های بسیار دارند، از مال گرفته تا قدرت و شهرت؛ که ذبح‌شان به اندازه ریختن خون گوسفند نیز خشن نیست، اما بی‌خشونت، رستگاری به بار می‌آورد.

✅ قدرت آن اسماعیلی است که قربانی کردنش از همه دشوارتر است. عید قربان برای هر دارای قدرتی، از خرد و کلان، گاه پرسش از این است که چه زمانی و به چه اندازه حاضر است از سهم خود از قدرت بگذرد و آن‌را با دیگران به اشتراک بگذارد، همان گونه که حاجیان گوسفندان قربانی را با ناداراها به اشتراک می‌گذارند و خود بهره‌ای از آن برنمی‌گیرند.

✅ برترین قربانی که دنیای جدید سخت به آن نیاز دارد، قربانی کردن قدرت حاکمان و به اشتراک گذاشتن آن با جامعه است، با آن‌ها که سهمی از قدرت ندارند.

✅ آن اسماعیلی که قربانی کردنش صلاح و رستگاری برای قربانی‌کنندگان و جامعه فراهم می‌کند، «اسماعیل قدرت» است، این عزیزترین دارایی صاحبان قدرت؛ خواه قدرت بوروکرات‌ها برای تصمیم‌گیری در اتاق‌های بسته، خواه قدرت سیاست‌مداران برای رقم زدن سرنوشت شهروندان.

✅ آن‌گاه که قدرت به کفایت قربانی و مردمان در آن سهیم شوند و به اشتراک درآید، آن‌گاه که قدرت قربانی شود، نه آن‌که قربانی بگیرد، راه رستگاری جمعی و شادمانی، هموارتر می‌شود.

#عید_قربان_مبارک

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

دغدغه ایران در اینستاگرام:👇👇
https://www.instagram.com/p/BzAxXeWnZ7h/?igshid=1l041yofm5d4l
👍1
کانالهای تلگرام خواندنی

محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ فهرست زیر، تعدادی از کانال‌های حاوی مطالب خواندنی است. این مجموعه انتخاب شخصی است و در چارچوب تبادل لینک هم نیست. ترکیبی از کانال‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیط زیست و سیاسی است. هیچ ترتیب و اولویتی در چینش ردیف ها نیست.

کانال‌های اقتصادی

⭕ پویا ناظران - وقایع اقتصادیه
@Economics_and_Finance

⭕ حسین سجادی فر - شب چراغ
@shabcheragh_monthly

⭕ کانال انجمن اقتصاددانان ایران
@ieairan

⭕ مسعود نیلی
@masoudnili

⭕ مصطفی نصر اصفهانی - اقتصاد رفتاری
@BehavioralEconomicsAndFinance

⭕ علی سرزعیم - دوستدار سقراط
@ali_sarzaeem


کانال‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی

⭕ امیر هاشمی مقدم - مقدمه
@moghaddames

⭕ مصطفی مهرآیین - رخداد تازه
@mostafamehraeen

⭕ مرکز بررسی‌های استراتژیک
@css_web

⭕ امیرحسین ترکاشوند - یازنگری
@baznegari

⭕ سهند ایرانمهر
@sahandiranmehr

⭕ رضا بابایی - یادداشت‌ها
@rezababaei43

⭕ یاسر عرب - شبان
@yaser_arab57

⭕ مرتضی کریمی - هم شنوایی
@mortezakarimi77

⭕ سیدمحمد بهشتی
@SEYEDMOHAMMADBEHESHTI
⭕ امیر ناظمی - sharenovate
@sharenovate

⭕ عقیل دغاقله - ریزوم
@adagha

⭕ نعمت اله فاضلی
@DrNematallahFazeli

⭕ شفافیت برای ایران
@TP4_ir

⭕ مقصود فراستخواه
@mfarasatkhah

⭕ جواد کاشی
@javadkashi

⭕ موفقیت‌های کوچک ایرانیان
@IR_S_S

⭕ مصطفی تاجزاده - فردای بهتر
@MostafaTajzadeh

کانالهای محیط زیست و آب

⭕ اندیشکده تدبیر آب ایران
@andishkadeaab

⭕ حسین آخانی - دغدغه‌های محیط زیستی و دانشگاهی
@environ_concerns

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad
👍2
گذار از «بشیم» به «نشیم»

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ شما هم حتماً شنیده‌اید که جامعه‌شناسان، فیلسوفان و روشنفکرانی از هر نوعی گفته‌اند «ایران جامعه در حال گذار است.» گذارهای زیادی هم برای جامعه ایرانی ذکر شده است برخی از مهم‌ترین آن‌ها - صرف‌نظر از درست و نادرست‌اش - عبارتند از: گذار از سنتی به مدرن، از اقتدارگرایی به دموکراسی، از کشاورزی به صنعتی و همین‌طور الی آخر.

✅ سیر تحولات – بالاخص کیفیت حکمرانی - اما به گونه‌ای پیش رفته که گذار مهم‌تری در حال رخ دادن است. این چند وقت که اظهارنظرهای اقتصاددانان و تحلیل‌گران اقتصادی را مرور می‌کنم، می‌بینم که هر کشوری که اقتصادش فلج و یکباره تورم و رکود و فلاکت به سرش آوار می‌شود، کسانی پیدا می‌شوند که تقریباً این گونه توضیح می‌دهند: «ما هم مشخصات اولیه رسیدن به چنین وضعیتی را داریم، باید این کارها را انجام دهیم که مثل آن‌ها نشیم.»

✅ کشورهایی نظیر ونزوئلا، آرژانتین، زیمبابوه، نیجریه، یونان، پرتغال و چند کشور دیگر در این منوی انتخاب‌های «نشیم» ما قرار گرفته‌اند و همه توان گویی صرف تبیین شرایط و هشدار دادن نسبت به «مثل اونا نشیم» می‌شود.

✅ شما حتماً فکر می‌کنید چه چیزهایی ساده‌ای می‌نویسم اما یادآوری می‌کنم که اوایل دهه 1380 رشد اقتصادی به حدود هشت درصد رسیده و رشد صنعتی 12 درصد هم تجربه شده بود، قرار بود ظرف ده سال تولید ناخالص داخلی تقریباً دو برابر شود و سند چشم‌انداز آینده‌ای متفاوت را تصویر می‌کرد. گفتمان آن دوران «بشیم» بود.

✅ پیش از آن صحبت از ژاپن اسلامی، صنعتی شدن به شیوه کره جنوبی و ارتقای شاخص‌های توسعه مطرح بود. ما در کمتر از دو دهه از چی «بشیم» به مثل اونا «نشیم» گذار کرده‌ایم. کلی «نشیم» دیگر هم در گفتارها هست، اعم از «سوریه نشیم» یا با بحران آب مثل «سومالی نشیم» و همین طور الی آخر.

✅ معنای فنی و دقیق‌تر گذار از «بشیم» به «نشیم»، دو چیز است. معنای نمادین‌اش این است که سیاست‌گذار و حکمرانی زور و هنرش در همین حد بوده که نقطه «ب» را سه میلی‌متر بالاتر ببرد و به نقطه «ن» تبدیل کند. این البته شوخی تلخ‌اش است؛ اما معنای دوم این است که ما از اندیشیدن به «ارتقا» وارد تأمل درباره «بقا» شده‌ایم.

✅ اگر کشوری از «ارتقا» به «بقا» رسید، بقیه گذارها از سنتی به مدرن، کشاورزی به صنعتی، اقتدارگرایی به دموکراسی و ... بی‌معنا می‌شوند. همه آن‌ها در جامعه و اقتصاد در حال ارتقا معنادار هستند و اهمیت می‌یابند. هشدارآمیزتر آن‌که کسی از «بشیم» نمی‌گوید الا اصحاب قدرت به شکلی مبهم و بی‌شاخص و ابزار اندازه‌گیری، و جامعه نیز به مرز بی‌باوری درباره «بشیم» رسیده و فقط درباره «نشیم» تأمل می‌کند.

✅ کشورداری بر بنیان گفتمان «نشیم» امکان‌پذیر نیست، و هیچ «بشیم»ی بی‌ملاحظه ملزومات‌اش باورپذیر نخواهد بود.

#از_بشیم_به_نشیم

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕ #دغدغه_ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B1OEaX9HZ8E/?igshid=17crzc9s5thn0
دستور حکومت

محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ گزیده‌ای از فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر، برای سنجش و مقایسه و هشدار و اصلاح.

✅ این فرمانی است از بنده خدا علی، که امیر مؤمنان است، و امر می‌کند به آن مالک‌بن حارث اشتر را، ... تا به قانون و دستور و عهد و فرمان، خراج آن دیار بستاند، با دشمن جهاد کند، به اصلاح حال و خیال مردم پردازد، بلاد آن مملکت را آباد سازد، و به او فرمان دهد که تقوا را شعار کرده از خدا بترسد.

✅ حس مهر و محبت رعایا را در دل خود بیدار کن و طبعت را به ملاطفت با خلایق وادار نما و مبادا نسبت به بندگان خدا مانند جانور درنده باشی و خوردن ایشان را غنیمت شماری.

✅ کاری که باید از همه آن‌را بیشتر دست داری، میانه‌روی در حق باشد و عملی مشتمل بر داد که عدل در آن شامل خاص و عام گردد و به رضای رعایا نزدیکتر.

✅ کسی که در پی عیب مردم افتد و تو را از آن خبردار کند مفسد است، باید او را از خود دور کنی و بدانی که والی به پوشیدن عیب مردم از همه کس سزاوارتر است.

✅ چون آیینی پسندیده و رسمی نیکو بینی و دانی که سران امت به آن سنت عمل کرده‌اند و اسباب الفت جماعت و صلاح حال رعیت شده، آن‌را بر هم مزن و مبدل به طریقه دیگر مکن.

✅ ای مالک! تا توانی با صاحبان فضل و دانش صحبت کن و گوش به گفتار حکیمان ده، مگر به دلالت ایشان دانی اسباب رفاه بلاد و سعادت عباد چیست و آن‌را فراهم آوری.

✅ خراج ملک و دیوان را طوری دریافت کن که صلاح دهنده در آن باشد و کار گیرنده و سایرین را نیز اصلاح نماید.

✅ باید به آباد کردن زمین بیشتر نظر نمایی تا به گرفتن مالیات، چه دریافت مال دیوان، فرع آبادی ملک باشد.

✅ از حال تجار و ارباب صناعات درست جویا شود ... چه این دو صنف ... همه اسباب منفعت‌ و فایده ولایت‌اند و باعث رونق آبادی و اراضی تو آرند.

✅ ای مالک، زنهار که از حال فقا و مساکین غافل مانی و ندانی بر محتاج بی‌مال چگونه می‌گذرد و تنگدستان که از وسایل و تدابیر تحصیل معاش محروم‌اند چه می‌کنند.

✅ این مالک، زیاد در خلوت به سر مبر و خود را از رعیت پنهان مکن و از نظر ایشان بیار غایب مشو.

✅ ای مالک، بترس و بپرهیز از ریختن خونی که حلال نباشد زیرا که هیچ چیز بیشتر از خونریزی ناحق سبب خشم و غضب خدا ... نشود.

✅ هر وقت کاری کردی که به‌واسطه آن رعایا به تو گمان حیف و میل و جور و ستمی بردند، علت آن کار و عذر خود را برای ایشان واضح و آشکار بگو، تا هم نفس خود را ریاضت دهی هم با رعیت رفق و مدارا کنی.

✅ هرگز امتی پاک نشود، مگر حق ضعیف در آن امت از قوی بگیرند و نگذارند بیچاره در عرض حال دلباخته گردد، بر خود بلرزد و زبان او درست یارای سخن گفتن نداشته باشد.

✅ اگر عموم رعیت از تو راضی باشند، نارضایی چند تن زیانی نیارد و برعکس، خوشدلی معدودی خاص جلوی بلوای عام را نگیرد.

✅ آن‌ها را مگذار که در مدح و ثنای تو مبالغه نمایند و به کارهایی که نکرده‌ای و نسبت آن به تو دروغ است، تو را ریشخند کنند و ستایند.

✅ #امام_علی، #مالک_اشتر، #دغدغه_ایران، #محمد_فاضلی، #حکمرانی_خوب

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.)

⭕ دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B1YTmY_BWGG/?igshid=5oztpdxnmjqi
اگر خواستیم کتاب بخوانیم

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ کتاب‌ها جهان را تغییر می‌دهند، به تدریج.

✅ سایت‌های اینترنتی معرفی و فروش کتاب، در حضور گوشی‌های تلفن همراه، راه خوبی برای دسترسی به کتاب هستند.

✅ می‌توانیم تقریباً بدون هزینه به این سایت‌ها سر بزنیم و کتاب‌ها را حتی ارزان‌تر از زمانی که برای خرید به کتابفروشی‌ها مراجعه می‌کنیم، جست‌وجو کرده و سفارش دهیم.

✅ بگذارید شماری از برترین فروشگاه‌های اینترنتی کتاب را با هم مرور کنیم.

📚 آدینه‌بوک: https://www.adinehbook.com/
می‌توانید در آن عضو شوید، حساب باز کنید، سبد سفارش کتاب داشته باشید، برخی کتاب‌ها را برای خرید در آینده ذخیره کنید، بسته به میزان خریدتان کارت هدیه دریافت کرده و کتاب‌ها را از طریق پست یا پیک تحویل بگیرید. گاهش تخفیف‌های خوبی هم روی کتاب‌ها ارائه می‌دهد.

📚 آی‌کتاب: https://www.iketab.com/
این سایت از سال 1382 فعالیت می‌کند و بیش از 650 ناشر کشور کتب خود را در این سایت عرضه می‌کنند. ثبت نام می‌کنید، عضو می‌شوید، سبد خرید خواهید داشت و اگر بیشتر از 150 هزار تومان خرید کنید به صورت رایگان برای شما ارسال می‌شود. کتب کلاسیک و قدیمی را هم در آن پیدا می‌کنید.

📚 شهر کتاب آنلاین: https://shahreketabonline.com/
عضو می‌شوید، حساب باز می‌کنید، سبد خرید خواهید داشت، معرفی برخی کتاب‌ها هم در آن صورت می‌گیرد، بسته‌های پیشنهادی، اخبار و مقالات و برخی طرح‌های ترویج کتابخوانی هم در آن هست.

📚 کتابفروشی فردا: https://www.fardabook.com/
بیش از 90 هزار عنوان کتاب را در خود جای داده است و ارسال کتاب با پست پیشتاز به سراسر ایران را انجام می‌دهد.

📚 کتابیسم: https://ketabism.ir/
سایت متمایزی است. معرفی و نقد کتاب، معرفی نویسندگان مشهور، معرفی رویدادهای مربوط به کتاب، و امکانات سفارش، سبد خرید و ارسال کتاب در آن وجود دارد. فهرستی از نویسندگان سایت را هم در آن مشاهده خواهید کرد.

📚 فروشگاه آنلاین 30بوک: https://www.30book.com/Home/
خریدهای بالای 50 هزار تومان را رایگان ارسال می‌کند. تخفیف‌های خوبی هم ارائه کرده و دسته‌بندی کتاب‌ها در آن خیلی خوب است. کتاب‌های عمومی، کمک‌درسی، زبان خارجه، کودک و نوجوان، و سایر کالاهای فرهنگی را در آن می‌توانید پیدا کنید.

📚 فروشگاه اینترنتی کتاب قاصدک: https://qps.ir/
این سایت در سال 1395 راه‌اندازی شده است، دسته‌بندی خوبی از کتاب‌ها ارائه می‌کند اما در آن معرفی و بررسی کتاب ندیده‌ام. سبد خرید خواهید داشت و می‌توانید مثل بقیه فروشگاه‌های اینترنتی مرسوله خود را پیگیری کنید.

📚 فروشگاه کتاب اینترنتی رایا: https://rayabook.net/
سایت بسیار خوب سازماندهی شده است، و امکانات اضافی نظیر کافه رایا، رایا تخفیف، مطالعه به سبک رایا و معرفی و نقد کتاب را هم ارائه می‌کند. فروشگاه نرم‌افزار هم در آن وجود دارد. تحویل اکسپرس، پرداخت در محل، ارسال به سراسر ایران، سفارش تلفنی و خدمات متمایز هم در این سایت تعبیه شده است.

📚 ساربوک: http://www.sarbook.com/
آشنایی با نویسندگان، عناوین جدید، عناوین پرفروش و اخبار کتاب در این سایت ارائه می‌شوند.

📚 سایت ایران کتاب: https://www.iranketab.ir/
دسته‌بندی انواع کتاب‌ها بر اساس پرفروش گرفته تا برنده جایزه پولیتزر، اخبار کتاب، تأثیرگذارترین کتاب‌ها، کتاب‌های مهم تاریخ و سیاست و ... در این سایت وجود دارد و بالاخص برای علاقمندان به ادبیات، رمان و کتب تاریخی جالب است.

📚 سایت خانه کتاب: http://www.ketab.ir/
این سایت از سال 1377 فعالیت می‌کند و اطلاعات کتاب‌ها بعد از صدور مجوز در این سایت ثبت می‌شود. پست ویژه کتاب (با 60 درصد تخفیف) از خدمات این سایت است.

✅ اغلب این سایت‌ها به شما امکان می‌دهند که کتاب‌های مورد علاقه‌تان را در سبد خرید برای آینده ذخیره کنید و هر وقت پول و تمایل داشتید، سفارش دهید.

⭕ #ساربوک، #کتاب_اینترنتی_رایا، #کتاب_قاصدک، #فروشگاه_آنلاین_30بوک، #کتابیسم، #کتابفروشی_فردا، #شهر_کتاب_آنلاین، #آی_کتاب، #آدینه_بوک، #خانه_کتاب، #ایران_کتاب

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad
چرا بگیر و ببندهای جدید متهمان فساد کم‌اثرند؟

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ من از انتشار اولین کتابم درباره فساد (سال 1386) تا به امروز، مشغول مطالعه فساد و ترغیب به مبارزه با آن بوده‌ام و از مبارزه با فساد هم استقبال می‌کنم، اما به دلایلی که مختصر تشریح می‌کنم، موج اخیر دستگیری‌ متهمان را فاقد نتیجه تعیین‌کننده‌ای می‌دانم.

✅ اول. دارون عجم‌اوغلو و جیمز رابینسون در کتاب تحسین‌شده و پروفروش «ملت‌ها چرا شکست می‌خورند؟ ریشه‌های قدرت، ثروت و فقر» (ترجمه محسن میردامادی و محمدحسین نعیمی‌پور، نشر روزنه، با مقدمه روشنگر احمد میدری) نشان می‌دهند که ریشه فقر ملت‌ها و فساد سیاسی و ناشی از حاکمیت اندک‌سالاری است.

⭕ گذار از اندک‌سالاری به دموکراسی قوام‌یافته و استوار، که در آن جامعه مدنی و سایر گروه‌های مستقل از دولت، در چارچوب توسعه سیاسی متوازن، قادر به نظارت بر قدرت سیاسی باشند، راهکار بنیادین مبارزه با فساد است.

⭕ همه فسادهای کشف‌شده با گروه‌های اندکی از قدرت سیاسی ارتباط دارند و تا این قدرت سیاسی تحت نظارت مدنی درنیاید، فساد ادامه خواهد داشت. فسادهای اقتصادی مشاهده‌شده، در بنیاد خود سیاسی‌اند. اما این همه مسأله نیست.

✅ دوم. سازوکارهای منجر به فساد، کماکان باقی‌اند. حکایت بگیر و ببندها، مثل صیادی با قلاب در انتهای رودخانه‌ای است که در سرچشمه‌های آن، ماهیان بسیاری (قوانین، رویه‌ها و سیاست‌های مولد رانت و فساد) در حال تخم‌ریزی و زاد و ولد هستند.

⭕ بچه‌ماهی‌ها در مسیر رودخانه رشد می‌کنند به تعداد انبوه، و به پایین رودخانه که می‌رسند، برخی از آن‌ها که شاه‌ماهی شده‌اند، به قلاب صیادان می‌افتند.

⭕ مردم در مسیر رودخانه شاهد گذار و رشد و نمو ماهیان فسادند. برخی از شاه‌ماهی‌های به دام افتاده نیز دست آخر، برخی از صیادان را هم می‌خورند و به رودخانه بازمی‌گردند.

⭕ سازوکار توزیع ارز با نرخ ترجیحی، یارانه پنهان، رانت اطلاعاتی، فقدان قانون مدیریت تعارض منافع، فقدان شفافیت و انتشار آزادانه اطلاعات، بهره‌برداری از رانت‌های انتساب به نهادهای قدرت، انواع سهمیه‌ها، امضاهای طلایی، خریدهای تضمینی، تحریم‌ها و عوارض ناشی از آن‌ها و ده‌ها سازکار دیگر برقرارند. بگیر و ببند متهمان، این سازوکارها را مختل نمی‌کند.

✅ سوم. دستگاه قضایی و حاکمیت به گفت‌وگو درباره فسادها تن نمی‌دهد تا ابعاد آن‌ها، سازوکار بروزشان، خلاءهای قانونی ممکن‌کننده بروز فساد، ماهیت شبکه‌ای، سیستماتیک یا فردی بودن فسادها، قدرت‌های بوروکراتیک، تکنوکراتیک و سیاسی درگیر در فسادها، و درس‌آموخته‌های آن‌ها برای ممانعت از تکرار فساد آشکار شود.

⭕ تلویزیون گوشه‌ای از دادگاه را پخش می‌کند. کیفرخواستی خوانده می‌شود، رسانه‌ها به جزئیات پرونده‌ها دسترسی ندارند و دست آخر که کسی اعدام یا راهی زندان می‌شود.

⭕ مردم به‌واقع درباره اصل داستان چیزی نمی‌دانند. کلیاتی درباره خاوری، مه‌آفرید خسروی، بابک زنجانی، سلطان سکه و بقیه می‌دانند و در ابهام که داستان چه بود و اصلاً چه کسی و چرا اعدام یا راهی زندان شد.

⭕ مردم هیچ‌گاه شاهد گزارشی نبوده‌اند که توضیح دهد بالاخره بعد از این همه بررسی پرونده فساد چه اصلاحاتی در قوانین، رویه‌های بانک، بورس، بیمه؛ عضویت در هیئت مدیره‌ها و ... انجام می‌شود تا فساد تکرار نشود.

⭕ همان گروه اندک‌سالار بررسی می‌کنند و مردم – که در این‌جا به شهروندان نامحرم درجه دو بیشتر می‌مانند – در ابهام و حیرانی می‌مانند.

✅ چهارم. قدرت سیاسی و پروپاگاندای رسانه‌ای آن اصرار دارند که سازوکارهای ساختاری منجر به بروز فساد را به ویژگی‌های شخصی و برای مثال غیرانقلابی بودن مفسدان و نسبت‌شان با یک جناح خاص – عمدتاً اصلاح‌طلبان و با انگ لیبرال و نئولیبرال - تقلیل دهند.

⭕ متهمان از همه جناح‌ها و سوابق ایدئولوژیک و سیاسی موجودند و گاه از شمار انقلابی‌نماهای افراطی هم بوده و هستند.

✅ این شیوه بگیر و ببند، بدون توجه به آن‌چه در بالا اشاره شد، نه فقط تأثیر معناداری بر کاهش ساختاری و سیستماتیک فساد نخواهد داشت، بلکه به مردم نشان می‌دهد که فساد با چه عمق زیادی، جا خوش کرده است.

✅ تحقیقات نشان می‌دهد مردم هر قدر سیستم اداری را فاسدتر بدانند، آمادگی ذهنی و عملی‌شان برای پذیرش و اقدام به فساد بیشتر می‌شود.

✅ دستگیری‌هایی که منجر به اصلاح ساختاری نشوند، فقط فرضیه مردم درباره فاسد بودن نظام اقتصادی و سیاسی را بیشتر تأیید می‌کنند.

✅ دستگیری‌هایی که عزم بنیادین برای گذار از اندک‌سالاری به دموکراسی مستحکم، اصلاحات حقوقی، شفافیت در رسیدگی، گفت‌وگوی ملی درباره فساد، و بدون تسویه حساب سیاسی در آن نباشد، به جایی نمی‌رسد.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕ دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B1Eys58B3Po/?igshid=3x984nsar79a
👍3
Forwarded from javad kashi (Javad Kashi) via @CommentsBot
مردم خیس می‌شوند
---------
ما خوب یاد گرفته‌ایم چگونه خود را همیشه تکرار کنیم. در مقابل تجربه مقاومت می‌کنیم، تا ویرانمان نکند. تلاش می‌کنیم تجربه‌ها را چنان مصادره کنیم که خود دست نخورده و ترک برنداشته بر جا بماند. اگر هم ترک برداست، سعی می‌کنیم به آن بی اعتنا بمانیم، باشد تا در یک تجربه موافق دیگر، آن را جبران کنیم.
هنوز نمی‌توان در باره مذاکرات احتمالی ایران و آمریکا قضاوت کرد. اما تا همین‌ جا می‌توان تجربه ماه‌های گذشته را مرور کرد. آن را یک تجربه پیش روی همگان بر شمرد، و از هر کس خواست نسبت به موضع گیری‌های خود بازاندیشی کند، و به جای تکرار خود، خود را بازآفرینی کند.
وقتی ترامپ از برجام خارج شد، سه صدای بلند طنین انداز شد. اول صدای براندازان بود. تصورشان این بود که دیگر کار تمام است و نشستند و به بعد از جمهوری اسلامی اندیشیدند. دوم صدای برخی از چهره‌های اصلاح طلب بود، آنها توصیه کردند اگر آب دست مسئولان است زمین بگذارند و به شتاب به مذاکره با ترامپ تن در دهند. صدای سوم صدای اصولگرایان تندرو بود. آنها از مقاومت تمام عیار سخن گفتند. گفتند آمریکا به زودی در مقابل قدرت عظیم ایران عقب نشینی خواهد کرد و ایران را در آستانه یک پیروزی بزرگ بر همه قدرت‌های جهان و منطقه دانستند.
اگر مذاکراتی در جریان باشد، احتمالاً این هر سه صدا تلاش می‌کنند خود را از زیر بار این اتفاق خشک و سالم و ترک برنداشته بیرون بیاورند. براندازان سکوت می‌کنند، اما در دل امید می‌اندوزند که مذاکرات شکست بخورد و آنها دوباره بر طبل و سنج گذشته بکوبند. اصلاح طلب‌ها احتمالاً مدعی خواهند شد از اول درست می‌گفتند و شروع مذاکرات نشانه صدق ادعاهای آنان است. جناح مقابل را متهم می‌کنند که برای کشور هزینه بیهوده ساختند. اما اصولگرایان تند رو، مذاکره را بیهوده قلمداد می‌کنند، در دل امید می‌برند کار به جایی نرسد و حتی اگر دستشان رسید اختلال هم می‌کنند.
به این ترتیب رویداد نابهنگام و غیر منتظره مذاکره میان ایران و آمریکا، تجربه‌ای خواهد بود که هیچ کس خود را به آب آن نمی‌زند. هر کس خود را تکرار می‌کند یکی با تاکید بر اهمیت آن، و دیگری با انکارش.
اگر مذاکره‌ای میان ایران و آمریکا جریان پیدا کند، براندازان باید تصدیق کنند، نظام بیش از آنچه فکر می‌کنند قدرت بازیگری در دوره‌های بحرانی دارد. می‌تواند با تکیه بر ریشه‌های اجتماعی و تمهیدات منطقه‌ای بیش از آنچه فکر می‌کنند ایستادگی کند. آمریکا هم در اعمال قدرت محدودیت دارد و هر چه بخواهد قادر به انجامش نیست. اصلاح طلبان باید تصدیق کنند سیاست منحصر به گفتگو نیست. سویه جدالی سیاست را نباید فراموش کرد و سویه جدالی، نیازمند اعمال قدرت، بازیگری درست و مقاومت معقول است. اصولگرایان تندرو هم باید بیاموزند هیچ قدرتی نامحدود نیست، و اعمال قدرت بدون توجه به محدودیت‌هایش، خنجر به پشت خود کوبیدن است.
ماجرای ما و آمریکا بعد از برجام، یک رویداد بزرگ سیاسی است. اما این تجربه به شرطی به یک تجربه پربرکت جمعی تبدیل خواهد شد که هر یک از بازیگران دامن خود را به تجربه بیالاید، خیس شود و خود را بازآفرینی کند. ظرفیت بازآفرینی را هنگامی می‌توان افزایش داد که بازیگران از خیال تحقق یک هدف بزرگ در زمان کوتاه دست بردارند. برانداختن جمهوری اسلامی برای براندازان، تحقق بخشیدن به یک دمکراسی تمام عیار برای اصلاح طلبان و به کار آوردن یک رژیم تماماً انقلابی یا تماماً اسلامی، برای اصولگرایان تندرو، اهداف به ظاهر بزرگ است. اما هر کدام با علم اهداف بزرگ، در صدد جا به جایی مردان قدرتی به جای مردان دیگر قدرتند. همه در به حساب نیاوردن مردم هم داستان خواهند بود. همه هم داستانند در تبدیل سیاست به چرخیدن در بر همان پاشنه پیشین.
همه با فریاد تغییرات بزرگ، به تداوم یک منطق تکرار شونده کمک می‌کنند.
مردان سیاست ایرانی، به ندرت دست به چنین بازاندیشی‌هایی می‌زنند. همه خود را تکرار می‌کنند. اما مردم اینچنین نیستند. مردم خوب در آب تجربه‌ها خیس می‌شوند. حافظه‌هاشان فعال است. فاصله میان مفاهیم تکرار شونده و واقعیت‌های سترگ را مشاهده می‌کنند. نمی‌توانند تجربه‌های زیسته خود را خوب بیان کنند. اما می‌دانند که در رسانه‌ها، حرف‌های مفت بسیار است. سخن متفاوتی نمی‌سازند، اما به سخن‌های موجود هم بی اعتنایی می‌کنند. این راز و رمز فاصله میان مردم و صحنه متعارف سیاسی در ایران امروز است.
اگر نیروهای سیاسی خود را نقد و بازیابی کنند. در خلال این بازیابی فرصت دیدن دیگری را هم پیدا می‌کنند. فرصت دیدن خود را هم خواهد یافت. در نتیجه وحدتی حاصل نمی‌شود، اما هر کدام با زبان و روایت تازه، به صحنه بازخواهد گشت. همین تغییر در صدا و سخن و واژگان، درونی کردن تجربه برای مردم است و کمک کردن به آنکه رویدادها به تجربه‌های جمعی تبدیل شوند و خرد جمعی را بیافزایند.
@javadkashi
👍1
✍️نقد کتاب #دغدغه_ایران نوشته محمد فاضلی (قسمت اول)

✅ نوشته دکتر محمدرضا اسلامی، نویسنده کانال #ارزیابی_شتابزده

✅ کتاب «دغدغه ایران» ، گردآوری بخشی از مطالب کانال تلگرامی با همین نام است، لیکن مباحث جدی و مهمی درخصوص مسائل جاری و بحران های دست به گریبان کشور ایران در فصل آخر کتاب مذکور مطرح شده است. همچنان که در یادداشت قبل ذکر شد، وجود یک «نظم ذهنی» و یک «نگاه جامع» در تحلیل مسایل کشور، امری ستودنی است ولی اگر قرار باشد از منظر «نقد» به این کتاب نگاه کنیم می توان به ذکر موارد زیر پرداخت:

✅ اول - «هم آیندی بحران ها» در ایران امروز
🔹یکی از تعابیر کلیدی که محور بحث های کتاب دغدغه ایران است، موضوع هم آیندی بحران هاست. در واقع، مخاطراتی که هر کشوری کم و بیش با آن مواجه است، همگی به یکباره در وضعیت فعلی ایران، همگرا شده اند. محمد فاضلی این را «هم آیندی بحران ها» نام نهاده و در خصوص این موضوع مواردی را بر شمرده است از جمله: «مشکلات صندوق های بازنشستگی، مشکل آب، مشکل ریزگردها، مشکل فساد در نظام اداری، مشکل تنش در روابط خارجی با قدرت های بین المللی، مشکل تورم و بیکاری، مشکل فرسایش سرمایه اجتماعی و ...»

⭕️ محمد فاضلی با شرح و تحلیل موارد مذکور، جامعه ایران امروز را «جامعه مسائل حل نشده» خطاب کرده و استدلال می کند که انباشت برخی از مشکلات مذکور، حتی به پیش از چهل-پنجاه سال قبل بر می گردد (نظیر سیاست های غلط در بخش آب) و این امر منجر به خستگی اجتماعی شده است.

✅ دوم- نقد «هم آیندی بحران ها»
ضمن موافقت با بخش زیادی از آنچه در کتاب مذکور تحت عنوان «هم آیندی بحران ها» نام گرفته، نقدی که به ذهن می رسد اینکه نویسنده نباید این همگرایی بحران ها در جامعه ایرانی را به شکل مجرد مورد بررسی قرار دهد. "نگاه غیرمجرد" به موضوع بحران های ایران، به این معناست که کشورهای مشابه ما ایرانیان، در مقاطع زمانی مشابه، چه احوالی را از سر گذرانده اند؟

⭕️ به عنوان مثال کشور ژاپن در مقطع عبور از یک کشور کشاورزی به کشور صنعتی، با بخش زیادی از بحران های مذکور به شکل "همگرا" مواجه بوده است. ایجاد آسیب های شدید به محیط زیست ژاپن (در مقطعی که کشور اهتمام به توسعه صنایع داشته است)، تنش های جدی در روابط خارجی (در فاصله قبل و بعد از جنگ جهانی اول)، مشکل تورم، رشد آسیب های اجتماعی و ... همه مسائلی است که ژاپن کشاورزی/سنتی، در عبور به سمت توسعه یافتگی با آنها مواجه بوده است.

⭕️ بدیهی است که مقصود از این بحث، #مقایسه مسیر توسعه ایران با #ژاپن نیست بلکه اشاره به این واقعیت است که بسیار کشورهای توسعه نیافته (در مسیر حرکت به سمت توسعه) با تجمیعی از بحران های چندوجهی و پیچیده دست به گریبان بوده/هستند.

⭕️ در واقع نگاه کردن به مسایل امروز ایران زمین، بدون یک نگاه مقایسه ای با کشورهای مشابه، ما را به سمت غلیظ تر دیدنِ بحران های امروزمان، رهنمون می سازد.

⭕️ البته محمد فاضلی مثالهایی از ترکیه و کشورهای در حال توسعه دیگر آورده است ولی این مثال ها در بحث های "موردی" است و در خصوص بحث کلیدی این کتاب (یعنی "هم آیندی بحران ها") غیبتِ یک «نگاه مقایسه ای» با کشورهای دیگر محسوس است.

⭕️ با وجود اینکه قصد ندارم که این یادداشت به یک بحث مقایسه ای صِرف با شرایط ژاپن غلطیده شود ولی خوب است نگاهی به این چند فقره داشته باشیم:

🔹یک-کشوری که سالها «اقتصاد دوم دنیا» بود، با معضل جدی «پیرشدگی» جمعیت مواجه شده؛

🔹دو- اقتصاد پویای ژاپن در برابر شتاب اقتصاد چین، با معضلات جدی مواجه شده (برخی شرکت های بزرگ ژاپنی در حال نابود شدن هستند)؛

🔹سه- در میانه این احوال، سونامی بزرگ توهوکو و بحران نیروگاه هسته ای مشکلات جدی برای «تولید برق» و نیاز برق صنعتی ایجاد کرد (فوکوشیما هر لحظه -در صورت یک زلزله بزرگ- امکان "چرنوبیل شدن" دارد)؛
🔹چهار- شینزو آبه (و بخش مهمی از سیاستمداران ژاپنی) با مشکل مقبولیت اجتماعی مواجه هستند...

⭕️ در همین چند گزاره شاهدیم که کشوری مانند ژاپن هم که از مسیر توسعه عبور کرده است، «امروز» با هم آیندی بحران ها مواجه است و هرچند «سطح مسایل آنها» با سطح مسایل ما (به عنوان کشوری در حال توسعه)، متفاوت است ولی، مفهوم هم آیندی مفهومی نیست که به بتوانیم به شکل مجرد، به آن بپردازیم.

✅ سوم - «مسائل حل نشده در ایران امروز»

⭕️ محمد فاضلی به نمونه های صحیحی از مسائل حل نشده (پرونده های باز) در ایران امروز پرداخته است. از مسائل کلان (مانند تنش های عمیق سیاسیون و احزاب) تا مسائل موردی/غیرکلان مانند بلاتکلیفی طولانی مدت در موضوعاتی همانند «ورزشگاه رفتن زنان»، «موسیقی» و ...  نمونه هایی از عدم جسارت های مدیریتی در حل مسائلی هستند که مدت طولانی (و سال ها) بلاتکلیف رها می شوند. در واقع مدیریت ها، از کنار این موضوعات عبور می کنند و این ها مشمول روزمرگی می شوند.
@solseghalam
چرا می‌نویسیم؟ درباره تاریخ انسان

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ دو سؤال: اول، چرا به خودمان زحمت می‌دهیم دائم در عرصه‌های مختلف – از جمله در همین تلگرام - می‌نویسیم و تحلیل می‌کنیم؟ دوم، اگر از شما بخواهند کل تاریخ انسان را در کلمه یا جمله‌ای خلاصه کنید، چه خواهید گفت؟ بگذارید اول، دومی را بررسی کنیم.

✅ تاریخ انسان ممکن است تاریخ پیشرفت آزادی، فناوری، حق، خیر یا شر خوانده شود. همه این‌ها را در ذهن داشته باشیم و به چند مصداق توجه کنیم.

✅ وضعیت هر یک از چند گزاره‌ای که می‌نویسم، در جامعه امروز بشری یا در شمار زیادی از کشورها چگونه است: برتری به رنگ پوست نیست، زنان می‌توانند در مشاغلی همسان با مردان کار کنند، حاکمان باید در مقابل مردم پاسخ‌گو باشند، حاکم نمی‌تواند در اموال عمومی دخل و تصرف شخصی کند، زنان حق دارند ورزش کنند، حیوانات را نباید آزار داد.

✅ یکی از پاسخ‌هایی که احتمالاً تعداد زیادی از مردم درباره وضعیت این گزاره‌ها می‌دهند این است: «بدیهی است.» همه این‌ها گزاره‌هایی مناقشه‌برانگیز هستند، اما برای اکثریتی از مردم جهان این‌ها «بدیهی» شده‌اند و حتی کسانی که مایل‌اند خلاف این‌ها عمل کنند یا به آن‌ها باور ندارند، این تمایل و باور خود را نمی‌توانند با صدای بلند فریاد بزنند و به آن افتخار کنند.

✅ تاریخ بشر، تاریخ خیلی چیزهاست، از پیشرفت آزادی گرفته تا پیچیدگی فناوری، اما تاریخ بشر، تاریخ تلاش برای «بدیهی‌سازی» هم هست. صدها هزار انسان یا بیشتر کشته شده‌اند تا بدیهی شود که سیاه و سفید برابرند، قدرت سیاسی باید پاسخ‌گو باشد، مردم رعیت نیستند و صاحب حق سیاسی‌اند، زن و مرد برابرند، حیوانات حقوقی دارند و همین‌طور الی آخر.

✅ دقیق‌تر این است که تاریخ بشر، تاریخ مناقشه بر سر «بدیهی‌سازی» یا «بدیهی‌زدایی» از گزاره‌هاست. زمانی در تاریخ بشر بدیهی بود که حاکم، شاه یا صاحب قدرت سیاسی می‌تواند بدون دادگاه عادل و فرایند دادرسی، رعیت را فلک کند و به مجازات برساند. بدیهی بود که مرد حق دارد زنش را کتک بزند و بدیهی بود که سیاهان برده سفیدپوستان هستند و آدمیان بابت عمل به آن‌چه بدیهی بود، عذاب اخلاقی و شماتت اجتماعی را تجربه نمی‌کردند.

✅ یکی از وجوه مهم تاریخ بشر، تلاش میلیون‌ها انسان برای «بدیهی‌زدایی» از برخی گزاره‌ها و «بدیهی‌سازی» مجموعه دیگری از گزاره‌هاست. انسان‌ها می‌کوشند تا با بدیهی‌سازی، اولاً تمایل درونی دیگران به عمل بر خلاف بدیهیات را کاهش دهند؛ و ثانیاً، هزینه را برای نفع‌طلبانی که منفعتی در نفی بدیهیات دارند، بالا ببرند.

✅ این‌جاست که یکی از چند شأن این‌که چرا می‌نویسیم آشکار می‌شود؟ شماری از آدمیان فکر می‌کنند، می‌نویسند، تحلیل می‌کنند و حاصل کارشان را با دیگران به اشتراک می‌گذارند تا در سیر تاریخ بشری «بدیهی‌سازی» و «بدیهی‌زدایی» مشارکت کنند. یکی از وجوه تاریخ، مناقشه‌ای است میان گروه‌های مختلف آدمیان برای آن‌که گزاره‌هایی را بدیهی سازند. این بدیهی‌سازی الزاماً وجهی ذهنی-فکری و از جنس متقاعد شدن دارد.

✅ متقاعدشدن، مفهوم مهمی است زیرا اهمیت نوشتن و استدلال را نشان می‌دهد. می‌شود با زور، اسلحه و خشونت دیگران را تسلیم کرد تا ایده ما را بپذیرند یا تکرار کنند اما این به معنای بدیهی‌شدن آن نزد ایشان نیست. نوشتن، عملی برای «بدیهی‌سازی» یا «بدیهی‌زدایی» است.

✅ ما به دلایل مختلف، و از جمله برای گسترش «بدیهی‌سازی» می‌نویسیم. برخی چیزها برای ما و شما بدیهی است، اما برای همه بدیهی نیست. بخشی از فرایند افزایش کیفیت زندگی، به‌واسطه «بدیهی‌سازی» برخی گزاره‌ها، بدیهی‌زدایی از برخی دیگر، و ایجاد سازوکارهایی برای ممانعت از نقض گزاره‌های بدیهی رخ می‌دهد. بدیهی‌سازی و بدیهی‌زدایی، کارکرد نوشتن است، و دنیای امروز ابزارهای بسیار، از جمله فضای مجازی را برای ایفای این کارکرد در اختیار ما قرار داده است.

✅ اگرچه به چشم نمی‌آید، اما اگر از زاویه «بدیهی‌سازی» و «بدیهی‌زدایی» که بنگریم، نوشتن‌ها، به اشتراک‌ گذاشتن‌ها و هر چیزی از جنس متقاعدسازی، کاری تاریخ‌ساز است؛ اگرچه حوصله‌ آدمی را تدریجی بودنش سر می‌برد، اما از تاریخ‌سازی آن کاسته نمی‌شود.

✅ #بدیهی‌سازی، #بدیهی‌زدایی، #محمد_فاضلی، #دغدغه_ایران، #تاریخ_بشر، #چرا_می‌نویسیم

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕️ #دغدغه_ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B1t_WWQBG3J/?igshid=1skkhm3qcussi
👍1
چند تا تیکه گوشت کوچیک

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ عید قربان گذشته بود. ماشین گرفتم، راننده به نظرم میان‌سال آمد اما پیرتر از سن‌اش نشان می‌داد. راه افتاد و به زمین خالی نزدیک خانه رسیدیم.

✅ نزدیک خانه ما یک زمین خالی است که شهرداری هر سال موقع عید قربان، در آن‌جا میدان فروش گوسفند زنده بر پا می‌کند. چشم راننده که به پارچه‌نوشته‌های شهرداری و تصویر گوسفند عید قربان افتاد، گفت: «آقا هر سال عید قربون، خوب بود، بالاخره چند تا تیکه گوشت کوچیک هم که شده در خونه می‌دادن، امسال هیچ خبری نبود.»

✅ سرم را از روی صفحه تلفن همراه بلند کردم و عبارت «#چند_تا_تیکه_گوشت_کوچیک» تو گوشم زنگ زد. احساس کردم برای خودش هم خیلی مهم بوده ولی شاید داشت اهمیت «چند تا تیکه گوشت کوچیک» برای برخی خانواده‌ها را یادآوری می‌کرد. پیگیر صحبت‌اش نشدم، اما تو فکر بود.

✅ مادرم و همسرم که گوش قربانی تقسیم می‌کنند، همیشه احساسم این بود که به جای «تیکه‌های کوچیک‌» بهتر است به تعداد کمتری گوشت تقسیم کنند اما تکه‌های بزرگ‌تری برای هر خانواده بگذارند.

✅ جمله راننده فقط نظر این چند سالم را باطل نکرده بود، این‌که او واقعاً چشم‌انتظار صدای زنگ خانه برای «چند تا تیکه گوشت کوچیک» بوده، مهم بود.

✅ خیلی از ما در سطح و جاهایی زندگی می‌کنیم که اهمیت «چند تا تیکه گوشت کوچیک» را برای خودمان و همسایگان و نزدیکان‌مان ملموس نیست.

✅ اگرچه تلخ و دردناک است که در کشوری مثل ایران، باید اهمیت «چند تا تیکه گوشت کوچیک» را برای جمع زیادی از مردم یادآوری کرد، اما واقعیت این است که اهمیت دارد.

✅ محرم از راه می‌رسد و هر قدر هم گوشت گران شده باشد، تحت تأثیر احساسات مذهبی، صدها هزار گوسفند در این ماه قربانی خواهد شد. امیدوارم مهم‌ترین کاربرد این گوسفندان، تبدیل شدن به قیمه‌های نذری‌ای نباشد که دست‌آویز لطیفه‌های مخصوص محرم می‌شوند.

✅ امیدوارم هیئت‌های مذهبی، صاحبان نذر و قربانی‌کنندگان، به اهمیت «#چند_تا_تیکه_گوشت_کوچیک» برای خیلی‌ها واقف باشند و مؤثرترین راه برای مصرف این گوشت‌ها را بیابند.

#چند_تا_تیکه_گوشت_کوچیک

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕#دغدغه_ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/B10XV88BWr2/?igshid=1loslybzh3h39
وزیر جدید آموزش و پرورش، به دادمان برسید

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ جناب آقای #محسن_حاجی‌میرزایی، وزیر جدید آموزش و پرورش، چون شما را به اهل گفت‌وگو، دلسوزی و احترام نهادن به علم می‌شناسم؛ و می‌دانم که آمده‌اید که اگر بتوانید دردی دوا کنید و دل‌تان فقط به این خوش نیست که به عنوان وزیر می‌توانید از خط‌ ویژه استفاده کنید، خواستم همین ابتدا چند نکته بنویسم. خلاصه‌اش این‌که به دادمان برسید و برای نجات «کل سرمایه زندگی ما والدین» کاری کنید.

✅ جناب وزیر، شناخت‌های من برآمده از یازده سال شاهد و ناظر بودن زندگی تنها فرزندم در برخی از بهترین (بهترین، نه بدترین!!) مدارس این سرزمین است. جناب وزیر، مدرسه باید به دانش‌آموز کمک کند تا «عادات خواندن» را در خودش تقویت کند، اما اکثریت دانش‌آموزان ما می‌آموزند که نخوانند.

✅ اگر تیراژ کتاب به سیصد نسخه رسیده، تعجب نکنید، خواننده‌ای نیست از پس چند دهه نابود کردن عادات خواندن.

✅ جناب وزیر، مدرسه باید ارزش ذاتی علم و شور یاد گرفتن در کودکان برانگیزد. من نمی‌دانم متخصصان آپ چه می‌گویند اما برترین مدارس این کشور نتوانستند شوق خواندن و شور آموختن را در کودکان برانگیزند ولی البته هر آن‌چه ما والدین رشته می‌کنیم، پنبه می‌کنند با این بساط تست‌زنی.

✅ جناب وزیر، اکثریت فرزندان که همه سرمایه زندگی ما هستند، چنان تربیت نمی‌شوند که شوق خریدن 50 هزار تومان کتاب غیردرسی داشته باشند، اما مدارس آن‌ها را مجبور می‌کنند تا آن‌جا که جا دارد – چند صد هزار تا یکی دو میلیون تومان – کتاب کمک‌درسی چهارگزینه‌ای بخرند.

✅ جناب وزیر، مدارس تحت امر شما اغلب هیچ تلاشی نمی‌کنند که سواد آب و محیط‌زیست، سواد رسانه، سواد فرهنگی، سواد انرژی و سواد و مهارت زندگی در دنیای جدید را به فرزندان ما بیاموزند.

✅ آقای وزیر من الان به بازماندگان از تحصیل، مدارس با ساختمان ناامن، بچه‌های روستاهای بی‌مدرسه، حاشیه شهر و کودکان کار و فقرای گریزان از مدرسه کاری ندارم، برای آن‌ها که حتماً باید کار جدی کنید و نوآورانه، اما همین‌ها که مدرسه می‌روند، چه می‌آموزند؟

✅ آقای وزیر، می‌ترسم دانش‌آموزان یکی دو دهه بعد نتوانند گلستان و بوستان سعدی را از روی متن بخوانند، حفظ کردن اشعار و درک معانی پیشکش؛ اما در عوض خوب تست می‌زنند و همه حقه‌های تست‌زنی را بلد خواهند بود.

✅ آقای وزیر، از خداوندان سخن و ادب فارسی در مدرسه خبری نیست، تدریس زبان فارسی و ضریب چهار آن در کنکور گول‌تان نزند.

✅ آقای وزیر مدرسه‌های تحت امر شما چرک‌نویس نوشتن، شیوه فکر کردن، تمرکز داشتن، اهمیت ورزش کردن، و درک تحولات حیات جسمی و اخلاقی یک آدم را به کودکان نمی‌آموزند.

✅ فرزندان ما در جامعه‌ای جدید، درست وقتی به سال‌های بلوغ جنسی می‌رسند در مدارس آپ، حیران و سرگردان می‌شوند و والدین از آن‌ها سرگردان‌تر و دستگا‌ه تحت امرتان هیچ برنامه‌ای برای این مهم ندارد. هیچ اندر هیچ.

✅ آقای وزیر، مدارس تحت امرتان، شوقی برای ایرانی بودن خلق نمی‌کنند، البته فرزندان ما از یکدیگر می‌آموزند که چگونه و چه زمانی برای بورس گرفتن و مهاجرت اقدام کنند.

✅ آقای وزیر، به چند خط شعر حافظ و سعدی و مولانا در کتاب فارسی دلخوش نباشید. فرزندان ما در مدرسه می‌آموزند که ضریب فارسی در کنکور چهار است، والا روح سعدی، حافظ، مولانا و ادب و عرفان و اخلاق ادبیات فارسی را هم به مدرسه راه نمی‌دهند. بچه‌های ما در این مدارس ایران را به اندازه نمی‌شناسند، عاشقش هم نمی‌شوند.

✅ جناب وزیر، هنر، موسیقی، ورزش و انشا به اندازه ریاضی اهمیت دارند. آقای وزیر دنیا سال‌هاست که آموزش مهارتی را جدی گرفته است.

✅ آقای وزیر راهی باز کنید که نظر والدین هم تأثیری بر آموزش داشته باشد، این چه حکایتی است که ما والدین در تعیین هیچ چیز آموزش و پرورش غیر از دادن پول مدرسه دولتی و غیرانتفاعی مشارکتی نداریم.

✅ آقای وزیر، راستی هر روز صبح صدها هزار خانواده فرزندان‌شان را با سرویس‌هایی به مدرسه می‌فرستند که حتی نمی‌دانند راننده‌اش صلاحیت حمل مسافر دارد یا ترمز ماشین‌اش سالم هست یا نیست.

✅ آقای وزیر حرف زیاد است، حتماً دوباره مزاحم‌تان می‌شوم.

(اگر می‌پسندید، به اشتراگ بگذارید.) @fazeli_mohammad

⭕ دغدغه ایران در اینستاگرام: 👇👇
https://www.instagram.com/p/ByjhEN0n-N0/?igshid=10zw8jug0hleh