دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
527 videos
149 files
2.59K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
18. فقدان اجماع سیاسی سبب می‌شود پیش‌زمینه لازم برای ورود به مباحثات سیاستی درباره راهکارهای حل مسائل شکل نگیرد، و ضعف شناخت و برنامه سیاستی گروه‌های سیاسی نیز سبب می‌شود آن‌گاه که دائماً سوگوارانه درباره مسائل اصلی کشور سخن گفته می‌شود، راهکاری روی میز سیاست‌گذار قرار نگیرد تا محملی برای اجماع‌سازی قرار گیرد.
19. بزنگاه تصمیم‌های سخت در برابر تصمیم‌های بد درست در شرایطی که تشریح شد معنادار است. تصمیم‌های سخت، با اقبال عمومی مواجه نمی‌شوند. افزایش سن بازنشستگی، اصلاحات پارامتریک و خودداری از تحمیل هزینه‌های بیشتر بر صندوق‌های بازنشستگی به کام مردم و سیاستمداران خوش نخواهد آمد، اما چاره‌ای جز اخذ چنین تصمیم‌هایی برای جلوگیری از فروپاشی مالی صندوق‌ها باقی نمانده است. تصمیم سخت، شروع اصلاحات و مواجه شدن با پی‌آمدهای اجتماعی و سیاسی آن است؛ و تصمیم بد ادامه دادن مسیر طی‌شده تا فروپاشی مالی است. این وضعیت در همه عرصه‌های محیط زیست، اقتصاد، جامعه و سیاست نیز صادق است.
20. گذشت زمان به نفع ما نیست. شرایط سیاست بین‌المللی و روابط خارجی ایران با روی کار آمدن دونالد ترامپ دشوارتر از گذشته شده است، تغییرات اقلیمی اگرچه قطعیت ندارند اما روندشناسی‌ها نشان می‌دهند وضعیت محیط‌زیستی دشوارتری پیش روست، جمعیت رو به افزایش است و بدیهی است که در فقدان اصلاحات جدی، برآوردن نیازها دشوارتر شده و لاجرم حیات اخلاقی جامعه تحت فشار ساختاری بیشتری قرار خواهد گرفت. رقابت اقتصادی در سطح جهانی روز به روز فزاینده‌تر شده و یافتن جایگاهی در نظام بازار دشوارتر می‌شود. پیچیدگی‌های فناوری بیشتر شده و کسب توان رقابتی در این چنین وضعیتی نیازمند طراحی سیستم‌های فناوری و نوآوری دقیق‌تر و در تعامل بیشتر با جهان است که در وضعیت فعلی روابط خارجی، چشم‌انداز آن خیلی نویدبخش نیست.
21. جامعه ایران در این سال یکی از مهم‌ترین تصمیمات خود برای چهار سال آینده را اتخاذ می‌کند. این سال متضمن دو تصمیم عمده است: نخبگان سیاسی، احزاب و گروه‌ها و در نهایت کاندیداهای ریاست جمهوری باید تصمیم بگیرند که می‌خواهند به همان سیاست شترسواری دولا دولا ادامه دهند یا درباره مسائل موجد ضرورت اخذ تصمیم‌های سخت سخن بگویند و درباره ماهیت چنین تصمیم‌هایی با مردم گفت‌وگو کنند. این تصمیمی در کلان‌ترین سطوح سیاسی است. انتخاب دوم را مردم انجام می‌دهند. مردم باید میان آن‌که درباره تصمیم‌های سخت سخن می‌گوید (اگر اصلاً چنین گزینه‌ای وجود داشته باشد) و آن‌ها که مسائل پیچیده را ساده جلوه می‌دهند و از راه‌کارهای جادویی برای آن‌ها خبر می‌دهند دست به انتخاب بزنند.
22. بسیار بداقبالیم که در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم، می‌اندیشیم و می‌نویسیم که حداکثر انتخاب‌های ما میان تصمیم‌های سخت و تصمیم‌های بد محدود شده است. این بار سنگین را مسیر طی‌شده بر دوش ما نهاده است، اما نخبگانی که سودای ایرانی آباد و عزتمند را در سر دارند، باید بار شکل دادن به بزنگاهی تاریخی برای گذر به دورانی پربارتر را به دوش بکشند. زمان ناامیدی نیست.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
زمان ناامیدی نیست.docx
19.6 KB
خلاصه مقاله ای در شرح ضرورتهای این روزهای ایران ما. (محمد فاضلی، کانال دغدغه ایران. @fazeli_mohammad)
اصولگرایان اگر به اصل نظام علاقه دارند، سکوت نکنند
محمد فاضلی
محمود احمدی‌نژاد سفرهای استانی خود را از امروز آغاز کرده و محور فعالیت او حمایت از حمید بقایی است و همه امید ایشان به وعده یارانه 250 هزار تومانی است. حمید بقایی اگر رد صلاحیت نشود و پا به میدان انتخابات بگذارد و با همین وعده پیروز انتخابات باشد، سابقه این جمع نشان داده است هر چند کوتاه‌مدت، ولی این وعده خود را به هر قیمت عملی می‌کنند و مسیر غلط جدیدی را بنیان می‌نهند که جز به فروپاشی اقتصادی و بی‌ثباتی سیاسی نخواهد انجامید. این جماعت اما اگر تأیید صلاحیت نشوند، چنان تا زمان اعلام صلاحیت‌ها بر آتش انتظارها و توقعات مردم می‌دمند که نظام سیاسی و سیاست‌گذاری را در برابر تناقض‌های بزرگ قرار خواهند داد. سایر کاندیداها در رقابت برای کسب رأی چاره‌ کار را در سبقت گرفتن بر ایشان در شعارهای عوام‌فریبانه می‌یابند و بار دیگر عقلانیت به محاق می‌رود. نظام سیاسی نیز خود را رویاروی مردمی می‌بیند که تصور می‌کنند یک منجی، عدالت‌خواه و آن‌ قهرمانی که ایشان را به حق‌ و حقوق‌شان می‌رساند، رد صلاحیت شده است.
محمود احمدی‌نژاد و حمید بقایی بازی خطرناکی با امنیت ملی و ثبات سیاسی کشور را آغاز کرده‌اند. وعده 250 هزار تومان یارانه، و تحریک کردن سایر کاندیداها به مسابقه گذاشتن در ارائه چنین وعده‌هایی، برای کشوری که از پس ارائه 45 هزار میلیارد تومان یارانه سالیانه برنمی‌آید و بودجه عمرانی آن یک‌سوم همین مقدار است؛ برای کشوری که تازه به تورم یک رقمی رسیده و کمر اقتصاد، محیط زیست، توان فناورانه و حتی ظرفیت استراتژیک کشور زیر بار پنج دهه پوپولیسم (عوام‌فریبی) ساختاری خم شده است؛ برای کشوری که همه عقلایش از لزوم تصمیم‌های سخت و کاربست علم و عقلانیت سخن می‌گویند؛ بازی خطرناک با امنیت ملی است.
اصولگرایان عاقل و علاقه‌مند به این نظام، و حتی آن دسته از اصولگرایانی که حداقل مایل‌اند دولت و کشوری باقی بماند تا بر آن حکومت کنند؛ در برابر این خیزش عوام‌فریبی سکوت نکنند. خطاب قرار دادن اصولگرایان بدان معنا نیست که اصلاح‌طلبان یا سایر دلسوزان این آب و خاک وظیفه‌ای ندارند، اما اصولگرایان از آن جهت بیشتر مخاطب چنین پیامی هستند که بهتر است بدانند ایده «روحانی نه، به هر قیمتی» ایده‌ای خطرناک برای امنیت ملی و مسیر آینده کشور است؛ با حسن روحانی رقابت کنید اما با ابزار عقلانیت نه عوام‌فریبی و پوپولیسم. مسیری که این جماعت برگزیده‌اند نه از تاک نشانی باقی می‌گذارد و نه از تاک‌نشان.
آن چهل اقتصاددان یا اقتصادخوان که به حسن روحانی نامه نوشتند و کاستی‌های سیاست اقتصادی دولت را متذکر شدند، به ملت نامه بنویسند و بگویند که رئیس‌جمهور آینده – هر که باشد – چه کارهایی نمی‌تواند و نباید بکند و یکی از آن‌ها افزودن و توزیع ناهدفمند یارانه‌هاست. زعمای این قوم اگر به ادامه قدرت و شوکت خود نیز چشم دارند، برای مردم علاوه بر بایدها – اشتغال، تولید، مبارزه با فساد و ... – نبایدها را نیز روشن کنند.
قاعده دموکراسی آناست که محمود احمدی‌نژاد و یارانش را نمی‌توان از سخن گفتن منع کرد، اما قاعده مسئولیت و عقلانیت آن است که امروز عقلا زبان در کام نکشند و محافظه‌کارانه تیشه زدن بر ریشه مملکت و حکومت را نظاره‌گر نباشند.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
جناب آقای دکتر علی لاریجانی
ریاست محترم مجلس شورای اسلامی
سلام علیکم، سال نو مبارک
جنابعالی چنان که در خبرها آمده است، به رؤسای شش کمیسیون اقتصادی و رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی مأموریت داده‌اید تا در جهت ارائه برنامه‌های منسجم در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی، رفع موانع تولید و رونق اشتغال اقدام کنند. دغدغه اقتصاد، تولید و اشتغال داشتن بسیار پسندیده است، اما من نیز چون بسیاری در این آب و خاک شک ندارم که این گونه دستورهای آنی و فوری عاقبت خوشایندی ندارند و بیشتر از آن مطمئن هستم که از برگزاری جلسات فشرده هیچ برنامه و دستور کار قابل اعتمادی حاصل نمی‌شود. جنابعالی حتماً مستحضرید و حتماً ریاست محترم مرکز پژوهش‌های مجلس به استحضار رسانده‌اند که این مرکز کتابی با عنوان «عمده‌ترین مسائل کشور: اولویت‌ها و راهبردهای مجلس شورای اسلامی در دوره دهم» (http://rc.majlis.ir/fa/book_pub/show/985435) را در تابستان سال 1395 منتشر کرده که در پنج بخش چالش‌ها، اولویت‌ها و راهکارهای پیشنهادی برای بهبود امور کشور را توصیف و توصیه کرده است. من کتاب را خوانده‌ام، مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری نیز خلاصه‌ای دوازده هزار کلمه‌ای از آن تهیه کرده و در اختیار شمار بسیاری از نخبگان کشور نیز قرار داده است. قوت همه فصول و محتوای آن یکسان نیست، اما باور بفرمایید دوای بسیاری از دردهای کشور در آن نوشته شده است. رؤسای کمیسیون‌های مجلس را بفرمایید دستپاچه نشوند و از سر رفع تکلیف جلسه تشکیل ندهند. عاقلانه‌تر آن است که ابتدا یک بار این کتاب را بخوانند که حاصل زحمت شماری از کارشناسان و عقلای این مملکت است. باور بفرمایید باقیمانده عمر مجلس دهم اگر صرف اصلاح قوانین، تقویت نظارت و گام برداشتن در راستای محکمات همان کتاب شود، خیر دنیا و آخرت برای مجلسیان و ملت ایران محقق خواهد شد. مجلسیان تحت امر را بفرمایید اگر فرصت خواندن همه کتاب را ندارند، اقلا فایل خلاصه را که به پیوست تقدیم شده است تورق کنند.
سالی پر از موفقیت، سلامتی، خدمت به منافع ملی ایران و شادکامی برای جنابعالی آرزومندم.
محمد فاضلی. https://telegram.me/fazeli_mohammad
چسفیل، سیاست و انتخابات
محمد فاضلی
می‌گویند اولین مدل ذرت‌ بو داده که وارد ایران شد متعلق به کمپانی انگلیسی چسترفیلد بود و مردم با ساده‌سازی کلمه «چسفیل» را برای ذرت بو داده ساختند. واژه انگلیسی پاپ‌کورن امروز بیشتر برای این خوراکی به‌کار گرفته می‌شود. پاپ‌کورن یا چسفیل، چند خاصیت جالب دارد. پاپ‌کورن را می‌شود برای سرگرمی خورد، حتی سیری مصنوعی هم ایجاد می‌کند، و می‌شود حجم زیادی از آن‌را هم خورد، اما پاپ‌کورن هیچ وقت یک وعده غذا نمی‌شود؛ هیچ عاقلی را نمی‌بینید که قوت و غذایش را با بر اساس پاپ‌کورن تنظیم کند، بالاخص اگر کسی قصد داشته باشد کوهنوردی کند یا خود را برای انجام یک روز سخت کاری آماده نماید، کوله‌پشتی‌ای خود را از پاپ‌کورن پر نمی‌کند.
مردم برای کوهنوردی تفریحی هم به پاپ‌کورن اعتماد نمی‌کنند، اما سیاسمتدارانی هستند که برای اداره کشوری با ده‌ها و صدها مشکل بزرگ و پیچیده، حرف‌هایی می‌زنند که به‌واقع می‌توان آن‌ها را «گفتارهای پاپ‌کورنی» نامید. منظورم جملات و عباراتی است که در نگاه اول خوراک سیاسی به نظر می‌آیند و حتی شنونده درست مثل آدمی که چسفیل می‌خورد، لذت می‌برد، به وجد می‌آید و ولعی دارد که تند تند شمار بیشتری از این چسفیل‌های گفتاری را ببلعد، اما به مدد این گفتارها هیچ مسأله‌ای را نمی‌توان حل کرد. پاپ‌کورن را می‌شود دور همی خورد، گپ زد، فیلم دید و زمین و زمان را به هم بافت، اما دست آخر یکی می‌پرسد: «حال شام چی داریم؟» گفتارهای سیاسی چسفیلی هم همین گونه هستند. بگذارید شماری از این‌ها را که از میان عبارات یکی از کاندیداهای احتمالی این روزها عیناً انتخاب کرده‌ام برای شما ردیف کنم. پیشاپیش بگویم که گزینش عبارات او فقط از آن جهت است که کانال رسمی تلگرامی دارد و من عضو این کانال هستم و هر روز گفتارهایش را دنبال می‌کنم، والا عمده سیاستمداران از همین جنس سخنان می‌گویند و اتفاقاً ایام انتخابات است و زین پس بسته‌ بسته چسفیل سیاسی تحویل ما می‌دهند.
من 17 عبارت برگزیده‌ام و از شما می‌خواهم همه این عبارات را تا انتها بخوانید زیرا جمعاً 581 کلمه است (با آن‌چه خودم در پرانتزها به این عبارات افزوده‌ام) و حدود 5 دقیقه برای خواندن آن‌ها نیاز دارید. شما وقتی عبارات را خواندید و به انتها رسیدید، سعی کنید بر اساس همین گفته‌ها به دو سؤال کلی و یک سؤال دقیق تخصصی که در انتهای عبارات آورده‌ام، پاسخ دهید. اول عبارات منتخب:
1. برخی ژنرال‌هایی که 37 سال پیش مهندس بوده‌اند، امروز به تجار بین‌المللی تبدیل شده‌اند و پهنه کشور کرکره مغازه آن‌ها شده است.
2. نگاه تردیدآمیز دولت به توان داخلی و متخصصین جوان این ملت بزرگ و حماسی، موجب سرخوردگی سرمایه‌های انسانی کشور شده است. (نگاه غیرتردیدآمیز چیست؟ مگر دولت‌های نهم و دهم مدعی نگاه غیرتردیدآمیز نبودند؟)
3. ایران جوان و جوانان ایران چشم در راه یکدیگرند و اکنون زمان آن فرارسیده تا جوان‌سازی ساختار مدیریت شهرها و روستاها با بهره‌مندی از افکار، برنامه‌ها و نیروی علمی و متخصص جوان انقلابی در دستور کار قرار گیرد. (مگر تا حالا کسی مدعی برنامه، نیروی غیرعلمی و کار غیرانقلابی بوده است؟)
4. ما بانک زدیم یار شاطر باشد، بار خاطر شد. (بانکی که یار شاطر باشد چگونه بانکی است؟)
5. دولت را تبدیل به وزارت کار کشور چین کرده‌اند. ... ایران یکی از بالاترین تعرفه‌های دنیا را بر واردات کالاها دارد. (دولتی که تعرفه وارداتش بالا نباشد و وزارت کار چین هم نباشد چگونه دولتی است؟)
6. محیط زیست کشور در مناطق ساحلی و دریایی چه از حیث مدیریتی و چه از حیث امکانات، نیازمند تجدید قوا و توجه بیشتر است. (تجدید قوای مدیریتی چیست؟)
7. یکی از ضرورت‌های کشورمان در راستای حل معضلات زیست‌محیطی این است که برای نیل به رشد و توسعه اقتصادی، در درجه اول نگرشی سیستمی به سیاست‌های اقتصادی و زیست‌محیطی دولت داشته باشیم و این دو را جدا از هم تصور نکنیم. (نگرش سیستمی چیست؟ چگونه محقق می‌شود؟)
8. عده‌ای دچار خودمجرب‌پنداری شده‌اند. اشتباه می‌کنند30 سال یک تجربه را تکرار کردند. تکرار تجربه شکست‌خورده نشان کم‌خردی است. (تجربه شکست‌خورده 30 ساله کدام است؟ راه جدید چیست؟)
9. هر فرد و جریانی که سکان اجرایی کشور را در دست بگیرد، باید متعهد باشد سیستم مالیاتی دقیق و منظمی داشته باشد و اخذ مالیات عادلانه از ثروتمندان را جدی بگیرد. (مشخصات سیستم مالیاتی دقیق چیست؟ دولت‌های قبلی چرا در ایجاد چنین سیستمی شکست خورده‌اند؟)
10. بهره‌وری پایین در صنایع، یکی از زمینه های معضلات اقتصادی است. باید برای بهبود بهره‌وری فکر اساسی شود. (آن فکر چیست؟ ملزومات اجرای آن چیست؟)
11. اکتفا به فروش نفت برای حل معضل رکود اشتباه است. حل معضل رکود، نیازمند زنجیره‌ای از اقدامات است که برطرف کردن موانع کسب و کار یکی از حلقات آن است. (آن زنجیره اقدامات چیست؟)
12. قطعاً یکی از اولویت‌ها و محورهای کلیدی در طرح اصلاح اقتصادی در کشور، اصلاح عملکرد نظام بانکی است. (اصلاح نظام بانکی چیست؟ مشخصات آن چیست؟)
13. وضعيت مديريت فعلي كشور كاملا منطبق بر الگوي تعميق بي‌تفاوتي است. (الگوی فعلی مدیریت کشور چیست؟ تعمیق بی‌تفاوتی چه معنایی دارد؟ راه تغییر چیست؟)
14. دولت با سیستم خسته خود مزاحمتی ایجاد نکند، ما مردم می‌دانیم چگونه در عرصه اقتصاد عمل کنیم. (دولت چه مزاحمتی ایجاد می‌کند؟ ما مردم چه چیزی را می‌دانیم؟ مثلا ما مردم آیا می‌دانیم که چگونه باید بازار محصولات نساجی تولید ایران در منطقه شمال آفریقا و غرب آسیا را گسترش داد؟)
15. نرم‌افزار فکری برخی از مدیران ارشد متناسب با اداره یک کشور وابسته و مستعمره هم نیست چه برسد به یک کشوری چون ایران که دارای توانمندی‌های خیره‌کننده در فناوری‌های پیشرفته است. (این نرم‌افزار فکری مدیران چه مشخصاتی دارد؟ نسبت آن با مستعمره چیست؟)
16. مسئول بودن مسئولان یعنی فرصت‌های کشور را برابر توزیع کردن. (معنای فرصت برابر توزیع کردن چیست؟ آیا یارانه یکسان فرصت برابر است؟ معنای این جمله در توزیع اعتبارات بانکی یا مشاغل یا آموزش چیست؟)
17. برجام محک ساده‌لوحی برخی شده است. تاریخ را خوب نظاره کنیم، فاصله ابوموسی اشعری شدن تا مالک اشتر شدن بسیار کم است.

سه سؤال
سؤال اول: آیا راننده‌های تاکسی، مردم عادی، فروشنده سوپر مارکت کوچه خاله‌ام اینا، و فامیلمون که دیروز عیددیدنی به خانه ما آمده بود همین حرف‌ها را نمی‌گفت؟
سؤال دوم: کشور را اگر بخواهیم بر بنیان این حرف‌ها اداره کنیم، باید چه اقدامی انجام دهیم؟
سؤال سوم: «بر اساس برخی آمار تا پایان خرداد 1395 مجموع بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی حدود 470 هزار میلیارد تومان که سهم دولت 233 هزار میلیارد تومان و سهم شرکت‌های دولتی 236 هزار میلیارد تومان است. حدود نیمی از میزان بدهی دولت با مبلغ 101 هزار میلیارد تومان مربوط به بدهی به مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی است و بیش از نیمی از بدهی شرکت‌های دولتی به بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری با رقم 126 هزار میلیارد تومان است. بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری با 210 هزار میلیارد تومان بزرگ‌ترین طلبکار بخش دولتی است.» آینده خروج از رکود، افزایش اشتغال، تأمین مالی بنگاه‌ها و بسیاری مسائل مهم دیگر هم به ساماندهی وضعیت بانک‌ها بستگی دارد. دولت آینده برای مدیریت و پرداخت این میزان بدهی (که تقریباً معادل 10 سال کل یارانه‌های پرداختی به مردم است) چه باید بکند؟
آن 17 عبارت که نقل کردم، پاپ‌کورن یا چسفیل سیاسی‌اند از آن جهت که بر اساس آن‌ها، پاسخ سؤال مثبت است، پاسخ سؤال دوم هم این است که بر اساس چنین عباراتی، دستمان به هیچ اقدام معناداری برای اداره کشور بند نمی‌شود. این گونه عبارات در قبال سؤال سوم و سؤالاتی از این دست که در ایران امروز شمارشان از شماره بیرون است، هیچ برای گفتن ندارند.
این پاپ‌کورن‌های سیاسی و چسفیل‌های سیاستی برای سرگرم کردن ملت خوبند، برای تئاتر مردم‌دوستی بازی کردن بهتر هم هستند، برای هورا کشیدن و معرکه‌گیری انتخاباتی هم حرف ندارند، اما هیچ تصمیم درست و حل مسأله‌ای از آن‌ها برنمی‌آید. هیچ عاقلی با یک کوله‌پشتی پاپ‌کورن راهی کوه‌های شمال شهر تهران هم نمی‌شود چه رسد به فتح دماوند. اصولگرا و اصلاح‌طلب، اعتدالی و تندرو، دلواپس و امیدوار؛ تا 29 اردیبهشت 1396 حرف‌های زیادی خواهند گفت که شمار بسیاری از آن‌ها چیزی جز پاپ‌کورن‌های سیاسی نیست. حواس‌مان جمع باشد.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
سیاست چِسفیلی
مطلبی نوشتم با عنوان «چِسفیل، سیاست و انتخابات» که ایده اصلی آن‌را می‌توان چنین صورتبندی کرد: «سیاستمداران، بالاخص در مقطع انتخابات و در اغلب دوران عمر سیاست‌ورزی‌شان، جملاتی می‌گویند مهیج، به ظاهر انتقادی و آسیب‌شناسانه، همدلی‌کننده با توده‌ها، و گاه موزون و مسجّع که برخی اوقات مخاطبان ایشان را نیز متقاعد می‌کند؛ اما هیچ برنامه‌ای برای اداره کشور از دل این عبارات و جملات بیرون نمی‌آید و وقتی بپرسید سرجمع همه این‌ها چه راهکاری برای حل فلان مسأله فنی پیش می‌نهد، هیچ پاسخی دریافت نخواهید کرد.» این گونه عبارات و جملات را با چِسفیل یا پاپ‌کورن مقایسه کردم که خوردنی است، لذت‌بخش و شکم‌پر‌کن هم هست، اما هیچ عاقلی برای تغذیه روزانه‌اش به ذرت بو داده یا همان چِسفیل امید نمی‌بندد.
دیشب که این متن را می‌نوشتم قصد مفهوم‌سازی درباره کلیت عرصه سیاست نداشتم، اما اکنون فکر می‌کنم می‌شود دو مفهوم Popcorn Politics و Popcorn Policy را برای توصیف بخش مهمی از سیاست‌ورزی در ایران و احتمالاً بخش‌های زیادی از جهان و کردار تعداد زیادی از سیاستمداران به‌کار گرفت. Politics و Policy را در فارسی به سیاست ترجمه کرده‌اند و البته واژه خط‌مشی را برای دومی به‌کار برده‌اند؛ اما به هر حال «سیاست چِسفیلی» گونه‌ای از سخن سیاسی را شامل می‌شود که پرطمطراق، مهیج و گاه پیچیده است، قانع‌کننده به نظر می‌رسد اما راهکار هیچ مسأله مهمی نیست و اغلب اوقات جز ناکارآمدی و بدبختی برای ملت‌ها به بار نمی‌آورد. سیاست چسفیلی برای تهییج سیاسی، بسیج حزبی، افزایش مشارکت سیاسی و اقدام به کنش جمعی ضروری است و بنابراین کارکرد دارد، اما بدبخت جامعه‌ای است که سیاست‌ورزانش در این حد متوقف شوند.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
👍1
مجری قانون بودن بهتر از نوکر مردم بودن است.
محمد فاضلی
محمود احمدی‌نژاد در حسینیه‌ای در اهواز دوباره خود را خادم و برادر کوچک مردم خواند و گفت « بشر در طول هزاران سال در زمستان تفرقه، جهل، سلطه انسان‌های فاسد، فرعون‌ها، طاغوت‌ها و بت‌پرست‌ها گذران زندگی کرده است و فرصت‌طلب‌ها، نگذاشته‌اند بشر آن چنان که باید طعم لطف خدا و بهار زندگی را بچشد.» همه آن‌چه گفته چیزی از جنس «سیاست پاپ‌کورنی» است که در پست‌های پیشین به آن پرداخته‌ام. برخی شاید بگویند پرداختن به حرف‌های این مرد ارزش ندارد، اما این گونه نیست. او هشت سال به این سرزمین و مردمانش خسارت زده است و هنوز ظرفیت زیادی برای این کار دارد. من قصد دارم خیلی کوتاه نشان دهم آن‌چه او در جریان طرح هدفمندی یارانه‌ها انجام داد، چگونه با نص صریح قانون تعارض داشت و چگونه اداره کشور را با چالشی بزرگ مواجه کرد و به همان فقرایی خسارت وارد کرد که امروز دوباره به تحریک ایشان امید بسته است.
قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی که در خرداد 1383 به تأیید شورای نگهبان رسیده، عطف به اصول 29 و 21 قانون اساسی، در راستای توسعه عدالت اجتماعی و حمایت از همه افراد کشور است و ساماندهی نظام حمایت اجتماعی کشور عمده‌ترین هدف آن است و بدین معنا بازنشستگان، از کارافتادگان، بیکاران، پیران، معلولان و سایر گروه‌های نیازمند حمایت - همان‌ها که محمود احمدی‌نژاد بیش از همه سنگ آن‌ها را به سینه می‌زند - گروه‌های هدف این قانون هستند.
امید می‌رفت با اجرای این قانون، نظام حمایت اجتماعی و رفاهی کشور برای حمایت از نیازمندترین و ضعیف‌ترین گروه‌های اجتماعی، ساماندهی شود، اما آن‌چه در عمل اتفاق افتاد، بر بی‌عدالتی افزود و به ضعیف‌ترین گروه‌ها آسیب رساند. مصادیق تعارض قانون و اجرای آن‌را در ادامه مشاهده کنید.

تعارض قانون و واقعیت محقق شده
1. ماده 11 این قانون تشکیل «وزارت رفاه و تأمین اجتماعی» را پیشنهاد می‌کند. بخش رفاه و تأمین اجتماعی به لحاظ اهمیت و هم از منظر بودجه‌ و وظایف سازمانی که قانون مذکور مشخص می‌کند به حدی بزرگ است که یک وزارتخانه مستقل باشد. برخلاف نص قانون مذکور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت محمود احمدی‌نژاد تشکیل می‌شود که یک معنای آن، از بین بردن تمرکز بر سیاست‌ رفاهی و سیاست‌گذاری اجتماعی است.
2. تبصره 1 ماده 11 تصریح می‌کند که هر گونه استفاده از منابع نظام تأمین اجتماعی، یارانه، و منابع بیمه‌ای، حمایتی و امدادی برای همه دستگاه‌های دولتی، عمومی، صندوق‌ها و نهادهای غیردولتی صرفاً از طریق راهبری کلان وزارت رفاه و تأمین اجتماعی صورت گیرد. «سازمان هدفمندی یارانه‌ها» بر خلاف این قانون، ذیل سازمان برنامه و بودجه قرار گرفت، و نهادهای دولتی و غیردولتی خارج از قلمرو چنین وزارتخانه‌ای سیاست‌های حمایتی و تأمین اجتماعی را اعمال می‌کنند. تعدد صندوق‌ها، بیمه‌ها و تعارض در سیاست‌های بیمه‌ای، آشکارا در تعارض با این قانون است. محمود احمدی‌نژاد بنیان‌گذار بخشی از این قانون‌گریزی است و برای اصلاح مسیرهای غلط گذشته نیز تلاشی نکرد.
3. ماده 7 قانون تعادل بین منابع و مصارف صندوق‌های بیمه‌ای را تصریح کرده است. دولت‌های نهم و دهم، با همراهی مجالس، چنان مصارفی بر صندوق‌ها تحمیل کردند که بحران امروزین صندوق‌ها تا اندازه زیادی نتیجه عملکرد آن دوره است.
4. ماده 10 این قانون در سال 1383 تکلیف‌هایی درخصوص هدفمند کردن یارانه‌ها با استفاده از «نظام‌های اطلاعاتی جامع» از طریق کد ملی یا نظام مالیاتی مشخص می‌کند. قانون هم‌چنین صراحت دارد که «به تدریج یارانه اعطایی به خانواده‌های پردرآمد کاهش یافته یا حذف گردد، و میزان یارانه اعطایی به خانواده‌های کم‌درآمد افزایش یابد» و «منابع حاصل از حذف یا کاهش یارانه خانواده‌های پردرآمد برای تأمین منابع مورد نیاز نظام جامع تأمین اجتماعی» منظور شود. درست بر خلاف این صراحت قانونی، هدفمندی یارانه‌ها با پرداخت یکسان و غیرقانونی به همگان در سال 1389 صورت گرفت و چنان شد که بازگشت از آن مستلزم هزینه سیاسی بسیار است.
5. ماده 9 قانون مذکور، سیاست‌های مختلفی را برای نظام تأمین اجتماعی الزامی می‌کند. ازجمله ‌تبصره ذیل ماده 9 این قانون تصریح می‌کند «با توجه به محدوديت منابع دولت در هر سه سياست (‌كفايت، جامعيت و‌ فراگيري)، دولت موظف است سياست‌هاي مرحله‌اي خود را در ضمن برنامه‌هاي توسعه‌كشور منظور نمايد.» سؤال این است: آیا تصمیم به ساخت مسکن مهر در مقیاس چند میلیون واحد، و ارائه یارانه به همگان، مصداق‌هایی از سیاست‌های مرحله‌ای و متناسب با اهداف قانون بوده‌اند؟ یا به دلیل نبودن بانک‌های اطلاعاتی کافی و گرایش‌های پوپولیستی، خدمات به صورت غیرمرحله‌ای و غیرهدفمند ارائه شده است؟
فقدان انسجام در ساختار سازمانی نظام تأمین اجتماعی، رفاه و حمایتی کشور که امروز شاهد آن هستیم، و اثر مستقیم آن کاهش ظرفیت دولت برای رسیدگی به نیازمندترین شهروندان است، تا اندازه زیادی میراث مستقیم محمود احمدی‌نژاد و بی‌توجهی او به قانون است، یا از بی‌توجهی او به ظرفیت قانون برای اصلاح مسیرهای غلط گذشته ناشی می‌شود. حاصل این قانون‌گریزی او، و البته سکوت کثیری دیگر در مقابل قانون‌گریزی او، این است که بین 140 تا 200 هزار میلیارد تومان بودجه رفاهی و حمایت اجتماعی کشور به شکلی ناکارآمد هزینه می‌شود و دست آخر فقیرترین‌ها و نیازمندترین‌های این کشور از حمایت اجتماعی کافی برخوردار نمی‌شوند، اما ثروتمندان به شکلی ناهدفمند ماهی 45 هزار تومان یارانه را دریافت می‌کنند.
شعار عدالت‌خواهی سر دادن و خود را نوکر مردم خواندن چیزی از جنس همان «سیاست چسفیلی» است. مجری قانون بودن بهتر از نوکر مردم بودن است.
https://telegram.me/fazeli_mohammad
Forwarded from اقتصاد سياسى
آيا مي توان يارانه نقدي را ٢٥٠ هزار تومان كرد؟
✅حميد بقائي وعده كرده، در صورت رييس جمهور شدن يارانه ها را پنج برابر خواهد كرد و به ٢٥٠ هزار تومان براي هر نَفَر خواهد رساند. سوالي كه مطرح است، آنكه عقلا اين وعده امكان تحقق دارد؟
✅كل درآمد همه شركتهاي منبع يارانه ها از شركت ملي پالايش و پخش تا آرد و غيره كه مورد تاييد دولت و مجلس است ٨٧ هزار ميليارد تومان است. به نقل از نوبخت، بعد از كسر هزينه هاي اين شركت ها حدود ٣٦هزار ميليارد تومان باقي مي ماند كه صرف پرداخت يارانه نقدي مي شود. فارغ از اين كه اين هزينه شركت ها چقدر واقعي است، حتي اگر فرض كنيم هزينه اين شركت هاي منبع يارانه صفر مطلق است - و اين البته فرض موهومي است -و كل درآمد اين شركتها تام و تمام صرف پرداخت يارانه شود، يارانه حدودا ٥٠ هزار توماني موجود مي تواند كمي بيش از دو برابر شود يعني كمي بيش از يكصد هزار تومان.
✅حتي اگر فرض كنيم با شناسايي متمولين و حذف آن ها امكان افزايش دريافتي افراد كم درآمد وجود دارد، پنج برابر شدن يارانه افراد كم درآمد مستلزم حذف ٨٠ درصد يارانه بگيران است.
✅حتي اگر فرض كنيم با شناسايي درآمد يارانه بگيران امكان حذف همه ٨٠ درصد فوق و افزايش پرداختي به فقرا وجود دارد، با در نظر گرفتن لزوم عقلاني تامين كسري عظيم طرح تحول سلامت كه در مرحله دوم هدفمند سازي به مصارف يارانه افزوده شده، عملا چيز دندانگيري براي افزايش يارانه نقدي نمي ماند.
✅حتي اگر فرض كنيم كسري طرح تحول سلامت صرفا به عهده بيمه هاست و خودشان بناست اين بار را بدوش بكشند- كه در شرايط موجود نشدني است- و باز هم خوشبينانه فرض كنيم بانك اطلاعاتي بي نقصي از فقرا و متمولين در اختيار است،باز هم تخصيص مستقيم يارانه به خدمات افراد كم بضاعت هدف، مثل آموزش، بهداشت، تغذيه و غيره، به مراتب بيشتر بنفع افراد كم درآمد است تا پنج برابر كردن يارانه نقدي و در واقع در چنين شرايطي يارانه نقدي مستقيما به ضرر يارانه بگيران است.
✅مي شود به تامين افزايش يارانه از محل خلق پول و يا افزايش نرخ ارز هم سخن گفت كه غير عاقلانه بودن آن اكنون هويداست و جهت عدم تصديع به آن اشاره نمي شود.
✅حقيقت آن است كه اين وعده ٢٥٠ هزار توماني فرسنگ ها از عالم معقولات دور است.
پي نوشت: البته بعيد است فرد وعده دهنده به اين مسائل توجهي كرده باشد و راي قابل جذب با اين قبيل كلمات برايش مهمتر بوده، اما مي توان از اين فرصت استفاده كرد و با نقد اين قبيل وعده ها بر آگاهي عمومي درباره اقتصاد ملي افزود.
لينك كانال اقتصاد سياسي:
https://telegram.me/eghtesadsiasi
اداره شهر بیش از تعمیر دستشویی به تخصص نیاز دارد.
محمد فاضلی
همه ما در خانه‌هایی زندگی می‌کنیم که گاه و بی‌گاه جایی از آن خراب می‌شود. لوله می‌ترکد، سیم‌کشی برق اتصالی می‌کند، نقاشی کردن دیوارهای خانه یا ایمن‌ساختن خانه در برابر آتش‌سوزی لازم می‌شود، و زیباسازی و دکوراسیون منزل ضرورت پیدا می‌کند. شما برای انجام این کارها به طیفی از تخصص‌ها احتیاج دارید: لوله‌کش، برقکار، متخصص ایمنی و آتش‌نشانی، نقاش ساختمانی، پرده‌دوز، نقاش، کاشی‌کار، کمدساز، کابینت‌ساز.
مردم ایران، شهرها و روستاهای ما بسیار پیچیده‌تر و پرمسأله‌تر از خانه‌های ما هستند. شهرها و روستاهای ما صدها مشکل بزرگ و کوچک دارند. من فقط ده مورد از آن‌ها را فهرست می‌کنم.
1. شهرهای ما مشکل فقدان درآمد پایدار دارند و هزینه‌شان بیش از درآمدشان است. دخل و خرج‌شان با هم نمی‌خواند.
2. شهرهای ما مشکل حمل و نقل عمومی دارند.
3. شهرهای ما مشکل مدیریت زباله‌های شهری دارند.
4. شهرهای ما مشکل آلودگی هوا دارند.
5. شهرهای ما درگیر فساد شهری، زمین‌خواری، تخلف در ساخت‌وسازها و کاربری‌ها دارند.
6. شهرهای ما مشکل کمبود منابع آب و هدررفت آب در شبکه‌های آب شهری.
7. شهرهای ما با مشکل حاشیه‌نشینی درگیر هستند.
8. شهرهای ما از نازیبایی، شهرسازی بی‌اصول، کیفیت پایین سازه‌های شهری، برنامه‌ریزی نامناسب حمل و نقل، و حاشیه‌نشینی رنج می‌برند.
9. شهرهای ما درگیر نابرابری و بی‌عدالتی در جنوب و شمال خود هستند.
10. شهرهای ما از عدم شفافیت درآمدها و هزینه‌ها و فساد رنج می‌برند.
مردم بزرگوار ایران، شما هیچ وقت برای ساخت و تعمیر خانه‌تان، به هیچ کشتی‌گیر، تکواندوکار، مشت‌زن، فوتبالیست، خواننده، موسیقی‌دان، فیلمساز، هنرپیشه، مدّاح، روحانی، شاعر، پزشک یا سیاستمداری تلفن نمی‌کنید. شما حتی تعمیر دستشویی منزل‌تان را هم به این افراد نمی‌سپارید، پس چگونه حاضر می‌شوید تصمیم‌گیری درباره اداره شهرتا و روستای خود را که بسیار پیچیده‌تر، بزرگ‌تر و مهم‌تر از اداره خانه‌تان است به این افراد بسپارید؟
شهر و روستای شما به متخصصان شهرسازی، معماری، متخصصان اقتصاد شهری، حقوقدانان، جامعه‌شناسان، برنامه‌ریزان شهری، جغرافیای شهری، متخصصان برنامه‌ریزی حمل و نقل، محیط زیست شهری و کسانی از این دست نیاز دارد.
ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای این سرزمین به زور بازوی کشتی‌گیرها، ناز و کرشمه بازیگرها، صدای خوش خواننده‌ها یا دوز و کلک‌های سیاستمداران و بدتر از آن فرزندان‌شان نیاز ندارد؛ شهرهای ما نیازمند ایده‌های خلاق متخصصان و سلامت و استواری ایشان بر مسیر توسعه پایدار است. مردم ایران، شهر را به اندازه خانه‌تان مهم بدانید. اداره شهر بیش از تعمیر دستشویی به تخصص نیاز دارد.
(اگر شما هم با ایده این یادداشت موافق هستید، آن را برای بقیه ارسال کنید.)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
هر چند هفته خبر ورود یک هواپیمای نو می شنویم، خیلی بهتر از آن موقعی که هر چند ماه خبر یک قطعنامه تحریم و تهدید می شنیدیم.
شهر خوبه شفاف باشه
شفافیت مهمتر از صندوق رای است
می توان صندوق رای داشت بدون شفافیت؛ اما مهم این است که هر انتخاباتی با شفافیت بیشتر همراه شود. شفافیت در هزینه های انتخاباتی کاندیداها، شفافیت تصمیم های انتخاب شده ها، شفافیت در اداره شهر و کشور، شفافیت در همه چیز و در امور همه افراد بدون استثنا. شهر وقتی بهتر اداره می شود که شفاف اداره شود.
احمدی‌نژادیسم و 97 درصد
محمود احمدی‌نژاد در سخنرانی جنجالی آغاز سال 1396 در حسینیه‌ای در اهواز حرف‌های زیادی گفت و از جمله در عبارتی که ظاهراً درباره اجرای طرح هدفمندی یارانه‌هاست گفت: «97 درصد ملت جمع می‌شوند و یک چیزی را می‌خواهند، می‌گوید چیز بدی است و اقتصاد را خراب کردند. می‌شود یک دلیل بیاوری که تو بهتر از همه ملت می‌فهمی؟ بسیج شدید و هجوم کردید تا یک طرفه به ملت بگویید یارانه‌ها بد است و انجام ندهید، 97 درصد هم می‌گویند نه باید انجام بشود، باز هم می‌گوید نه خیر! تو کی هستی و از کجا تشریف آوردی؟» منطق استدلال احمدی‌نژاد آن است که چون 97 درصد مردم برای دریافت یارانه ثبت نام کردند، دادن یارانه به همان شکلی که تاکنون انجام شده کار درستی بوده و هست. این نوع استدلال یکی از مصادیق عوام‌فریبی تمام‌عیار است و درخصوص آن چند نکته زیر قابل ذکر است. اهمیت نشان دادن اشتباهات چنین استدلالی نیز از آن جهت است که در سیاست‌گذاری عمومی در ایران تصمیم‌های زیادی بر همین اساس توجیه شده‌اند و محتمل است که در آینده نیز چنین بشود.
1. مردم همه جهان به دنبال منافع کوتاه‌مدت خود هستند مگر آن‌که نهادها و قواعد حاکم بر آن‌ها مانع نفع‌طلبی کوتاه‌مدت شوند و در این مورد فرقی میان ایرانیان با سایر مردم جهان نیست. ما ایرانیان مثل سایر مردم دنیا هستیم و شهروندان کشورهای توسعه‌یافته را از این جهت بر ما برتری نیست. مردم ما در حالی 97 درصدشان برای دریافت یارانه ثبت نام کردند که هیچ مانعی پیش روی آن‌ها گذاشته نشده بود. کافی بود دریافت یارانه را منوط می‌کردند به اجازه دولت برای بررسی توانمندی و وسع افراد (همان آزمون وسع) و متقاضیان یارانه مجبور بودند به بررسی اموال، درآمدها و حساب‌های بانکی خود رضایت دهند. تعداد ثبت‌نام کنندگان قطعا بسیار کاهش می‌یافت.
2. مردم در حالی بدون موانع نهادی و قواعد مشخص برای دریافت یارانه ثبت نام کردند که هرگز مزایا و معایب آن به حد کفایت برای مردم تشریح نشد، و راهکارهای بدیل نیز به بحث گذارده نشد. آثار بلندمدت این اقدام نیز تشریح نگردید، اگرچه بدون موانع نهادی و آزمون وسع، چنین توضیحاتی نمی‌توانست تغییر خاصی در نتیجه ایجاد کند.
3. فرض کنید دولت تصمیم بگیرد جنگل‌های ایران را قطع کند و درآمد حاصل از آن‌را به تساوی میان مردم تقسیم کند. فکر می‌کنید چند درصد مردم با این کار موافقت خواهند کرد؟ بعید است جز طرفداران محیط‌زیست و شماری از متخصصان، مخالفان جدی زیادی پیش روی این ایده وجود داشته باشد. اگر به فرض 97 درصد مردم موافق چنین طرحی باشند، دلیلی بر درستی آن است؟
احمدی‌نژاد نشان داد چهار سال دور از قدرت بودن و مشاهده کردن عاقبت اقدامات نادرستش در صحنه سیاست و اقتصاد ایران، هیچ اثری بر وی نداشته است. وی همان عوام‌فریب دوازده سال گذشته است. او بدون ذره‌ای دست کشیدن از رویه گذشته‌اش، با تکیه بر آن‌چه دکتر غلامرضا جواد کاشی پیوند «سیاست و هوس» خوانده است، پیش خواهد رفت. به قول کاشی «احمدی‌نژاد خوب فهمیده است که در شرایطی که نه معنویت و نه عقل، دائر مدار حیات سیاسی است، هوس یکه‌تاز میدان خواهد بود. پس سوار بر این اسب می‌شود و بر موج هوس‌های بی‌مهار مردم می‌تازد.» آیا کسانی پیدا می‌شوند که بار دیگر سیاست را از عقلانیت، معنویت و فضیلت پر کنند تا احمدی‌نژادیسم یکه‌تاز نشود؟
https://telegram.me/fazeli_mohammad
اصولگرا، اصلاح‌طلب یا اعتدالی، نظام رفاهی کشور را سامان دهید
اواخر اسفندماه 1395 مانند اواخر سال 1394 که از طرف مجله مهرنامه با خانم معصومه ابتکار مصاحبه کردم، با علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به گفت‌وگو نشستم و در مهرنامه اسفند 1395 منتشر شد. کل مصاحبه یک پیام مهم دارد: اصول‌گرا، اصلاح‌طلب یا اعتدالی، بدون منازعات بی‌حاصل و از سر جهالت و قدرت‌طلبی، نظام رفاهی کشور را ساماندهی کنید، والا پی‌آمدهای ناشی از بی‌عدالتی و نابه‌سامانی اجتماعی، به غیر از هدررفت منابع، ثبات اجتماعی را نیز به مخاطره می‌اندازد. گزیده سخنان علی ربیعی که صریح و بی‌پرده سخن می‌گفت به شرح زیر است.
یک عدد عظیم در این مصاحبه وجود دارد. علی ربیعی با یک محاسبه سرانگشتی، مجموع بودجه رفاهی و حمایت اجتماعی کشور را حدود 200 هزار میلیارد تومان (بیش از 50 میلیارد دلار) برآورد می‌کند. دو سؤال مهم این است: 1. چگونه کشوری می‌تواند 50 میلیارد دلار بودجه رفاهی داشته باشد و نتواند با فقر در دو یا سه دهک شدیداً آسیب‌پذیر جامعه مقابله کند؟ و 2. چگونه در منازعه‌ای سیاسی، حدود 23 میلیارد تومان هزینه حقوق‌های نجومی به مسأله‌ سیاسی بزرگ بدل می‌شود اما ناهدفمند هزینه شدن 200 هزار میلیارد تومان بودجه رفاهی کشور، یک دهم آن سر و صدا به پا نمی‌کند؟
1. نظام رفاهی که نماد سازمانی آن وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، نه بر اساس فلسفه رفاهی مشخصی بوده و نه بر نظریه مشخصی درباره وضعیت رفاهی ایران بنا شده است، بلکه برخی از دستگاه‌هایی که کارکردهای شبیه به هم داشتند کنار هم چیده شدند.
2. مدیرانی به اینجا آمده بودند که نه نظریه رفاهی داشتند و نه ایده رفاهی که بتوانند کار را دنبال کنند. اصلا فهم این را نداشتند، به عنوان مثال من مرور کردم معاونان رفاهی که در سال‌های گذشته بودند به ویژه معاون رفاهی که در ابتدای ورود با او مواجه شدم، فکر نمی‌کنم می‌توانست حتی یک پاراگراف راجع به عدالت یا رفاه بنویسد یا حتی یک نظریه در حوزه رفاه بشناسد.
3. دولت در دوره احمدی‌نژاد به سمت اقشار پایین دست اجتماعی جهت‌گیری کرد؛ این فقط جهت‌گیری بود؛ نظریه رفاهی نداشت و شیوه به اصطلاح کمک به فرودستان در آن مشخص نبود و چون شخصیت احمدی‌نژاد هم به شکلی بود که به سیاست‌های پوپولیستی تمایل داشت، فعالیت را به سمت سیاسی‌شدن پیش برد؛ به فقرا به عنوان امر سیاسی نگاه شد، ماشین تولید رأی بودند.
4. برنامه‌های رفاهی در دوره محمود حمدی‌نژاد که اسمش را گذاشته‌ام «سیاست صدقه‌ای» تبدیل شد به مقوّم رابطه بالا به پایین؛ به رابطه بدون واسطه بین ساخت قدرت و توده‌ها، دادن پاداش به توده‌ها و گرفتن هورا - پاداش بده هورا بگیر، پاداش بده تشویق بگیر – تبدیل شد. این سیاست صدقه‌ای دنبال شد.
5. بهترین شیوه برای سیاست رفاهی نظام تامین اجتماعی است، تردید هم ندارم. منتها تامین اجتماعی که می‌گویم نه سازمان فعلی بلکه همه بیمه‌ها را می‌گویم. نظام تامین اجتماعی نظام تجربه‌شده‌ای در دنیاست و بهترین روش است. اما بیمه به‌طور شکلی وارد این برنامه شد و نتوانست آن نقشی را که از بیمه انتظار می‌رود اجرایی کند. بیمه بیش از همه نقش‌هایی که باید ایفا می‌کرد، به عنوان کارپرداز نگریسته و به‌کار گرفته شد. بیمه شد همان کارپردازی که فقط پول می‌پردازد، اما بیمه در نظام رفاهی درست طراحی‌شده، نقشی بسیار بیشتر از تأمین‌کننده مالی بر عهده دارد.
6. ما هیچ وقت نتوانستیم در ایران بیمه‌ای ایجاد کنیم که که گروه‌های پایین اجتماعی را هدف‌گیری کند، به آن‌ها درمان ارزان یا رایگان – بسته به میزان نیازمندی افراد - ارائه دهد، بتواند مشارکت بخشی از مردم را جذب کند برای اینکه به آن‌ها درمان ارائه کند و از یکسری از افراد هم پول بگیرد و بیمه اجباری ایجاد کند، محقق کنیم. علت آن هم نزاع‌های ساختاری بود که وجود داشته و هنوز هم هست.
7. واگذاری بیمه سلامت به وزارت بهداشت یک الگوی سیاست‌گذاری است که چگونه به جای یک فرایند عقلایی در تصمیم‌گیری‌ها متغیرهایی داخل شدند و تصمیمی گرفته شد که هیچ تلاش و ارزیابی کارشناسی پشت آن نبود؛ یعنی هیچ مطالعه ای برای این انتقال وجود نداشت و این اتفاق افتاد. یک گزارش بیست برگی درباره دلایل کارشناسی ضرورت این انتقال هم وجود ندارد. این تصمیم در فرایند لابی‌گری امکان‌پذیر شده است.
8. ما پایگاه اطلاعاتی مناسبی از شهروندان نداریم و دولت‌ها در گذشته به دلایل مختلف از ایجاد بانک اطلاعاتی از شهروندان طفره رفته‌اند یا در اولویت کارشان صورت نگرفته است. دولتی که شهروندانش را با جزئیات نشناسد و قادر به رصد آن‌ها نباشد اصلاً دولت مدرن و مناسب برای زمانه فعلی نیست. یکی از دلایلی که می‌شود گفت ما دولت مدرن نداریم، نداشتن همین ابزارهای تحقق حکمرانی مدرن است.
9. بزرگترین انحراف مسکن مهر این بود که اگر به جای دو میلیون، بر ۴۰۰ هزار واحد تمرکز می‌شد امکان صاحبخانه کردن افراد نیازمندتر مهیا می‌شد؛ محاسبه می‌شد که برخی افراد مثلا ظرف هفتاد سال آینده نمی‌توانند صاحبخانه شوند و برخی ظرف سی سال نمی‌توانند، و از این طریق می‌شد خانه‌دار شدن آن‌ها را دنبال کرد. غیرهدفمندی مهم‌ترین آفت برنامه‌های رفاهی است. ولی در این عرصه نیز غیرهدفمندانه عمل شد.
10. فقر دیگر هم فقر آموزش است. ما ۹ میلیون بیسواد مطلق داریم، متأسفانه جمعیت زیادی هم در مقاطع مختلف ترک تحصیل کرده‌اند، افرادی که قبل از اخذ دیپلم یا دوره راهنمایی تحصیل‌شان را رها کردند.
11. اصلاح این وضعیت نیازمند تصمیم سخت است. در حال حاضر هم طبق سنت گذشته پول توزیع می‌شود. ۴۲ هزار میلیارد تومان هزینه هدفمندی یارانه‌ها می‌شود؛ سال آینده فقط ۴۰ هزار میلیارد تومان در بیمه‌ها هزینه خواهد شد، در بنیاد شهید هم رقم قابل توجهی پرداخت می‌شود، یارانه‌های مختلفی برای گروه‌های متفاوت تعریف شده است؛ برای روستاییان یک نوع یارانه پرداخت می‌شود و برای کشاورزان یارانه دیگری، اما مدیریت واحدی بر این میزان بودجه رفاهی اعمال نمی‌شود و هنوز هدفمند نیست.
12. فقط ۷۰ هزار میلیارد تومان بودجه تأمین اجتماعی است. ۲۲ هزار میلیارد تومان بودجه صندوق بازنشستگی کشوری است. امسال ۱۲ هزار میلیارد تومان بودجه بیمه سلامت شد. ۱۷۰۰ میلیارد تومان هم بودجه بهزیستی، کمیته امداد و بنیاد شهید است. البته بخشی از این رقم حقوق کارمندان نهادها است که اگر این حقوق کسر شود رقم دقیق‌تری حاصل می‌شود. ما نیازمند بودجه‌ریزی رفاهی کارآمدتری هستیم. مقدار بودجه رفاهی بسیار قابل توجه است اما هدفمند نبودن، سطح‌بندی نشدن و سایر ناکارآمدی‌ها باعث می‌شود که اثربخشی لازم وجود نداشته باشد. قانونگذار درباره وزارت رفاه درست اندیشیده و مقرر کرده بود بودجه رفاهی را مستقیما شورای عالی رفاه به دولت پیشنهاد می‌دهد، نه از طریق سازمان برنامه و بودجه ولی هیچ وقت اجرا نشد. وزارت رفاه سازمان در حقیقت برنامه رفاهی کشور است ولی هرگز چنین نقشی پیدا نکرد. باید سهم رفاه از بودجه مشخص شود و وزارت رفاه برنامه بودجه‌ریزی رفاهی را به دولت برده و با سایر بخش‌های بودجه تلفیق شود.
13. تصمیم سخت همین است که بتوانیم عده‌ای را که تا حالا یارانه دریافت می‌کردند محدود کنیم. شیوه هزینه‌کرد رفاهی تغییر پیدا کند که البته دستگاه‌ها مقاومت می‌کنند. تغییر شیوه پرداخت یارانه یا هزینه‌های رفاهی بحث بسیار مهمی است. یارانه باید حتما پلکانی پرداخت شود و این خودش مقاومت ایجاد می‌کند. تفکیک مردم و پلکانی کردن سخت است. همین که به یک بیمار بگویید از طریق نظام ارجاع اقدام به درمان کند، هم برای او سخت است و هم ساختار نظام بهداشت و درمان مقاومت می‌کند. سه سال است که نظام بهداشت و درمان نظام ارجاع را اجرایی نمی‌کند چون سخت است و با برخی منافع هم تعارض دارد. مقاومت‌های ساختاری وجود دارد. نظام ارجاع در حقیقت چون نوعی ضابطه‌مندی ایجاد می‌کند، ساختارها و خدمات‌گیرندگان مقاومت می‌کنند و هر دو طرف همدیگر را تایید می‌کنند تا همین شیوه فعلی ادامه پیدا کند.
(اگر این متن را مفید یافتید، با دیگران به اشتراک بگذارید.)
https://telegram.me/fazeli_mohammad
احمدی‌نژاد در 136 کلمه
محمد فاضلی
محمود احمدی‌نژاد در اهواز یک عبارت 136 کلمه‌ای گفته است که اگر آموزش عوام‌فریبی و پوپولیسم دانشگاه اختصاصی داشت، شایسته بود این عبارت را بر سر در این دانشگاه با خط نستعلیق بنویسند. یک مقاله مفصل در شرح این عبارت می‌توان نوشت اما من به قدر یک یادداشت تلگرامی به آن می‌پردازیم. وی گفته است: «سالانه 5 میلیارد متر مکعب آب به دریای مازندران می‌ریزد، گفتیم 500 میلیونش را می‌آوریم به کویر مرکزی ایران، یک مقدار هم از خلیج فارس و دریای عمان می‌آوریم. این طرح را که مطالعه کرده بودیم گذاشتند کنار و گفتند به ضرر محیط زیست است! بالاخره همه جا آب نیاز دارد. آب در کشور هست اما استفاده نمی‌کنند. این پروژه را متوقف می‌کنید و بعد می‌روید به مردم فشار می‌آورید، آب این منطقه را به جای دیگر منتقل می‌کنید، هم اینجا را محروم می‌کنید و هم آنجا را. می‌خواهید بین مردم درگیری درست کنید؟ سرزمین ما کم ثروت دارد؟ کم امکانات و وسعت دارد؟ به خدا همه چیز هست. دعای ما این است که خدایا افرادی برای این کشور بگمار که به جای انحصار ثروت در دست چند نفر، آن را بین کل ملت تقسیم کنند.»
1. محمود احمدی‌نژاد اولین تکنیکی که به‌کار می‌بندد ساده‌سازی کردن مسأله است. عبارت «گفتیم 500 میلیونش را می‌آوریم به کویر مرکزی ایران، یک مقدار هم از خلیج فارس و دریای عمان می‌آوریم.» چنان ساده بیان می‌شود گویی موضوع انتقال 500 کیلو سیب‌زمینی از مازندران به کویر مرکزی است. بد نیست خواننده بداند که پروژه‌های انتقال آب علاوه بر عوارض محیط‌زیستی، اجتماعی و سیاسی، از هزینه‌بردارترین پروژه‌های سازه‌ای هستند و برای مثال برآورد حداقلی برای انتقال 200 میلیون مترمکعب آب دریای خزر به سمنان (و نه 500 میلیون متر مکعب) حدود 6000 میلیارد تومان است؛ و همان «یک مقدار از خلیج فارس و دریای عمان» که ایشان فرموده‌اند طی دو پروژه طراحی شده که حداقل برآورد برای انجام هر یک از آن‌ها 3500 میلیارد تومان است. محمود احمدی‌نژاد در نهایت ساده‌سازی از 13 هزار میلیارد تومان پروژه سخن گفته است که برآورد اولیه هستند و با توجه به طول کشیدن پروژه‌ها در ایران و ساختار سازمان‌های برآوردکننده آن‌ها، رقم واقعی بیشتر از این‌هاست.
2. محمود احمدی‌نژاد سپس می‌گوید «این طرح را که مطالعه کرده بودیم گذاشتند کنار و گفتند به ضرر محیط زیست است!» مطالعات محیط‌زیستی انتقال آب از دریای مازندران به سمنان و کویر مرکزی توسط طرفداران اجرای این پروژه در دولت یازدهم و علی‌رغم همه مخالفت‌ها با این پروژه انجام شد و هنوز به تأیید سازمان حفاظت محیط زیست نرسیده است و به عبارتی هیچ مطالعه‌ جدی درباره این پروژه در زمان دولت محمود احمدی‌نژاد انجام نشده بود.
3. محمود احمدی‌نژاد از عبارت «آب در کشور هست اما استفاده نمی‌کنند» استفاده می‌کند و به یکباره بر «مدیریت تقاضا» به عنوان بنیادی‌ترین راهکار مدیریت بحران منابع آب در ایران را فاتحه می‌خواند. احمدی‌نژاد از همان تکنیکی استفاده می‌کند که در سال 1384 استفاده کرد و هشت سال بعدی را نیز بر پشت همین تکنیک از قدرت سواری گرفت. او یک بار منابع نفت را هدف گرفت و مدعی شد کسانی نمی‌گذارند نفت بر سر سفره مردم بنشیند و این بار حیات تمدنی ایران را با هدف گرفتن منابع آب و کشیدن مناقشه به این عرصه، هدف می‌گیرد.
4. احمدی‌نژاد بار دیگر همه متخصصان را به هیچ می‌انگارد و مدعی می‌شود «آب در کشور هست» و اصلاً توجه نمی‌کند که چند سال است صدها متخصص این کشور با آمار و ارقام، شواهد و مدارک نشان داده‌اند که کشور در بحران منابع آب است و باید مدیریت تقاضا صورت گیرد. وی بی‌توجه به همه این‌ها بر طبل افزایش توقعات می‌کوبد.
5. احمدی‌نژاد هیچ نکته‌ای درباره ایده‌های جایگزین انتقال آب نمی‌گوید. او اصلاً درباره روش‌های جایگزین انتقال آب و هزینه آن‌ها در مقایسه با هزینه انتقال آب چیزی نمی‌گوید. او درباره هزینه بسیار کمتر 10 تا 20 درصد کاهش مصرف آب در سمنان و سایر مناطق کم‌آب هیچ چیز نمی‌گوید، و در قبال منفعت شرکت‌های انتقال‌دهنده آب نیز ساکت است.
ذات این تفکر ساده‌ساز خطرناک است. تفکری که درباره 13000 میلیارد تومان پروژه به این سادگی حرف می‌زند، از مفید بودن این پروژه بدون انجام مطالعات آن سخن می‌گوید، کل مطالعات و ایده‌های متخصصان آب کشور درباره بحران آب را نادیده می‌گیرد و توده‌ها را تحریک می‌کند خطرناک است. احمدی‌نژاد فرد نیست، نماینده تفکر خطرناک ساده‌ساز، عوام‌فریب و پوپولیست است.
(اگر با ایده‌های این متن موافق هستید، آن‌را برای دیگران هم ارسال کنید.)@fazeli_mohammad
تیم ملی، عقلانیت و امید
دیروز تیم ملی ما چین را شکست داد و صعود به جام جهانی روسیه دست‌یافتنی شد. سه نکته ظریف اما مهم درباره بازی دیروز وجود دارد. اول، تصور می‌کنم شش سال حفظ کردن کارلوس کی‌روش جواب داده است. بزرگان فوتبال ایران نیز اذعان می‌کنند که تیم کی‌روش جوان است و خوب بازی می‌کند. حفظ یک مربی حرفه‌ای بین‌المللی به تدریج اثرگذار شده است. دوم، ورزشگاه به سمت یکدست سفیدپوش شدن پیش رفته است. ساده است اما نشان می‌دهد به تدریج داریم قواعد حمایت و تماشاگری را هم یاد می‌گیریم. سوم، تیم ملی از اتوبوس ویژه خود رونمایی کرد. این بدان معناست که داریم قاعده بازی حرفه‌ای را یاد می‌گیریم. برندینگ، نمادسازی و هویت دادن به تیم را یاد می‌گیریم. سه دهه برای رسیدن به این نقطه وقت صرف شده است. زمان زیادی است اما پیشرفت کرده‌ایم.
سفیدپوش شدن ورزشگاه و خرید اتوبوس به سادگی رخ نداده است. پیراهن تیم ملی با کمک اسپانسر، نمادسازی از طریق تصویر یوزپلنگ ایرانی، و تبلیغات تلویزیونی جایگاه پیدا کرده است. گفته می‌شود اتوبوس تیم ملی نیز توسط اسپانسر خریداری شده است. این خرید قابل مقایسه با اختصاص یک فروند هواپیمای ایرباس ویژه از سوی خطوط هوایی امارات به تیم رئال مادرید و نقش بستن تصویر برخی بازیکنان این تیم روی هواپیمای مذکور است. منطق هر دو یکی است: اسپانسر تیم این کار را کرده است.
فوتبال ما نشانه‌هایی از تن دادن به قاعده بازی حرفه‌ای، و صنعت فوتبال را از خود بروز داده است. این بهبودهای جزئی اما مهم، از حفظ کردن مسیر عقلانیت حاصل شده‌اند و بخش مهمی از این عقلانیت، اقتصادی است. دانش، روحیه، ارتباطات و مدیریت حرفه‌ای کارلوس کی‌روش؛ و بالاخص آشنایی او با دنیای فوتبال حرفه‌ای، حتما نقش زیادی در این مسیر داشته است.
نکته مهم این است که عقلانیت حرفه‌ای پس از شش سال حفظ کردن کارلوس کی‌روش در حال پیدایش و تقویت شدن است. عقلانیت متأسفانه اندک اندک رشد می‌کند و پیشرفت به تدریج حاصل می‌شود. هیچ راهکار معجزه‌آسایی برای جهش‌های کوتاه‌مدت وجود ندارد. ما باید در هر عرصه‌ای، به رشد تدریجی با اصرار ورزیدن بر مسیر عقلانیت، امیدوار باشیم. من در یادداشت‌های بعدی بیشتر درباره این امیدواری در عرصه‌های دیگر خواهم نوشت.
(اگر با ایده این یادداشت موافقید، آن‌را برای دیگران نیز ارسال کنید.)
@fazeli_mohammad
امیدوار و عاقل باشیم، می‌توانیم بهتر زندگی کنیم
محمد فاضلی
مؤسسه جهانی مکنزی – یکی از معتبرترین شرکت‌های مشاوره و مطالعات اقتصادی جهان - در سال 2016 گزارشی با عنوان «ایران: فرصت رشد یک تریلیون دلاری؟» منتشر کرد و ظرفیت‌های رشد و اشتغال در ایران در دو دهه آینده (تا سال 2035 یا 1415) را بررسی و ارائه کرد. این گزارش راهکارهایی نیز برای محقق شدن ظرفیت‌های اقتصاد ایران ارائه کرد.
1. گزارش مؤسسه مکنزی نشان می‌دهد ایران می‌تواند 1000 میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی خود – که اکنون حدود 400 تا 500 میلیارد دلار برآورد می‌شود – بیفزاید. این یعنی ما ایرانی‌ها می‌توانیم سه برابر امروز ثروتمند شویم.
2. مؤسسه مکنزی معتقد است ایران می‌تواند 9 میلیون شغل جدید ایجاد کند. این یعنی ما می‌توانیم بخش زیادی از بیکاران را شاغل کنیم.
3. گزارش مکنزی نشان می‌دهد ایران دارای شش قابلیت است و می‌تواند پیشرفت‌های خود را بر مبنای آن‌ها به دست آورد: 1. اقتصاد متنوع، 2. سطح بالای تحصیلات علمی، 3. طبقه مصرف‌کننده در حال رشد، 4. درجه بالای شهرنشینی، 5. فرهنگ ریشه‌دار کارآفرینی و 6. موقعیت جفرافیایی ایران بین شرق و غرب، می‌تواند به ارتباط مجدد این کشور با اقتصاد جهانی و چشم‌انداز آینده آن کمک کنند.
4. ذخایر عظیم نفت و گاز ایران، در کنار پتروشیمی و معدن؛ خودروسازی، کالاهای مصرفی روزانه، و گردشگری که توانایی رقابت بین‌المللی را دارند؛ ‌فناوری اطلاعات و ارتباطات، بانکداری، بیمه، و خدمات حرفه‌ای که برای تبدیل ایران به یک اقتصاد دانش‌بنیان، ضروری هستند؛ و صنایع مرتبط با زیرساخت همچون حمل و نقل، خدمات عمومی، و ساختمان که زمینه‌ساز رشد هستند، به ایران توانایی می‌دهند تا در راستای رشد 1000 میلیارد دلاری و ایجاد 9 میلیون شغل حرکت کند. چنین رشدی مستلزم سرمایه‌گذاری حدود 3500 میلیارد دلار در طول 20 سال آینده است.
5. ایران برای تحقق این فرصت‌ها، نیاز به این موارد دارد:‌ 1. بهبود بهره‌وری و ارتقای زیرساخت‌های صنعتی به گونه‌ای که اقتصاد بهتر بتواند سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی، فناوری‌های نو و روش‌های نوین مدیریت را جلب و جذب نماید؛ 2. یک نظام مالی که به طور کارا، پس‌اندازها را به سمت سرمایه‌گذاری مولد هدایت کند و به خوبی با نظام‌های بین‌المللی ارتباط برقرار نماید؛ 3. یک بازار نیروی کار با انعطاف‌پذیری بیشتر و مهارت‌های کاری و مشارکت بالاتر نیروی کار، و یک محیط کسب و کار که مشوق رقابت و نوآوری پویاتر باشد. شفافیت، حاکمیت قانون، حاکمیت شرکتی و سرعت اصلاحات نیز نیاز به بهبود دارد.
6. مؤسسه مکنزی تأکید می‌کند که «تحقق فرصت‌های ایران برای رشد و ارتباط مجدد کامل آن با اقتصاد جهانی، مستلزم زمان و تلاش چشمگیر است. ... اگر ایران بخواهد آرزوهای مردم خود را برای یک اقتصاد شکوفا در دو دهه پیش رو محقق سازد، ثبات در کشور و در روابط بین‌المللی ضروری خواهد بود.»

من در یادداشت‌های بعدی بیشتر به جزئیات گزارش مؤسسه مکنزی می‌پردازم، اما معتقدم بهره گرفتن از ظرفیتی که مکنزی برای ایران معرفی کرده نیازمند امیدواری و عقلانیت است. مردم ایران، به ظرفیت‌های کشور خود و اکثریت هشتاد میلیون ایرانی امیدوار باشیم و از مسیر عقلانیت خارج نشویم. ایران ما اگرچه دست به گریبان رکود، فساد، ناکارآمدی نظام اداری، بد اداره شدن شهرها، تعطیلی کارخانه‌ها و عملکرد نامناسب و ناکارآمد بانک‌هاست، اما چنان نیست که این سرزمین از مردان و زنان متعهد، متخصص، دلسوز، سالم، شجاع و اندیشمند خالی شده باشد. باور کنید مردان و زنانی هستند که هر ثانیه عمرشان در تب و تاب این وطن می‌سوزد و فکر و ذکرشان بهبود زندگی مردمان این سرزمین است. دوران‌های سختی در تاریخ ملت‌ها بسیار بوده و خواهد بود، و زندگی بهتر نصیب مردمانی خواهد شد که صبورانه برای بنا کردن ساختارها، نهادها و سازمان‌های بهتر، عقلانی‌تر، سالم‌تر، پاسخ‌گوتر، شفاف‌تر و توسعه‌گراتر تلاش کرده‌اند. ما نیز صبورانه و امیدوار برای چنین آینده‌ای تلاش کنیم.
(اگر با ایده این یادداشت موافقید، آن‌را برای دیگران نیز ارسال کنید.)
@fazeli_mohammad
https://telegram.me/fazeli_mohammad