فردوس سخن
1.48K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
چند بیتِ پرآوازه اما الحاقی شاهنامه:

بیت بسیار پرآوازه‌ای هست که همواره آن را از فردوسی دانسته­ اند؛ اما بی­‌گمان و بی هیچ تردیدی سرودهٔ او نیست. آن بیت چنین است:

«چنین گفت پیغمبر راستگوی
ز گهواره تا گور دانش بجوی»

این بیت را بر سردرِ بسیاری از آموزشگاه­‌ها و دانشگاه­‌ها می­‌نویسند؛ امّا از فردوسی نیست و مصراع دوم آن را کسی به نام «فخر الاسلام ذاکری» در سال ۱۳۱۵ هجری‌قمری به نظم کشیده است. سرایندهٔ مصراع نخست آن هنوز ناشناخته است.

بیت بسیار آشنای:

«که رستم یلی بود در سیستان
منَش کرده­‌ام رستم داستان»

در هیچ­‌کدام از دست­نویس­‌های کهن شاهنامه دیده نمی­‌شود؛ حتّی در چاپ­‌های غیرعلمی شاهنامه هم نمی­‌توانید آن را بیابید. این بیت در طومار و مجلس­ های نقالی و داستان­گویی شفاهی آمده است. کهن­‌ترین جایی که من توانسته­‌ام نشانی از این بیت بیایم، در نسخهٔ «طومار نقالان هفت ­لشکر» است که در سال ۱۲۹۹ نوشته شده است، بی­‌آن­که در آنجا گفته شده باشد که این بیت از فردوسی است.

بیت:

«بسی رنج بردم در این سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی»

در ۴ دست­نویس از ۱۵ دست­نویسی که پایهٔ ویرایش آقای خالقی مطلق بوده است، دیده می­‌شود و در ۱۱ نسخه­ ی دیگر و نیز در دست­نویس کهن شاهنامه­ی کتابخانهٔ «سن­ژوزف» نیامده است.

بیت بسیار گَزاینده و پستِ:

«زن و اژدها هر دو در خاک بِهْ
جهان، پاک از این هر دو ناپاک بِهْ»

در هیچ دست­نویسی از دست­نویس­‌های کهن شاهنامه دیده نمی­‌شود و بی­‌گمان از فردوسی نمی­‌تواند باشد. در برخی از دست­نویس­ های نزدیک به زمان ما و نیز چاپ­های غیرعلمی شاهنامه، این بیت را در «داستان سیاوش» گنجانده­ اند. کهن­‌ترین جایی که من توانسته­‌ام نشانی از این بیت بیابم، در یکی از دست­نویس­ های «گرشاسپ­نامه»ی اسدی توسی است که در سال ۸۶۰ هجری نوشته شده است. حتّی ویرایشگر «گرشاسپ­نامه»- حبیب یغمایی- هم این بیت را به حاشیه برده و شایسته ندانسته است که در متن کتاب اسدی توسی آورده شود. پیداست که این بیت از سدهٔ نهم به این سو، زبانزد شده است.

دو بیت:

«به روز نبرد آن یل ارجمند
به شمشیر و خنجر به گرز و کمند
برید و درید و شکست و ببست
یلان را سر و سینه و پا و دست»،

که آن را یکی از زیباترین نمونه­‌های آرایهٔ ادبی می­‌دانند و گمان می­‌کنند که از شاهنامه است، سرودهٔ فردوسی نیست و در هیچ دست­نویس کهنی از شاهنامه نیامده است.

همواره خواست و پسند شاهنامه­ خوان­ها چنین بوده است که همه­ ی روایت­‌های ملّی و پهلوانی ایران باید در کتابی به نام «شاهنامه» گردآوری شود و آن کتاب هم به نام و سرودهٔ فردوسی باشد. بر اثر چنین برداشتی است که گذشتگان ما داستان­ها و منظومه ­هایی را به شاهنامه می­‌افزودند که سرودهٔ فردوسی نبود.
نمی­‌توان ناگفته گذاشت که بسیاری از بیت­ های افزوده­ شده به شاهنامه، از دید ادبی، زیبا و استوارند؛ چون شمار بسیاری از کاتبان شاهنامه، مردمان خوش­‌ذوق و بااستعدادی بوده­‌اند که بر اثر نوشتن چندین و چند بارهٔ شاهنامه، این توانایی را یافته ­اند که بیت یا بیتهایی نزدیک به سخن فردوسی، به نظم بکشند و بسیاری را به این گمان بیفکنند که آن بیت­‌ها سرودهٔ فردوسی است.

( دکتر سجاد آیدنلو )
@ferdosesokhan
۱۷ زن پرافتخار ایران

۱-آرتمیس: نخستین و تنها زن دریا سالار جهان تا به امروز.
او به سال ۴۸۰ پیش از میلاد به مقام دریاسالاری ارتش خشایارشاه هخامنشی رسید و در نبرد ایران و یونان ارتش ایران را از مرزهای دریایی هدایت میکرد.(لشگر کشی خشایار شاه به یونان و تصرف آتن) تاریخ نویسان یونان اورا در زیبایی و متانت، سرآمد همه زنان آن روزگار نامیده اند. آرتمیس نیز درست می باشد.

۲ - یوتاب: سردار زن ایرانی که خواهر آریو برزن سردار نامدار ارتش  داریوش سوم هخامنشی بوده است.
از او به عنوان شاه آتروپاتان (آذربایجان) نام برده شده است.
وی در راه وطن در حمله اسکندر به ایران کشته شد و نامی جاوید از خود برجای گذاشت. حمله اسکندر مقدونی در زمان داریوش سوم صورت گرفت.

۳ - آتوسا: آتوسا دختر کوروش کبیر و همسر داریوش اول هخامنشی و ملکه بیش از ۲۸ کشور آسیایی بود. داریوش از سرداران سپاه کوروش هخامنشی بود که با دختر کوروش، ازدواج کرد و به فرمانروایی ایران رسید. گفته میشود آتوسا در لشگر کشی های داریوش، همواره یاور فکری و روحی وی بوده است. آتوسا مادر خشایارشاه بوده است.

۴ - آرتا دخت: وزیر خزانه داری و امور مالی دولت ایران در زمان اردوان  چهارم اشکانی.

۵ - آزر میدخت: نخستین پادشاه زن ایرانی در سال ۶۳۱ میلادی و در اواخر  حکومت ساسانی، سی و دومین پادشاه ساسانی شد. او پس از گشتاسب بنده، بر چندین کشور آسیایی پادشاهی کرد ولی مدت حکمرانیش کوتاه بود.
آزرمیدخت دختر خسرو پرویز، پادشاه مقتدر ساسانی بود؛ بعد از مرگ خسرو پرویز، قدرت ساسانیان رو به ضعف نهاد و چندی پس از آن، در زمان یزدگرد سوم، حکومت ساسانیان با حمله اعراب به ایران، برچیده شد.

۶ آذر آناهید: ملکه ملکه های امپراتوری ایران در زمان شاپور یکم  ساسانی. نام این ملکه بزرگ و اقدامات دولتی او در قلمرو ایران، در کتیبه های کعبه زرتشت در استان فارس بارها آمده و او را ستایش کرده است.

۷ پرین: بانوی دانشمند ایرانی. او دختر کی قباد از پادشاهان ساسانی بود که هزاران برگ از نسخه های اوستا را به زبان پهلوی برای آیندگان از گوشه و کنار ممالک آریایی گردآوری نمود و یکبار کامل آنرا نوشت.

۸ - زر بانو: سردار جنگجوی ایرانی. دختر رستم و خواهر بانو گشسب. او  سوارکاری زبده بود که در نبردها، دلاوری بسیاری از خود نشان داده است.

۹ - فرح رو: نام او به عنوان نخستین بانوی وزیر در تاریخ ایران ثبت شده  است. وی از طبقه عام کشوری به مقام وزیری امپراتوری ایران رسید.

۱۰ - کاساندان: کاساندان همسر کوروش کبیر بود. کوروش موسس سلسله هخامنشیان در ایران و نخستین پادشاه قدرتمند کشور ایران بود. کاساندان تحت نام ملکه ۲۸ کشور آسیایی، در کنار همسرش کوروش بزرگ حکمرانی میکرده است.

۱۱ -پوران دخت: شاهنشاه ایران در زمان ساسانی. او پس از اردشیر شیرویه به عنوان بیست و هشتمین پادشاه ساسانی بر اریکه شاهنشاهی ایران نشست و بر بیش از ۱۰کشور آسیایی پادشاهی میکرد.

۱۲ -شیرین: شیرین، شاهزاده ارمنی که خسرو پرویز، پادشاه ساسانی عاشق  او شد. ارمنستان یکی از شهرهای کوچک ایران بود و فرمانروای ارمنستان، خسرو پرویز و شیرین حماسه ای از خود ساختند که همیشه در تاریخ ماندگار ماند.
شیرین از خسرو ۴ فرزند بدنیا آورد که هر چهار فرزند در زندان کشته شدند. او سر بر جسد بی جان خسرو گذاشت و با خوردن زهر عشق اش، خسرو را جاودانه ساخت و هر دو جان باختند.

نام سه بانوی زیر، از شخصیت های اسطوره ای شاهنامه می باشند؛ که بر اساس ماهیت اسطوره ها و میثها، بر اساس شخصیت های واقعی ساخته شده اند. چنانکه فردوسی میگوید: که رستم یلی بود در سیستان منم کردمش رستم داستان

۱۳ - گرد آفرید: یکی دیگر از پهلونان زن در سرزمین ایران است. تاریخ از او به عنوان دختر " گژدهم " یاد میکند.
(گژدهم‏، بنابر شاهنامه فردوسی، حماسه‌ی ملی ایران، نام پهلوان ایرانی دژ سپید، قلعه‌ای در نزدیکی مرز حایل ایران و توران، در طی دوران پادشاهی کیانیان، نوذر و کیکاووس، بوده است).

۱۴ - هلاله: از او به عنوان هفتمین پادشاه کیانی یاد شده که نامش را " همای چهر آزاد " نیز گفته اند. او مادر داراب بود و پس از " وهومن سپندداتان " بر تخت شاهنشاهی ایران نشست.

۱۵ - بانو گشتسب: دختر دیگر رستم، خواهر زربانوی دلیر. او بانویی جنگجو بود. مشهورترین حکایت او نبرد سه گانه فرامرز - رستم و بانو گشتسب است. او منظومه ای بنام خود دارد که نسخه ای از آن در کتابخانه ملی پاریس و کتابخانه ملی بریتانیا موجود است.

۱۶- بى بى قدم خیر بختیارى: که فرماندهى ارتش بختیارى در برابر ارتش انگلیس را بر عهده داشت.

۱۷ - بى بى مریم بختیارى: که تهران را فتح کرد و فرماندهى ارتش پیش  قراول سپاه فاتح تهران را برعهده داشت و فتح تهران به نام برادر بزرگترش سردار اسعد بختیارى رقم خورد.
 
مطلب برگرفته از : گروه تاریخ
@ferdosesokhan
تست های قرابت معنایی ادبیات را چگونه حل کنیم؟

💢حل این تست ها کاملاً مهارتی است و نیازی به حفظ کردن مطالب ندارید. شما با دانستن چند نکته و تمرین I می‌توانید به این سؤالات پاسخ درست بدهید.

💢براي اين‌که تعداد بيش‌تري از سؤالات قرابت معنايي را درست جواب دهيد بايد ابتدا تسلط کافي روي شعرهاي کتاب درسي داشته باشيد. هم معني و هم مفهوم کلي بيت را خوب ياد بگيريد. دقت کنيد که مفهوم کلي با معني متفاوت است. بعد از اين مرحله سعی کنید در تست‌هاي سالهای گذشته مفهوم صورت سؤال را پيدا کنيد. تا اين‌جا ۵۰ درصد کار را انجام داده‌ايد. اصولاً در آزمون، بيت صورت سؤال از کتاب درسي است و ۴ گزينه‌، بيت‌هاي خارج از کتاب است. حتماً پس از يافتن#مفهوم_سؤال آن را کنار سؤال يادداشت کنيد. اين کار را براي ۴ گزينه نیز انجام دهيد. اين کار باعث مي‌شود کم‌تر سردرگم شويد و زمان را از دست ندهيد. دقت داشته باشيد که هر چه بيش‌تر در منزل تست بزنيد شناخت شما نسبت به بيت‌هاي خارج از کتاب بيش‌تر مي‌شود و مهارت شما افزايش مي‌يابد. تست‌های قرابت معنایی را از دست ندهید.

مراحل چندگانه درک قرابت معنایی :

۱-درست خواندن

۲-مرتب کردن ساختار دستوری

۳-ترجمه به فارسی روان

۴-درک اصطلاحات خاص

۵-تبدیل معنی به مفهوم.

۶-کلی کردن مفهوم

۷-ترجیح مفهوم محوری بر سایر مفاهیم.

۸-توجه به گزینه ها درصورت سؤال «چند مفهومی»

توضیح:درابیاتی که دو یا چند مفهوم«هم ارزش» دارند،این گزینه ها هستند که نشان می دهند کدام مفهوم مورد توجه طراح بوده است.مثلأ در بیت«سر من از ناله ی من دور نیست/لیک چشم و گوش را آن نور نیست»از نی نامه ی مولانا،مفهوم مصراع اول:«سخن معرف راز درون»و مصراع دوم:«عجز عقل از درک معنویات»این جا گزینه ها مشخص می کنند که به کدام یک از این دو مفهوم باید اهمیت بدهید.

۹-تشخیص مفهوم مشترک

۱۰-توجه به عُرف کنکور.
ادامه دارد...

برگرفته از : کانال زنگ ادبیات
@ferdosesokhan
قرابت معنایی استاد غدیری.pdf
1.4 MB
قرابت معنایی
ویژه دبیران و دانش آموزان
@ferdosesokhan
چگونه به سوالات قرابت معنایی پاسخ دهیم؟

قرابت معنایی مهم ترین بخش از پرسش های کنکور را تشکیل می دهد.(در آزمون های سراسری 8تا 9 سوال از 25 سوال) پاسخ به سوالات این مبحث نیاز به تسلط قابل قبول بر همه ی موضوعات ادبی یعنی معنی واﮊه ,املای واﮊه,آرایه های ادبی,ساختار دستوری و...دارد.
*منابع مطالعه جهت پاسخ گویی به سوالات قرابت معنایی:
1.اطلاعات بالای درس: برخلاف تصور داوطلبان,اطلاعات بالای درس ها فقط شامل تاریخ ادبیات نیستند در بسیاری از درس ها موضوع درس و طرز تفکر شاعر و نویسنده در ابتدای درس معرفی شده است و در مواردی مستقیما به «مفهوم درس»اشاره می کنند.
2.متن درس: متن کامل درس ها به ویژه آن هایی که به طور مشخص مفهوم عاشقانه,عرفانی یا تعلیمی دارند.
3.توضیحات: در بخش توضیحات علاوه بر معنی بعضی شعرها و عبارات به مفهوم کلی آن هم اشاره شده است.
4.خودازمایی: گاهی در خودازمایی پایان درس,بیت یا عبارتی از آن درس برجسته شده و مفهوم آن مورد سوال قرار گرفته است.مسلم است که چنین مفهومی مورد توجه طراح کنکور خواهد بود.
5.کتاب زبان فارسی(3): مفاهیم مطرح شده در کتاب زبان فارسی(3)هم از منابع بسیار مهم در این زمینه است, پس باید ابیاتی که در این کتاب نیز آ مده است را حتما مد نظر قرار دهیم.
شگرد های طراحی سوال:
دو بخش کلی سوالات قرابت معنایی و شیوه ی پاسخ گویی به آنها این طور است:
الف)سوالات مثبت: قرابت دارد/ قرابت بیشتری دارد : درپاسخ به چنین سوالاتی,حساسیت زیادی به خرج دهید و برای انتخاب گزینه ی درست به چیزی کمتر از«یک قرابت مشخص و مطمئن»راضی نشوید.فقط بیتی را انتخاب کنید که با صورت سوال یک تناسب غیر قابل انکار داشته باشد.
ب)سوالات منفی: قرابت ندارد/ قرابت کمتری دارد/ با همه قرابت دارد به جز... : در این مورد حساسیت را کمتر کنید و فراموش نکنید که سه تا از گزینه ها مجبورند با صورت سوال قرابت داشته باشد پس سه گزینه را - حتی با قرابت جزئی- قبول کنید و گزینه ای را که در مقایسه با بقیه بی ارتباط به نظر می رسد را انتخاب کنید.
مهارت های پاسخ گویی: در یک قرابت معنایی یک مهارت فوق العاده تخصصی و با برنامه است که ما باید "منظور شاعر و نویسنده" را بفهمیم برای رسیدن به این هدف مهم ترین مراحلی را که باید در نظر گرفت عبارتند از:
1.درست خواندن بیت یا عبارت
2.مرتب کردن ساختار دستوری جمله ها بخصوص در شعر
3.ترجمه ی بیت یا عبارت به فارسی روان
4.درک معنی واژها ی خاص از قبیل: نمادها,استعاره ها,تلمیحات
5.تبدیل معنی به مفهوم(مفهوم منظور کلی را در کوتاه ترین کلمات بیان می کند به طوری که قابل گسترش به همه ی ابیات و عبارات مشابه باشد)
6.کلی کردن مفهوم:جملاتی که آن ها را هم مفهوم می دانیم ممکن است در جزئیات خود بسیار اختلاف داشته باشد برای درک مفهوم هر بیت این جزئیات باید حذف شوند و هنگامی توجه به این جزئیات مفید است که مفهوم کلی همه ی گزینه ها مثل هم باشد.
7. توضیح مفهوم محوری بر سایر مفاهیم:هر بیت یا عبارت می تواند چند مفهوم داشته باشد که معمولا یکی از آن ها,«مفهوم محوری»است که باید این مفهوم را بر سایر مفاهیم کم اهمیت ترجیح داد.گاهی هم ممکن است بیت یا عبارت دارای چند پیام هم ارز با اهمیت یکسان باشد.
8.توجه به گزینه ها در صورت سوال «چند مفهومی»: در ابیاتی که دو یا چند مفهوم«هم ارزش» دارنداین, گزینه ها هستندکه نشان می دهندکدام مفهوم مورد توجه طراح است مثلا در بیت «سر من از ناله ی من دور نیست/لیک چشم و گوش را آن نور نیست» مصرع اول به این مفهوم که «سخن معرَف راز درون است« ومصرع دوم به« عجز عقل از درک معنویات »اشاره دارد . در این جا گزینه ها مشخص می کنند که به کدام یک از این دو مفهوم باید اهمیت داد.

توضیح در مورد دواصطلاح :
مفهوم مقابل: دراین رابطه باید گفت که مفهوم یکی از گزینه ها نه تنها با صورت سوال قرابت معنایی ندارد بلکه باید دقیقاً با آن مخالف و متضاد باشد.نام های دیگر آن:مفهوم متضاد-مفهوم مخالف-تقابل معنایی-تضاد مفهومی

تناسب تصویری: نوعی قرابت میان گزینه ها تنها بر پایه ی شباهت ظاهری.در این نوع سوالات گزینه ها مفهوم مشترکی ندارند بلکه هر دو تصویر مشترکی را نشان می دهند مثل تصویر طلوع خورشید یا بارش باران.

گردآورنده :زهره صیفی ، دبیر ادبیات (با تلخیص و تغییر برگرفته از کتاب ادبیات موضوعی)
@ferdosesokhan
درست بنویسیم درست تلفظ کنیم

♦️های ملفوظ (قابل تلفظ): این واج صامت در کلمه با مصوت ها قابل تلفظ است و در اول، وسط و آخر کلمات می نشیند. مانند هادی، هوا، ماه، راه...،

♦️های غیرملفوظ یا های بیان حرکت که نماینده "کسره" است، تنها در آخر کلمه می نشیند و به آن «مُختفی» یا «پوشیده» نیز می گویند. مانند: ستاره، بانه، زنده، مرده.
باید توجه داشت که موقع بیان این کلمات حرف "ه" تلفظ نمی شود و حرف پیش از آن با کسره ادا می شود: ( ستاره= setare، بانه= bane، زنده= zende و ...) و تلفظ آنها به setareh و baneh و zendeh و ... پسندیده نیست.

🔹هنگام جمع بستن با «ان»، «های بیان حرکت» از کلمه حذف شده و به جای آن «گاف میانجی» قرار می گیرد. پس؛

🔸غلط است👇 درست است👇
زنده گان زندگان
مرده گان مردگان
ستاره گان ستارگان
بنده گان بندگان

🔹پیش از "ی" مصدری و "ی" نسبت، "ه" ی بیان حرکت، حذف شده و به جای آن «گاف میانجی» قرار می گیرد:

🔸غلط است👇 درست است👇
زنده گی زندگی
بنده گی بندگی
خسته گی خستگی
هفته گی هفتگی

🔹پیش از "ی" نکره، «های بیان حرکت» حذف نمی شود؛ بلکه بین آن و یای نکره «الف میانجی» قرار می گیرد. مانند خانه ای، ستاره ای، زنجیره ای، فرشته ای.

🔸برخی به جای الف، یای میانجی قرار داده اند که نادرست نیست؛ مانند خانه یی، فرشته یی. اما ضبط مختار با «الف میانجی» است.
🔹پیش از پسوندی مانند «مند» یا «ها» ی جمع، جدا نوشته می شود:

🔸غلط است👇 درست است👇
علاقمند علاقه مند
گلمند گله مند
بهرمند بهره مند
خانها خانه ها

مطلب برگرفته از: کانال آبشار اندیشه‌ها
@ferdosesokhan
جزوه فارسی 3 - رضا خوشه بست.pdf
5.9 MB
#فارسی_دوازدهم
#خط_به_خط

📌معانی لغات
📌توضیح ابیات
📌نکات دستوری
📌آرایه-های ادبی
📌جزوه دستور
📌جزوه آرایه های ادبی
@ferdosesokhan
هفت خوان یا هفت خان؟

درباره هفتخوان موضوع درخور بحث دیگری که باید بدان پرداخت،چگونگی املای این ترکیب حماسی اساطیری است که به دوصورت هفت خوان و هفت خان نوشته میشود و در میان محققان مصداق<گروهی این گروهی آن پسندند>شده است وشاید بنابر همین ملاحظات فرهنگستان هر دو وجه خوان و خان را در این ترکیب درست دانسته و پیشنهاد کرده است.
الگا دیوید سن که صورت هفتخوان را برمی گزیند در توضیح این وجه نوشته است: هفت خوان پهلوانی مانند رستم صرفا شرح سختیهای اونیست،هفت وعده غذا وهفت ضیافت است که مطلوبترین مناسبت است. از گذشتگان نیز محمدحسین بن خلف تبریزی مولف برهان قاطع پس از توضیحی کوتاه درباره هفت خوان رستم در توجیه املای خان آورده که<آن را هفتخوان عجم نیز گویندسبب آنکه از هرمنزلی می گذشت به شکرانه آن ضیافت ومهمانی میکرد.
اینکه هفت مرحله دشوار وخطر خیز پهلوان که الگوی آزمون بلوغ وتشرف دلاور نوبرناست با عنوانی نامگذاری آن با بزم وخورد ونوش مرتبط باشد نه تنها پذیرفتی نیست بلکه به دلیل باژ گونگی وتضاد در نامگذاری تاحدودی نیز مضحک می نماید ضمن اینکه براساس چنین تسمیه وتوجیهی نمودهای دیگر این بنمایه(پنجخان-ده خان و...)و خود هفت خان رستم در شاهنامه که درآن برخلاف داستان اسفندیار _ ونه چنان که در برهان قاطع به اشتباه آمده -رستم ،اثری از بزم و باده نیست ،توضیحی نخواهد داشت و این شاید از آن روی است که جانبداران املای <هفت خوان>فقط به دو روایت مشهور این مضمون درشاهنامه ،آن هم ظاهرا بیشتر(داستان اسفندیار-توجه وتحلیل اساطیری-آیینی) و نیز صورتهای داستانی دیگرآن را درادب پهلوانی ایران از نظر دور داشته اند.از توضیحات دیوید سن در جاهای دیگر نوشته اش ضاهرا چنین بر می آید که اوخوان را در ترکیب این نام بیشتر باسفره مجلسی که راوی ،داستانهای هفت خوان را درآنجا می خوانده است مرتبط می داندومقصودنهایی وی استفاده از این توضیح وو علت نامگذاری به نفع فرضیه معروف و جنجال برانگیزش یعنی شفاهی بودن مآخذ داستانهای شاهنامه است که البته به استناد دلایل استوار ومتعدد مبنای معتبر علمی ندارد.ثعالبی در سرنویس داستانهای هفت خوان اسفندیاراین ترکیب را به صورت هفت خان نوشته و چون بنظر دکتر خالقی مطلق مآخذ او درنقل این روایت شاهنامه ابو منصوری بوده است می توان احتمال داد که وی املا را از منبع خویش گرفته ودرنتیجه شایددر شاهنامه ابو منصوری هم املای ترکیب هفت خان بوده است،از پانزده دستنویس معتبر شاهنامه که مبنای تصحیح دکتر خالقی بوده است فقط نسخه بریتانیا در سرنویس خان چهارم رستم و نسخه بریتانیا در سه بیت از داستان هفت خان اسفندیار به صورت هفت خوان آورده اندو سایر دست نویسها و دو نسخه سعد لوو دایره المعارف بزرگ اسلامی در عنوان هردو داستان و متن روایت اسفندیار آن را با املای خوان نوشته اند . منتها برخی از این نسخ-از جمله کهن ترین آنها فلورانس در سرنویس شماری از خوانهای رستم واسفندیارکلمه منزل را آورده اندکه معادل خان است.بنداری نیز در بخش هفت خوان اسفندیار چندبار این ترکیب را به شکل هفت خوان نوشته است واز اینجا می توان گفت که شاید املای دست نویس اساس ترجمه او هم که قدیمی تراز نسخ فعلا شناخته شده بوده همین وجه بوده است .به استناد ضبط غالب نسخه های کهن و معتبر شاهنامه (هفت خوان)و توجه به این نکته که بسیار بعید می نماید کاتبان/خوانندگان همه آنها به اتفاق ،ضبط مادر نسخه خویش را از خان به خوان گردانیده باشند. این حدس قابل طرح است که احتمالا فردوسی یا کاتب احتمالی او نیزترکیب را با املای هفت خوان نوشته اند وهمین صورت به واسطه نسخ به دست نویسهای مهمی که ما امروز در اختیار داریم راه یافته است. در نسخه شناسی شاهنامه این موضوع که سرنویسهای داستانهاو بخش های مختلف شاهنامه از خود فردوسی است یابعدهاکاتبان یا خوانندگان افزوده اند به قطع و یقین روشن نیست اما اگر فرض کنیم که عنوان گزاریها در اصل از خود فردوسی است که سپستر نساخ و خوانندگان شاهنامه در آن دست برده اند،این پرسش پیش می آید که چرا او برغم اینکه شش مرحله از هفتخوان رستم را طبق نسخه فلورانس با عنوان منزل معادل خوان نامیده و نیز برخلاف ضبط احتمالی اصلی ترین مآخذ خویش شاهنامه ابو منصوری در متن شاهنامه و ضمن ابیات نام داستان را هفت خوان نوشته است؟

ادامه دارد....

هفتخوان پهلوان
نوشته دکتر سجاد آیدنلو
@ferdosesokhan
4_5794289754254083431.pdf
1.1 MB
📙 راهنمای معلم نگارش (۳)

راهنمای معلم نگارش دوازدهم
کلیه رشته های نظری

✍تألیف: مؤلفان کتب درسی
@ferdosesokhan
4_5793976728447616133.pdf
1.6 MB
راهنمای معلم فارسی (3)

راهنمای معلم فارسی دوازدهم
🔸 کلیه رشته های نظری

✍تالیف: معلمان کتب درسی
@ferdosesokhan
بحثی پیرامون شاعر رباعی مشهور « آنکس که ترا شناخت»

آن‌کس که ترا شناخت، جان را چه کند؟
فرزند و عیال و خان و مان را چه کند؟
دیوانه کنی، هر دو جهانش بخشی
دیوانه تو، هر دو جهان را چه کند؟

شاعر ناشناس

در دهه شصت، و در دوران حمله عراق به ایران، بعضی رباعیات قدیم معنای ویژه‌ای برای نسل جوان آن روز داشتند. در آن دهه، رباعی شده بود یکی از قالب‌های پُر طرفدار شاعران جوانی چون سید حسن حسینی، قیصر امین‌پور، سلمان هراتی، محمدرضا سهرابی نژاد و دیگران. در شور حماسی جبهه‌های جنوب، رباعیات شهادت‌طلبانه شاعران نسل اول انقلاب که حس و حال عارفانه هم چاشنی آنها بود، فضای مطبوعات را پُر کرده بود و در کنار آنها، پاره‌ای از رباعیات عرفانی قدیم هم، که آینه‌دار آن حس رهاشدگی و بی تعلقی بود، علاوه بر آنکه در مطبوعات و محافل زیاد نقل می‌شد، در فضای جبهه هم بین رزمندگان ایرانی خواهان بی‌شماری داشت. در آن فضا، رباعی عطار: «گر مرد رهی میان خون باید رفت...» و بعضی رباعیات حماسی کمال اسماعیل اصفهانی، علی الخصوص رباعی بالا که از خواجه عبدالله انصاری دانسته می‌شد، مقبولیت و جذابیت خاصی داشتند. چه بسیار کسانی که روح‌شان از ذوق خواندن این رباعی، چاشنی ویژه می‌گرفت و هوس پر گشودن می‌کرد.

اکنون که حدود سه دهه از آن سال‌ها می‌گذرد، به مناسبت پرسش یکی از دوستان پژوهشگر، بازگشتم سر آن رباعی خاطره‌انگیز که ببینم از کیست و از کجا آمده است.
رباعی مذکور را تقی الدین اوحدی بلیانی در تذکره «عرفات العاشقین» جزو اشعار مولانا جلال‌الدین رومی به حساب آورده است (ج 2، ص 901). اما در «کلیات شمس» که بر مبنای دست‌نویس‌های کهن تصحیح شده، چنین رباعیی نیست.

رباعی، به بهاء الدین زکریای مُلتانی (متوفی 661 ق) هم منسوب است (رباعی نامه، ص 470). مأخذ گردآورنده «رباعی نامه» هم کتاب «احوال و آثار بهاءالدین زکریای ملتانی» است که دکتر شمیم محمود زیدی فراهم آورده است (پاکستان، 1364، ص 110). اما معلوم نیست که این انتساب، پشتوانه سندی محکمی داشته باشد.

رباعی همان طور که گفتیم، به اسم خواجه عبدالله انصاری هم شهرت دارد. محمود مدبری، رباعی را به نقل از سه فقره از رسایل منسوب به پیر هرات در «رباعیات منسوب به خواجه عبدالله انصاری» گنجانده است (ص 26). این سه رساله، عبارتند از: مقالات، مناجات و ملفوظات. مأخذ دکتر مدبری، رسائل جامع خواجه عبدالله انصاری (چاپ وحید) و مناجات خواجه عبدالله (چاپ حامد ربانی) است. می‌دانیم که بسیاری از رسایل فارسی منسوب به خواجه عبدالله، از آثار قرن نهم است و چندان در نثر و فرم آنها دست بُرده‌اند که از اصالت تهی است. در «مجموعه رسایل فارسی خواجه عبدالله انصاری» که محمد سرور مولایی بر مبنای دستنویس‌های کهن فراهم آورده، رباعی مورد اشاره جایی ندارد. گو اینکه خود این کتاب هم، از رسایل مشکوک در امان نمانده است.

نکته جالب اینجاست که این رباعی عارفانه، در هیچ کدام از کتاب‌های مهم تصوف، از قبیل: آثار عین القضات، احمد غزالی و شیخ احمد جام، روح الارواح سمعانی، قصه یوسف، کشف الاسرار میبدی، مرصاد العباد نجم رازی و ترجمه عوارف المعارف نقل نشده است.
در جُنگ‌های کهن از قبیل: نزهة المجالس، یا سفینه کهن رباعیات، مونس الاحرار، روضة الناظر، انیس الوحده و شمار دیگری از مجموعه‌های قرن هفتم و هشتم این رباعی نیست.
علاوه بر رباعیات مولوی (کلیات شمس)، در مجموعه رباعیات اوحد کرمانی، عراقی همدانی، افضل کاشانی، ابوسعید ابوالخیر که نمایه‌ نسبتاً کاملی از رباعیات مهم و غیر مهم عرفانی زبان فارسی به شمار می‌روند، اثری از رباعی مذکور دیده نمی‌شود.
بنابراین، با احتمال زیاد می‌توان گفت که رباعی در نیمه دوم قرن هفتم و نیمه اول قرن هشتم به ظهور آمده و گوینده آن، جزو گمنامان زبان فارسی بوده است.

مطلب برگرفته از : کانال چهار خطی
@ferdosesokhan
📗 کتاب از پاریز تا پاریس
دکترمحمد ابراهیم باستانی پاریزی

«از پاریز تا پاریس»، شرح سفرهای متعدد استاد«محمدابراهیم‌باستانی‌پاریزی» به شرق و غرب کره‌ی خاک است که با شیوایی تمام ما را در سفر‌های خود سهیم می‌کند. آن‌هایی که با نوشتار استادباستانی‌پاریزی آشنایی دارند، می‌دانند که او علاوه بر این که تاریخ‌دان، مورخ زبردست و نویسنده‌یی تواناست، یک مشاهده‌گر برجسته در حوزه‌‌های تاریخ، فرهنگ و هنر است. استادباستانی‌پاریزی‌ در سفرهای بیرون و درون، و در بازدید از مکان‌ها و بناها و در برخورد با جمعیت‌های انسانی، به ژرفای تاریخی و فرهنگی، نفوذ و ابعاد پنهانی را رصد می‌کند که اگر خود ما – به عنوان مسافر – به آن مکان‌ها سفر کنیم، به قطع تا به این اندازه قادر به کندوکاو در مسایل فرهنگی، تاریخی، جغرافیایی و اجتماعی نیستیم. خلاصه، وقتی که با استاد باستانی‌پاریزی همسفر می‌شوی، رهاشدن از کمند سرکشی‌های قلم او آسوده نیست.
@ferdosesokhan
noormags-دستور_زبان_فارسی.pdf
405.4 KB
مقاله دستور زبان فارسی، مجتبی مینوی
@ferdosesokhan
چرا نمی‌توانم بنویسم؟

فهرستی از علت‌ها و دلایل احتمالیِ «ننوشتن»:

1. عوامل محیطی

- اظهار نظرهای سرخورده کنندۀ اطرافیان: برای چی می‌نویسی؟ این هم شد کار؟
- کارزدگی و روزمرگی محض: آن‌قدر سرم شلوغ باشد که هیچ وقتی برای نوشتن نداشته باشم
- نداشتن خلوت: کجا بنویسم و کی؟ هیچ زمان و فضای خلوت برای نوشتن در اختیارم نیست
- قضاوت‌های سرکوبگر: نقدهای غیرمحترمانه‌ای که به جای متانت و دلیل آوردن، فقط نوشتۀ ما ـ و حتی خود ما! ـ را با صفت‌های مختلف، نفی می‌کنند.

2- عوامل درونی

- افکار محدودکننده در زمینه نوشتن:
- احساسات محدودکنندۀ ما در نوشتن: اندوه و غم و غصۀ شدید: احساس ناراحتی قوی بر اثر شکست بزرگ شغلی، فقدان عزیزان، و مانند آن
- اختلالات یا ناراحتی‌های روان‌شناختی مثل بی‌خوابی، خستگی مزمن، ترس مرضی، اضطراب و هر گونه مشکلاتی ازین دست که به علم روان شناسی مربوط می شود)

3- مهارتی

روش‌ها و تکنیک‌های به ذهن آمدن ایده برای تمرین نوشتن را نمی‌شناسم، چگونه می‌توانم جنبه‌های تخیلی‌ نوشته‌ام را تقویت کنم؟ مشکل خاصی ندارم، پس چرا میل ندارم بنویسم، ضعف‌ها و قوّت‌های من در نویسندگی چیست؟ و مواردی مانند آن که مربوط به مهارت‌ورزی نوشتن است.

این فهرست، قابل تغییر و برای هر یک از ما قابل شخصی‌سازی است. عواملی که باعث می‌شوند نویسندگی، از اولویت ها و علایق‌مان کنار برود. وقتی با وجود اینکه دوست داریم بنویسیم، به نظرمان رسید که «نمی‌توانیم دست به قلم ببریم» بهتر است از خود بپرسیم که ما با کدام یک از این عوامل، علت‌ها و دلایل مواجهیم؟ و آن وقت راه حل‌ها را جستجو کنیم. به تک تک این موارد،
می‌ شود به شکل «مسئله‌» نگاه کرد؛ مسئله‌هایی که راه حل دارند.

مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan