✳️پرندگان اساطیری دیوان حافظ
❇️ حافظ به راستی حافظۀ ماست و شعرش بیت الغزل معرفت، وامداری حافظ از فرهنگ ایران کهن را در سراسر شعرش می توان دید. در این نوشتار بسیار کوتاه به نقش پرندگان اساطیری در شعر او پرداخته شده است.
ادبیات فارسی آئینۀ فرهنگ ایرانی است، چرا که مسائل فرهنگی با سروده شدن در زمان خویش، مانایی بیشتری می‌یابند و با گذر زمان به عنوان مواد خام پژوهش های تاریخی ارزش خود را روشنتر می‌سازند. اما بهره گیری از اسطوره‌ها و مصداق‌های اسطوره‌ای در شعر برخی شاعران به نوعی یادآوری داشته‌های فرهنگی یک ملت است. اسطوره‌هایی که مرز میان افسانه و تاریخ است، دراین مرز گاه افسانه‌ها پر رنگترند و گاه رگه‌هایی از تاریخ خودنمایی می کنند.
با سرایش شاهنامه فردوسی اسطوره‌های ایران کهن، زنده‌تر و زایاتر از پیش دوباره به میان مردم راه می‌یابند و شاعران دیگر نیز برای بیان احساسات خود و حتی برای بیان خواسته‌های سیاسی و اجتماعی خود از آنها بهره گرفته‌اند. ولی تفاوت‌هایی که در نوع نگاه هر شاعر به این اسطوره‌ها وجود دارد سبب شده است چهره‌های گوناگونی از این اسطوره‌ها را شاهد باشیم که برخی از آنها با اسطورۀ مبدا کاملاً متفاوتند.
شعر حافظ اما از نوع دیگری است، حافظی که «حافظۀ ماست» نگاهی ویژه به فرهنگ و تاریخ ایران کهن دارد، ... در سختی‌ها دستگیر شدن لطف تهمتن را می‌طلبد، گاه در تلاش است با یادآوری و بر جسته کردن اسطوره ها شکوه ایران کهن را بیان کند. اما ویژگی اصلی این نوع نگاه این است که حافظ برای بیان آرمانهای سیاسی و اجتماعی خود و بر ای ترسیم آرمانشهرش از این اسطوره‌ها سود می‌جوید. گرچه می‌توان گفت واژه واژۀ شعر او در خدمت هرچه بهتر به تصویر کشیدن این آرمانشهر است.
چنانگه درباره پرندگان نیز شاهد این نوع نگاه هستیم، او بارها از واژۀ «مرغ » استفاده کرده، گاه ترکیب‌هایی آفریده ویا ترکیب های رایج را به کاربرده است، ترکیب هایی چون مرغ دل، مرغ روح، مرغ فکر، مرغ وصل، مرغ خوشخوان و... را در شعر حافظ به فراوانی می‌توان دید.
حافظ نام پرندگانی چون باز و شهباز و شاهین، تذرو، کبک، طوطی، بلبل، هزار، عندلیب، هدهد، هما، و سیمرغ را در اشعارش به کار برده است. گاه نام پرندگانی را که کمتر متداول بوده نیز در شعر او می‌توان دید؛ مانند «باشه» که دیگر شاعران شاید کمتر به آن توجه داشته‌اند. در برهان قاطع درباره باشه آمده است: «بروزن ماشه جانوریست شکاری از جنس زرد چشم و کوچکتر از باز باشد و معرب آن باشق است. » این پرنده که کمی کوچکتر از باز است پرندگان کوچک را شکار می‌کند و کمتر از بلندپروازی های باز برخوردار است. شاعر می‌کوشد برای بیان جایگاه خود با کنایه از این پرندگان سود جوید و خود را چون باز سفید معرفی می‌کند که فریب ظواهر را نمی‌خورد و در پی صید حقیر نمی‌رود:
« به تاج هدهدم از ره مبر که باز سفید/ چو باشه در پی هر صید مختصر نرود» ( 216/10 )
*⃣ هما و سیمرغ /عنقا، که بارها در دیوان حافظ به نام آن ها بر می خوریم، هر بار نمودار یکی از صفات این پرندگان اسطوره‌ای هستند:
◀️ هُما:
در فرهنگ عمید درباره این مرغ آمده است : « «پ ه: humak» همای مرغ خوب یا فرخنده، مرغی نظیر شاهین و دارای جثۀ بزرگ که خوراکش استخوان است و قدما می‌پنداشتند سایه‌اش بر سر هر که بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید. در میمنت و سعادت به او مثل می زنند. » در برهان قاطع نیز به استخوان خوردن هما اشاره شده است. حافظ نیز در بیتی به این مضمون اشاره دارد:
« همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی / دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی »( 429/6)
فرّ هما که سبب شده این مرغ سایه بر هرکس بیفکند سعادت و خوشبختی را برای او به ارمغان آورد، نیز در اشعار حافظ به چشم می خورد:
محترم دار دلم کاین مگس قندپرست / تا هواگیر تو شد فرّ همایی دارد » ( 120/4)
اما در دیوان حافظ شاید آنچه بیش از هرچیز از حالات و صفات این پرنده حکایت دارد؛ سایه خوش یمن ِ آن است که در ایران باستان نیز مورد توجه بوده است . یکی از نشانه های فرّه پادشاهی این بوده که پرنده سعادت (هما) بر شانۀ فردی بنشیند ودیری نمی‌گذشت که او را به پادشاهی می‌رساند. چنین مضمونی را در «کارنامه اردشیر بابکان» می‌توان یافت. در این بیت یاری جستن از سایۀ خجستۀ هما را آورده است:
« سایه طایر کم حوصله کاری نکند / طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم »(367/7)
حافظ حتی برای بیان صفات نیک زلف معشوق که چون همایی بر سرش سایه انداخته از این مضمون سود جسته است:
« همای زلف شاهین شهپرت را / دل شاهان عالم زیر پر باد » (99/2)
✍ناهید زندی‌صادق
کارشناسی ارشد ایران‌شناسی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ حافظ به راستی حافظۀ ماست و شعرش بیت الغزل معرفت، وامداری حافظ از فرهنگ ایران کهن را در سراسر شعرش می توان دید. در این نوشتار بسیار کوتاه به نقش پرندگان اساطیری در شعر او پرداخته شده است.
ادبیات فارسی آئینۀ فرهنگ ایرانی است، چرا که مسائل فرهنگی با سروده شدن در زمان خویش، مانایی بیشتری می‌یابند و با گذر زمان به عنوان مواد خام پژوهش های تاریخی ارزش خود را روشنتر می‌سازند. اما بهره گیری از اسطوره‌ها و مصداق‌های اسطوره‌ای در شعر برخی شاعران به نوعی یادآوری داشته‌های فرهنگی یک ملت است. اسطوره‌هایی که مرز میان افسانه و تاریخ است، دراین مرز گاه افسانه‌ها پر رنگترند و گاه رگه‌هایی از تاریخ خودنمایی می کنند.
با سرایش شاهنامه فردوسی اسطوره‌های ایران کهن، زنده‌تر و زایاتر از پیش دوباره به میان مردم راه می‌یابند و شاعران دیگر نیز برای بیان احساسات خود و حتی برای بیان خواسته‌های سیاسی و اجتماعی خود از آنها بهره گرفته‌اند. ولی تفاوت‌هایی که در نوع نگاه هر شاعر به این اسطوره‌ها وجود دارد سبب شده است چهره‌های گوناگونی از این اسطوره‌ها را شاهد باشیم که برخی از آنها با اسطورۀ مبدا کاملاً متفاوتند.
شعر حافظ اما از نوع دیگری است، حافظی که «حافظۀ ماست» نگاهی ویژه به فرهنگ و تاریخ ایران کهن دارد، ... در سختی‌ها دستگیر شدن لطف تهمتن را می‌طلبد، گاه در تلاش است با یادآوری و بر جسته کردن اسطوره ها شکوه ایران کهن را بیان کند. اما ویژگی اصلی این نوع نگاه این است که حافظ برای بیان آرمانهای سیاسی و اجتماعی خود و بر ای ترسیم آرمانشهرش از این اسطوره‌ها سود می‌جوید. گرچه می‌توان گفت واژه واژۀ شعر او در خدمت هرچه بهتر به تصویر کشیدن این آرمانشهر است.
چنانگه درباره پرندگان نیز شاهد این نوع نگاه هستیم، او بارها از واژۀ «مرغ » استفاده کرده، گاه ترکیب‌هایی آفریده ویا ترکیب های رایج را به کاربرده است، ترکیب هایی چون مرغ دل، مرغ روح، مرغ فکر، مرغ وصل، مرغ خوشخوان و... را در شعر حافظ به فراوانی می‌توان دید.
حافظ نام پرندگانی چون باز و شهباز و شاهین، تذرو، کبک، طوطی، بلبل، هزار، عندلیب، هدهد، هما، و سیمرغ را در اشعارش به کار برده است. گاه نام پرندگانی را که کمتر متداول بوده نیز در شعر او می‌توان دید؛ مانند «باشه» که دیگر شاعران شاید کمتر به آن توجه داشته‌اند. در برهان قاطع درباره باشه آمده است: «بروزن ماشه جانوریست شکاری از جنس زرد چشم و کوچکتر از باز باشد و معرب آن باشق است. » این پرنده که کمی کوچکتر از باز است پرندگان کوچک را شکار می‌کند و کمتر از بلندپروازی های باز برخوردار است. شاعر می‌کوشد برای بیان جایگاه خود با کنایه از این پرندگان سود جوید و خود را چون باز سفید معرفی می‌کند که فریب ظواهر را نمی‌خورد و در پی صید حقیر نمی‌رود:
« به تاج هدهدم از ره مبر که باز سفید/ چو باشه در پی هر صید مختصر نرود» ( 216/10 )
*⃣ هما و سیمرغ /عنقا، که بارها در دیوان حافظ به نام آن ها بر می خوریم، هر بار نمودار یکی از صفات این پرندگان اسطوره‌ای هستند:
◀️ هُما:
در فرهنگ عمید درباره این مرغ آمده است : « «پ ه: humak» همای مرغ خوب یا فرخنده، مرغی نظیر شاهین و دارای جثۀ بزرگ که خوراکش استخوان است و قدما می‌پنداشتند سایه‌اش بر سر هر که بیفتد به سعادت و کامرانی خواهد رسید. در میمنت و سعادت به او مثل می زنند. » در برهان قاطع نیز به استخوان خوردن هما اشاره شده است. حافظ نیز در بیتی به این مضمون اشاره دارد:
« همایی چون تو عالی قدر حرص ِ استخوان تا کی / دریغ آن سایۀ همت که بر نااهل افگندی »( 429/6)
فرّ هما که سبب شده این مرغ سایه بر هرکس بیفکند سعادت و خوشبختی را برای او به ارمغان آورد، نیز در اشعار حافظ به چشم می خورد:
محترم دار دلم کاین مگس قندپرست / تا هواگیر تو شد فرّ همایی دارد » ( 120/4)
اما در دیوان حافظ شاید آنچه بیش از هرچیز از حالات و صفات این پرنده حکایت دارد؛ سایه خوش یمن ِ آن است که در ایران باستان نیز مورد توجه بوده است . یکی از نشانه های فرّه پادشاهی این بوده که پرنده سعادت (هما) بر شانۀ فردی بنشیند ودیری نمی‌گذشت که او را به پادشاهی می‌رساند. چنین مضمونی را در «کارنامه اردشیر بابکان» می‌توان یافت. در این بیت یاری جستن از سایۀ خجستۀ هما را آورده است:
« سایه طایر کم حوصله کاری نکند / طلب از سایۀ میمون همایی بکنیم »(367/7)
حافظ حتی برای بیان صفات نیک زلف معشوق که چون همایی بر سرش سایه انداخته از این مضمون سود جسته است:
« همای زلف شاهین شهپرت را / دل شاهان عالم زیر پر باد » (99/2)
✍ناهید زندی‌صادق
کارشناسی ارشد ایران‌شناسی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
"پتیاره پیری از کران می‌آید
لنگان لنگان عصا زنان می‌آید
آنگونه که این دشمن جان می‌آید
پس مرگ چو یار دلستان می‌آید"
#دکتر_اسلامی_نُدوشن
از شمار دو چشم یک تن کم
وز شمار خرد هزاران بیش
استاد دکتر محمّدعلی اسلامی ندوشن به دیار باقی شتافت.
🏴🏴🏴 این ضایعه‌‌ی دردناک را به جامعه فرهنگ و ادب، به همه دوستان و همکاران ارجمند تسلیت عرض می‌نماییم.🏴🏴🏴
یاد و نامشان همیشه ماندگار
و جایگاه این بزرگ‌مردِ ادیب،
بهشت‌برین باد.🥀🥀🥀
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
لنگان لنگان عصا زنان می‌آید
آنگونه که این دشمن جان می‌آید
پس مرگ چو یار دلستان می‌آید"
#دکتر_اسلامی_نُدوشن
از شمار دو چشم یک تن کم
وز شمار خرد هزاران بیش
استاد دکتر محمّدعلی اسلامی ندوشن به دیار باقی شتافت.
🏴🏴🏴 این ضایعه‌‌ی دردناک را به جامعه فرهنگ و ادب، به همه دوستان و همکاران ارجمند تسلیت عرض می‌نماییم.🏴🏴🏴
یاد و نامشان همیشه ماندگار
و جایگاه این بزرگ‌مردِ ادیب،
بهشت‌برین باد.🥀🥀🥀
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ هفت اصل مهم برای خوانش متون ادبی
❇️ دکلمه گوش کنید.
در اینترنت پر از دکلمه هایی از حضرت حافظ و دیگر شاعران است.
شما می توانید این فایل های صوتی را دانلود کنید و روزی حداقل چند دقیقه گوش دهید تا ذهن شما به آهنگ و ریتم عادت کند و به اصطلاح ریتمیک شود
❇️ صدای خود را آرامش بخش و صاف کنید.
تاثیر صدا بر مخاطب غیرقابل انکار است. قبل از خواندن شعر یک لیوان آب ولرم بنوشید و در نوشیدنی ها و خوراکی هایی که می خورید دقت کنید.همچنین به خودتان عادت بدهید که از بینی تنفس کنید.
❇️ حرکات بدن خود را با شعر متناسب کنید.
از نظر روانشناسان زبانِ بدن یکی از تاثیرگذارترین روش، در برقراری ارتباط است .حرکات بدنی باعث میشود که ذهن شنونده به طرف گوینده متمرکز گردد و در نتیجه پیام شعر به صورت مطلوب به شنونده انتقال پیدا کند.
باید به حرکت بدن خود دقت کنید که باعث دل زدگی مخاطب نشود.
چیزی که در مورد زبان مهم است این است که متناسب با واژگان و حس و حال شعر باشد.
❇️ ادای درست واژگان
از شرایط مهم شعرخوانی صحیح ادای درست واژگان است.
باید فرق بین صامت و مصوت ها را تشخیص دهید و به طرز ادای آن ها اشراف داشته باشید.
❇️ خوانش صحیح شعر با آرامش
یکی از مشکلات اکثر افرادی که شعر می خوانند این است که به دلیل قرارگرفتن در جمع و استرس و هیجان ناشی از قرار گرفتن در آن، آرامش خود را از دست می دهند و در نتیجه مصراع و بیت و بند ها را ناقص تلفظ می کنند.همیشه سعی کنید در هنگام شعرخوانی در آرامش کامل باشید و استرس و هیجان را از خود دور کنید.
❇️ شعر را خودتان درک کنید.
هیچوقت قبل از اینکه خودتان به درک کامل از شعر نرسیده باشید، نمی توانید شعرخوانی درستی از خود ارائه دهید.
باید معنی کامل شعر را بدانید تا بتوانید تناسبی میان صوت و معنا ایجاد کنید و در مواقع لازم درجه ی صدای خود را تغییر دهید تا شعرخوانی تاثیرگذاری داشته باشید.
❇️ با عروض و قافیه آشنایی داشته باشید.
اگر میخواهید که شعرخوانی حرفه ای را تجربه کنید، بهتر است که با عروض و قافیه آشنا باشید.
ولی اگر تمایلی ندارید همان گوش دادن به دکلمه ها می تواند ذهن شما را به صورت سماعی با عروض و قافیه آشنا کند
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ دکلمه گوش کنید.
در اینترنت پر از دکلمه هایی از حضرت حافظ و دیگر شاعران است.
شما می توانید این فایل های صوتی را دانلود کنید و روزی حداقل چند دقیقه گوش دهید تا ذهن شما به آهنگ و ریتم عادت کند و به اصطلاح ریتمیک شود
❇️ صدای خود را آرامش بخش و صاف کنید.
تاثیر صدا بر مخاطب غیرقابل انکار است. قبل از خواندن شعر یک لیوان آب ولرم بنوشید و در نوشیدنی ها و خوراکی هایی که می خورید دقت کنید.همچنین به خودتان عادت بدهید که از بینی تنفس کنید.
❇️ حرکات بدن خود را با شعر متناسب کنید.
از نظر روانشناسان زبانِ بدن یکی از تاثیرگذارترین روش، در برقراری ارتباط است .حرکات بدنی باعث میشود که ذهن شنونده به طرف گوینده متمرکز گردد و در نتیجه پیام شعر به صورت مطلوب به شنونده انتقال پیدا کند.
باید به حرکت بدن خود دقت کنید که باعث دل زدگی مخاطب نشود.
چیزی که در مورد زبان مهم است این است که متناسب با واژگان و حس و حال شعر باشد.
❇️ ادای درست واژگان
از شرایط مهم شعرخوانی صحیح ادای درست واژگان است.
باید فرق بین صامت و مصوت ها را تشخیص دهید و به طرز ادای آن ها اشراف داشته باشید.
❇️ خوانش صحیح شعر با آرامش
یکی از مشکلات اکثر افرادی که شعر می خوانند این است که به دلیل قرارگرفتن در جمع و استرس و هیجان ناشی از قرار گرفتن در آن، آرامش خود را از دست می دهند و در نتیجه مصراع و بیت و بند ها را ناقص تلفظ می کنند.همیشه سعی کنید در هنگام شعرخوانی در آرامش کامل باشید و استرس و هیجان را از خود دور کنید.
❇️ شعر را خودتان درک کنید.
هیچوقت قبل از اینکه خودتان به درک کامل از شعر نرسیده باشید، نمی توانید شعرخوانی درستی از خود ارائه دهید.
باید معنی کامل شعر را بدانید تا بتوانید تناسبی میان صوت و معنا ایجاد کنید و در مواقع لازم درجه ی صدای خود را تغییر دهید تا شعرخوانی تاثیرگذاری داشته باشید.
❇️ با عروض و قافیه آشنایی داشته باشید.
اگر میخواهید که شعرخوانی حرفه ای را تجربه کنید، بهتر است که با عروض و قافیه آشنا باشید.
ولی اگر تمایلی ندارید همان گوش دادن به دکلمه ها می تواند ذهن شما را به صورت سماعی با عروض و قافیه آشنا کند
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «قوسِ قُزح» نه «قوس و قزح»
❇️ قوسِ قزح رنگین کمان است و این ترکیب اضافه تخصیصی. در ادب فارسی به آن کمان رستم،آرشه و...گفته اند.
در اساطیرعرب گویا قُزَح ایزد یا رب النوع ابرها بوده. به کار بردن این ترکیب اضافی به صورت عطفی (قوسِ قزح)غلط فاحش است.
این غلط فاحش اگر در متن انشای دانش آموزی به کار رود بخشودنی است اما دیدن آن در عنوان و متن مجله تخصصی و علمی پژوهشی فاجعه است!
نویسنده مقاله ای که خود عضو هیئت علمی دانشگاه هم هست همین ترکیب را به صورت عطفی در عنوان مقاله آورده:
با سلام
«قوس و قزحِ خیال در شعر منوچهری»
منظور نویسنده از این عبارت جلوه های رنگارنگ خیال در شعر منوچهری است.شگفت انگیزتر آنکه چنین مقالاتی از نگاه مثلاً هیئت داوران هم غربال می شود!
بدبختی بیشتر آنجاست که این ترکیب در تمام صفحات تکرار هم شده و چندین بار در متن آمده و این یعنی کسی این مقاله را داوری نکرده است! جالب تر است که خود نویسنده اصلاً توجهی هم ندارد به اینکه دست کم خود منوچهری آن را در شاهد و مثال های مقاله چگونه به کار برده؟!
در ص 270 آورده:
«حتی منوچهری برای قوس و قزح؟! و گل لباسی متناسب می دوزد و می پوشاند:
چون قوس قزح برگ رزان رنگ برنگ اند/در قوس قزح خوشه انگور گمانست.
این بی توجهی به متن شعر منوچهری را در جایی دیگر از این مقاله هم می بینیم:
ثوب عتابی گشته سلب قوس قزح/سندس رومی گشته سلب یاسمنا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ قوسِ قزح رنگین کمان است و این ترکیب اضافه تخصیصی. در ادب فارسی به آن کمان رستم،آرشه و...گفته اند.
در اساطیرعرب گویا قُزَح ایزد یا رب النوع ابرها بوده. به کار بردن این ترکیب اضافی به صورت عطفی (قوسِ قزح)غلط فاحش است.
این غلط فاحش اگر در متن انشای دانش آموزی به کار رود بخشودنی است اما دیدن آن در عنوان و متن مجله تخصصی و علمی پژوهشی فاجعه است!
نویسنده مقاله ای که خود عضو هیئت علمی دانشگاه هم هست همین ترکیب را به صورت عطفی در عنوان مقاله آورده:
با سلام
«قوس و قزحِ خیال در شعر منوچهری»
منظور نویسنده از این عبارت جلوه های رنگارنگ خیال در شعر منوچهری است.شگفت انگیزتر آنکه چنین مقالاتی از نگاه مثلاً هیئت داوران هم غربال می شود!
بدبختی بیشتر آنجاست که این ترکیب در تمام صفحات تکرار هم شده و چندین بار در متن آمده و این یعنی کسی این مقاله را داوری نکرده است! جالب تر است که خود نویسنده اصلاً توجهی هم ندارد به اینکه دست کم خود منوچهری آن را در شاهد و مثال های مقاله چگونه به کار برده؟!
در ص 270 آورده:
«حتی منوچهری برای قوس و قزح؟! و گل لباسی متناسب می دوزد و می پوشاند:
چون قوس قزح برگ رزان رنگ برنگ اند/در قوس قزح خوشه انگور گمانست.
این بی توجهی به متن شعر منوچهری را در جایی دیگر از این مقاله هم می بینیم:
ثوب عتابی گشته سلب قوس قزح/سندس رومی گشته سلب یاسمنا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
202030_110653776.pdf
3.9 MB
نمونه سوال شبه نهایی درس فارسی به همراه پاسخنامه
اردیبهشت ماه ۱۴۰۱/ شهرستان های تهران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
اردیبهشت ماه ۱۴۰۱/ شهرستان های تهران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️چگونگی نوشتن برخی ضمایر به قید‌های پرسشی و واژه‌های مختوم به «ه ناملفوظ» در گفتاری‌نویسی.
لطفاً به نمونه‌های زیر دقت فرمایید:
چته← چه‌ته
چشه← چه‌شه
چمونه← چه‌مونه
خونمون← خونه‌مون
سایتون← سایه‌تون
همسایم← همسایه‌‌م
سلیطس← سلیطه‌س/سلیطه‌ست
گربهه← گربه‌هه
رتبت← رتبه‌ت
کتیبش← کتیبه‌ش
خاکروبشون← خاکروبه‌شون
اندوختمون← اندوخته‌مون
فرهیختت← فرهیخته‌ت
از جان گذشتس← از جان گذشته‌س/ گذشته‌ست
آشفتمون← آشفته‌مون
پیوستس← پیوسته‌س/ پیوسته‌ست
پذیرفتشون← پذیرفته‌شون
ورشکستم← ورشکسته‌م
نهفتمون← نهفته‌مون
تیمچش← تیمچه‌ش
سرجوختون← سرجوخه‌تون
آلوچشون← آلوچه‌شون
دوشاخت← دوشاخه‌ت
صفحمون← صفحه‌مون
پیش‌‌پاافتادتون← پیش‌پا‌افتاده‌تون
آزردس← آزرده‌س/ آزرده‌ست
سپردمون← سپرده‌مون
سرسپردشون← سرسپرده‌شون
پرافادت←پرافاده‌ت
برادرزادم← برادرزاده‌م
آقازادشون← آقازاده‌شون
بی‌استفادت← بی‌استفاده‌ت
گستردش← گسترده‌ش
افسردم← افسرده‌م
آمادس← آماده‌س/ آماده‌ست
ردشون← رده‌شون
بیچارش← بیچاره‌ش
برآوردش← برآورده‌ش
فرآوردشون← فرآورده‌شون
یخ‌زدمون← یخ‌زده‌مون
لولمون← لوله‌مون
سرخوردس← سرخورده‌س/سرخورده‌ست
غمزدش← غمزده‌ش
خجالت‌زدش← خجالت‌زده‌ش
مراودتون← مراوده‌تون
تب‌کردت← تب‌کرده‌ت
قاعدش← قاعده‌ش
رنجیدت← رنجیده‌ت
باقی‌موندش← باقی‌مونده‌ش
چسبندش← چسبنده‌ش
فرستندتون← فرستنده‌تون
زندشون← زنده‌شون
بینندتون← بیننده‌تون
تودش← توده‌ش
نابخشودت← نابخشوده‌ت
شکم ورقلمبیدش← شکم ورقلمبیده‌ش
قصیدش← قصیده‌ش
پاره‌پورت← پاره‌پوره‌ت
منظرمون← منظره‌مون
ازکوره‌دررفتون← ازکوره‌دررفته‌تون
خمیازم← خمیازه‌م
زوزش← زوزه‌ش
مجموعشون← مجموعه‌شون
بدرقمون← بدرقه‌مون
عَلَم‌شنگش← عَلَم‌شنگه‌ش
دونش← دونه‌ش
عصرونمون← عصرونه‌مون
چنتت← چنته‌ت
❇️ توضیح: برخی از نمونه‌ها درست‌اند اما حالت درست‌ترشان را نوشته‌ایم.
برای مثال، «چته؟» در فرهنگ سخن مدخل شده، اما صورت درست‌تر آن «چه‌ته» است.
❇️ به‌قلم جناب آقای #علی_ملیح
#درست_نویسی
@DorostNevisiOfficial
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️چگونگی نوشتن برخی ضمایر به قید‌های پرسشی و واژه‌های مختوم به «ه ناملفوظ» در گفتاری‌نویسی.
لطفاً به نمونه‌های زیر دقت فرمایید:
چته← چه‌ته
چشه← چه‌شه
چمونه← چه‌مونه
خونمون← خونه‌مون
سایتون← سایه‌تون
همسایم← همسایه‌‌م
سلیطس← سلیطه‌س/سلیطه‌ست
گربهه← گربه‌هه
رتبت← رتبه‌ت
کتیبش← کتیبه‌ش
خاکروبشون← خاکروبه‌شون
اندوختمون← اندوخته‌مون
فرهیختت← فرهیخته‌ت
از جان گذشتس← از جان گذشته‌س/ گذشته‌ست
آشفتمون← آشفته‌مون
پیوستس← پیوسته‌س/ پیوسته‌ست
پذیرفتشون← پذیرفته‌شون
ورشکستم← ورشکسته‌م
نهفتمون← نهفته‌مون
تیمچش← تیمچه‌ش
سرجوختون← سرجوخه‌تون
آلوچشون← آلوچه‌شون
دوشاخت← دوشاخه‌ت
صفحمون← صفحه‌مون
پیش‌‌پاافتادتون← پیش‌پا‌افتاده‌تون
آزردس← آزرده‌س/ آزرده‌ست
سپردمون← سپرده‌مون
سرسپردشون← سرسپرده‌شون
پرافادت←پرافاده‌ت
برادرزادم← برادرزاده‌م
آقازادشون← آقازاده‌شون
بی‌استفادت← بی‌استفاده‌ت
گستردش← گسترده‌ش
افسردم← افسرده‌م
آمادس← آماده‌س/ آماده‌ست
ردشون← رده‌شون
بیچارش← بیچاره‌ش
برآوردش← برآورده‌ش
فرآوردشون← فرآورده‌شون
یخ‌زدمون← یخ‌زده‌مون
لولمون← لوله‌مون
سرخوردس← سرخورده‌س/سرخورده‌ست
غمزدش← غمزده‌ش
خجالت‌زدش← خجالت‌زده‌ش
مراودتون← مراوده‌تون
تب‌کردت← تب‌کرده‌ت
قاعدش← قاعده‌ش
رنجیدت← رنجیده‌ت
باقی‌موندش← باقی‌مونده‌ش
چسبندش← چسبنده‌ش
فرستندتون← فرستنده‌تون
زندشون← زنده‌شون
بینندتون← بیننده‌تون
تودش← توده‌ش
نابخشودت← نابخشوده‌ت
شکم ورقلمبیدش← شکم ورقلمبیده‌ش
قصیدش← قصیده‌ش
پاره‌پورت← پاره‌پوره‌ت
منظرمون← منظره‌مون
ازکوره‌دررفتون← ازکوره‌دررفته‌تون
خمیازم← خمیازه‌م
زوزش← زوزه‌ش
مجموعشون← مجموعه‌شون
بدرقمون← بدرقه‌مون
عَلَم‌شنگش← عَلَم‌شنگه‌ش
دونش← دونه‌ش
عصرونمون← عصرونه‌مون
چنتت← چنته‌ت
❇️ توضیح: برخی از نمونه‌ها درست‌اند اما حالت درست‌ترشان را نوشته‌ایم.
برای مثال، «چته؟» در فرهنگ سخن مدخل شده، اما صورت درست‌تر آن «چه‌ته» است.
❇️ به‌قلم جناب آقای #علی_ملیح
#درست_نویسی
@DorostNevisiOfficial
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ اصطلاحات معمول در چاپ کتاب
🔘 قطع کتاب:
اصطلاحی است که بیانگر ابعاد کتاب است. برای مثال، به‌جای کتاب ۱۷ در ۲۴ می‌گویند وزیری. به‌عبارت دیگر، قطع وزیری کتابی است که معمولاً عرض آن ۱۷ و ارتفاع آن ۲۴ سانتی‌متر است.
🔘 عطف:
به لبه عمودی کتاب که اوراق کتاب به آن چسب خورده‌اند عطف می‌گویند.
🔘 وزن جلد و کاغذ:
وقتی‌گفته میشود جلد ۲۵۰گرمی یا کاغذ متن ۷۰گرمی، منظور وزن یک مترمربع از مقوا یا کاغذ است. طبیعتاً هرچه این رقم بیشتر باشد ورق ضخیم‌تر و وزن و هزینه چاپ کتاب بیشتر میشود.
🔘 سلفون:
لایه پلاستیکی شفاف و بسیار نازکی که روی جلد می‌کشند و علاوه بر استحکام، جلد آن‌را قابل‌تمیزکردن هم می‌کند. انواع معمول سلفون عبارت‌اند: از مات و براق.
🔘 شومیز:
صحافی با جلد مقوایی ۲۰۰ تا ۳۵۰گرمی را صحافی شومیز می‌گویند. جلد شومیز یک مقوای قابل‌انعطاف است.
🔘 گالینگور:
صحافی با مقوای سخت را گالینگور می‌گویند. جلد گالینگور غیرقابل‌انعطاف است. هزینه و پایداری جلد گالینگور بیش از شومیز است.
🔘 طلاکوب:
جلد گالینگور که با روکش پلیمری پوشانده میشود و نوشته‌ها با رنگ طلایی روی آن کوبیده یا چاپ می‌شوند.
🔘 سلفون سخت:
جلد گالینگور که با مقوای سخت ساخته شده اما روی آن طرح جلدی که روی کاغذ نازک چاپ و سلفون‌شده را می‌چسبانند و جلد، ظاهر چهاررنگ و زیبایی پیدا می‌کند.
🔘 بدرقه:
اولین و آخرین کاغذ جلد گالینگور که عموماً با کاغذ سنگین‌تر و مرغوب‌تر از متن اصلی تهیه میشود و محافظ اتصال جلد با متن است.
🔘 چاپ تک‌رنگ:
در غالب موارد، منظور چاپ با رنگ مشکی است.
🔘 چاپ دورنگ:
چاپ با استفاده از دو رنگ. مزیت این نوع چاپ این‌است‌که تعداد زینک استفاده‌شده، نصف چاپ چهاررنگ و هزینه لیتوگرافی آن نیز نصف میشود و این درحالی است که خریدار، کتاب را به‌صورت رنگی مطالعه می‌کند. طیف هر رنگ تنها یک رنگ محسوب میشود. برای مثال، آبی آسمانی تا سرمه‌ای فقط یک رنگ آبی محسوب میشود.
🔘 چاپ چهاررنگ:
چاپ با استفاده از چهار رنگِ سایان (cyan)، ماژنتا (magenta)، زرد (yellow) و سیاه که اصطلاحاً CMYK نامیده میشود و می‌تواند تمامی طیف رنگ‌ها را پوشش دهد.
🔘 چاپ دیجیتال:
چاپ کتاب در تیراژ کم حتی یک نسخه.
مؤلفین، ناشرین، اساتید دانشگاه، دانشجویان، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌ها در بسیاری موارد نیاز به چاپ تعداد محدود کتاب دارند. کیفیت کتابِ چاپ‌شده به این روش، نظیر چاپ افست است.
با وجود اینکه هزینه چاپ دیجیتال بالاتر از افست است، به دو دلیل از این روش در جهان (نظیر سایت‌های معروفی چون آمازون) استفاده میشود. دلیل اول، نیاز به تیراژ کم است. چاپ ۵۰ جلد از یک کتاب به‌صورت افست، بسیار پرهزینه است و چندبرابرِ چاپ دیجیتال آن هزینه خواهد داشت. دلیل دوم، جمع سرمایه‌گذاری ناشر یا مؤلف است. برای مثال، کتابی که در چاپ افست ۱۰۰۰ نسخه آن ۳ میلیون تومان سرمایه نیاز دارد و احتمال فروش آن کم است اگر ۲۰۰ نسخه دیجیتال با هزینه یک میلیون تومان چاپ شود علاوه بر صرف هزینه کمتر، ریسک فروش آن نیز پایین‌تر خواهد بود. مواردی نظیر تست بازار، ارائه تعداد محدود برای سمینارها و مانند آن، کتب ترمی دانشگاهی و مانند آن، توسط چاپ دیجیتال قابل‌ارائه است.
صحافی کتاب به‌صورت شومیز (جلد‌مقوایی با سلفون و صحافی چسب گرم)، سلفون سخت (جلد سخت گالینگور با روکش چاپ‌شده جلد) و جلد گالینگور طلاکوب قابل‌ارائه است.
🔘 چاپ افست:
چاپ کتاب با دستگاه‌های صنعتی و در تیراژ بالا.
برای چاپ با تیراژ بالا، به‌صرفه است از چاپ افست استفاده شود. در تیراژ کمتر از ۵۰۰ نسخه اکثراً چاپ دیجیتال به‌صرفه تر خواهد بود. تنوع صحافی نظیر چاپ دیجیتال قابل‌ارائه است.
🔘 زینک:
زینک عموماً ورقی فلزی است که در لیتوگرافی طرح موردنظر برای چاپ را روی آن کپی می‌کنند و در چاپ افست از آن استفاده میشود. برای چاپ رنگی به‌ازای هر رنگ باید یک زینک تهیه کرد. به‌همین دلیل چون چاپ تک‌رنگ فقط یک زینک دارد هزینه لیتوگرافی آن یک‌چهارم چاپ چهاررنگ است.
🔘 بند کاغذ:
بند کاغذ اصطلاحی است که برای بسته‌بندی کاغذهای برش‌نخورده که در کارخانه تولید شده استفاده میشود. یکی از ابعاد معمول بندهای کاغذ، ۱۰۰ در ۷۰ است که برای کاغذهای سریB استفاده میشود. برای مثال، یک ورق آن به ۱۶ ورق B5 برش می‌خورد. مورد دیگر، بندهای ۶۰ در ۹۰ است که برای کاغذهای سریA استفاده میشود و یک ورق آن به ۸ ورق A4 یا ۴ ورق A3 برش می‌خورد. معمولاً تعداد ورق هر بند از ۱۲۵ تا ۵۰۰ ورق است که هرچه وزن کاغذ کمتر شود تعداد آن در یک بند بیشتر میشود. کاغذهای ۷۰ و ۸۰گرمی در بندهای ۵۰۰ورقی عرضه می‌شوند. اکثراً ۲۱ بند کاغذ را روی یک پالت بسته‌بندی و حمل می‌کنند.
اصطلاحات دیگر: فرم، چسب گرم، چسب سرد صحافی دستی، ...
❇️ منبع: چاپ و طرح امروز
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔘 قطع کتاب:
اصطلاحی است که بیانگر ابعاد کتاب است. برای مثال، به‌جای کتاب ۱۷ در ۲۴ می‌گویند وزیری. به‌عبارت دیگر، قطع وزیری کتابی است که معمولاً عرض آن ۱۷ و ارتفاع آن ۲۴ سانتی‌متر است.
🔘 عطف:
به لبه عمودی کتاب که اوراق کتاب به آن چسب خورده‌اند عطف می‌گویند.
🔘 وزن جلد و کاغذ:
وقتی‌گفته میشود جلد ۲۵۰گرمی یا کاغذ متن ۷۰گرمی، منظور وزن یک مترمربع از مقوا یا کاغذ است. طبیعتاً هرچه این رقم بیشتر باشد ورق ضخیم‌تر و وزن و هزینه چاپ کتاب بیشتر میشود.
🔘 سلفون:
لایه پلاستیکی شفاف و بسیار نازکی که روی جلد می‌کشند و علاوه بر استحکام، جلد آن‌را قابل‌تمیزکردن هم می‌کند. انواع معمول سلفون عبارت‌اند: از مات و براق.
🔘 شومیز:
صحافی با جلد مقوایی ۲۰۰ تا ۳۵۰گرمی را صحافی شومیز می‌گویند. جلد شومیز یک مقوای قابل‌انعطاف است.
🔘 گالینگور:
صحافی با مقوای سخت را گالینگور می‌گویند. جلد گالینگور غیرقابل‌انعطاف است. هزینه و پایداری جلد گالینگور بیش از شومیز است.
🔘 طلاکوب:
جلد گالینگور که با روکش پلیمری پوشانده میشود و نوشته‌ها با رنگ طلایی روی آن کوبیده یا چاپ می‌شوند.
🔘 سلفون سخت:
جلد گالینگور که با مقوای سخت ساخته شده اما روی آن طرح جلدی که روی کاغذ نازک چاپ و سلفون‌شده را می‌چسبانند و جلد، ظاهر چهاررنگ و زیبایی پیدا می‌کند.
🔘 بدرقه:
اولین و آخرین کاغذ جلد گالینگور که عموماً با کاغذ سنگین‌تر و مرغوب‌تر از متن اصلی تهیه میشود و محافظ اتصال جلد با متن است.
🔘 چاپ تک‌رنگ:
در غالب موارد، منظور چاپ با رنگ مشکی است.
🔘 چاپ دورنگ:
چاپ با استفاده از دو رنگ. مزیت این نوع چاپ این‌است‌که تعداد زینک استفاده‌شده، نصف چاپ چهاررنگ و هزینه لیتوگرافی آن نیز نصف میشود و این درحالی است که خریدار، کتاب را به‌صورت رنگی مطالعه می‌کند. طیف هر رنگ تنها یک رنگ محسوب میشود. برای مثال، آبی آسمانی تا سرمه‌ای فقط یک رنگ آبی محسوب میشود.
🔘 چاپ چهاررنگ:
چاپ با استفاده از چهار رنگِ سایان (cyan)، ماژنتا (magenta)، زرد (yellow) و سیاه که اصطلاحاً CMYK نامیده میشود و می‌تواند تمامی طیف رنگ‌ها را پوشش دهد.
🔘 چاپ دیجیتال:
چاپ کتاب در تیراژ کم حتی یک نسخه.
مؤلفین، ناشرین، اساتید دانشگاه، دانشجویان، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌ها در بسیاری موارد نیاز به چاپ تعداد محدود کتاب دارند. کیفیت کتابِ چاپ‌شده به این روش، نظیر چاپ افست است.
با وجود اینکه هزینه چاپ دیجیتال بالاتر از افست است، به دو دلیل از این روش در جهان (نظیر سایت‌های معروفی چون آمازون) استفاده میشود. دلیل اول، نیاز به تیراژ کم است. چاپ ۵۰ جلد از یک کتاب به‌صورت افست، بسیار پرهزینه است و چندبرابرِ چاپ دیجیتال آن هزینه خواهد داشت. دلیل دوم، جمع سرمایه‌گذاری ناشر یا مؤلف است. برای مثال، کتابی که در چاپ افست ۱۰۰۰ نسخه آن ۳ میلیون تومان سرمایه نیاز دارد و احتمال فروش آن کم است اگر ۲۰۰ نسخه دیجیتال با هزینه یک میلیون تومان چاپ شود علاوه بر صرف هزینه کمتر، ریسک فروش آن نیز پایین‌تر خواهد بود. مواردی نظیر تست بازار، ارائه تعداد محدود برای سمینارها و مانند آن، کتب ترمی دانشگاهی و مانند آن، توسط چاپ دیجیتال قابل‌ارائه است.
صحافی کتاب به‌صورت شومیز (جلد‌مقوایی با سلفون و صحافی چسب گرم)، سلفون سخت (جلد سخت گالینگور با روکش چاپ‌شده جلد) و جلد گالینگور طلاکوب قابل‌ارائه است.
🔘 چاپ افست:
چاپ کتاب با دستگاه‌های صنعتی و در تیراژ بالا.
برای چاپ با تیراژ بالا، به‌صرفه است از چاپ افست استفاده شود. در تیراژ کمتر از ۵۰۰ نسخه اکثراً چاپ دیجیتال به‌صرفه تر خواهد بود. تنوع صحافی نظیر چاپ دیجیتال قابل‌ارائه است.
🔘 زینک:
زینک عموماً ورقی فلزی است که در لیتوگرافی طرح موردنظر برای چاپ را روی آن کپی می‌کنند و در چاپ افست از آن استفاده میشود. برای چاپ رنگی به‌ازای هر رنگ باید یک زینک تهیه کرد. به‌همین دلیل چون چاپ تک‌رنگ فقط یک زینک دارد هزینه لیتوگرافی آن یک‌چهارم چاپ چهاررنگ است.
🔘 بند کاغذ:
بند کاغذ اصطلاحی است که برای بسته‌بندی کاغذهای برش‌نخورده که در کارخانه تولید شده استفاده میشود. یکی از ابعاد معمول بندهای کاغذ، ۱۰۰ در ۷۰ است که برای کاغذهای سریB استفاده میشود. برای مثال، یک ورق آن به ۱۶ ورق B5 برش می‌خورد. مورد دیگر، بندهای ۶۰ در ۹۰ است که برای کاغذهای سریA استفاده میشود و یک ورق آن به ۸ ورق A4 یا ۴ ورق A3 برش می‌خورد. معمولاً تعداد ورق هر بند از ۱۲۵ تا ۵۰۰ ورق است که هرچه وزن کاغذ کمتر شود تعداد آن در یک بند بیشتر میشود. کاغذهای ۷۰ و ۸۰گرمی در بندهای ۵۰۰ورقی عرضه می‌شوند. اکثراً ۲۱ بند کاغذ را روی یک پالت بسته‌بندی و حمل می‌کنند.
اصطلاحات دیگر: فرم، چسب گرم، چسب سرد صحافی دستی، ...
❇️ منبع: چاپ و طرح امروز
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan