"نگاهی کوتاه به تصویر در شعر معاصر"
🔹نیما بر این اعتقاد بود که شعر ما شکلی ذهنی دارد و می باید عینی شود. او از همه ی ظرفیت های شعر برای تصویری کردن آن بهره می برد، آنجا که نماد می سازد(مرغ آمین،ققنوس، مرغ هیبره،آقاتوکا، خروس، شب، صبح و...) باز جریانی تصویری را پی می افکند،.
🔹تصویر در مرامنامه ی سور رئالیست ها تقریبا اینگونه تعریف شده است: از بر خورد دو واژه، دو جمله و دو جریان و یا دو هرچیز شکل دیگری می زاید که ما به آن تصویر می گوییم.
با نگاهی پارادکسیکال از برخورد "جهت با بی جهتی" آن دیگر معنا می زاید. این یعنی تصویر.
🔹البته "تصویر صوتی" هم داریم همانی که به ان آلیتریشن یا واج آرایی می گوییم: سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند، 》صدای عندلیب با تکرار صامت "چ" یعنی حضور عندلیب.
🔹"تقطیع تصویری" هم داریم که با شکل چینش واژگان و بر جسته سازی های خاص، خود را نشانمی دهد:
شب
سراسر
زنجیر زنجره بود
تا سحر
برجسته سازی "شب" و هویدا نمودن "سحر"
بی این تقطیع تصویری معنایی آنگونه نمی یابد.
🔹شعر "کانکریت" یا شعر "خواندیداری" تلاش دیگری در جهت تصویری کردن شعر است. در آن علاوه بر لذتی که از خوانش به مخاطب دست می دهد از دیدار شعر نیز.
🔹 شعر امروز ما تصویریست شکلی از نمایش است، باید خواند و چشم ها را بست و دید: لذت خوانش، التداذ دیدار.
🔹و غزل امروز ما خود را در تصویر معنا می دهد نه فقط در شکل ذهنی.(بسیاری از غزل های منزوی و بهبهانی و امین پور)
-حشمت اله پاک طینت
مطلب برگرفته از : کانال آموزش دیداری- شنیداری ادبیات
@ferdosesokhan
🔹نیما بر این اعتقاد بود که شعر ما شکلی ذهنی دارد و می باید عینی شود. او از همه ی ظرفیت های شعر برای تصویری کردن آن بهره می برد، آنجا که نماد می سازد(مرغ آمین،ققنوس، مرغ هیبره،آقاتوکا، خروس، شب، صبح و...) باز جریانی تصویری را پی می افکند،.
🔹تصویر در مرامنامه ی سور رئالیست ها تقریبا اینگونه تعریف شده است: از بر خورد دو واژه، دو جمله و دو جریان و یا دو هرچیز شکل دیگری می زاید که ما به آن تصویر می گوییم.
با نگاهی پارادکسیکال از برخورد "جهت با بی جهتی" آن دیگر معنا می زاید. این یعنی تصویر.
🔹البته "تصویر صوتی" هم داریم همانی که به ان آلیتریشن یا واج آرایی می گوییم: سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند، 》صدای عندلیب با تکرار صامت "چ" یعنی حضور عندلیب.
🔹"تقطیع تصویری" هم داریم که با شکل چینش واژگان و بر جسته سازی های خاص، خود را نشانمی دهد:
شب
سراسر
زنجیر زنجره بود
تا سحر
برجسته سازی "شب" و هویدا نمودن "سحر"
بی این تقطیع تصویری معنایی آنگونه نمی یابد.
🔹شعر "کانکریت" یا شعر "خواندیداری" تلاش دیگری در جهت تصویری کردن شعر است. در آن علاوه بر لذتی که از خوانش به مخاطب دست می دهد از دیدار شعر نیز.
🔹 شعر امروز ما تصویریست شکلی از نمایش است، باید خواند و چشم ها را بست و دید: لذت خوانش، التداذ دیدار.
🔹و غزل امروز ما خود را در تصویر معنا می دهد نه فقط در شکل ذهنی.(بسیاری از غزل های منزوی و بهبهانی و امین پور)
-حشمت اله پاک طینت
مطلب برگرفته از : کانال آموزش دیداری- شنیداری ادبیات
@ferdosesokhan
یادداشتی دربارهی تقسیمبندی جدید ساختمان واژه:
در کتاب زبان فارسی ۲، درسی با نام «ساخت واژه» داشتیم که در آن، ساخت واژه، به دو بخش «ساخت واژههای تصریفی« و «ساخت واژههای اشتقاقی» تقسیم میشد و برای توضیح ساخت واژههای تصریفی، وندهای تصریفی (نشانههای جمع، نشانهی نکره، نشانههای صفتهای تفضیلی و عالی (تر/ ترین)، وندهای صرفی فعل (می/ بِ / نَ ) و شناسههای فعل) به عنوان وندهای تصریفی معرفی شده بودند که در ساخت تصریفی واژگانی چون: بزرگان، بزرگی، بزرگتر، بزرگترین، میروم، بروم، نمیروم و... به کار میروند.
و وندهای اشتقاقی (پیشوند/ میانوند/ پسوند) نیز برای ساختِ اشتقاقی واژههای (مشتق و مشتق-مرکّب) معرفی شده بودند.
با توجه به این درس، درمییابیم که ویژگی مشترک همهی وندها، چه تصریفی و چه اشتقاقی، این است که در مرحلهی اوّل، همه «وند» و تکواژ وابسته هستند و در مرحلهی دوم به دو دستهی تصریفی و اشتقاقی، تقسیم میشوند.
بر همین اساس، در تقسیمبندی جدیدی که از ساخت واژه، ارائه شدهاست، همهی واژههایی را که در ساخت آنها یک تکواژ آزاد و یک یا چند وند (صرفی/ اشتقاقی) به کار رفته است، «وندی» و همهی واژههایی را که در ساخت آنها، دو یا چند تکواژ آزاد و یک یا چند وند (صرفی/ اشتقاقی) به کار رفتهاست، «وندی- مرکّب» نامیدهاند.
این تقسیمبندی کلّیتر است و هر دو ساخت تصریفی و اشتقاقی واژه و همهی وندهای تصریفی و اشتقاقی را دربرمیگیرد؛ امّا مشتق و مشتق-مرکّب، تنها به ساخت اشتقاقی واژه توجّه داشت و جزئیتر بود.
(اکنون اگر بخواهیم تقسیمبندی جزئیتری داشته باشیم، میتوانیم واژههای «وندی» را به دو دستهی «وندیِ تصریفی» و «وندیِ اشتقاقی»، و واژههای «وندی-مرکب» را نیز به دو دستهی «وندی-مرکبِ تصریفی» و «وندی-مرکبِ اشتقاقی» تقسیم کنیم؛ امّا چون قرار نیست در دبیرستان، همهی جزئیّات گفته شود، به همان تقسیمبندی نخستین، بسنده میشود.)
* از سوی دیگر، دو وند تصریفی «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره»، در کتابهای قبلی، جزء وابستههای پسین به شمار میآمدند که دو اشکال داشت:
۱- یک تکواژ نمیتواند همزمان هم پسوند تصریفی باشد و هم یک وابستهی پسین؛ که اگر چنین بود، باید پسوندهای تصریفی «تر» و «ترین» را هم جزء وابستههای پسین به شمار میآوردیم، امّا چنین نبود.
۲- همهی وابستههای پیشین و پسین، تکواژ آزاد هستند و یک واژه به شمار میآیند و با هسته، یک رابطهی نحوی دارند؛ امّا «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره» تکواژههای وابسته و «وند» هستند و با هسته تنها رابطهای صرفی دارند و برای ساخت تصریفی آن به کار میروند؛ بنابراین، نمیتوانند به عنوان وابستهی پسین به شمار آیند؛ بلکه پسوند تصریفی هستند.
تقسیمبندی جدید، میتواند با وابسته ندانستن این وندهای تصریفی، اشکالات بالا را برطرف سازد.
بنا بر آنچه گفته شد:
۱- این تقسیمبندی، سخن تازه و مندرآوردی نیست، بلکه در کتابهای پیشین هم در درس ساخت واژههای تصریفی و اشتقاقی وجود داشتهاست.
۲- این تقسیمبندی، با توجّه به ویژگی مشترک وندهای تصریفی و اشتقاقی در «وند بودن» صورت گرفتهاست و یک نامگذاری غیرعلمی و نادرست نیست.
۳- این تقسیمبندی، میتواند دوگانگی موجود در کتابهای پیشین در زمینهی وابستهی پسین شمردن یا پسوند تصریفی دانستنِ «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره» را برطرف سازد.
۴- وندهای تصریفی را باید جزئی از هسته به شمار آورد نه وابستهی پسین؛ زیرا:
۱-۴- همهی وابستهها تکواژ آزادند، اما وندهای تصریفی تکواژ وابستهاند.
۲-۴- وابستههای پیشین و پسین، با هسته رابطهی نحوی دارند، اما وندهای تصریفی، رابطهی صرفی با هسته دارند.
«یعقوب کیانی شاهوندی»
مطلب برگرفته از: کانال ادبیات یازده
@ferdosesokhan
منتظر ارسال نقد دوستان به این مطلب در آی دی آدمین کانال به آدرس زیر هستیم
@mollasadeghi
در کتاب زبان فارسی ۲، درسی با نام «ساخت واژه» داشتیم که در آن، ساخت واژه، به دو بخش «ساخت واژههای تصریفی« و «ساخت واژههای اشتقاقی» تقسیم میشد و برای توضیح ساخت واژههای تصریفی، وندهای تصریفی (نشانههای جمع، نشانهی نکره، نشانههای صفتهای تفضیلی و عالی (تر/ ترین)، وندهای صرفی فعل (می/ بِ / نَ ) و شناسههای فعل) به عنوان وندهای تصریفی معرفی شده بودند که در ساخت تصریفی واژگانی چون: بزرگان، بزرگی، بزرگتر، بزرگترین، میروم، بروم، نمیروم و... به کار میروند.
و وندهای اشتقاقی (پیشوند/ میانوند/ پسوند) نیز برای ساختِ اشتقاقی واژههای (مشتق و مشتق-مرکّب) معرفی شده بودند.
با توجه به این درس، درمییابیم که ویژگی مشترک همهی وندها، چه تصریفی و چه اشتقاقی، این است که در مرحلهی اوّل، همه «وند» و تکواژ وابسته هستند و در مرحلهی دوم به دو دستهی تصریفی و اشتقاقی، تقسیم میشوند.
بر همین اساس، در تقسیمبندی جدیدی که از ساخت واژه، ارائه شدهاست، همهی واژههایی را که در ساخت آنها یک تکواژ آزاد و یک یا چند وند (صرفی/ اشتقاقی) به کار رفته است، «وندی» و همهی واژههایی را که در ساخت آنها، دو یا چند تکواژ آزاد و یک یا چند وند (صرفی/ اشتقاقی) به کار رفتهاست، «وندی- مرکّب» نامیدهاند.
این تقسیمبندی کلّیتر است و هر دو ساخت تصریفی و اشتقاقی واژه و همهی وندهای تصریفی و اشتقاقی را دربرمیگیرد؛ امّا مشتق و مشتق-مرکّب، تنها به ساخت اشتقاقی واژه توجّه داشت و جزئیتر بود.
(اکنون اگر بخواهیم تقسیمبندی جزئیتری داشته باشیم، میتوانیم واژههای «وندی» را به دو دستهی «وندیِ تصریفی» و «وندیِ اشتقاقی»، و واژههای «وندی-مرکب» را نیز به دو دستهی «وندی-مرکبِ تصریفی» و «وندی-مرکبِ اشتقاقی» تقسیم کنیم؛ امّا چون قرار نیست در دبیرستان، همهی جزئیّات گفته شود، به همان تقسیمبندی نخستین، بسنده میشود.)
* از سوی دیگر، دو وند تصریفی «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره»، در کتابهای قبلی، جزء وابستههای پسین به شمار میآمدند که دو اشکال داشت:
۱- یک تکواژ نمیتواند همزمان هم پسوند تصریفی باشد و هم یک وابستهی پسین؛ که اگر چنین بود، باید پسوندهای تصریفی «تر» و «ترین» را هم جزء وابستههای پسین به شمار میآوردیم، امّا چنین نبود.
۲- همهی وابستههای پیشین و پسین، تکواژ آزاد هستند و یک واژه به شمار میآیند و با هسته، یک رابطهی نحوی دارند؛ امّا «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره» تکواژههای وابسته و «وند» هستند و با هسته تنها رابطهای صرفی دارند و برای ساخت تصریفی آن به کار میروند؛ بنابراین، نمیتوانند به عنوان وابستهی پسین به شمار آیند؛ بلکه پسوند تصریفی هستند.
تقسیمبندی جدید، میتواند با وابسته ندانستن این وندهای تصریفی، اشکالات بالا را برطرف سازد.
بنا بر آنچه گفته شد:
۱- این تقسیمبندی، سخن تازه و مندرآوردی نیست، بلکه در کتابهای پیشین هم در درس ساخت واژههای تصریفی و اشتقاقی وجود داشتهاست.
۲- این تقسیمبندی، با توجّه به ویژگی مشترک وندهای تصریفی و اشتقاقی در «وند بودن» صورت گرفتهاست و یک نامگذاری غیرعلمی و نادرست نیست.
۳- این تقسیمبندی، میتواند دوگانگی موجود در کتابهای پیشین در زمینهی وابستهی پسین شمردن یا پسوند تصریفی دانستنِ «نشانههای جمع» و «نشانهی نکره» را برطرف سازد.
۴- وندهای تصریفی را باید جزئی از هسته به شمار آورد نه وابستهی پسین؛ زیرا:
۱-۴- همهی وابستهها تکواژ آزادند، اما وندهای تصریفی تکواژ وابستهاند.
۲-۴- وابستههای پیشین و پسین، با هسته رابطهی نحوی دارند، اما وندهای تصریفی، رابطهی صرفی با هسته دارند.
«یعقوب کیانی شاهوندی»
مطلب برگرفته از: کانال ادبیات یازده
@ferdosesokhan
منتظر ارسال نقد دوستان به این مطلب در آی دی آدمین کانال به آدرس زیر هستیم
@mollasadeghi
انواع قید.pdf
142.2 KB
انواع قید از جهت مفهوم
برگرفته از کتاب دستور زبان فارسی دکتر حسن انوری_ احمد گیوی
#دستور
#قید
@ferdosesokhan
برگرفته از کتاب دستور زبان فارسی دکتر حسن انوری_ احمد گیوی
#دستور
#قید
@ferdosesokhan
سامانه مشاهده و دریافت کد سوابق تحصیلی
فارغ التحصیلان دوره متوسطه :
افرادی که یکی از شرایط زیر را دارا باشند مشمول طرح تاثیر سوابق تحصیلی در آزمون سراسري و دانشگاه آزاد اسلامي نبوده و اطلاعات آنان در این سایت موجود نیست:
الف - فارغ التحصیلان قبل از سال 84
ب - فارغ التحصیلان شاخه فنی حرفه ای و کاردانش و فارغ التحصيلان رشته هاي غيرنظري(دانشسراهاي تربيت معلم )
ج - فارغ التحصیلان نظام ترمی واحدی نظام قدیم آموزش متوسطه
د- ديپلمه هاي تطبيقي مدارس غير ايراني خارج از كشور
فارغ التحصیلان دوره پیش دانشگاهی :
فارغ التحصیلان پیش دانشگاهی قبل از سال 1391 مشمول طرح تاثیر سوابق تحصیلی در آزمون سراسري و دانشگاه آزاد اسلامي نبوده و اطلاعات آنان در این سایت موجود نیست.
🛑 #نکات_مهم :
- با توجه به هماهنگی به عمل آمده با سازمان سنجش آموزش کشور اطلاعات سوابق تحصیلی دوره متوسطه و پیش دانشگاهی موجود در سامانه، دهم بهمن ماه 1397 جهت اعمال در سامانه ثبت نام کنکور سراسری به سازمان سنجش تحويل خواهد شد .
- برای دانش آموزان پایه دوازدهم نظام جدید(3-3-6) اطلاعات هویتی و برای دانش آموزان نظام قدیم کلیه سوابق تحصیلی تا دهم بهمن ماه قابل مشاهده است .
- دانش آموزان جهت ثبت نام در آزمون سراسری می بایست کد اخذ شده از این سامانه را در تقاضانامه ثبت نام درج نمایند .
- با توجه به اینکه اطلاعاتی که در این سایت موجود می باشد عیناً به سازمان سنجش آموزش کشور ارسال خواهد گردید لذا جهت جلوگیری از وجود مشکل در فرآیند ثبت نام آزمون سراسری ، ضمن مشاهده اطلاعات خود درصورت هرگونه مغایرت ازطریق درج درخواست در همین سامانه اقدام نمائید . قابل ذکر است این درخواست ها در منطقه محل تحصیل شما بررسی و رفع مغایرت می گردد .
- در صورت عدم رفع مغایرت به منطقه محل تحصیل خود مراجعه نمائید .
- سوابق تحصیلی نمره ای دانش آموزان پایه دوازدهم نظام جدید و غیر فارغ التحصیل دوره پیش دانشگاهی نظام قدیم در تیر ماه به این سامانه ارسال و قابل مشاهده خواهد بود .
🛑سامانه دریافت سوابق تحصیلی وزارت آموزش و پرورش :👇
http://dipcode.medu.ir
✳️🛑نظام جدید ها باید گزینه متوسطه دوم را انتخاب کنند و نسبت به اخذ کد سوابق تحصیلی اقدام نمایند .
@ferdosesokhan
فارغ التحصیلان دوره متوسطه :
افرادی که یکی از شرایط زیر را دارا باشند مشمول طرح تاثیر سوابق تحصیلی در آزمون سراسري و دانشگاه آزاد اسلامي نبوده و اطلاعات آنان در این سایت موجود نیست:
الف - فارغ التحصیلان قبل از سال 84
ب - فارغ التحصیلان شاخه فنی حرفه ای و کاردانش و فارغ التحصيلان رشته هاي غيرنظري(دانشسراهاي تربيت معلم )
ج - فارغ التحصیلان نظام ترمی واحدی نظام قدیم آموزش متوسطه
د- ديپلمه هاي تطبيقي مدارس غير ايراني خارج از كشور
فارغ التحصیلان دوره پیش دانشگاهی :
فارغ التحصیلان پیش دانشگاهی قبل از سال 1391 مشمول طرح تاثیر سوابق تحصیلی در آزمون سراسري و دانشگاه آزاد اسلامي نبوده و اطلاعات آنان در این سایت موجود نیست.
🛑 #نکات_مهم :
- با توجه به هماهنگی به عمل آمده با سازمان سنجش آموزش کشور اطلاعات سوابق تحصیلی دوره متوسطه و پیش دانشگاهی موجود در سامانه، دهم بهمن ماه 1397 جهت اعمال در سامانه ثبت نام کنکور سراسری به سازمان سنجش تحويل خواهد شد .
- برای دانش آموزان پایه دوازدهم نظام جدید(3-3-6) اطلاعات هویتی و برای دانش آموزان نظام قدیم کلیه سوابق تحصیلی تا دهم بهمن ماه قابل مشاهده است .
- دانش آموزان جهت ثبت نام در آزمون سراسری می بایست کد اخذ شده از این سامانه را در تقاضانامه ثبت نام درج نمایند .
- با توجه به اینکه اطلاعاتی که در این سایت موجود می باشد عیناً به سازمان سنجش آموزش کشور ارسال خواهد گردید لذا جهت جلوگیری از وجود مشکل در فرآیند ثبت نام آزمون سراسری ، ضمن مشاهده اطلاعات خود درصورت هرگونه مغایرت ازطریق درج درخواست در همین سامانه اقدام نمائید . قابل ذکر است این درخواست ها در منطقه محل تحصیل شما بررسی و رفع مغایرت می گردد .
- در صورت عدم رفع مغایرت به منطقه محل تحصیل خود مراجعه نمائید .
- سوابق تحصیلی نمره ای دانش آموزان پایه دوازدهم نظام جدید و غیر فارغ التحصیل دوره پیش دانشگاهی نظام قدیم در تیر ماه به این سامانه ارسال و قابل مشاهده خواهد بود .
🛑سامانه دریافت سوابق تحصیلی وزارت آموزش و پرورش :👇
http://dipcode.medu.ir
✳️🛑نظام جدید ها باید گزینه متوسطه دوم را انتخاب کنند و نسبت به اخذ کد سوابق تحصیلی اقدام نمایند .
@ferdosesokhan
نظری در باره هویت مادر سیاوش(جلال خالقی مطلق)
قسمت : یک
برگرفته از بنیاد مطالعات ایران
گذری و نظری
استاد جلال خالقی مطلق
ز بادی کوکلاه از سرکند دور
گیاه آسوده باشد، سرو رنجور
نظامی
آغاز داستان سیاوخش آمده است که روزی طوس و گیو و چند تن سوار دیگر در نزدیکی مرز توران به شکار می روند و در آنجا در بیشه ای به دختری تورانی بر می خورند که چنانکه خود او برای پهلوانان نقل می کند، شبانه از دست پدر مست خود که آهنگ جان او داشته گریخته، در راه اسبش جان سپرده و خود گرفتار راهزنان شده، آنها جواهرات او را گرفته و او را زده اند و سرانجام او به این بیشه پناه آورده و اکنون امیدوار است که چون پدرش از مستی به هوش آید، سوارانی از پی او بفرستد تا او را بازگردانند. دختر در پاسخ پهلوانان که از نژاد او می پرسند، می گوید که خویشاوند کرسیوز (برادر افراسیاب) است.
میان طوس و گیو بر سر تصاحب دختر اختلاف می افتد تا سرانجام به پیشنهاد یکی از سواران با هم توافق می کنند که کیکاوس را میان خود به داوری برگزینند. ولی کیکاوس، با دیدن دختر پریچهره (که این بارکرسیوز را نیای خود می نامد)، او راازچنگ پهلوانان می رباید و به عقد خود درمی آورد و به شبستان خویش می فرستند. چندی بعد این زن از کیکاوس پسری می زاید که نام او را سیاوش می نهند. سپس رستم از سیستان می آید و کودک را به قصد تربیت او با خود به سیستان می برد و پس از آنکه همه چیزهائی را که بایسته یک شاهزاده است به او می آموزد، اورا دوباره به پیش پدر بازمی گرداند. هشت سال پس از این واقعه سوداوه یا سودابه نامادری سیاوش با دیدن سیاوش عاشق او می شود.1
از مادر سیاوش پس از تولد سیاوش دیگر هیچ نامی در داستان نیست. حتی هنگامی که سیاوش سه بار به دعوت سودابه به شبستان شاه می رود و در آنجا خواهران سیاوش و دختران سودابه به پیشباز سیاوش می آیند، از مادر او، که اکنون بسبب شاهزاده باید مقام مهمتری هم داشته باشد، سخنی نیست. همچنین در ادامه داستان، هنگام گذشتن سیاوش از آتش، هنگام ترک کردن ایران، تا فاجعه کشته شدن او در توران و وقایع پس از آن، دیگر هیچ کجا مادر او در داستان ظاهر نمی گردد.
بنا بر متن دستنویس فلورانس (مورخ 614 هجری)، علت یاد نشدن از مادر سیاوش در ادامه داستان این است که او هنگام زادن فرزند در می گذرد:
یکی ماه دیدار فرّخ پسر
که بر مادر آورد گیتی به سر
چوآن شاهزاده ز مادر بزاد
هم اندرزمان مادرش جان بداد2
ثعالبی با آنکه روایت آغاز داستان، یعنی یافتن دختر تورانی بوسیله طوس و گیو را اصلا" ندارد، گزارش مرگ مادر سیاوش را که در دستنویس فلورانس آمده است تأیید می کند: ثمّ انّ کیکاوس اُهدیت الیه جاریه لم یُرَ مثلها حسنا" فافترشها و ولدت له سیاوش کالشهاب اللامع و الهلال الطالع و مضت لسبیلها3 [کیکاوس با کنیزکی که زیبارویی مانند او دیده نشده بود و به او بخشیده بودند، همبستر گشت و سیاوش از او بزاد که چون ستاره ای درخشان بود و چون ماهی تابان، و آن کنیزک از دست برفت.]4
شاید ثعالبی روایت آغاز داستان را در مأخذ خود (یعنی در شاهنامه ابو منصوری که مأخذ اصلی شاهنامه فردوسی هم بوده) داشته، ولی آنرا به قصد کوتاه کردن داستان زده باشد. ولی آیا گزارش درگذشت مادر سیاوش را نیز که یاد کرده در مأخذ خود داشته بوده است؟ در این صورت چطور ممکن است که فردوسی چنین گزارش مهمی را، که بدون آن داستان دارای نقص بزرگی است، از قلم انداخته باشد؟ پس آیا دوبیتی که در دستنویس فلورانس آمده و ما آنرا در بالا نقل کردیم و ثعالبی نیز آنرا تأیید می کند اصیل اند؟ و آیا می توان پذیرفت که در چهارده دستنویس دیگر ما و نیز در ترجمه عربی بنداری این گزارش از قلم افتاده باشد؟
در برخی از دستنویس های دیگر، مانند دستنویس لندن مورخ 841 و دستنویس بی تاریخ لنینگراد، در محلی دیگر از داستان، یعنی پیش از ملاقات سیاوش با سودابه در شبستان (پس از بیت 132 در تصحیح نگارنده)، گزارشی دراز، یکی در 15 بیت و دیگری در 21 بیت، درباره مرگ مادر سیاوش ساخته اند که در عدم اصالت آنها کوچکترین تردیدی نیست. ولی این روایت های الحاقی نشان می دهند که برخی از کاتبان متوجه شده اند که بدون هیچ اشارهای به سرنوشت بعدی مادر سیاوش، داستان دارای نقص است و از اینرو درست پیش از رفتن سیاوش به شبستان و ملاقات با سودابه، گزارشی در مرگ مادر او ساخته و درون متن کرده اند تا این نقص داستان را بر طرف کرده باشند که این خود عدم اصالت آن دو بیت را در دستنویس فلورانس محتمل تر می کند. به سخن دیگر، کاری که کاتب این دو دست نویس سپس تر انجام داده اند، کاتب دست نویس فلورانس جلوتر کرده است.
ادامه دارد ... .
@ferdosesokhan
قسمت : یک
برگرفته از بنیاد مطالعات ایران
گذری و نظری
استاد جلال خالقی مطلق
ز بادی کوکلاه از سرکند دور
گیاه آسوده باشد، سرو رنجور
نظامی
آغاز داستان سیاوخش آمده است که روزی طوس و گیو و چند تن سوار دیگر در نزدیکی مرز توران به شکار می روند و در آنجا در بیشه ای به دختری تورانی بر می خورند که چنانکه خود او برای پهلوانان نقل می کند، شبانه از دست پدر مست خود که آهنگ جان او داشته گریخته، در راه اسبش جان سپرده و خود گرفتار راهزنان شده، آنها جواهرات او را گرفته و او را زده اند و سرانجام او به این بیشه پناه آورده و اکنون امیدوار است که چون پدرش از مستی به هوش آید، سوارانی از پی او بفرستد تا او را بازگردانند. دختر در پاسخ پهلوانان که از نژاد او می پرسند، می گوید که خویشاوند کرسیوز (برادر افراسیاب) است.
میان طوس و گیو بر سر تصاحب دختر اختلاف می افتد تا سرانجام به پیشنهاد یکی از سواران با هم توافق می کنند که کیکاوس را میان خود به داوری برگزینند. ولی کیکاوس، با دیدن دختر پریچهره (که این بارکرسیوز را نیای خود می نامد)، او راازچنگ پهلوانان می رباید و به عقد خود درمی آورد و به شبستان خویش می فرستند. چندی بعد این زن از کیکاوس پسری می زاید که نام او را سیاوش می نهند. سپس رستم از سیستان می آید و کودک را به قصد تربیت او با خود به سیستان می برد و پس از آنکه همه چیزهائی را که بایسته یک شاهزاده است به او می آموزد، اورا دوباره به پیش پدر بازمی گرداند. هشت سال پس از این واقعه سوداوه یا سودابه نامادری سیاوش با دیدن سیاوش عاشق او می شود.1
از مادر سیاوش پس از تولد سیاوش دیگر هیچ نامی در داستان نیست. حتی هنگامی که سیاوش سه بار به دعوت سودابه به شبستان شاه می رود و در آنجا خواهران سیاوش و دختران سودابه به پیشباز سیاوش می آیند، از مادر او، که اکنون بسبب شاهزاده باید مقام مهمتری هم داشته باشد، سخنی نیست. همچنین در ادامه داستان، هنگام گذشتن سیاوش از آتش، هنگام ترک کردن ایران، تا فاجعه کشته شدن او در توران و وقایع پس از آن، دیگر هیچ کجا مادر او در داستان ظاهر نمی گردد.
بنا بر متن دستنویس فلورانس (مورخ 614 هجری)، علت یاد نشدن از مادر سیاوش در ادامه داستان این است که او هنگام زادن فرزند در می گذرد:
یکی ماه دیدار فرّخ پسر
که بر مادر آورد گیتی به سر
چوآن شاهزاده ز مادر بزاد
هم اندرزمان مادرش جان بداد2
ثعالبی با آنکه روایت آغاز داستان، یعنی یافتن دختر تورانی بوسیله طوس و گیو را اصلا" ندارد، گزارش مرگ مادر سیاوش را که در دستنویس فلورانس آمده است تأیید می کند: ثمّ انّ کیکاوس اُهدیت الیه جاریه لم یُرَ مثلها حسنا" فافترشها و ولدت له سیاوش کالشهاب اللامع و الهلال الطالع و مضت لسبیلها3 [کیکاوس با کنیزکی که زیبارویی مانند او دیده نشده بود و به او بخشیده بودند، همبستر گشت و سیاوش از او بزاد که چون ستاره ای درخشان بود و چون ماهی تابان، و آن کنیزک از دست برفت.]4
شاید ثعالبی روایت آغاز داستان را در مأخذ خود (یعنی در شاهنامه ابو منصوری که مأخذ اصلی شاهنامه فردوسی هم بوده) داشته، ولی آنرا به قصد کوتاه کردن داستان زده باشد. ولی آیا گزارش درگذشت مادر سیاوش را نیز که یاد کرده در مأخذ خود داشته بوده است؟ در این صورت چطور ممکن است که فردوسی چنین گزارش مهمی را، که بدون آن داستان دارای نقص بزرگی است، از قلم انداخته باشد؟ پس آیا دوبیتی که در دستنویس فلورانس آمده و ما آنرا در بالا نقل کردیم و ثعالبی نیز آنرا تأیید می کند اصیل اند؟ و آیا می توان پذیرفت که در چهارده دستنویس دیگر ما و نیز در ترجمه عربی بنداری این گزارش از قلم افتاده باشد؟
در برخی از دستنویس های دیگر، مانند دستنویس لندن مورخ 841 و دستنویس بی تاریخ لنینگراد، در محلی دیگر از داستان، یعنی پیش از ملاقات سیاوش با سودابه در شبستان (پس از بیت 132 در تصحیح نگارنده)، گزارشی دراز، یکی در 15 بیت و دیگری در 21 بیت، درباره مرگ مادر سیاوش ساخته اند که در عدم اصالت آنها کوچکترین تردیدی نیست. ولی این روایت های الحاقی نشان می دهند که برخی از کاتبان متوجه شده اند که بدون هیچ اشارهای به سرنوشت بعدی مادر سیاوش، داستان دارای نقص است و از اینرو درست پیش از رفتن سیاوش به شبستان و ملاقات با سودابه، گزارشی در مرگ مادر او ساخته و درون متن کرده اند تا این نقص داستان را بر طرف کرده باشند که این خود عدم اصالت آن دو بیت را در دستنویس فلورانس محتمل تر می کند. به سخن دیگر، کاری که کاتب این دو دست نویس سپس تر انجام داده اند، کاتب دست نویس فلورانس جلوتر کرده است.
ادامه دارد ... .
@ferdosesokhan
نظری در باره هویت مادر سیاوش(جلال خالقی مطلق)
قسمت : دو
نکته دیگر اینکه چرا در شاهنامه و مأخذ دیگر پهلوی و فارسی و عربی نام مادر سیاوش را ذکر نکرده اند، در حالی که به ویژه در شاهنامه نام زنان خیلی کم اهمیت تر از او قید شده است؟
اگر این دو نقص داستان را، که در بالا از آن یاد شد، تنها به حساب شاعر و یا مأخذ او نگذاریم، بلکه علت دیگری را هم در آن دخیل بدانیم، به گمان نگارنده علت آن می تواند این بوده باشد که، در ساخت کهن تر این داستان، مادر سیاوش همان سودابه بوده، ولی سپس تر چون عشق میان مادر و پسر را نپسندیده بودند، سودابه را مادر ناتنی سیاوش کرده و سپس به وسیله افسانه ای که دیدیم، برای سیاوش مادر دیگری بدون نام ساخته اند. یک نکته دیگر هم هست که گمان ها را تا حدودی تأیید می کند:
در شاهنامه و بسیاری از مأخذ عربی و فارسی سودابه یا سُعدی دختر شاه هاماوران یا یمن است. ولی یمن در روایات ما نام چندان کهنی نیست و گویاپس از فتح یمن در زمان خسرو انوشیروان کم کم به روایات ایرانی راه یافته است.5از سوی دیگر طبری 6 و ابن بلخی7 سودابه را به روایتی دختر افراسیاب نامیده اند. نام افراسیاب در اوستا Franrasyan به معنی «سخت هراس انگیز» است که درفارسی به افراسیاب تبدیل شده است. علت این گشتگی یا تباهی هرچه باشد، باید به این نکته نیز توجه کرد که فعلا" میان نام سودابه و افراسیاب به همانگونه در جزء آب اشتراک پیدا شده است که میان نام رودابه و پدرش مهراب و این مطلب نیز تأییدی است بر گزارش طبری و ابن بلخی که سودابه را دختر افراسیاب نامیده اند.
بنابراین در برخی از روایات ما سودابه نیز مانند مادر سیاوش از توران و از خاندان پادشاه آن سرزمین بود و این موضوع نیز هویّت این دو زن را به یکدیگر نزدیکتر می کند و محتمِل تر می سازد که هر دو در اصل یک تن واحد بوده اند.
در باره نام سودابه میان پژوهندگان اختلاف است. داراب دستور پشوتن سنجانا سودابه را به ریخت فرضی اوستائی *Suta-wainhu به معنی «نیکو برای سود» بر می گرداند.8 یوستی در « نامنامه ایرانی» حدس می زند که این نام چنانکه در مأخذ عربی آنرا سُعدی نوشته اند، در اصل عربی بوده و آنرا به قیاس با رودابه ایرانی گونه کرده ا ند.9 خلاف او، دارمستتر در « تتبعات ایرانی » سودابه را ایرانی می داند که در مأخذ عربی به سُعدی تبدیل شده است.10 در هر حال فعلا" به علت تباهی یا ناشناس ماندن جزء نخستین نام سودابه نمی توان دید که آیا میان این نام و نام سیاوخش (اوستائی Syavarasam به معنی «مرد (موی) سیاه») نیز در اصل ارتباطی بوده یا نه.
حاصل سخن اینکه به گمان نگارنده در صورت کهنتر داستان (نه الزاما" کهنترین آن)، سودابه دختر افراسیاب و مادر سیاوش بوده که سپس عاشق پسر خود می گردد. ولی چون عشق مادر به پسر را خوشایند ندانسته بودند، برای سیاوش مادر تورانی دیگری از خاندان افراسیاب ساخته و در آغاز داستان افزوده اند. محتمل است که این دگرگونی در اواخر دوره ساسانی یا اوائل دوره اسلامی رخ داده باشد و از این رو اولا" خود روایت، یعنی سرگذشت مادر سیاوش که در آغاز داستان سیاوخش در شاهنامه آمده است، در مأخذ دیگر راه نیافته و ثانیا" درگذشت این زن پس از زادن فرزند که برای رفع نقص داستان ضروری است، هنوز به خوبی جزم داستان نگشته بوده و از این سبب در شاهنامه و بسیاری از مأخذ دیگر نیامده و نیز هنوز برای این زن نامی تعیین نشده بوده است.11
یادداشت ها:
1. شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، دفتر دوم، کالیفرنیا و نیویورک 1369، صص 211-202.
2. همان، دوم 206/ پی نویس 14.
3. ثعالبی، تاریخ غررالسیر، به تصحیح زتنبرگ (H. Zotenberg)، چاپ دوم، تهران، 1963، ص168
. 4. ثعالبی، غرر اخبار، ترجمه محمد فضائلی، تهران 1368، ص113 به جلو.
5. ن. ک. به:
Th. Noldeke, Das iranische Nationalepos, 2 Aufl., Berlin und Lieipzig, 1920, S. 48 f.
6. طبری، تاریخ الرسل والملوک، چاپ لیدن، یکم، ص 598.
7. ابن بلخی، فارسنامه، تصحیح لیسترانج و نیکلسون، کمبریج، 1921، ص 41.
8.. ن. ک. به:
D. D. P. Sanjana, The Position of Zoroastrian waman in remote Antiquity, Bombay, 1892, P. 73.
9. ن. ک. به:
F. Justi, Iranisches Namenbuch, 2.Aufl.,Hildesheim 1963, S.312.
10. ن.ک. به:
I. Darmesteter, Etudes Iraniennes, Paris,1883, Vol. I, P.298 No.1.
11. جلیل دوستخواه، «درباره مادر سیاوش نظر دیگری هم هست. ن. ک. به: جلیل دوستخواه، "مادر
@ferdosesokhan
قسمت : دو
نکته دیگر اینکه چرا در شاهنامه و مأخذ دیگر پهلوی و فارسی و عربی نام مادر سیاوش را ذکر نکرده اند، در حالی که به ویژه در شاهنامه نام زنان خیلی کم اهمیت تر از او قید شده است؟
اگر این دو نقص داستان را، که در بالا از آن یاد شد، تنها به حساب شاعر و یا مأخذ او نگذاریم، بلکه علت دیگری را هم در آن دخیل بدانیم، به گمان نگارنده علت آن می تواند این بوده باشد که، در ساخت کهن تر این داستان، مادر سیاوش همان سودابه بوده، ولی سپس تر چون عشق میان مادر و پسر را نپسندیده بودند، سودابه را مادر ناتنی سیاوش کرده و سپس به وسیله افسانه ای که دیدیم، برای سیاوش مادر دیگری بدون نام ساخته اند. یک نکته دیگر هم هست که گمان ها را تا حدودی تأیید می کند:
در شاهنامه و بسیاری از مأخذ عربی و فارسی سودابه یا سُعدی دختر شاه هاماوران یا یمن است. ولی یمن در روایات ما نام چندان کهنی نیست و گویاپس از فتح یمن در زمان خسرو انوشیروان کم کم به روایات ایرانی راه یافته است.5از سوی دیگر طبری 6 و ابن بلخی7 سودابه را به روایتی دختر افراسیاب نامیده اند. نام افراسیاب در اوستا Franrasyan به معنی «سخت هراس انگیز» است که درفارسی به افراسیاب تبدیل شده است. علت این گشتگی یا تباهی هرچه باشد، باید به این نکته نیز توجه کرد که فعلا" میان نام سودابه و افراسیاب به همانگونه در جزء آب اشتراک پیدا شده است که میان نام رودابه و پدرش مهراب و این مطلب نیز تأییدی است بر گزارش طبری و ابن بلخی که سودابه را دختر افراسیاب نامیده اند.
بنابراین در برخی از روایات ما سودابه نیز مانند مادر سیاوش از توران و از خاندان پادشاه آن سرزمین بود و این موضوع نیز هویّت این دو زن را به یکدیگر نزدیکتر می کند و محتمِل تر می سازد که هر دو در اصل یک تن واحد بوده اند.
در باره نام سودابه میان پژوهندگان اختلاف است. داراب دستور پشوتن سنجانا سودابه را به ریخت فرضی اوستائی *Suta-wainhu به معنی «نیکو برای سود» بر می گرداند.8 یوستی در « نامنامه ایرانی» حدس می زند که این نام چنانکه در مأخذ عربی آنرا سُعدی نوشته اند، در اصل عربی بوده و آنرا به قیاس با رودابه ایرانی گونه کرده ا ند.9 خلاف او، دارمستتر در « تتبعات ایرانی » سودابه را ایرانی می داند که در مأخذ عربی به سُعدی تبدیل شده است.10 در هر حال فعلا" به علت تباهی یا ناشناس ماندن جزء نخستین نام سودابه نمی توان دید که آیا میان این نام و نام سیاوخش (اوستائی Syavarasam به معنی «مرد (موی) سیاه») نیز در اصل ارتباطی بوده یا نه.
حاصل سخن اینکه به گمان نگارنده در صورت کهنتر داستان (نه الزاما" کهنترین آن)، سودابه دختر افراسیاب و مادر سیاوش بوده که سپس عاشق پسر خود می گردد. ولی چون عشق مادر به پسر را خوشایند ندانسته بودند، برای سیاوش مادر تورانی دیگری از خاندان افراسیاب ساخته و در آغاز داستان افزوده اند. محتمل است که این دگرگونی در اواخر دوره ساسانی یا اوائل دوره اسلامی رخ داده باشد و از این رو اولا" خود روایت، یعنی سرگذشت مادر سیاوش که در آغاز داستان سیاوخش در شاهنامه آمده است، در مأخذ دیگر راه نیافته و ثانیا" درگذشت این زن پس از زادن فرزند که برای رفع نقص داستان ضروری است، هنوز به خوبی جزم داستان نگشته بوده و از این سبب در شاهنامه و بسیاری از مأخذ دیگر نیامده و نیز هنوز برای این زن نامی تعیین نشده بوده است.11
یادداشت ها:
1. شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، دفتر دوم، کالیفرنیا و نیویورک 1369، صص 211-202.
2. همان، دوم 206/ پی نویس 14.
3. ثعالبی، تاریخ غررالسیر، به تصحیح زتنبرگ (H. Zotenberg)، چاپ دوم، تهران، 1963، ص168
. 4. ثعالبی، غرر اخبار، ترجمه محمد فضائلی، تهران 1368، ص113 به جلو.
5. ن. ک. به:
Th. Noldeke, Das iranische Nationalepos, 2 Aufl., Berlin und Lieipzig, 1920, S. 48 f.
6. طبری، تاریخ الرسل والملوک، چاپ لیدن، یکم، ص 598.
7. ابن بلخی، فارسنامه، تصحیح لیسترانج و نیکلسون، کمبریج، 1921، ص 41.
8.. ن. ک. به:
D. D. P. Sanjana, The Position of Zoroastrian waman in remote Antiquity, Bombay, 1892, P. 73.
9. ن. ک. به:
F. Justi, Iranisches Namenbuch, 2.Aufl.,Hildesheim 1963, S.312.
10. ن.ک. به:
I. Darmesteter, Etudes Iraniennes, Paris,1883, Vol. I, P.298 No.1.
11. جلیل دوستخواه، «درباره مادر سیاوش نظر دیگری هم هست. ن. ک. به: جلیل دوستخواه، "مادر
@ferdosesokhan
👁 نظربازی و چشمهای برکنده شده
به این بیت سعدی توجه کنید:
چشم چپ خویشتن برآرم
تا چشم نبیندت بجز راست
عدهای از صوفیان درباره عشق و شاهدبازی عقیده مشهوری دارند؛ میگویند نگاهشان به زیبارویان کژ و هوسناک نیست و در آیینه زیبایی آنها تفرج صنع خدا میکنند. بیت سعدی در این منظومه قرار میگیرد. در چنین بافتی با شیوهای ایهامپرورد میگوید: چشم چپ/ ناراست/ آلودهنظرم را درمیآورم تا مطلقاً پاک و راست و بیشائبه هوا و هوس به تو بنگرم.
در نگاه اول به نظر میرسد "درآوردن چشم خود" مبالغه مستعار شاعرانهای است که فقط در دنیای تخیل وجود دارد. ولی چنین نیست. به روایت خیالپرورانه برخی متون زهد و تصوف، در جهان واقع، صوفیان و زاهدان و عابدانی بودند که به بادافره نگاه چپ و عشق ناراست خود به زیبارویان، بر آن میشدند که چشمان خود را از حدقه دربیاورند؛ گاهی چشم خود را به دست خود کندند و زمانی نیز به فرمان خدا از این کار هولناک منصرف شدند.
بیشتر این آقایان چشمکَن بی نام و نشان هستند مثل: آن عابدی که در شام در صومعهای عبادت میکرد. یک روز زنی زیبا دید. خرامش زن به چشمش نیکو آمد و «دلش به او میل کرد». زن رفت و عابد به صومعه برگشت. پشیمان شد و گریست و «دو دیده خود برکند و بینداخت و گفت عقوبت آنکه نظر من خطا چرا کرد؟» (هزارحکایت صوفیان،تصحیح حامد خاتمیپور، ص286) یا آن زاهد بنیاسرائیل که به زنی نگریست و مفتون او شد. در حال پشیمان شد و تصمیم گرفت برای عقوبت خودش، یک روز چشمش را درآورد و یک روز دستش را ببرد و یک روز پایش را قطع کند (همان،287) یا آن عابد بنیاسرائیل که با زنی خلوت کرد و ناگاه به خود آمد و به نفس نهیب زد که: «ای نفس خرمن طاعت من را آتش بر زدی... اختیار کن از این سه کار یکی: این دیدهها که بر وی نظر کردی برکَنم یا...» (همان،289). در همین کتاب از عابدی سخن رفته که به یک نگاه عاشق زنی شد و... بر آن شد که آنقدر بگرید تا نابینا شود که به فضل الهی و همت حافظ و انفاس سحرخیزان توفیق یافت و کور شد (همان،289).
چنین کاری به صوفی نامدار ابوبکر وراق هم نسبت داده شده است. وراق بیست سال مجاور کعبه بود. یک شب هوس خوردن شیر کرد و از حرم بیرون رفت. چشمش به کنیزکی زیبا افتاد و دلش شیفته هوای او شد... شیخ به مغازله با کنیزک پرداخت که: «چه آفت بود که مرا لشکر جمال تو درآمد و هستی من به غارت بداد؟» دخترک گفت: «اگر دلت در چنگ ما اسیر بودی ترا کی آرزوی شیر بودی؟... شیخ گفت: چون فراست آن کنیزک بدیدم انگشت درکردم و هر دو دیده خود برکندم و گفتم: آن دیده که دلیل راه شیطان باشد، صحبت ما را نشاید» (الستین الجامع للطائف البساتین، تصحیح محمد روشن، صص6-325).
گفتنی است همه این بزرگواران به برکت توبه مقبول، چشمان خود را بازیافتند و با بصیرتی نافذ، عقبات سلوک را درنوردیدند و به کمال رسیدند.
این را هم بنویسم. در فرهنگ عرفانی ما فضیلت چشم خویش از چشمخانه درآوردن، مختص مردان نیست. برخی پردازندگان متون زهد و تصوف، بانوان را هم به این سجیه مبارکه آراستهاند. عمل این زنان از نمونههای "زهدالنساء" به شمار میآمد. نقل شده که زن زیبایی چشمان خود را کند و در طبقی نهاد و با طبقپوش پوشاند و برای برنایی که در پی او میآمد، فرستاد. جوان به آن جانانه گفته بود: «نظر به چشم تو کردم. دل اندر کار تو کردم. به ضرورت از پس تو میآیم» (پند پیران، تصحیح جلال متینی،ص120). آن زن بر اثر کندن چشم مُرد.
دسته دیگر زنان خوبچهرهای بودند که مشیت الهی چشمانشان را دام راه مردان خدا و وسیله امتحان و ابتلاء ایشان کرده بود. این بانوان به مجازات اینکه چشمانشان، حبائل [= کمندهای] شیطان شده بود، ازحدقه درمیآوردندشان و در طبقی از عتاب و استغنا مینهادند و برای مشایخ تردامن میفرستادند. به برکت آن چشمهای آتشینِ برکنده شده، به مشایخ عظام، توفیق توبه و تعالی ارزانی میشد.
برای مثال روایت شده که حسن بصری زنی باجمال دید. گامی چند از پی او رفت. زن گفت: چرا میآیی. گفت: از بهر آنکه بدان دو چشم تو سخت فتنه شدم. زن گفت: همینجا بنشین که من تو را دلخشنود کنم. پس به خانه رفت و چشم خود کند و بر طبقی نهاد و برای حسن فرستاد که «مرا چشمی نباید که کسی به سبب آن از خدا برآید». حسن را دل از جا برخاست... زن از زخمِ چشم ِبرکنده جان نبرد اما سببساز توبه شیخ شد (منتخب رونق المجالس،تصحیح رجایی بخارایی، صص46-47).
سبب توبه عتبهالغلام هم این بود که در اوایل کارش به زنی نگریست و عاشقش شد. «آن سرپوشیده را خبر کردند. کس فرستاد که از ما کجا دیدی؟ گفت: چشم. سرپوشیده چشم برکند و بر طبقی نهاد و پیش وی فرستاد و گفت: آنچه دیدی میبین. عتبه بیدار شد و توبه کرد». (تذکره الاولیاء، طبع نیکلسون، ج1، ص57)... از سرنوشت آن سرپوشیده خبری ندارم.
مطلب از: کانال نور سیاه
@ferdosesokhan
به این بیت سعدی توجه کنید:
چشم چپ خویشتن برآرم
تا چشم نبیندت بجز راست
عدهای از صوفیان درباره عشق و شاهدبازی عقیده مشهوری دارند؛ میگویند نگاهشان به زیبارویان کژ و هوسناک نیست و در آیینه زیبایی آنها تفرج صنع خدا میکنند. بیت سعدی در این منظومه قرار میگیرد. در چنین بافتی با شیوهای ایهامپرورد میگوید: چشم چپ/ ناراست/ آلودهنظرم را درمیآورم تا مطلقاً پاک و راست و بیشائبه هوا و هوس به تو بنگرم.
در نگاه اول به نظر میرسد "درآوردن چشم خود" مبالغه مستعار شاعرانهای است که فقط در دنیای تخیل وجود دارد. ولی چنین نیست. به روایت خیالپرورانه برخی متون زهد و تصوف، در جهان واقع، صوفیان و زاهدان و عابدانی بودند که به بادافره نگاه چپ و عشق ناراست خود به زیبارویان، بر آن میشدند که چشمان خود را از حدقه دربیاورند؛ گاهی چشم خود را به دست خود کندند و زمانی نیز به فرمان خدا از این کار هولناک منصرف شدند.
بیشتر این آقایان چشمکَن بی نام و نشان هستند مثل: آن عابدی که در شام در صومعهای عبادت میکرد. یک روز زنی زیبا دید. خرامش زن به چشمش نیکو آمد و «دلش به او میل کرد». زن رفت و عابد به صومعه برگشت. پشیمان شد و گریست و «دو دیده خود برکند و بینداخت و گفت عقوبت آنکه نظر من خطا چرا کرد؟» (هزارحکایت صوفیان،تصحیح حامد خاتمیپور، ص286) یا آن زاهد بنیاسرائیل که به زنی نگریست و مفتون او شد. در حال پشیمان شد و تصمیم گرفت برای عقوبت خودش، یک روز چشمش را درآورد و یک روز دستش را ببرد و یک روز پایش را قطع کند (همان،287) یا آن عابد بنیاسرائیل که با زنی خلوت کرد و ناگاه به خود آمد و به نفس نهیب زد که: «ای نفس خرمن طاعت من را آتش بر زدی... اختیار کن از این سه کار یکی: این دیدهها که بر وی نظر کردی برکَنم یا...» (همان،289). در همین کتاب از عابدی سخن رفته که به یک نگاه عاشق زنی شد و... بر آن شد که آنقدر بگرید تا نابینا شود که به فضل الهی و همت حافظ و انفاس سحرخیزان توفیق یافت و کور شد (همان،289).
چنین کاری به صوفی نامدار ابوبکر وراق هم نسبت داده شده است. وراق بیست سال مجاور کعبه بود. یک شب هوس خوردن شیر کرد و از حرم بیرون رفت. چشمش به کنیزکی زیبا افتاد و دلش شیفته هوای او شد... شیخ به مغازله با کنیزک پرداخت که: «چه آفت بود که مرا لشکر جمال تو درآمد و هستی من به غارت بداد؟» دخترک گفت: «اگر دلت در چنگ ما اسیر بودی ترا کی آرزوی شیر بودی؟... شیخ گفت: چون فراست آن کنیزک بدیدم انگشت درکردم و هر دو دیده خود برکندم و گفتم: آن دیده که دلیل راه شیطان باشد، صحبت ما را نشاید» (الستین الجامع للطائف البساتین، تصحیح محمد روشن، صص6-325).
گفتنی است همه این بزرگواران به برکت توبه مقبول، چشمان خود را بازیافتند و با بصیرتی نافذ، عقبات سلوک را درنوردیدند و به کمال رسیدند.
این را هم بنویسم. در فرهنگ عرفانی ما فضیلت چشم خویش از چشمخانه درآوردن، مختص مردان نیست. برخی پردازندگان متون زهد و تصوف، بانوان را هم به این سجیه مبارکه آراستهاند. عمل این زنان از نمونههای "زهدالنساء" به شمار میآمد. نقل شده که زن زیبایی چشمان خود را کند و در طبقی نهاد و با طبقپوش پوشاند و برای برنایی که در پی او میآمد، فرستاد. جوان به آن جانانه گفته بود: «نظر به چشم تو کردم. دل اندر کار تو کردم. به ضرورت از پس تو میآیم» (پند پیران، تصحیح جلال متینی،ص120). آن زن بر اثر کندن چشم مُرد.
دسته دیگر زنان خوبچهرهای بودند که مشیت الهی چشمانشان را دام راه مردان خدا و وسیله امتحان و ابتلاء ایشان کرده بود. این بانوان به مجازات اینکه چشمانشان، حبائل [= کمندهای] شیطان شده بود، ازحدقه درمیآوردندشان و در طبقی از عتاب و استغنا مینهادند و برای مشایخ تردامن میفرستادند. به برکت آن چشمهای آتشینِ برکنده شده، به مشایخ عظام، توفیق توبه و تعالی ارزانی میشد.
برای مثال روایت شده که حسن بصری زنی باجمال دید. گامی چند از پی او رفت. زن گفت: چرا میآیی. گفت: از بهر آنکه بدان دو چشم تو سخت فتنه شدم. زن گفت: همینجا بنشین که من تو را دلخشنود کنم. پس به خانه رفت و چشم خود کند و بر طبقی نهاد و برای حسن فرستاد که «مرا چشمی نباید که کسی به سبب آن از خدا برآید». حسن را دل از جا برخاست... زن از زخمِ چشم ِبرکنده جان نبرد اما سببساز توبه شیخ شد (منتخب رونق المجالس،تصحیح رجایی بخارایی، صص46-47).
سبب توبه عتبهالغلام هم این بود که در اوایل کارش به زنی نگریست و عاشقش شد. «آن سرپوشیده را خبر کردند. کس فرستاد که از ما کجا دیدی؟ گفت: چشم. سرپوشیده چشم برکند و بر طبقی نهاد و پیش وی فرستاد و گفت: آنچه دیدی میبین. عتبه بیدار شد و توبه کرد». (تذکره الاولیاء، طبع نیکلسون، ج1، ص57)... از سرنوشت آن سرپوشیده خبری ندارم.
مطلب از: کانال نور سیاه
@ferdosesokhan
خلاصه دستور زبان فارسی خانلری.pdf
9.4 MB
جزوه خلاصه دستور زبان خانلری
@ferdosesokhan
@ferdosesokhan
✳️نکات مهم بخش «قافیه» جهت آمادگی در کنکور رشته ی علوم انسانی
💢واژههای قافیه:
واژههای هماهنگ پایان مصراعها که اگر در بیت ردیف وجود داشته باشد، پیش از ردیف قرار میگیرند؛ مانند «دوستداران» و «روزگاران» در بیت زیر:
روز وصل دوستداران یاد باد
یاد باد آن روزگاران یاد باد
💢حروف قافیه:
حروف مشترک پایان واژههای قافیه که سبب هماهنگی واژههای قافیه میشوند؛ مانند حروف «اران» در واژههای «دوستداران» و «روزگاران»
💢 قاعدهی قافیه:
حروف قافیه، معمولاً تابع دو قاعدهاند:
قاعدهی ۱:
هریک از مصوتهای «ا» و «و» میتوانند بهتنهایی اساس قافیه قرارگیرند:
مانند «ا» در واژههای «تماشا» و «صحرا» در بیت زیر:
شد موسم سبزه و تماشا
برخیز و بیا بهسوی صحرا
و مصوّت «و» در واژههای «آهو» و «جادو» در بیت زیر:
ای چشم تو دلفریب و جادو
در چشم تو خیره چشم آهو
قاعدهی ۲:
یک مصوت با یک یا دو صامت پس از خود، اساس قافیه قرارگیرد؛ مانند حروف «اشت» در واژههای قافیهی بیت زیر:
کسی دانهی نیکمردی نکاشت
کزو خرمن کام دل برنداشت
و حروف «--َست» در واژههای قافیهی بیت زیر:
نکونام و صاحبدل و حقپرَست
خط عارضش خوشتر از خطّ دَست
یا حروف «ین» در واژههای قافیهی بیت زیر:
کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
💢حروف الحاقی :
هرگاه پس از حروف اصلی قافیه که بر اساس قاعدههای ۱ و ۲ است، حروف مشترک دیگری به واژههای قافیه بپیوندد، به آنها حروف الحاقی میگویند.
برخی حروف الحاقی عبارتند از:
نشانههای جمع (ان، ها، ات، ...)،
«ی» نشانهی نکره و مخفّف فعل اسنادی،
شناسههای فعل (--َم، ی، --َد/ یم، ید --َند)،
پسوند «ه ه» و...
نکته:
مصوّتهای «ه ه» و «ی» چه پسوند باشند، چه جزء اصل واژهی قافیه، الحاقی به شمار میآیند.
هنگام تعیین قاعدهی قافیه، باید ابتدا حروف الحاقی را جدا کنیم سپس بر اساس حروف اصلی قافیه، قاعدهی قافیه را تعیین کنیم؛ برای نمونه در واژههای قافیهی بیت زیر، حروف «انم» حروف قافیه هستند؛ امّا حروف اصلی قافیه «ان» است و «--َم» الحاقی است:
ای یاد تو مونس روانم
جز نام تو نیست بر زبانم
💢انواع قافیه:
✳️قافیهی اصلی(پایانی):
قافیهای که در پایان مصراعها و پیش از ردیف قرارمیگیرد و در بالا توضیح داده شد.
✳️قافیهی درونی(میانی):
قافیهی درون و میان مصراعها؛ مانند واژههای «بدن»، «سخن» و «خویشتن» در بیت زیر:
در رفتن جان از بدن، گویند هر نوعی سخن
من خود به چشم خویشتن، دیدم که جانم میرود
یا واژههای «یار»، «غار» و «جگرخوار» در بیت زیر:
یار مرا، غار مرا، عشق جگرخوار مرا
یار تویی، غار تویی، خواجه نگهدار مرا
✳️ذوقافیتین:
هرگاه بیت دارای دو قافیهی پایانی پشت سر هم باشد، آن را ذوقافیتین میگویند؛ مانند « جهان/ آسمان» و «خبر / سپر» در بیت زیر:
ای از مکارم تو شده در جهان خبر
افکنده از سیاست تو آسمان سپر
@konkouradabiatiran
@ferdosesokhan
💢واژههای قافیه:
واژههای هماهنگ پایان مصراعها که اگر در بیت ردیف وجود داشته باشد، پیش از ردیف قرار میگیرند؛ مانند «دوستداران» و «روزگاران» در بیت زیر:
روز وصل دوستداران یاد باد
یاد باد آن روزگاران یاد باد
💢حروف قافیه:
حروف مشترک پایان واژههای قافیه که سبب هماهنگی واژههای قافیه میشوند؛ مانند حروف «اران» در واژههای «دوستداران» و «روزگاران»
💢 قاعدهی قافیه:
حروف قافیه، معمولاً تابع دو قاعدهاند:
قاعدهی ۱:
هریک از مصوتهای «ا» و «و» میتوانند بهتنهایی اساس قافیه قرارگیرند:
مانند «ا» در واژههای «تماشا» و «صحرا» در بیت زیر:
شد موسم سبزه و تماشا
برخیز و بیا بهسوی صحرا
و مصوّت «و» در واژههای «آهو» و «جادو» در بیت زیر:
ای چشم تو دلفریب و جادو
در چشم تو خیره چشم آهو
قاعدهی ۲:
یک مصوت با یک یا دو صامت پس از خود، اساس قافیه قرارگیرد؛ مانند حروف «اشت» در واژههای قافیهی بیت زیر:
کسی دانهی نیکمردی نکاشت
کزو خرمن کام دل برنداشت
و حروف «--َست» در واژههای قافیهی بیت زیر:
نکونام و صاحبدل و حقپرَست
خط عارضش خوشتر از خطّ دَست
یا حروف «ین» در واژههای قافیهی بیت زیر:
کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
💢حروف الحاقی :
هرگاه پس از حروف اصلی قافیه که بر اساس قاعدههای ۱ و ۲ است، حروف مشترک دیگری به واژههای قافیه بپیوندد، به آنها حروف الحاقی میگویند.
برخی حروف الحاقی عبارتند از:
نشانههای جمع (ان، ها، ات، ...)،
«ی» نشانهی نکره و مخفّف فعل اسنادی،
شناسههای فعل (--َم، ی، --َد/ یم، ید --َند)،
پسوند «ه ه» و...
نکته:
مصوّتهای «ه ه» و «ی» چه پسوند باشند، چه جزء اصل واژهی قافیه، الحاقی به شمار میآیند.
هنگام تعیین قاعدهی قافیه، باید ابتدا حروف الحاقی را جدا کنیم سپس بر اساس حروف اصلی قافیه، قاعدهی قافیه را تعیین کنیم؛ برای نمونه در واژههای قافیهی بیت زیر، حروف «انم» حروف قافیه هستند؛ امّا حروف اصلی قافیه «ان» است و «--َم» الحاقی است:
ای یاد تو مونس روانم
جز نام تو نیست بر زبانم
💢انواع قافیه:
✳️قافیهی اصلی(پایانی):
قافیهای که در پایان مصراعها و پیش از ردیف قرارمیگیرد و در بالا توضیح داده شد.
✳️قافیهی درونی(میانی):
قافیهی درون و میان مصراعها؛ مانند واژههای «بدن»، «سخن» و «خویشتن» در بیت زیر:
در رفتن جان از بدن، گویند هر نوعی سخن
من خود به چشم خویشتن، دیدم که جانم میرود
یا واژههای «یار»، «غار» و «جگرخوار» در بیت زیر:
یار مرا، غار مرا، عشق جگرخوار مرا
یار تویی، غار تویی، خواجه نگهدار مرا
✳️ذوقافیتین:
هرگاه بیت دارای دو قافیهی پایانی پشت سر هم باشد، آن را ذوقافیتین میگویند؛ مانند « جهان/ آسمان» و «خبر / سپر» در بیت زیر:
ای از مکارم تو شده در جهان خبر
افکنده از سیاست تو آسمان سپر
@konkouradabiatiran
@ferdosesokhan
⭕️فهرست آثار مشابه تاریخ ادبیات
🍀به سوی اصفهان :پیرلوتی 🍀اصفهان نصف جهان :صادق هدایت.
🌿بهشت گم شده :جان میلتون 🌿دربهشت شداد :جلال رفیع 🌿مراتع بهشتی :جان اشتاین بک 🌿شلغم میوه بهشته :علی محمدافغانی.
🍀بوی جوی مولیان :محمدرضاشفیعی کدکنی 🍀بوی جوی مولیان :عنوان شعری از رودکی 🍀بوی جوی مولیان :بخشی ازکتاب *بخارای من ایل من *ازبهمن بیگی
🌿تاریخ بلعمی (ترجمه تاریخ طبری ):ابوعلي بلعمی 🌿تاریخ بیهقی (تاریخ مسعودی):ابوالفضل بیهقی.
🍀تاریخ فردریک کبیر :توماس کارلایل 🍀تاریخ رجال ایران :مهدی بامداد 🍀تاریخ منتظم ناصری :محمد حسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه)
🌿تاریخ مسعودی (تاریخ بیهقی):ابوالفضل بیهقی 🌿قانون مسعودی :ابوریحان بیرونی
🍀تاناکجا :سیدعلی موسوی گرمارودی 🍀پیرگنجه درجستجوی ناکجاآباد :دکترعبدالحسین زرین کوب
🌿تحفه الاحرار :جامی 🌿تحفه الاخوان :کمال الدين عبدالرزاق کاشانی 🌿تحفه النظار وغرایب الامصار (سفرنامه یا رحله ی ابن بطوطه):ابن بطوطه
🍀تحقیق ماللهند :ابوریحان بیرونی 🍀طریق التحقیق :سنایی 🍀یک تحقیق تاریخی :خسروشاهانی
🌿تذکره الاولیا :عطارنیشابوری 🌿تذکره الشعرا :دولتشاه سمرقندی 🌿تذکره لباب الالباب :محمدعوفی
🍀ترجمه تفسیرطبری :عده ای ازعلمای ماوراءالنهر (درزمان سامانیان)🍀ترجمه تاریخ طبری (تاریخ بلعمی ):ابوعلي بلعمی
🌿چشمه :محمدعلی اسلامی ندوشن 🌿چشمه روشن :غلامحسین یوسفی 🌿مثل چشمه مثل رود :قیصرامین پور 🌿چشم هایش :بزرگ علوی
🍀خانه اموات :داستایوسکی 🍀فیل درخانه تاریک :ناصرایرانی
@konkouradabiatiran
@ferdosesokhan
🍀به سوی اصفهان :پیرلوتی 🍀اصفهان نصف جهان :صادق هدایت.
🌿بهشت گم شده :جان میلتون 🌿دربهشت شداد :جلال رفیع 🌿مراتع بهشتی :جان اشتاین بک 🌿شلغم میوه بهشته :علی محمدافغانی.
🍀بوی جوی مولیان :محمدرضاشفیعی کدکنی 🍀بوی جوی مولیان :عنوان شعری از رودکی 🍀بوی جوی مولیان :بخشی ازکتاب *بخارای من ایل من *ازبهمن بیگی
🌿تاریخ بلعمی (ترجمه تاریخ طبری ):ابوعلي بلعمی 🌿تاریخ بیهقی (تاریخ مسعودی):ابوالفضل بیهقی.
🍀تاریخ فردریک کبیر :توماس کارلایل 🍀تاریخ رجال ایران :مهدی بامداد 🍀تاریخ منتظم ناصری :محمد حسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه)
🌿تاریخ مسعودی (تاریخ بیهقی):ابوالفضل بیهقی 🌿قانون مسعودی :ابوریحان بیرونی
🍀تاناکجا :سیدعلی موسوی گرمارودی 🍀پیرگنجه درجستجوی ناکجاآباد :دکترعبدالحسین زرین کوب
🌿تحفه الاحرار :جامی 🌿تحفه الاخوان :کمال الدين عبدالرزاق کاشانی 🌿تحفه النظار وغرایب الامصار (سفرنامه یا رحله ی ابن بطوطه):ابن بطوطه
🍀تحقیق ماللهند :ابوریحان بیرونی 🍀طریق التحقیق :سنایی 🍀یک تحقیق تاریخی :خسروشاهانی
🌿تذکره الاولیا :عطارنیشابوری 🌿تذکره الشعرا :دولتشاه سمرقندی 🌿تذکره لباب الالباب :محمدعوفی
🍀ترجمه تفسیرطبری :عده ای ازعلمای ماوراءالنهر (درزمان سامانیان)🍀ترجمه تاریخ طبری (تاریخ بلعمی ):ابوعلي بلعمی
🌿چشمه :محمدعلی اسلامی ندوشن 🌿چشمه روشن :غلامحسین یوسفی 🌿مثل چشمه مثل رود :قیصرامین پور 🌿چشم هایش :بزرگ علوی
🍀خانه اموات :داستایوسکی 🍀فیل درخانه تاریک :ناصرایرانی
@konkouradabiatiran
@ferdosesokhan
شما فامیلتون چیه؟
100سال پیش، سوم دی ماه 1297، برای اولین بار ا داره ی ثبت احوال در ایران تاسیس شد و اولین شناسنامه صادر شد! اولین شناسنامه ی ایران به نام "فاطمه ایرانی" صادر شد و اولین پاسپورت ایرانی هم برای عبدالحسین خان سپنتا در شهر بمبئی صادر شد. عبدالحسین خان همان کسی بود که فیلم دختر لُر را ساخت! به دستور شاه، از آن زمان به بعد کسی حق نداشت دیگری را با لقب صدا کند و همه باید سجل میداشتند! در این دوران، افرادی، به عنوان مامور ثبت به مناطق مختلف فرستاده میشدند تا نام خانوادگی برای هر طایفه بگذارند و آن را ثبت کنند! انتخاب نام خانوادگی، خود ماجرایی داشت و معمولا از چند روش پیروی میكرد! مامور ثبت احوال آن زمان، سجل را یا بر اساس شغل جد و نیاکان فرد انتخاب میکرد و یا شهرت فرد را، به عنوان فامیل در سجل مینوشت! گاهی هم یك نام خانوادگی بر اساس شغل یا حرفه (همچون صراف، جواهریان، پزشكزاد) یا یك ویژگی بدنی یا فیزیكی (خوشچهره، قهرمان) برای فرد انتخاب میکرد! یا اینکه نگاه میکرد ببیند نام آن روستا چیست؟ و آن روستا را به عنوان فامیل فرد هم میگذاشت! اگر فرد پیشنهاد بهتری داشت، نام روستا یا محل سکونت، میتوانست به عنوان دنباله فامیل، ته فامیل بیاید! اما همیشه هم اوضاع بر وفق مراد نبود. مثلا اگر کسی به شهری مسافرت کرده بود و از بد روزگار، همزمان مامور سجل سر میرسید و میپرسید سجل گرفته ای و میگفت "نه"، چه بسا نام خانوادگی فرد بر اساس محلی که در لحظه ایستاده بود تغییر میکرد! ایرانی ها که نمیدانستند این سجل بعدها به چه کارها که نمی آید، نام فامیل را زیاد جدی نمیگرفتند و به خنده و شوخی خیلی از نامها گذاشته میشد و یا اگر مامور را عصبانی میکردند ممکن بود نامی در سجل بنویسد که خوشایند نباشد و مردم هم که سواد نداشتند، خیلی مواقع نمیدانستند که چه چیزی نوشته شده! اینطور شد که فامیل های عجیب غریبی در کنار فامیل های عادی به چشم میخورد! مثلا: اگر فرد کنار آب بود و سجل به او داده بودند فامیلش میشد "دم آبی"! یا اگر سیاه بود میشد"کلاغی"! یا اگر سر مامور ثبت احوال داد میزد، فامیلش میشد "غوغا،". اگر پدر خانواده نبود و مسافرت بود، مامور میپرسید که کجا رفته؟ اینطور بود که فامیل ها میشد"هندی، بحرینی! نی نی پرارین، کم کم به این دایره فامیل هایی مثل شصتی، پوستی، پایی اضافه شد. از این دست فامیل های عجیب غریب ایرانی که در ثبت احوال به ثبت رسیده، میتوان به فامیل های: بیچاره، گدا، فلاح ناگزیر لنگرودی، علیاف، چارلتن و جانسون، قصابزاده چرندایی،حقیر، مزدور اول، جمعه، شکراللهنژاد دراز کلاه!!! حسینزاده روزگذران. خوش قلب، سبزی خشک اشاره کرد!!!! جالب اینکه نوشتن فامیل با جوهر بود و اگر از بختِ سیاه، قلمِ مامور ثبت احوال، دوات نداشت، نقطه فامیل می افتاد! و یا اگر زیاد جوهر داشت، چند نقطه اضافه میشد و فامیل چیز نوینی میشد!!! اینطور بود که گاهی خواهر و برادرها هم فامیل هم نمیشدند و در یک خانواده چند فامیل بین خواهر و برادرها بود! مثلا در یک خانواده یکی میشد کوه نوری و خواهر او میشد کوه توری!!! وای به روزی که اختلاف خانوادگی می افتاد و یکی به دیگری میگفت که تو از اول فامیل ما نبودی! یکی جیرانی و یکی حیرانی و یکی جبرانی!!! بعد نوزاد جدید هم که پا به دنیا میگذاشت بر اساس این اسلوب فامیلش برگزیده میشد! داستان نام های خانوادگی داستان بی نهایت زیبایی است! ولی بیشترین فراوانی نامهای خانوادگی در ایران به ترتیب «محمدی»، «حسینی»، «احمدی»، «كریمی»، «موسوی»، «جعفری» و «قاسمی» است. نام خانوادگی شما چیه؟ چه داستانی داره؟
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
100سال پیش، سوم دی ماه 1297، برای اولین بار ا داره ی ثبت احوال در ایران تاسیس شد و اولین شناسنامه صادر شد! اولین شناسنامه ی ایران به نام "فاطمه ایرانی" صادر شد و اولین پاسپورت ایرانی هم برای عبدالحسین خان سپنتا در شهر بمبئی صادر شد. عبدالحسین خان همان کسی بود که فیلم دختر لُر را ساخت! به دستور شاه، از آن زمان به بعد کسی حق نداشت دیگری را با لقب صدا کند و همه باید سجل میداشتند! در این دوران، افرادی، به عنوان مامور ثبت به مناطق مختلف فرستاده میشدند تا نام خانوادگی برای هر طایفه بگذارند و آن را ثبت کنند! انتخاب نام خانوادگی، خود ماجرایی داشت و معمولا از چند روش پیروی میكرد! مامور ثبت احوال آن زمان، سجل را یا بر اساس شغل جد و نیاکان فرد انتخاب میکرد و یا شهرت فرد را، به عنوان فامیل در سجل مینوشت! گاهی هم یك نام خانوادگی بر اساس شغل یا حرفه (همچون صراف، جواهریان، پزشكزاد) یا یك ویژگی بدنی یا فیزیكی (خوشچهره، قهرمان) برای فرد انتخاب میکرد! یا اینکه نگاه میکرد ببیند نام آن روستا چیست؟ و آن روستا را به عنوان فامیل فرد هم میگذاشت! اگر فرد پیشنهاد بهتری داشت، نام روستا یا محل سکونت، میتوانست به عنوان دنباله فامیل، ته فامیل بیاید! اما همیشه هم اوضاع بر وفق مراد نبود. مثلا اگر کسی به شهری مسافرت کرده بود و از بد روزگار، همزمان مامور سجل سر میرسید و میپرسید سجل گرفته ای و میگفت "نه"، چه بسا نام خانوادگی فرد بر اساس محلی که در لحظه ایستاده بود تغییر میکرد! ایرانی ها که نمیدانستند این سجل بعدها به چه کارها که نمی آید، نام فامیل را زیاد جدی نمیگرفتند و به خنده و شوخی خیلی از نامها گذاشته میشد و یا اگر مامور را عصبانی میکردند ممکن بود نامی در سجل بنویسد که خوشایند نباشد و مردم هم که سواد نداشتند، خیلی مواقع نمیدانستند که چه چیزی نوشته شده! اینطور شد که فامیل های عجیب غریبی در کنار فامیل های عادی به چشم میخورد! مثلا: اگر فرد کنار آب بود و سجل به او داده بودند فامیلش میشد "دم آبی"! یا اگر سیاه بود میشد"کلاغی"! یا اگر سر مامور ثبت احوال داد میزد، فامیلش میشد "غوغا،". اگر پدر خانواده نبود و مسافرت بود، مامور میپرسید که کجا رفته؟ اینطور بود که فامیل ها میشد"هندی، بحرینی! نی نی پرارین، کم کم به این دایره فامیل هایی مثل شصتی، پوستی، پایی اضافه شد. از این دست فامیل های عجیب غریب ایرانی که در ثبت احوال به ثبت رسیده، میتوان به فامیل های: بیچاره، گدا، فلاح ناگزیر لنگرودی، علیاف، چارلتن و جانسون، قصابزاده چرندایی،حقیر، مزدور اول، جمعه، شکراللهنژاد دراز کلاه!!! حسینزاده روزگذران. خوش قلب، سبزی خشک اشاره کرد!!!! جالب اینکه نوشتن فامیل با جوهر بود و اگر از بختِ سیاه، قلمِ مامور ثبت احوال، دوات نداشت، نقطه فامیل می افتاد! و یا اگر زیاد جوهر داشت، چند نقطه اضافه میشد و فامیل چیز نوینی میشد!!! اینطور بود که گاهی خواهر و برادرها هم فامیل هم نمیشدند و در یک خانواده چند فامیل بین خواهر و برادرها بود! مثلا در یک خانواده یکی میشد کوه نوری و خواهر او میشد کوه توری!!! وای به روزی که اختلاف خانوادگی می افتاد و یکی به دیگری میگفت که تو از اول فامیل ما نبودی! یکی جیرانی و یکی حیرانی و یکی جبرانی!!! بعد نوزاد جدید هم که پا به دنیا میگذاشت بر اساس این اسلوب فامیلش برگزیده میشد! داستان نام های خانوادگی داستان بی نهایت زیبایی است! ولی بیشترین فراوانی نامهای خانوادگی در ایران به ترتیب «محمدی»، «حسینی»، «احمدی»، «كریمی»، «موسوی»، «جعفری» و «قاسمی» است. نام خانوادگی شما چیه؟ چه داستانی داره؟
مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
خصوصیات روانی بلاک کردن در فضای مجازی
در دانشگاه از زبان دانشجوهایم، در دفتر مشاوره از زبان مراجعه کنندگان و در محیط اطراف از زبان نزدیکان، بارها درباره ارتباطاتشان و “بلاک” کردن شنیده ام. اغلب آنها به عنوان امری بدیهی و طبیعی در روابط مجازیشان از بلاک کردن نام می برند. به نظر می رسد این عمل کم کم تبدیل به امری رایج و یک سنت رفتاری فراگیر در روابط مجازی مردم شده است. الگویی که بر توسعه یافتگی شخصیت فرد و نهایتا جامعه ایران تاثیرات عمیق دارد.
اما چند نکته؛
۱. شبکه های ارتباطی بشر چندین نسل را پشت سر نهاده اند. از شبکه های ارتباطی اولیه که به تمدنهای ابتدایی باز می گردد تا نسلهای جدیدتر ارتباطی که منبعث از انقلاب صنعتی بوده است. شبکه های اجتماعی مبتنی بر اینترنت آخرین این نسلها هستند. نوع و لوازم ارتباطی هم در این شبکه ها خاص خود است. از جمله این امکانات بلاک کردن است. امکانی که به واسطه آن مخاطب قادر نخواهد بود پیامی ارسال کند و تماسی برقرار نماید.
۲. هابرماس جامعه شناس آلمانی در نظریه معروفش -کنش ارتباطی- درباره ضرورت ارتباط و تبادلات عقل ارتباطی صحبت می کند تا به واسطه آن جهان آزادتری رقم بخورد. بر این نظرم که هابرماس بر نقطه مهمی انگشت نهاده است.
درواقع ارتباط در نفس خودش تکامل زاست. تحقیقات رفتارشناسی نشان داده است که ارتباط در توسعه شخصیت انسانی و نیز ساختارهای اجتماعی عامل زیربنایی است.
۳. بخشی از بلاک کردن ها در رابطه با افراد ناشناس در گروههای مختلف رخ می دهد که دلایلش مزاحمت، پیامهای اسپم یا اهانت امیز است. بلاک این موارد معقول و موجه است مانند جهان واقعی که در مواجهه با مزاحمت خیابانی یا دعوا و فحاشی، ترجیحا صحنه را ترک می کنیم و اینگونه فرد را از لیست ارتباطیمان حذف می نماییم.
اما موارد دیگر بلاک شامل آزارهای مذکور نیست. این موارد درباره آشناها، تفاوتهای فکری و روابط عاطفی رخ می دهد که یا به پایان رسیده و یا انکه اختلاف نظری در گرفته است.
۴. کسی که یک آشنا را حسب اختلاف نظر یا تضادی ذهنی بلاک می کند درون خود دچار نوعی استیصال و درماندگی است اگر چه بدان واقف نباشد. در واقع این نوع بلاک دلیل ناتوانی استدلالی یا شخصیتی فرد است. لذا فرار می کند. کانال ارتباطی را قطع می کند. به لحاظ روانی از ارتباط می هراسد. احساس ضعف دارد و از طریق بلاک می خواهد حس ضعفش را مخفی یا جبران نماید. خشم به عنوان عامل عمده در اینجا فعال است و آدمی را به منتها الیه ناتوانی و تصمیم نادرست هدایت می کند.
۵. در موارد عاطفی نیز صحیحتر است بجای بلاک، “خداحافظی” کنیم. اگرچه زخمهای عاطفی به عدم تعادل می انجامد و بازیابی تعادل بعضا ماهها زمان می برد و معقول عمل کردن سختتر است. بااینحال در این موارد هم می توانید پاسخ ندهید بدون آنکه بلاک کنید. بلاک همواره نوعی حمله یا نوعی اهانت به طرف مقابل است. اهانت هم محصول ضعف درونی خود آدمی است. سزاوار است به حرمت لحظات مشترک پیشین، به سمت اهانت حرکت نکنید.
۶. در یک جمع بندی می توان بیان داشت “انسانهای توسعه یافته” دارای عزت نفس و متانت فکری هستند و از شخصیتی توانمند و محترم برخوردار می باشند. آنها در رنجشها، در اختلافات و تفاوتها به سمت حذف مخاطب نمی روند. رنجیده می شوند اما وزن خویش را حفظ می کنند. دیگری را بلاک نمی نمایند.
دکتر عباس نعیمی جورشری (جامعه شناس)
@ferdosesokhan
در دانشگاه از زبان دانشجوهایم، در دفتر مشاوره از زبان مراجعه کنندگان و در محیط اطراف از زبان نزدیکان، بارها درباره ارتباطاتشان و “بلاک” کردن شنیده ام. اغلب آنها به عنوان امری بدیهی و طبیعی در روابط مجازیشان از بلاک کردن نام می برند. به نظر می رسد این عمل کم کم تبدیل به امری رایج و یک سنت رفتاری فراگیر در روابط مجازی مردم شده است. الگویی که بر توسعه یافتگی شخصیت فرد و نهایتا جامعه ایران تاثیرات عمیق دارد.
اما چند نکته؛
۱. شبکه های ارتباطی بشر چندین نسل را پشت سر نهاده اند. از شبکه های ارتباطی اولیه که به تمدنهای ابتدایی باز می گردد تا نسلهای جدیدتر ارتباطی که منبعث از انقلاب صنعتی بوده است. شبکه های اجتماعی مبتنی بر اینترنت آخرین این نسلها هستند. نوع و لوازم ارتباطی هم در این شبکه ها خاص خود است. از جمله این امکانات بلاک کردن است. امکانی که به واسطه آن مخاطب قادر نخواهد بود پیامی ارسال کند و تماسی برقرار نماید.
۲. هابرماس جامعه شناس آلمانی در نظریه معروفش -کنش ارتباطی- درباره ضرورت ارتباط و تبادلات عقل ارتباطی صحبت می کند تا به واسطه آن جهان آزادتری رقم بخورد. بر این نظرم که هابرماس بر نقطه مهمی انگشت نهاده است.
درواقع ارتباط در نفس خودش تکامل زاست. تحقیقات رفتارشناسی نشان داده است که ارتباط در توسعه شخصیت انسانی و نیز ساختارهای اجتماعی عامل زیربنایی است.
۳. بخشی از بلاک کردن ها در رابطه با افراد ناشناس در گروههای مختلف رخ می دهد که دلایلش مزاحمت، پیامهای اسپم یا اهانت امیز است. بلاک این موارد معقول و موجه است مانند جهان واقعی که در مواجهه با مزاحمت خیابانی یا دعوا و فحاشی، ترجیحا صحنه را ترک می کنیم و اینگونه فرد را از لیست ارتباطیمان حذف می نماییم.
اما موارد دیگر بلاک شامل آزارهای مذکور نیست. این موارد درباره آشناها، تفاوتهای فکری و روابط عاطفی رخ می دهد که یا به پایان رسیده و یا انکه اختلاف نظری در گرفته است.
۴. کسی که یک آشنا را حسب اختلاف نظر یا تضادی ذهنی بلاک می کند درون خود دچار نوعی استیصال و درماندگی است اگر چه بدان واقف نباشد. در واقع این نوع بلاک دلیل ناتوانی استدلالی یا شخصیتی فرد است. لذا فرار می کند. کانال ارتباطی را قطع می کند. به لحاظ روانی از ارتباط می هراسد. احساس ضعف دارد و از طریق بلاک می خواهد حس ضعفش را مخفی یا جبران نماید. خشم به عنوان عامل عمده در اینجا فعال است و آدمی را به منتها الیه ناتوانی و تصمیم نادرست هدایت می کند.
۵. در موارد عاطفی نیز صحیحتر است بجای بلاک، “خداحافظی” کنیم. اگرچه زخمهای عاطفی به عدم تعادل می انجامد و بازیابی تعادل بعضا ماهها زمان می برد و معقول عمل کردن سختتر است. بااینحال در این موارد هم می توانید پاسخ ندهید بدون آنکه بلاک کنید. بلاک همواره نوعی حمله یا نوعی اهانت به طرف مقابل است. اهانت هم محصول ضعف درونی خود آدمی است. سزاوار است به حرمت لحظات مشترک پیشین، به سمت اهانت حرکت نکنید.
۶. در یک جمع بندی می توان بیان داشت “انسانهای توسعه یافته” دارای عزت نفس و متانت فکری هستند و از شخصیتی توانمند و محترم برخوردار می باشند. آنها در رنجشها، در اختلافات و تفاوتها به سمت حذف مخاطب نمی روند. رنجیده می شوند اما وزن خویش را حفظ می کنند. دیگری را بلاک نمی نمایند.
دکتر عباس نعیمی جورشری (جامعه شناس)
@ferdosesokhan
شباهت ها و تفاوت های درس پژوهی و اقدام پژوهی
شباهت ها:
1- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به توسعه و پرورش حرفهای كمك می كند.
2- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) مشاركتی است.
3- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) گروهی (تیمی) است ( تاكید بر كار جمعی).
4- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) چرخهای ( گردشی) است.
5- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) توسط معلم شروع می شود.
6- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، پژوهشی است با سئوال و مسألهای شروع می شود.
7- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به ترویج و گسترش علم كمك می كند.
8- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) ، معلم تازه كار و با سابقه را در كنار هم برای هم آموزی و از دگرآموزی دعوت می كند.
9- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) نیازمند نقادی فعال و متفكرانه است ( تفكر انتقادی ).
10-هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، زمان و نتیجه (هر دو ) مهم است.
11- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، تمركز در مسایل واقعی مدرسه و كلاس است.
12- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، كاربرد یافته و نتایج در عمل به كار گرفته میشود.
تفاوت ها:
درس پژوهی:
درس پژوهی نقطه عزیمت عمل است
هدف درس پژوهی، پرورش حرفهای معلم است
ماهیت درس پژوهی بازاندیشی (تفكر ) است
بهسازی كلاس درس
درس پژوهی فقط در كلاس و مدرسه قابل اجرا است
درسپژوهیبیشتر ارگانیك و كمتر سیستماتیك
درس پژوهی خیلی جزیی و محدود است
درس پژوهی گروهی (تیمی ) است
درس پژوهی یا طرح درس و راهنمایی عمل خاصی است
تاكید بر غنی سازی فرآیند آموزش و یادگیری است
برنامه درسی مورد توجه است
درس پژوهی مبتنی بر برنامه درسی است
هدف اساسی یادگیری معلم است
اقدام پژوهی:
اقدام پژوهی عزیمت تئوری و عمل
هدف اقدام پژوهی، انجام پژوهش در حین عمل
ماهیت اقدام پژوهی تفسیر داده ها
بهسازی فرآیند آموزش و نتیجه بهتر
اقدام پژوهی در همهجا، هر سازمانی قابل اجرا است
اقدام پژوهی بیشتر سیستماتیك است
اقدام پژوهی گسترده است
اقدام پژوهی فردی هم میشود اجرا شود
راهنمایی عمل خاصی ندارد
شناخت مسأله و بهسازی عمل در مدرسه و سازمانهای مختلف مورد توجه است
شناخت مسأله و كاربرد یافته در محل كار، مورد توجه است
اقدام پژوهی به برنامه درسی، كاری ندارد
هدف عمده شناسایی و حل كاربرد آن در عملاست.
@ferdosesokhan
شباهت ها:
1- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به توسعه و پرورش حرفهای كمك می كند.
2- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) مشاركتی است.
3- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) گروهی (تیمی) است ( تاكید بر كار جمعی).
4- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) چرخهای ( گردشی) است.
5- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) توسط معلم شروع می شود.
6- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، پژوهشی است با سئوال و مسألهای شروع می شود.
7- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) به ترویج و گسترش علم كمك می كند.
8- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) ، معلم تازه كار و با سابقه را در كنار هم برای هم آموزی و از دگرآموزی دعوت می كند.
9- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی) نیازمند نقادی فعال و متفكرانه است ( تفكر انتقادی ).
10-هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، زمان و نتیجه (هر دو ) مهم است.
11- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، تمركز در مسایل واقعی مدرسه و كلاس است.
12- هر دو (درس پژوهی و اقدام پژوهی)، كاربرد یافته و نتایج در عمل به كار گرفته میشود.
تفاوت ها:
درس پژوهی:
درس پژوهی نقطه عزیمت عمل است
هدف درس پژوهی، پرورش حرفهای معلم است
ماهیت درس پژوهی بازاندیشی (تفكر ) است
بهسازی كلاس درس
درس پژوهی فقط در كلاس و مدرسه قابل اجرا است
درسپژوهیبیشتر ارگانیك و كمتر سیستماتیك
درس پژوهی خیلی جزیی و محدود است
درس پژوهی گروهی (تیمی ) است
درس پژوهی یا طرح درس و راهنمایی عمل خاصی است
تاكید بر غنی سازی فرآیند آموزش و یادگیری است
برنامه درسی مورد توجه است
درس پژوهی مبتنی بر برنامه درسی است
هدف اساسی یادگیری معلم است
اقدام پژوهی:
اقدام پژوهی عزیمت تئوری و عمل
هدف اقدام پژوهی، انجام پژوهش در حین عمل
ماهیت اقدام پژوهی تفسیر داده ها
بهسازی فرآیند آموزش و نتیجه بهتر
اقدام پژوهی در همهجا، هر سازمانی قابل اجرا است
اقدام پژوهی بیشتر سیستماتیك است
اقدام پژوهی گسترده است
اقدام پژوهی فردی هم میشود اجرا شود
راهنمایی عمل خاصی ندارد
شناخت مسأله و بهسازی عمل در مدرسه و سازمانهای مختلف مورد توجه است
شناخت مسأله و كاربرد یافته در محل كار، مورد توجه است
اقدام پژوهی به برنامه درسی، كاری ندارد
هدف عمده شناسایی و حل كاربرد آن در عملاست.
@ferdosesokhan
4_6007916625783686634.pdf
832.1 KB
#قلمرو_زبانی
#دستور_زبان
🔴جزوه
جزوه ۲۶ صفحه ای، شامل مباحث دستور زبان کتاب های درسی متوسطه اول و متوسطه دوم
@ferdosesokhan
#دستور_زبان
🔴جزوه
جزوه ۲۶ صفحه ای، شامل مباحث دستور زبان کتاب های درسی متوسطه اول و متوسطه دوم
@ferdosesokhan
4_492784064844005380.pdf
314.6 KB
🔴قالب های شعر فارسی
@ferdosesokhan
@ferdosesokhan
چگونه توانستم در کلاس ادبیات روخوانی شعر دانش آموزان را تقویت کنم؟
رقیه ابراهیمی شهرآبادی / آموزش و پرورش ناحیه 3 قم
بیان مسأله:
همیشه در کلاس درس ادبیات و ضمن تدریس می دیدم تعریفی که دانش آموزان از درس نظم و تمام توقعی که از دبیران ادبیات خود در این باره دارند، آن است که معنی ادبیات را دبیر، کلمه به کلمه برای آنها بخواند و آن را به صورت املای تقریری بنویسند. در طول کلاس اگر از آنها می خواستم از روی شعر بخوانند استقبالی نمی شد و همان اندک استقبال نیز دلچسب نبود، زیرا آنها اشعار را غلط می خواندند و احساس شاعرانه نیز در آن دیده نمی شد. با توجه به اهمیت شعر و درک معنی و مفهوم آن و رابطه تنگاتنگ درست خواندن با درست فهمیدن، همیشه این مشکل عمده در کلاس درس ادبیات مرا آزار می داد که:«چگونه می توانم در کلاس درس ادبیات، روخوانی شعر دانش آموزان را تقویت کنم؟»
ارائه اطلاعات:
اطلاعات را در دو محور می توان ارائه داد:
1- نظر دانش آموزان
2- نظر دیگر همکاران.
دانش آموزان معتقد بودند که: 1- شعر خوانی خسته کننده است.
2- با فاصله افتادن بین زمان تدریس و خواندن در منزل، دچار مشکل می شوند در حالیکه شاید همان جلسه مشکل کمتری داشته باشند.
3- کتابها شلوغ و مملو از معانی نوشته شده است و توجه آنها بیشتر به معنی کردن ابیات است.
4- کلاس خسته کننده است و تنوع ندارد.
همکاران نیز معتقد بودند:
1- دانش آموزان علاقه ای به خواندن شعر ندارند و درس نثر داوطلب بیشتری دارد.
2- کلاس شلوغ است و فرصت نمی شود که همه در خواندن شعر شرکت کنند.
3- بیشتر وقت کلاس صرف معنی ابیات می شود و... .
راه حل های پیشنهادی:
معلمان ابتدا خودشان با صدای بلند و حسی شاعرانه چند بار از روی شعر بخوانند.استفاده از وسایل کمک آموزشی در کلاس برای ایجاد تنوع مثلاً نوارهایی که شاعران معروف از روی اشعار خوانده اند یا ... .توجیه دانش آموزان در راستای اینکه تمام وقت خود را صرف نوشتن معنی ابیات نکنند زیرا خواندن نیز مهم است و رابطه ای تنگاتنگ با درک معنی دارد.
گوشزد به آنها که معنی شعر، مطلق آنچه دبیر می فهمد نیست و آنها نیز به راحتی می توانند هر آنچه را از شعر فهمیدند بیان کنند و نیازی به نوشتن نیست.توجه به تکیه ها، درنگ ها، اعراب ها و... هنگام خواندن اشعار.دخیل کردن دانش آموزان در خواندن شعر و معنی کردن آن.خودداری از خواندن شعر به صورت بیت بیت، بلکه دانش آموزان باید اشعار را هم در محور افقی و هم در محور عمودی همخواني و معنی کنند.
اجرای راه حل ها:
به نظر من، بهترین فرصت برای اعمال راه حلها، از همان جلسه اول مهرماه بود، زیرا می بایست از همان ابتدای شروع کلاس خط مشی خود را در مورد زنگ ادبیات و لزوم یادگیری و درست خواندن نظم و نثر به خصوص نظم که محور کار من بود برای بچه ها بیان نمایم. لذا در اولین جلسه آنها را توجیه نمودم و بیان کردم که درک معنی از شعر، امری سلیقه ای است و با توجه به سلایق مختلف و احساسات متفاوت می توان معانی مختلفی را از شعر فهمید و آنچه که به ذهن دبیری می رسد معنی مطلق یک شعر نمی تواند باشد لذا آنها را از نوشتن معانی در حین تدریس برحذر داشتم. در طول تدریس از خود آنها کمک می گرفتم و از آنها می خواستم که ابیات را با صدای بلند و حسی شاعرانه بخوانند و معنی کنند و اگر معانی پیشنهادی آنها درست بود تشویقشان می کردم. این امر باعث ایجاد رغبت بیشتر در بین آنها و تقویت حس اعتماد به نفس در آنها می شد و بیشتر در امر معانی ابیات و خواندن آن شرکت می کردند. کم کم حس کردم دانش آموزان گرایش کمتر به نوشتن ابیات دارند و بیشتر در امر خواندن شعر شرکت دارند و کلاس درس ادبیات دیگر خشک و بی روح نبود و بعد از آن بچه ها حتی دروس نثر را هم بهتر گوش می دادند و می خواندند.
ارائه اطلاعات شواهد (2):
بعد از بررسی مشکلات موجود در این راستا، راه حلهای جدیدی به ذهنم رسید.
مشکلات:
1- کم آمدن وقت کلاس.
2- تداخل نظرات دانش آموزان هنگا معنی ابیات و ایجاد سرو صدا در کلاس.
3- ادامه دادن (برخی از دانش آموزان)به نوشتن معانی ابیات به طور پنهانی.
4- مشکل در امر معانی ابیات در محور عمودی و... .
راه حل:
1- بیشترین تأکیدم را بر روخوانی و بلند خواندن اشعار، هنگام پرسش درس قرار دادم.
2- به کار بردن ترفندهای مختلف برای جلوگیری از کم آمدن وقت مثلاً دعوت از دانش آموزان برای خواندن شعر به صورت دسته جمعی.
3- دعوت از دانش آموزانی که هنوز معنی ابیات را می نوشتند به اینکه خودشان اشعار را برایمان معنی کنند.
4- اعلام نظر نهایی توسط معلم، هنگامی که تداخل نظرات پیش می آمد و کلاس رو به شلوغی می رفت.
@ferdosesokhan
رقیه ابراهیمی شهرآبادی / آموزش و پرورش ناحیه 3 قم
بیان مسأله:
همیشه در کلاس درس ادبیات و ضمن تدریس می دیدم تعریفی که دانش آموزان از درس نظم و تمام توقعی که از دبیران ادبیات خود در این باره دارند، آن است که معنی ادبیات را دبیر، کلمه به کلمه برای آنها بخواند و آن را به صورت املای تقریری بنویسند. در طول کلاس اگر از آنها می خواستم از روی شعر بخوانند استقبالی نمی شد و همان اندک استقبال نیز دلچسب نبود، زیرا آنها اشعار را غلط می خواندند و احساس شاعرانه نیز در آن دیده نمی شد. با توجه به اهمیت شعر و درک معنی و مفهوم آن و رابطه تنگاتنگ درست خواندن با درست فهمیدن، همیشه این مشکل عمده در کلاس درس ادبیات مرا آزار می داد که:«چگونه می توانم در کلاس درس ادبیات، روخوانی شعر دانش آموزان را تقویت کنم؟»
ارائه اطلاعات:
اطلاعات را در دو محور می توان ارائه داد:
1- نظر دانش آموزان
2- نظر دیگر همکاران.
دانش آموزان معتقد بودند که: 1- شعر خوانی خسته کننده است.
2- با فاصله افتادن بین زمان تدریس و خواندن در منزل، دچار مشکل می شوند در حالیکه شاید همان جلسه مشکل کمتری داشته باشند.
3- کتابها شلوغ و مملو از معانی نوشته شده است و توجه آنها بیشتر به معنی کردن ابیات است.
4- کلاس خسته کننده است و تنوع ندارد.
همکاران نیز معتقد بودند:
1- دانش آموزان علاقه ای به خواندن شعر ندارند و درس نثر داوطلب بیشتری دارد.
2- کلاس شلوغ است و فرصت نمی شود که همه در خواندن شعر شرکت کنند.
3- بیشتر وقت کلاس صرف معنی ابیات می شود و... .
راه حل های پیشنهادی:
معلمان ابتدا خودشان با صدای بلند و حسی شاعرانه چند بار از روی شعر بخوانند.استفاده از وسایل کمک آموزشی در کلاس برای ایجاد تنوع مثلاً نوارهایی که شاعران معروف از روی اشعار خوانده اند یا ... .توجیه دانش آموزان در راستای اینکه تمام وقت خود را صرف نوشتن معنی ابیات نکنند زیرا خواندن نیز مهم است و رابطه ای تنگاتنگ با درک معنی دارد.
گوشزد به آنها که معنی شعر، مطلق آنچه دبیر می فهمد نیست و آنها نیز به راحتی می توانند هر آنچه را از شعر فهمیدند بیان کنند و نیازی به نوشتن نیست.توجه به تکیه ها، درنگ ها، اعراب ها و... هنگام خواندن اشعار.دخیل کردن دانش آموزان در خواندن شعر و معنی کردن آن.خودداری از خواندن شعر به صورت بیت بیت، بلکه دانش آموزان باید اشعار را هم در محور افقی و هم در محور عمودی همخواني و معنی کنند.
اجرای راه حل ها:
به نظر من، بهترین فرصت برای اعمال راه حلها، از همان جلسه اول مهرماه بود، زیرا می بایست از همان ابتدای شروع کلاس خط مشی خود را در مورد زنگ ادبیات و لزوم یادگیری و درست خواندن نظم و نثر به خصوص نظم که محور کار من بود برای بچه ها بیان نمایم. لذا در اولین جلسه آنها را توجیه نمودم و بیان کردم که درک معنی از شعر، امری سلیقه ای است و با توجه به سلایق مختلف و احساسات متفاوت می توان معانی مختلفی را از شعر فهمید و آنچه که به ذهن دبیری می رسد معنی مطلق یک شعر نمی تواند باشد لذا آنها را از نوشتن معانی در حین تدریس برحذر داشتم. در طول تدریس از خود آنها کمک می گرفتم و از آنها می خواستم که ابیات را با صدای بلند و حسی شاعرانه بخوانند و معنی کنند و اگر معانی پیشنهادی آنها درست بود تشویقشان می کردم. این امر باعث ایجاد رغبت بیشتر در بین آنها و تقویت حس اعتماد به نفس در آنها می شد و بیشتر در امر معانی ابیات و خواندن آن شرکت می کردند. کم کم حس کردم دانش آموزان گرایش کمتر به نوشتن ابیات دارند و بیشتر در امر خواندن شعر شرکت دارند و کلاس درس ادبیات دیگر خشک و بی روح نبود و بعد از آن بچه ها حتی دروس نثر را هم بهتر گوش می دادند و می خواندند.
ارائه اطلاعات شواهد (2):
بعد از بررسی مشکلات موجود در این راستا، راه حلهای جدیدی به ذهنم رسید.
مشکلات:
1- کم آمدن وقت کلاس.
2- تداخل نظرات دانش آموزان هنگا معنی ابیات و ایجاد سرو صدا در کلاس.
3- ادامه دادن (برخی از دانش آموزان)به نوشتن معانی ابیات به طور پنهانی.
4- مشکل در امر معانی ابیات در محور عمودی و... .
راه حل:
1- بیشترین تأکیدم را بر روخوانی و بلند خواندن اشعار، هنگام پرسش درس قرار دادم.
2- به کار بردن ترفندهای مختلف برای جلوگیری از کم آمدن وقت مثلاً دعوت از دانش آموزان برای خواندن شعر به صورت دسته جمعی.
3- دعوت از دانش آموزانی که هنوز معنی ابیات را می نوشتند به اینکه خودشان اشعار را برایمان معنی کنند.
4- اعلام نظر نهایی توسط معلم، هنگامی که تداخل نظرات پیش می آمد و کلاس رو به شلوغی می رفت.
@ferdosesokhan
54 مورد کاریکلماتور جالب
کاریکلماتور نویسی: یعنی کاریکاتوری که با کلمات به ثبت می رسد.
1-بادکنک یک سوزن به خودش زد ولی فرصت نکرد یک جوالدوز به دیگران بزند.
2-خاطراتم بین ورق های آلبوم زندانی اند.
3-تصمیم گرفت رژیم بگیرد رژیم اورا گرفت.
4-بیچاره ابری که ناخواسته بارور شود.
5--پرنده مي داند كه گربه براي چيدن ميوه از درخت بالا نمي رود.
6- سوراخ موش،روزنه ي اميد گربه مي باشد.
7- آخرين برف،كفن زمستان است.
8- حاصل جمع دستها مي تواند كره ي خاكي را از روي زمين بردارد.
9- حاصل جمع پاها ،مطمئن ترين وسيله براي رسيدن به مقصد است.
10- به عقيده گربه،خوشمزه ترين ميوه درخت،پرنده است.
11-اگر برف مي دانست كره ي خاكي اينقدر كثيف است ،هنگام فرود آمدن
لباس سفيد نمي پوشيد.
12-به گل های قالی آب دادم. آبیاری قطره ای وشبانه.
13-وقتي پاهايم اختلاف عقيده پيدا مي كنند ،بر سر دوراهي قرار مي گيرم.
14-عمر پاييز، صرف پر پر كردن گلها مي شود.
15-پرواز،فرصت نمي دهد كه گربه از درخت،پرنده بچيند.
16-گربه پرتوقع انتظار دارد ،موش به خودش سس گوجه فرنگي بزند.
17-قفس خالي را به اندازه همه پرندگان دوست دارم.
18-درد را از هر سو نوشتند درد شد .
19- از بیم طلوع خورشید، موهای شب یکپارچه سفید شد .
20- با مرگ مغزی افکارش یتیم شد .
21- باد خیال، حواسم را ربود.
22- بعضی از آدم ها قبل از اتمام تاریخ مصرفشان فاسد می شوند.
23- صدای عشق را پشت نگاهش غافلگیر کرد.
24- روی ماهت را گرفته بودی ،نماز آیات خواندم.
25- پایانه ،جان می دهد برای آغاز سفر.
26- برف ،درخت را سر به زیر کرد.
27- ابرهای پاره پاره نشان دهنده آن است که در آسمان هم فقر وجود دارد.
28- سرش که سوت کشید قطار ایستاد.
29- آسمان زیباست اما نباید بیش از حد سر به هوا بود .
30- به قدری شکمو بود که حرف هایش را هم می خورد .
31- زندگی یعنی سوخت و ساخت و پاخت و نباید باخت .
32- حرف های خام به مغزم صدمه می زند .
33- از تنفر متنفرم .
34- تنها پشت گرمی اش آفتاب داغ بود .
35- با پای لنگ و دلی غمگین هیچ وقت به شادی نمی رسیم .
36- در مواقع بیکاری مشغول قتل عام ایام هستم .
37- هیچ کس گرسنه نیست همه روزی چند وعده گول می خورند .
38- برای رسیدن به هدف باید رسیده شد.
39- از گرمي صدايش، گوشي تلفن داغ شد.
40- فردا اولين روز از بقيه عمر ماست.
41- براي روشن کردن منظورش همه چيز را به آتش کشيد.
42- رشته سخن را به دست گرفت و کلاهي نو براي مردم بافت.
43- فقط آدم پرحرف سکوت ذخيره مي کند.
44- امروز همان راه حل هاي ديروز است.
45- وقتی از چشمم افتاد دست و پایش زخمی شد .
46- خنده ، اسلحه ای بزرگ در جنگ زندگی است .
47- بهترین و راحت ترین جا برای زندگی ، زندگی در رویاست .
48- بچه های فقیر، فقط در زنگ انشاء به کنار دریا می روند.
49- هر داغی، سردمی شود اما هیچ پخته ای خام نخواهد شد.
50- بعضی از کشور ها وسایل ارتباط جمعی دارند و بعضی وسایل اغفال جمعی.
51- فریاد کشیدنی است ، اما کمتر وزن می شود .
52- بعضی ها به عرض زندگی فکر می کنند و بعضی ها به طول آن .
53- سر شناس تر از آرایشگرها کسی را نمی شناسم .
54- همیشه درست می گویم اما نمی دانم چرا حق با دیگران است .
@ferdosesokhan
کاریکلماتور نویسی: یعنی کاریکاتوری که با کلمات به ثبت می رسد.
1-بادکنک یک سوزن به خودش زد ولی فرصت نکرد یک جوالدوز به دیگران بزند.
2-خاطراتم بین ورق های آلبوم زندانی اند.
3-تصمیم گرفت رژیم بگیرد رژیم اورا گرفت.
4-بیچاره ابری که ناخواسته بارور شود.
5--پرنده مي داند كه گربه براي چيدن ميوه از درخت بالا نمي رود.
6- سوراخ موش،روزنه ي اميد گربه مي باشد.
7- آخرين برف،كفن زمستان است.
8- حاصل جمع دستها مي تواند كره ي خاكي را از روي زمين بردارد.
9- حاصل جمع پاها ،مطمئن ترين وسيله براي رسيدن به مقصد است.
10- به عقيده گربه،خوشمزه ترين ميوه درخت،پرنده است.
11-اگر برف مي دانست كره ي خاكي اينقدر كثيف است ،هنگام فرود آمدن
لباس سفيد نمي پوشيد.
12-به گل های قالی آب دادم. آبیاری قطره ای وشبانه.
13-وقتي پاهايم اختلاف عقيده پيدا مي كنند ،بر سر دوراهي قرار مي گيرم.
14-عمر پاييز، صرف پر پر كردن گلها مي شود.
15-پرواز،فرصت نمي دهد كه گربه از درخت،پرنده بچيند.
16-گربه پرتوقع انتظار دارد ،موش به خودش سس گوجه فرنگي بزند.
17-قفس خالي را به اندازه همه پرندگان دوست دارم.
18-درد را از هر سو نوشتند درد شد .
19- از بیم طلوع خورشید، موهای شب یکپارچه سفید شد .
20- با مرگ مغزی افکارش یتیم شد .
21- باد خیال، حواسم را ربود.
22- بعضی از آدم ها قبل از اتمام تاریخ مصرفشان فاسد می شوند.
23- صدای عشق را پشت نگاهش غافلگیر کرد.
24- روی ماهت را گرفته بودی ،نماز آیات خواندم.
25- پایانه ،جان می دهد برای آغاز سفر.
26- برف ،درخت را سر به زیر کرد.
27- ابرهای پاره پاره نشان دهنده آن است که در آسمان هم فقر وجود دارد.
28- سرش که سوت کشید قطار ایستاد.
29- آسمان زیباست اما نباید بیش از حد سر به هوا بود .
30- به قدری شکمو بود که حرف هایش را هم می خورد .
31- زندگی یعنی سوخت و ساخت و پاخت و نباید باخت .
32- حرف های خام به مغزم صدمه می زند .
33- از تنفر متنفرم .
34- تنها پشت گرمی اش آفتاب داغ بود .
35- با پای لنگ و دلی غمگین هیچ وقت به شادی نمی رسیم .
36- در مواقع بیکاری مشغول قتل عام ایام هستم .
37- هیچ کس گرسنه نیست همه روزی چند وعده گول می خورند .
38- برای رسیدن به هدف باید رسیده شد.
39- از گرمي صدايش، گوشي تلفن داغ شد.
40- فردا اولين روز از بقيه عمر ماست.
41- براي روشن کردن منظورش همه چيز را به آتش کشيد.
42- رشته سخن را به دست گرفت و کلاهي نو براي مردم بافت.
43- فقط آدم پرحرف سکوت ذخيره مي کند.
44- امروز همان راه حل هاي ديروز است.
45- وقتی از چشمم افتاد دست و پایش زخمی شد .
46- خنده ، اسلحه ای بزرگ در جنگ زندگی است .
47- بهترین و راحت ترین جا برای زندگی ، زندگی در رویاست .
48- بچه های فقیر، فقط در زنگ انشاء به کنار دریا می روند.
49- هر داغی، سردمی شود اما هیچ پخته ای خام نخواهد شد.
50- بعضی از کشور ها وسایل ارتباط جمعی دارند و بعضی وسایل اغفال جمعی.
51- فریاد کشیدنی است ، اما کمتر وزن می شود .
52- بعضی ها به عرض زندگی فکر می کنند و بعضی ها به طول آن .
53- سر شناس تر از آرایشگرها کسی را نمی شناسم .
54- همیشه درست می گویم اما نمی دانم چرا حق با دیگران است .
@ferdosesokhan