عنوان مقاله : جهان بینی خیام از نگاه داریوش شایگان
«داریوش شایگان»، فیلسوف و نویسنده ایرانی، بامداد دوم فروردین امسال در ۸۳ سالگی چشم از جهان هستی فرو بست. این اندیشمند ایرانی در سال ۱۳۹۳ کتابی با عنوان «پنج اقلیم حضور» توسط نشر فرهنگ معاصر منتشر کرد که کتابش تا به امروز به چاپ هفتم در شمارگان های دو هزار نسخه تجدید چاپ شده است.
شایگان در این کتاب در مقام یک اندیشمند و متفکر به پنج شاعران بزرگ ایرانی (فردوسی، خیام، مولوی، سعدی و حافظ) پرداخته است و بنابراین تحلیل او از نوع تحلیل ادبی نیست بلکه او می‌خواهد بنیان های فکری ایرانیان را به بحث بگذارد.
داریوش شایگان در ابتدای مقاله «خیام، لحظه های برق آسای حضور»، انس و علاقه اش را نسبت به خیام ابراز می کند اما درباره محیط فلسفی و فکری که خیام در آن زیسته، می نویسد این محیط باعث شده خیام محتاط باشد. نویسنده با مطالعه ۵۰ – ۶۰ رباعی خیام به این نتیجه می رسد که خیام دنیای نوافلاطونی را وارونه کرده، یعنی عالم قوس صعودی و قوس نزولی – چنان که بین بیشتر متفکرین ما مثل حافظ و مولوی هست – در خیام نیست. خیام بیشتر صحبت از هوشیاری لحظات و دم می کند؛ چون زمان در تفکر خیام تکرار مکررات است. همان حوادث تکرار می شود و این ملالی که در زندگی از تکرار می آید، باعث می شود که خیام بخواهد آن لحظه ای را پیدا کند. برای همین است که داریوش شایگان می گوید: «لحظات برق آسای حضور» جایی است که انسان به نحوی از زمان می گریزد و پا به عرصه دیگری از آگاهی می گذارد.
نویسنده این کتاب معتقد است که حرف های خیام اکثرا روان و ساده است. پشت سر این بیان روان، یک تفکر عمیق وجود دارد که همان مفهوم زمان است. شایگان، شباهت این را در بودیسم هم یافته است. یعنی اینکه اولا صحبت وجود و هستی نمی شود صحبت از تکرار حوادثی است که بر می گردند.
شایگان در کتابش می نویسد: «جهان خیام خارج از حیطه مذهب و اسطوره است». اگر به رباعیاتی که محکم است نگاه کنیم در آنها نه صحبت از آخرت و بهشت است نه معاد. به همین دلیل خیام، استثنایی است و خارج از این هاست. برای همیشه حیرت انگیز بوده که نه در همه ی رباعیات بلکه در رباعیات محکمی که صادق هدایت و یا علی دشتی انتخاب کرده، اگر کسی این رباعیات را تصادفا و بدون نام شاعر پیدا می کرد اصلا نمی فهمید خیام، مسلمان است. چنین تفکر خاصی است که یک حالت بی تعلقی نسبت به مسائل دنیا به آدم دست می دهد.
داریوش شایگان به پوچی که در تفکر خیام وجود دارد اشاره می کند و پاسخ می دهد: «فانوس خیال، فانوسی است که تصویر تولید می کند اما این تصاویر وهم اند و وجود ندارند. کاری که خیام می کند همان چیزی است که در فلسفه ی یونانی تعلیق لحظه در زمان است. معنی دنیا از عریانی شعر خیام مستفاد می شود، به طوری که دو روی سکه است. یک روی آن تصاویری است که ما می بینیم و آن روی دیگرش هم هیچ است، تکرار ابدی است. نه آغاز دارد نه پایان. این گاهی می تواند به نیهیلیسم هم تعبیر شود.»
نویسنده معتقد است رگه های مختلف یونانی و رومی در آثار صادق هدایت نفوذ کرده است. خیلی می شود این نفوذها را در آثار هدایت و سایر ادیبان دید. داریوش شایگان توضیح می دهد: «گاهی شعرهای حافظ هم خیامی می شود. حتی یک بار دوستی شعری از فردوسی خواند که آن هم در جایی خیامی شده بود. این کوران خیامی در ایران هست – چه خیام این اشعار را سروده باشد چه او نسروده باشد.»
به گمان داریوش شایگان، خیام تنها متفکر ایرانی است که جغرافیای افلاطونی بالا و پایین را به هم ریخته و در عرصه جهانی بینی کلی ایران، مردی است در حاشیه. جهانی که خیام ترسیم می کند در خارج از حیطه ی مذهب و اسطوره قرار دارد. در این جهان نه از عوامل کشف و شهود، از آن گونه که نزد حافظ سراغ داریم و نوعی جغرافیای هستی را به دست می دهد، خبری ست و نه از بی خودی مولانا که از طریق جریان سیال آسای صوَر، جان را به سوی «هفت پرده ی افلاک» بر می کشد اثری؛ نه از حکمت عملی سعدی در آن نشانی ست و نه از خاطره ی اساطیری فردوسی نمونه ای. این جهان، جهانی است بیرون از صورت ها و الگوهای ازلی، بیرون از حیطه ی ادیان و مختصاتش، از عروج و رستاخیز و معاد. جهانی ست برهوت که معنایش را از عریانی اش می گیرد.
برای خیام، عبور از این جهان به جهانی دیگر وجهی تصاعدی ندارد بلکه انقطاعی آنی ست. نوعی تعلیق زمان به صورت لحظات برق آسای حضور که یک سویش ظهور بی جواب است و سوی دیگرش هیچ: وهم است و خیال دو روی یک سکه است. یک سویش معنای عظیم عدم است و سوی دیگرش فانوس خیال.
جهان دو دروازه دارد: از دری به درون می آییم، و از در دیگر به در می شویم. انسان میان دو عدم گرفتار است.
❇️ ادامه دارد ... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
«داریوش شایگان»، فیلسوف و نویسنده ایرانی، بامداد دوم فروردین امسال در ۸۳ سالگی چشم از جهان هستی فرو بست. این اندیشمند ایرانی در سال ۱۳۹۳ کتابی با عنوان «پنج اقلیم حضور» توسط نشر فرهنگ معاصر منتشر کرد که کتابش تا به امروز به چاپ هفتم در شمارگان های دو هزار نسخه تجدید چاپ شده است.
شایگان در این کتاب در مقام یک اندیشمند و متفکر به پنج شاعران بزرگ ایرانی (فردوسی، خیام، مولوی، سعدی و حافظ) پرداخته است و بنابراین تحلیل او از نوع تحلیل ادبی نیست بلکه او می‌خواهد بنیان های فکری ایرانیان را به بحث بگذارد.
داریوش شایگان در ابتدای مقاله «خیام، لحظه های برق آسای حضور»، انس و علاقه اش را نسبت به خیام ابراز می کند اما درباره محیط فلسفی و فکری که خیام در آن زیسته، می نویسد این محیط باعث شده خیام محتاط باشد. نویسنده با مطالعه ۵۰ – ۶۰ رباعی خیام به این نتیجه می رسد که خیام دنیای نوافلاطونی را وارونه کرده، یعنی عالم قوس صعودی و قوس نزولی – چنان که بین بیشتر متفکرین ما مثل حافظ و مولوی هست – در خیام نیست. خیام بیشتر صحبت از هوشیاری لحظات و دم می کند؛ چون زمان در تفکر خیام تکرار مکررات است. همان حوادث تکرار می شود و این ملالی که در زندگی از تکرار می آید، باعث می شود که خیام بخواهد آن لحظه ای را پیدا کند. برای همین است که داریوش شایگان می گوید: «لحظات برق آسای حضور» جایی است که انسان به نحوی از زمان می گریزد و پا به عرصه دیگری از آگاهی می گذارد.
نویسنده این کتاب معتقد است که حرف های خیام اکثرا روان و ساده است. پشت سر این بیان روان، یک تفکر عمیق وجود دارد که همان مفهوم زمان است. شایگان، شباهت این را در بودیسم هم یافته است. یعنی اینکه اولا صحبت وجود و هستی نمی شود صحبت از تکرار حوادثی است که بر می گردند.
شایگان در کتابش می نویسد: «جهان خیام خارج از حیطه مذهب و اسطوره است». اگر به رباعیاتی که محکم است نگاه کنیم در آنها نه صحبت از آخرت و بهشت است نه معاد. به همین دلیل خیام، استثنایی است و خارج از این هاست. برای همیشه حیرت انگیز بوده که نه در همه ی رباعیات بلکه در رباعیات محکمی که صادق هدایت و یا علی دشتی انتخاب کرده، اگر کسی این رباعیات را تصادفا و بدون نام شاعر پیدا می کرد اصلا نمی فهمید خیام، مسلمان است. چنین تفکر خاصی است که یک حالت بی تعلقی نسبت به مسائل دنیا به آدم دست می دهد.
داریوش شایگان به پوچی که در تفکر خیام وجود دارد اشاره می کند و پاسخ می دهد: «فانوس خیال، فانوسی است که تصویر تولید می کند اما این تصاویر وهم اند و وجود ندارند. کاری که خیام می کند همان چیزی است که در فلسفه ی یونانی تعلیق لحظه در زمان است. معنی دنیا از عریانی شعر خیام مستفاد می شود، به طوری که دو روی سکه است. یک روی آن تصاویری است که ما می بینیم و آن روی دیگرش هم هیچ است، تکرار ابدی است. نه آغاز دارد نه پایان. این گاهی می تواند به نیهیلیسم هم تعبیر شود.»
نویسنده معتقد است رگه های مختلف یونانی و رومی در آثار صادق هدایت نفوذ کرده است. خیلی می شود این نفوذها را در آثار هدایت و سایر ادیبان دید. داریوش شایگان توضیح می دهد: «گاهی شعرهای حافظ هم خیامی می شود. حتی یک بار دوستی شعری از فردوسی خواند که آن هم در جایی خیامی شده بود. این کوران خیامی در ایران هست – چه خیام این اشعار را سروده باشد چه او نسروده باشد.»
به گمان داریوش شایگان، خیام تنها متفکر ایرانی است که جغرافیای افلاطونی بالا و پایین را به هم ریخته و در عرصه جهانی بینی کلی ایران، مردی است در حاشیه. جهانی که خیام ترسیم می کند در خارج از حیطه ی مذهب و اسطوره قرار دارد. در این جهان نه از عوامل کشف و شهود، از آن گونه که نزد حافظ سراغ داریم و نوعی جغرافیای هستی را به دست می دهد، خبری ست و نه از بی خودی مولانا که از طریق جریان سیال آسای صوَر، جان را به سوی «هفت پرده ی افلاک» بر می کشد اثری؛ نه از حکمت عملی سعدی در آن نشانی ست و نه از خاطره ی اساطیری فردوسی نمونه ای. این جهان، جهانی است بیرون از صورت ها و الگوهای ازلی، بیرون از حیطه ی ادیان و مختصاتش، از عروج و رستاخیز و معاد. جهانی ست برهوت که معنایش را از عریانی اش می گیرد.
برای خیام، عبور از این جهان به جهانی دیگر وجهی تصاعدی ندارد بلکه انقطاعی آنی ست. نوعی تعلیق زمان به صورت لحظات برق آسای حضور که یک سویش ظهور بی جواب است و سوی دیگرش هیچ: وهم است و خیال دو روی یک سکه است. یک سویش معنای عظیم عدم است و سوی دیگرش فانوس خیال.
جهان دو دروازه دارد: از دری به درون می آییم، و از در دیگر به در می شویم. انسان میان دو عدم گرفتار است.
❇️ ادامه دارد ... .
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
چون حاصل آدمی در این جای دو در
جز درد دل و دادن جان نیست دگر
خرم دل آنکه یک نفس زنده نبود
و آسوده کسی که خود نزاد از مادر
و این امر ناشی از نقصی است که در ذات چیزها، در بیهودگی ذاتی و ازلی جهان، مستقر است. میان این دو عدم، حُلّه هستی از رنج بافته شده است، اما رنجی چنان اساسی که به نوعی پرده ی بنیاد وجود را تشکیل می دهد، چرا که وجود جز باز تولید نیست:
نا آمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می کشیم نایند هنوز
اما فضای میان دو دروازه همچنین نمایشی است که لجوجانه تکرار می شود. خیام از طریق تصاویر کوزه گر، کوزه، اعضای پخش و پلا شده ی اجسادِ پوسیده ی موجودات که با اشکال گوناگونِ گِل کوزه گری هم سان می شود، تکرار توهم آمیز پدیده ها را نشان می دهد. با پیش بینی قریب الوقوع بودنِ واقعه ای که برایم روی می دهد، با به تعلیق در آوردن لحظه ی مشارکت که همین دم و لحظه است، از مرگ فرا می گذرم و این دم گسستی است که بیرون از توالی قریب الوقوع واقعه روی می دهد، به نحوی که حالت ناگهانی بودنِ آن را می گیرد، آن را مهار می کند، و هجوم مجددش را باطل می سازد: اگر این سبزه زاری را که در این لحظه آن را می ستاییم «تماشاگهی» ست که خود را در برابر نگاه مجذوب ما به جلوه در می آورد، سبزه ای که از خاک وجود ما می روید تماشاگه کسان دیگری خواهد بود که بعد از ما خواهند آمد:
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزه ی خاک ما تماشاگه کسیت
آگاهی خیامی نه چون مولانا عاطفی است، و نه چون حافظ هنرمندانه و پُر احساس. آگاهی خیام عمل ناب هشیاری است که گاه از طریق مستی شرابی به بار می آید که بیداری را سیراب می کند و گاه از طریق تیغ برنده نگاهی تجربه می شود که صاعقه وار از نمودها و پدیده ها سر به در می آورد. این دم، همه ی استمرار را، با همه ی گذشته ای که در پی خود دارد، با همه ی آینده ای که نویدش را می دهد و با همه ی بار ازلی که بر دوش دارد، چنان در خود فشرده و متراکم می کند که ناگزیر از فرط فشردگی در یک نقطه – فضای فراموشی منجر می شود. شاعر می گوید با باده هم نشین شو چرا که سراسر قلمرو و سلطنت محمود به این یک دم نمی ارزد. ناله ی چنگ را بشنو که صوت داوود در آن است. به آنها که رفته اند و به آنها که آمده اند میندیش. خوش باش زیرا که مقصود همین است.
با باده نشین، که ملک محمود اینست
وز چنگ شنو، که لحن داود اینست
از آمده و رفته دگر یاد مکن
حالی خوش باش، زانکه مقصود اینست
مقصودِ بی مقصودی کل هستی در این نقطه ی انفجاری به طرز معجزه آسا تقطیر می شود. نقطه ای که در آن گذشته و آینده، بهشت و دوزخ، در فراموشی ای که شکل دهنده ی لحظه ی حضور است زائل و زدوده می شود، حضوری که انطباق دو وجه چیزهاست: وجه ظاهری و وجه واقعی. خیام می گوید مقصود از حیات تنها یک نفس است.
از منزل کفر تا به دین، یک نفس است
وز عالم شک تا به یقین، یک نفس است
این یک نفس عزیز را خوش می دار
کز حاصل عمر ما همین یک نفس است
زیرا معلوم نیست این دمی را که فرو می برم بتوانم بار دیگر بر آورم:
پر کن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم، بر آرم یا نه
«رستاخیز» خیام آن لحظه ی سرشار و سرریزی ست که تداوم بیداری را در گسل های ناپیوسته ی قطعهای مکرر تامین می کند، و تداوم آن به دست کسانی از سر گرفته می شود که این تجربه را آزموده اند. این رستاخیز، به عبارت دیگر، به شکل گیریِ جامعه ای متشکل از افرادی می انجامد که در فراسوی زمان و مکان، ابدیتِ بازیافته در لحظه را آزموده اند.
باده همچون دم حال، همچون لحظه، زنگار غم را می شوید.
چون آمدنم به من نَبُد روز نخست
وین رفتن بی مراد عزمی ست درست
برخیز و میان ببند ای ساقی چُست
کاندوه جهان به می فرو خواهم نشست
کاستن از استمرار وضعیت هایی که باز تکرار می شوند و رها شدن از یکنواختی این تکرار مکرّر، برابر است با تجلی شادی. شراب و شادی دو یار همراهند. شادی تایید رهایی من است از بیهودگی جهان، تضمین لنگر حضور من است در اقیانوس فرّار چیزها و تامین تداوم من است در برابر خطر قطعها در لحظه ای که هستی ام را به تمام در اینجا و اکنون به ودیعه می گذارم.
این قافله عمر عجب می گذرد
دریاب دمی که با طرب می گذرد
ساقی، غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیله را، که شب می گذرد
به دید داریوش شایگان، شادی خیام، «مذهب» اوست. «رستاخیز» اوست در جهانی که نه گناه می شناسد و نه عقوبت. این شادی، شادی موجودِ استثناییِ سازش ناپذیری ست که از هرگونه ماتقدّم و پیش داوری رهاست و با جسارتی کم نظیر جرات می کند که این آیین خاص خود را، به رغم همه ی توهماتی که در ضدیت با آن ایستاده، اعلان کند......
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جز درد دل و دادن جان نیست دگر
خرم دل آنکه یک نفس زنده نبود
و آسوده کسی که خود نزاد از مادر
و این امر ناشی از نقصی است که در ذات چیزها، در بیهودگی ذاتی و ازلی جهان، مستقر است. میان این دو عدم، حُلّه هستی از رنج بافته شده است، اما رنجی چنان اساسی که به نوعی پرده ی بنیاد وجود را تشکیل می دهد، چرا که وجود جز باز تولید نیست:
نا آمدگان اگر بدانند که ما
از دهر چه می کشیم نایند هنوز
اما فضای میان دو دروازه همچنین نمایشی است که لجوجانه تکرار می شود. خیام از طریق تصاویر کوزه گر، کوزه، اعضای پخش و پلا شده ی اجسادِ پوسیده ی موجودات که با اشکال گوناگونِ گِل کوزه گری هم سان می شود، تکرار توهم آمیز پدیده ها را نشان می دهد. با پیش بینی قریب الوقوع بودنِ واقعه ای که برایم روی می دهد، با به تعلیق در آوردن لحظه ی مشارکت که همین دم و لحظه است، از مرگ فرا می گذرم و این دم گسستی است که بیرون از توالی قریب الوقوع واقعه روی می دهد، به نحوی که حالت ناگهانی بودنِ آن را می گیرد، آن را مهار می کند، و هجوم مجددش را باطل می سازد: اگر این سبزه زاری را که در این لحظه آن را می ستاییم «تماشاگهی» ست که خود را در برابر نگاه مجذوب ما به جلوه در می آورد، سبزه ای که از خاک وجود ما می روید تماشاگه کسان دیگری خواهد بود که بعد از ما خواهند آمد:
این سبزه که امروز تماشاگه ماست
تا سبزه ی خاک ما تماشاگه کسیت
آگاهی خیامی نه چون مولانا عاطفی است، و نه چون حافظ هنرمندانه و پُر احساس. آگاهی خیام عمل ناب هشیاری است که گاه از طریق مستی شرابی به بار می آید که بیداری را سیراب می کند و گاه از طریق تیغ برنده نگاهی تجربه می شود که صاعقه وار از نمودها و پدیده ها سر به در می آورد. این دم، همه ی استمرار را، با همه ی گذشته ای که در پی خود دارد، با همه ی آینده ای که نویدش را می دهد و با همه ی بار ازلی که بر دوش دارد، چنان در خود فشرده و متراکم می کند که ناگزیر از فرط فشردگی در یک نقطه – فضای فراموشی منجر می شود. شاعر می گوید با باده هم نشین شو چرا که سراسر قلمرو و سلطنت محمود به این یک دم نمی ارزد. ناله ی چنگ را بشنو که صوت داوود در آن است. به آنها که رفته اند و به آنها که آمده اند میندیش. خوش باش زیرا که مقصود همین است.
با باده نشین، که ملک محمود اینست
وز چنگ شنو، که لحن داود اینست
از آمده و رفته دگر یاد مکن
حالی خوش باش، زانکه مقصود اینست
مقصودِ بی مقصودی کل هستی در این نقطه ی انفجاری به طرز معجزه آسا تقطیر می شود. نقطه ای که در آن گذشته و آینده، بهشت و دوزخ، در فراموشی ای که شکل دهنده ی لحظه ی حضور است زائل و زدوده می شود، حضوری که انطباق دو وجه چیزهاست: وجه ظاهری و وجه واقعی. خیام می گوید مقصود از حیات تنها یک نفس است.
از منزل کفر تا به دین، یک نفس است
وز عالم شک تا به یقین، یک نفس است
این یک نفس عزیز را خوش می دار
کز حاصل عمر ما همین یک نفس است
زیرا معلوم نیست این دمی را که فرو می برم بتوانم بار دیگر بر آورم:
پر کن قدح باده که معلومم نیست
کاین دم که فرو برم، بر آرم یا نه
«رستاخیز» خیام آن لحظه ی سرشار و سرریزی ست که تداوم بیداری را در گسل های ناپیوسته ی قطعهای مکرر تامین می کند، و تداوم آن به دست کسانی از سر گرفته می شود که این تجربه را آزموده اند. این رستاخیز، به عبارت دیگر، به شکل گیریِ جامعه ای متشکل از افرادی می انجامد که در فراسوی زمان و مکان، ابدیتِ بازیافته در لحظه را آزموده اند.
باده همچون دم حال، همچون لحظه، زنگار غم را می شوید.
چون آمدنم به من نَبُد روز نخست
وین رفتن بی مراد عزمی ست درست
برخیز و میان ببند ای ساقی چُست
کاندوه جهان به می فرو خواهم نشست
کاستن از استمرار وضعیت هایی که باز تکرار می شوند و رها شدن از یکنواختی این تکرار مکرّر، برابر است با تجلی شادی. شراب و شادی دو یار همراهند. شادی تایید رهایی من است از بیهودگی جهان، تضمین لنگر حضور من است در اقیانوس فرّار چیزها و تامین تداوم من است در برابر خطر قطعها در لحظه ای که هستی ام را به تمام در اینجا و اکنون به ودیعه می گذارم.
این قافله عمر عجب می گذرد
دریاب دمی که با طرب می گذرد
ساقی، غم فردای حریفان چه خوری
پیش آر پیله را، که شب می گذرد
به دید داریوش شایگان، شادی خیام، «مذهب» اوست. «رستاخیز» اوست در جهانی که نه گناه می شناسد و نه عقوبت. این شادی، شادی موجودِ استثناییِ سازش ناپذیری ست که از هرگونه ماتقدّم و پیش داوری رهاست و با جسارتی کم نظیر جرات می کند که این آیین خاص خود را، به رغم همه ی توهماتی که در ضدیت با آن ایستاده، اعلان کند......
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
▪️خیام، نابغهٔ پرسش‌گر
"۲۸ اردیبهشت زادروز حکیم عمر خیام"
(زاده ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ نیشابور -- درگذشته سالهای ۵۰۲ یا ۵۰۵ نیشابور)
شاید بیش از دو هزار کتاب و رساله و مقاله دربارهٔ خیام نوشته باشند خیامِ فیلسوف و ریاضی‌دان، موجودی است مشخص و یافتن او به واسطهٔ رساله‌های علمی و فلسفی وی آسان است ولی خیامِ شاعر هنوز ناشناخته مانده و سیمایی دارد مشوش و مغشوش، زیرا وسیلهٔ تشخیص سیمای او رباعی‌هائی است که معلوم نیست از خیام باشد!
در حالی‌که بیرون کشیدن رباعیات اصیل خیام از این بازار مکاره کار آسانی نیست و علت این امر در این است که رباعیات خیام در زمان حیات وی گردآوری و تدوین نشده‌اند.
نخستین و محسوس‌ترین خصوصیتی که از تاریخ زندگانی خیام به نظر می‌آید احترام و تکریم تمام کسانی است که از وی به مناسبتی نام برده و او را به بزرگی یاد کرده‌اند. عنوان‌هائی از قبیل امام، دستور، حجة‌الحق، فيلسوف‌العالم، سيدالحكماء المشرق و المغرب به وی داده‌اند.
تمام آن کسانی که از خیام ذکری به میان آورده‌اند نام او را با تکریم و احترام برده و نیروی ادراک، حدت هوش، وسعت دایرهٔ اطلاعات (علاوه بر مقولات عقلی) و سلطهٔ کامل وی را بر علوم نقلی ستوده‌اند.
از قوهٔ حافظهٔ او امری شگفت‌انگیز نقل می‌کنند که در اصفهان کتابی را هفت مرتبه مرور کرد و سپس آن را در نیشابور املا فرمود و پس از مطابقت معلوم شد اختلاف ناچیزی با اصل متن دارد. با همهٔ این‌ها از روش او چندان به خوبی یاد نکرده؛ او را تندخو، تنگ‌حوصله، کم‌حرف و کناره‌گیر از مردم گفته‌اند. مورخان معتبری چون علی‌بن زید بیهقی و شهرزوری او را به «بخل در تعلیم» متهم کرده‌اند!
کم حرفی، اجتناب از معاشرت و تندخونی خیام را می‌توان بر مزاج عصبی یا حالت حجب وی حمل کرد. این‌گونه اشخاص بالفطره مردمان خوش‌معاشرت و بذله‌گو نیستند؛ کمتر با مردم انس می‌گیرند و طبعاً در خود فرو می‌روند و بیشتر به مطالعه می‌پردازند. یا می‌توان گفت توجه نفس به امور علمی و اشتغال فکر به حل مقولات ریاضی دیگر مجالی برای آمد و شد و پرداختن به عادیات زندگی اجتماعی باقی نمی‌گذارد.
بنابراین از خیام با تمام پرمایگی آثار زیادی باقی نمانده؛ جز در باب ریاضیات که صرفاً جنبهٔ فنی دارد. چند رسالهٔ مختصر نیز در دست هست که همهٔ آنها یا جواب سؤالی است یا انجام تقاضائی، یعنی از روی میل و اراده به بحث مسائل فلسفی نپرداخته است؛ بدین دلیل و شاید به علت اینکه حوزۀ درسی راه نینداخته و به پرورش شاگردانی نپرداخته یا مثل مقتدای خود ابن‌سینا دست به تألیف کتابهائی در فلسفه نزده است او را به بخل در تعلیم متهم کرده‌اند! در صورتی‌که با روشن‌بینی می‌توان قضیه را به گونه‌ای دیگر توجیه و تحلیل کرد.
↩️اما پیام این شاعر بدبین که شادی‌ها و زیبایی‌های جهان را فراموش نمی‌کند چیست؟
پیام مردی است که همه چیز را دیده و همه چیز را شناخته و آزموده است و با این همه در هر چه دیده است و آزموده است جز نومیدی و بی‌سرانجامی و جز شک و تردید هیچ نیافته است. پیام مردی است که نه فلسفه و ریاضی دردِ جانکاه نومیدش را درمان کرده است و نه دین و عرفان او را امیدوار و خوش‌بین و مطمئن ساخته است. به همین جهت اندیشهٔ او جز شک و حیرت و جز مرگ و نومیدی چیزی در جهان نیافته است و سراسر جهان برای او در ظلمت شک و ابهام و درد و اندوه فرو رفته است.
گر آمدنم به من بدی نامدمی
ور نیز شدن به من بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
.......
یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمد شدن تو اندرین عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
✍تحقیق و گردآوری: #محمدرضاکاکائی
🗓 ۲۸ اردیبهشت ماهِ ۱۴۰۴ خورشیدی
⤵️ منبع مورد بررسی:
➖دمی با خیام، علی دشتی، تهران: امیرکبیر، چاپ اول ۱۳۴۴. بریده‌هایی از صص ۱۷-۴۷.
➖بریده‌ای از مقالهٔ "خیام فرزانه‌ای سرگردان"، میثم موسوی. ص ۱۰۰.
➖رباعیات خیام به اهتمام محمدعلی فروغی و قاسم غنی. تهران: عارف. ۱۳۷۲
🔹کانال حافظ‌خوانی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
"۲۸ اردیبهشت زادروز حکیم عمر خیام"
(زاده ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ نیشابور -- درگذشته سالهای ۵۰۲ یا ۵۰۵ نیشابور)
شاید بیش از دو هزار کتاب و رساله و مقاله دربارهٔ خیام نوشته باشند خیامِ فیلسوف و ریاضی‌دان، موجودی است مشخص و یافتن او به واسطهٔ رساله‌های علمی و فلسفی وی آسان است ولی خیامِ شاعر هنوز ناشناخته مانده و سیمایی دارد مشوش و مغشوش، زیرا وسیلهٔ تشخیص سیمای او رباعی‌هائی است که معلوم نیست از خیام باشد!
در حالی‌که بیرون کشیدن رباعیات اصیل خیام از این بازار مکاره کار آسانی نیست و علت این امر در این است که رباعیات خیام در زمان حیات وی گردآوری و تدوین نشده‌اند.
نخستین و محسوس‌ترین خصوصیتی که از تاریخ زندگانی خیام به نظر می‌آید احترام و تکریم تمام کسانی است که از وی به مناسبتی نام برده و او را به بزرگی یاد کرده‌اند. عنوان‌هائی از قبیل امام، دستور، حجة‌الحق، فيلسوف‌العالم، سيدالحكماء المشرق و المغرب به وی داده‌اند.
تمام آن کسانی که از خیام ذکری به میان آورده‌اند نام او را با تکریم و احترام برده و نیروی ادراک، حدت هوش، وسعت دایرهٔ اطلاعات (علاوه بر مقولات عقلی) و سلطهٔ کامل وی را بر علوم نقلی ستوده‌اند.
از قوهٔ حافظهٔ او امری شگفت‌انگیز نقل می‌کنند که در اصفهان کتابی را هفت مرتبه مرور کرد و سپس آن را در نیشابور املا فرمود و پس از مطابقت معلوم شد اختلاف ناچیزی با اصل متن دارد. با همهٔ این‌ها از روش او چندان به خوبی یاد نکرده؛ او را تندخو، تنگ‌حوصله، کم‌حرف و کناره‌گیر از مردم گفته‌اند. مورخان معتبری چون علی‌بن زید بیهقی و شهرزوری او را به «بخل در تعلیم» متهم کرده‌اند!
کم حرفی، اجتناب از معاشرت و تندخونی خیام را می‌توان بر مزاج عصبی یا حالت حجب وی حمل کرد. این‌گونه اشخاص بالفطره مردمان خوش‌معاشرت و بذله‌گو نیستند؛ کمتر با مردم انس می‌گیرند و طبعاً در خود فرو می‌روند و بیشتر به مطالعه می‌پردازند. یا می‌توان گفت توجه نفس به امور علمی و اشتغال فکر به حل مقولات ریاضی دیگر مجالی برای آمد و شد و پرداختن به عادیات زندگی اجتماعی باقی نمی‌گذارد.
بنابراین از خیام با تمام پرمایگی آثار زیادی باقی نمانده؛ جز در باب ریاضیات که صرفاً جنبهٔ فنی دارد. چند رسالهٔ مختصر نیز در دست هست که همهٔ آنها یا جواب سؤالی است یا انجام تقاضائی، یعنی از روی میل و اراده به بحث مسائل فلسفی نپرداخته است؛ بدین دلیل و شاید به علت اینکه حوزۀ درسی راه نینداخته و به پرورش شاگردانی نپرداخته یا مثل مقتدای خود ابن‌سینا دست به تألیف کتابهائی در فلسفه نزده است او را به بخل در تعلیم متهم کرده‌اند! در صورتی‌که با روشن‌بینی می‌توان قضیه را به گونه‌ای دیگر توجیه و تحلیل کرد.
↩️اما پیام این شاعر بدبین که شادی‌ها و زیبایی‌های جهان را فراموش نمی‌کند چیست؟
پیام مردی است که همه چیز را دیده و همه چیز را شناخته و آزموده است و با این همه در هر چه دیده است و آزموده است جز نومیدی و بی‌سرانجامی و جز شک و تردید هیچ نیافته است. پیام مردی است که نه فلسفه و ریاضی دردِ جانکاه نومیدش را درمان کرده است و نه دین و عرفان او را امیدوار و خوش‌بین و مطمئن ساخته است. به همین جهت اندیشهٔ او جز شک و حیرت و جز مرگ و نومیدی چیزی در جهان نیافته است و سراسر جهان برای او در ظلمت شک و ابهام و درد و اندوه فرو رفته است.
گر آمدنم به من بدی نامدمی
ور نیز شدن به من بدی کی شدمی
به زان نبدی که اندر این دیر خراب
نه آمدمی نه شدمی نه بدمی
.......
یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
یک ذرهٔ خاک با زمین یکتا شد
آمد شدن تو اندرین عالم چیست
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد
✍تحقیق و گردآوری: #محمدرضاکاکائی
🗓 ۲۸ اردیبهشت ماهِ ۱۴۰۴ خورشیدی
⤵️ منبع مورد بررسی:
➖دمی با خیام، علی دشتی، تهران: امیرکبیر، چاپ اول ۱۳۴۴. بریده‌هایی از صص ۱۷-۴۷.
➖بریده‌ای از مقالهٔ "خیام فرزانه‌ای سرگردان"، میثم موسوی. ص ۱۰۰.
➖رباعیات خیام به اهتمام محمدعلی فروغی و قاسم غنی. تهران: عارف. ۱۳۷۲
🔹کانال حافظ‌خوانی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
✳️ تحلیلی بر برنامه درسی مدارس ابتدایی در نروژ؛ نظامی انسان محور، فراگیر و مبتنی بر برابری و رفاه اجتماعی
❇️ نروژ به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای اسکاندیناوی، دارای نظام آموزشی‌ای مبتنی بر انسان‌گرایی، برابری و توسعه پایدار است. آموزش و پرورش در این کشور بر پایه اعتماد به دانش‌آموز، آزادی عمل معلم، و تمرکز بر تربیت فرد متعادل و همدل استوار است. مدارس نروژ محیطی آرام، کم‌رقابت و توسعه‌محور را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کنند.
ساختار آموزش ابتدایی در نروژ:
تحصیل در نروژ از سن۶سالگی اجباری است و دوره ابتدایی از پایه اول تا هفتم ادامه دارد.
آموزش در تمام مقاطع رایگان است و بودجه آن از طریق مالیات‌های دولتی تأمین می‌شود.
نظام آموزشی نروژ غیرمتمرکز است و مدارس در طراحی و اجرای بخشی از برنامه درسی، اختیار دارند، اما چارچوب ملی برنامه درسی الزامات کلی را مشخص می‌کند.
مهم‌ترین دروس در دبستان‌های نروژ:
زبان نروژی: خواندن، نوشتن، بیان شفاهی، درک مطلب، ادبیات
زبان دوم(انگلیسی): از پایه اول یا دوم آغاز می‌شود، با تأکید بر مهارت‌های ارتباطی
ریاضی: حل مسئله، درک مفاهیم عدد، آمار، اندازه‌گیری
علوم طبیعی: پدیده‌های طبیعی، اکوسیستم‌ها، فیزیک و شیمی ساده
مطالعات اجتماعی: تاریخ نروژ، جغرافیا، حقوق بشر، شهروندی
هنر، موسیقی و مهارت‌های دستی: خلاقیت، طراحی، تولید، کار با مواد
تربیت بدنی: تحرک، همکاری، سلامت جسم
زندگی و آموزش اجتماعی: مهارت‌های زندگی، تعامل، پذیرش تفاوت‌ها، سلامت روان
فناوری اطلاعات: آشنایی با رایانه، جستجوی اطلاعات، رفتار اخلاقی در فضای مجازی
روش آموزش و ارزشیابی:
یادگیری در نروژ بر پایه پروژه، کار گروهی، و کاوش فردی است. تکیه بر حفظ کردن کم است و دانش‌آموزان تشویق می‌شوند تا فعال، خلاق و مستقل باشند.
ارزشیابی‌ها تا پایه هفتم غالباً کیفی، توصیفی و غیرنمره‌ای هستند؛ تمرکز بر فرآیند یادگیری است نه صرفاً نتیجه.
در پایه‌های بالاتر، ارزشیابی‌های مبتنی بر پروژه، نمونه‌کار و ارزیابی مستمر رایج‌اند.
ویژگی‌ها و انتقادات:
نظام آموزشی نروژ به دلیل تأکید بر رفاه کودک، عدالت آموزشی، و پرهیز از فشار و رقابت در سنین پایین تحسین شده است.
برخی منتقدان، به کاهش چالش‌های آکادمیک در مقایسه با کشورهای رقابتی‌تر و لزوم افزایش سطح استانداردهای دانشی در برخی حوزه‌ها اشاره می‌کنند.
❇️ جمع‌بندی:
برنامه درسی مدارس ابتدایی در نروژ، نمونه‌ای از نظامی متعادل، کودک‌محور و ارزش‌مدار است، که هدف آن پرورش نسلی خلاق، مهربان، دارای درک اجتماعی و توانمند در حل مسئله است. این رویکرد در خدمت ساختن جامعه‌ای همدل، پایدار و با کیفیت زندگی بالاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ نروژ به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای اسکاندیناوی، دارای نظام آموزشی‌ای مبتنی بر انسان‌گرایی، برابری و توسعه پایدار است. آموزش و پرورش در این کشور بر پایه اعتماد به دانش‌آموز، آزادی عمل معلم، و تمرکز بر تربیت فرد متعادل و همدل استوار است. مدارس نروژ محیطی آرام، کم‌رقابت و توسعه‌محور را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کنند.
ساختار آموزش ابتدایی در نروژ:
تحصیل در نروژ از سن۶سالگی اجباری است و دوره ابتدایی از پایه اول تا هفتم ادامه دارد.
آموزش در تمام مقاطع رایگان است و بودجه آن از طریق مالیات‌های دولتی تأمین می‌شود.
نظام آموزشی نروژ غیرمتمرکز است و مدارس در طراحی و اجرای بخشی از برنامه درسی، اختیار دارند، اما چارچوب ملی برنامه درسی الزامات کلی را مشخص می‌کند.
مهم‌ترین دروس در دبستان‌های نروژ:
زبان نروژی: خواندن، نوشتن، بیان شفاهی، درک مطلب، ادبیات
زبان دوم(انگلیسی): از پایه اول یا دوم آغاز می‌شود، با تأکید بر مهارت‌های ارتباطی
ریاضی: حل مسئله، درک مفاهیم عدد، آمار، اندازه‌گیری
علوم طبیعی: پدیده‌های طبیعی، اکوسیستم‌ها، فیزیک و شیمی ساده
مطالعات اجتماعی: تاریخ نروژ، جغرافیا، حقوق بشر، شهروندی
هنر، موسیقی و مهارت‌های دستی: خلاقیت، طراحی، تولید، کار با مواد
تربیت بدنی: تحرک، همکاری، سلامت جسم
زندگی و آموزش اجتماعی: مهارت‌های زندگی، تعامل، پذیرش تفاوت‌ها، سلامت روان
فناوری اطلاعات: آشنایی با رایانه، جستجوی اطلاعات، رفتار اخلاقی در فضای مجازی
روش آموزش و ارزشیابی:
یادگیری در نروژ بر پایه پروژه، کار گروهی، و کاوش فردی است. تکیه بر حفظ کردن کم است و دانش‌آموزان تشویق می‌شوند تا فعال، خلاق و مستقل باشند.
ارزشیابی‌ها تا پایه هفتم غالباً کیفی، توصیفی و غیرنمره‌ای هستند؛ تمرکز بر فرآیند یادگیری است نه صرفاً نتیجه.
در پایه‌های بالاتر، ارزشیابی‌های مبتنی بر پروژه، نمونه‌کار و ارزیابی مستمر رایج‌اند.
ویژگی‌ها و انتقادات:
نظام آموزشی نروژ به دلیل تأکید بر رفاه کودک، عدالت آموزشی، و پرهیز از فشار و رقابت در سنین پایین تحسین شده است.
برخی منتقدان، به کاهش چالش‌های آکادمیک در مقایسه با کشورهای رقابتی‌تر و لزوم افزایش سطح استانداردهای دانشی در برخی حوزه‌ها اشاره می‌کنند.
❇️ جمع‌بندی:
برنامه درسی مدارس ابتدایی در نروژ، نمونه‌ای از نظامی متعادل، کودک‌محور و ارزش‌مدار است، که هدف آن پرورش نسلی خلاق، مهربان، دارای درک اجتماعی و توانمند در حل مسئله است. این رویکرد در خدمت ساختن جامعه‌ای همدل، پایدار و با کیفیت زندگی بالاست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ابر گروه مجمع دبیران ادبیات متوسطه دوم
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
دبیران محترم ، این گروه به جهت بررسی و هماهنگی در دروس ادبیات فارسی متوسطه دوم تشکیل گردید . این گروه مختص دبیران عزیز می باشد.
@dabiraneadbiatemotevasetedovom
💠چه از مدرسه و معلمی خواهد ماند؟
«در عصر هومص (هوش مصنوعی)، چرا باید بچه‌ها را به مدرسه فرستاد؟ و دیگر چه نیازی به معلمان هست؟» همین اکنون هم نرم‌افزاری مانند چت‌جی‌پی‌تی، به‌سادگی می‌تواند بیشتر بخش‌های کتاب‌ها را تدریس کند. نه خسته یا خشمگین می‌شود، نه به‌اندازه‌‌ی معلم خصوصی هزینه برمی‌دارد. احتمالا در نمره‌دهی هم کمتر از یک معلم انسانی دچار اشتباه می‌شود. در هر زمان و تقریبا هر مکانی در دسترس است. از همه مهم‌تر اینکه برای هر دانش‌آموزی یک شیوه‌ی شخصی‌ساخته و خاص همان دانش‌آموز در پیش می‌گیرد. پس آیا بخردانه نیست که هرچه زودتر مدرسه‌ها را تعطیل، و معلمان را بازنشسته کنند؟ در پاسخ نکته‌هایی به ذهن می‌رسد:
1⃣حتا فکر ابلهانه‌ی رام کردن و فیلتر کردن هومص را هم باید از سر بیرون کرد. جلوی فناوری نمی‌شود ایستاد و گریزی نیست که هومص به‌زودی دست‌کم تغییراتی گسترده در ساختار آموزش پدید آورد.
2⃣شاید هوش مصنوعی هرگز به سطح جامع (هوجام/AGI) نرسد. یا شاید رسیدن به این سطح تا آینده‌های دور زمان بخواهد. اما در این حالت هم بقای مدرسه مشروط است و چنین نیست که نسخه‌های پیشرفته‌تر همین هوش محدود (ANI)، مطلقا از حذف ما ناتوان باشند.
3⃣با همین هوش مصنوعی محدود، احتمال خودکار شدن برخی درس‌ها به‌شدت بالاست. هر درسی که بتوان آن را به مجموعه‌ای حفظیات یا مجموعه‌ای از فرمول‌ها فروکاست، احتمالا در آینده‌ی نزدیک به‌طور کامل به هومص واگذار شود. اما درس‌هایی که نیاز به تخیل و تفکر انتقادی و خلاقانه دارند، بیشتر احتمال دارد که معلمان انسانی خود را نگاه دارند. البته در اینجا هم هومص بخش زیادی از وظیفه‌های آموزشی معلم را خودکار خواهد کرد، و تدریس آینده در این درس‌ها نیز دست‌کم ترکیبی خواهد بود (انسانی-مصنوعی).
4⃣اگر مدرسه صرفا مکانی برای «کتاب‌چِپانی» به کله‌ی بچه‌ها باشد، همان بهتر که نابود شود؛ زیرا فناوری خیلی بهتر و کارآمدتر می‌تواند کتاب‌ها را بچِپاند. اگر بناست ۱۲ سال، روح بچه‌های مردم را در کلاس‌های طولانی و ملال‌آور له کرد که بخش زیادی از محتوای کتاب‌های به‌شدت غیرجذابش، هیچ کمکی به زندگی‌شان نمی‌کند و ربطی به دنیای واقعی ندارد؛ چرا نباید کار را به هومص سپرد؟
5⃣ به‌جای «اداره‌ی کتاب‌چپانی و نمره‌دهی»، باید مدرسه را پیش‌از هر چیز مکانی برای طی فرایند اجتماعی شدن بچه‌ها دید. جایی که بچه‌ها با هم‌سالان خود جمع می‌شوند تا بیاموزند که چگونه باید زندگی خود را شکل دهند. معلم نیز یک راهنمای انسانی‌ست تا به‌مدد تجربه، این فرایند رشد را تسهیل کند. درواقع معلم در عصر هوش مصنوعی، دیگر نه منبع اصلی آموزش؛ بلکه یک تسهیل‌گر و مربی خواهد بود. این نقش پرورشی، به ارتباط و عاطفهٔ اصیل انسانی نیاز دارد، و به همین دلیل باید وارون روندی حرکت کرد که معلمان را از آن قالب اثرگذار و زنده‌ای که در مکتب‌خانه‌های قدیم داشتند، بیرون آورده و کارمند کرده است. اگر استمرار مدرسه می‌خواهد در این عصر فناوری، همچنان توجیه داشته باشد، به‌گمانم باید به این سمت‌وسو حرکت کند:
الف) محتواهای زائدی که به زندگی واقعی کمک نمی‌کند حذف شود.
ب) معلمان طوری تربیت شوند که بتوانند نقش اثرگذار در زندگی بچه‌ها داشته باشند و به‌اصطلاح انگلیسی‌زبان‌ها، قلبشان را لمس کنند.
پ) شمار دانش‌آموزانی که به هر معلم واگذار می‌شوند باید محدود باشد تا او بتواند مسئولیتی بیش‌از «کلاس‌داری» بر عهده بگیرد.
ت) سیر درس‌ها نباید برای همه یکسان باشند؛ بلکه مانند مکتب‌خانه‌های قدیم و برخی مدرسه‌های پیشرفته در دنیای مدرن، بسته به نیاز دانش‌آموزان شخصی‌سازی شوند.
ث) تربیت بچه‌ها با اسارت آنها در کلاس‌های طولانی شدنی نیست؛ بلکه سایر فعالیت‌های جذاب دسته‌جمعی باید بخشی اصلی از برنامه‌های مدرسه باشد (نه بخشی حاشیه‌ای، صرفا برای آنکه به بچه‌ها وقتی برای سرگرمی داده شده باشد).
با این شرط‌ها و احتمالا بسی شرط‌های بیشتر که در این یادداشت نیامده؛ مدرسه چیزی خواهد داشت که شاید با آن بتواند خانواده‌ها و دانش‌آموزان را قانع کند که هنوز هم کارآمد است. مدرسه‌هایی که امروز عمیقا با تفکرات منسوخ چهل-پنجاه‌ساله، غرق نمره‌محوری هستند؛ شاید زمانی از خواب بیدار شوند که دیگر دیر شده و تحولات فناوری آنها را ببلعد.
اگر به آنچه «تنها انسان می‌تواند به انسان بیاموزد» برنگردیم، قطعا در رقابت با هوش مصنوعی شکست خواهیم خورد. فناوری ما را حذف خواهد کرد و خود بچه‌ها، به‌حق سربازان خط مقدم آن خواهند شد تا حذف‌مان کنند. آن‌وقت دیگر هیچ دستور و بخشنامه و مانور امنیتی و سخنرانی و وعظی نخواهد توانست جلوی این کار را بگیرد.
✍🏼معین مشکات
@fanusname
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
«در عصر هومص (هوش مصنوعی)، چرا باید بچه‌ها را به مدرسه فرستاد؟ و دیگر چه نیازی به معلمان هست؟» همین اکنون هم نرم‌افزاری مانند چت‌جی‌پی‌تی، به‌سادگی می‌تواند بیشتر بخش‌های کتاب‌ها را تدریس کند. نه خسته یا خشمگین می‌شود، نه به‌اندازه‌‌ی معلم خصوصی هزینه برمی‌دارد. احتمالا در نمره‌دهی هم کمتر از یک معلم انسانی دچار اشتباه می‌شود. در هر زمان و تقریبا هر مکانی در دسترس است. از همه مهم‌تر اینکه برای هر دانش‌آموزی یک شیوه‌ی شخصی‌ساخته و خاص همان دانش‌آموز در پیش می‌گیرد. پس آیا بخردانه نیست که هرچه زودتر مدرسه‌ها را تعطیل، و معلمان را بازنشسته کنند؟ در پاسخ نکته‌هایی به ذهن می‌رسد:
1⃣حتا فکر ابلهانه‌ی رام کردن و فیلتر کردن هومص را هم باید از سر بیرون کرد. جلوی فناوری نمی‌شود ایستاد و گریزی نیست که هومص به‌زودی دست‌کم تغییراتی گسترده در ساختار آموزش پدید آورد.
2⃣شاید هوش مصنوعی هرگز به سطح جامع (هوجام/AGI) نرسد. یا شاید رسیدن به این سطح تا آینده‌های دور زمان بخواهد. اما در این حالت هم بقای مدرسه مشروط است و چنین نیست که نسخه‌های پیشرفته‌تر همین هوش محدود (ANI)، مطلقا از حذف ما ناتوان باشند.
3⃣با همین هوش مصنوعی محدود، احتمال خودکار شدن برخی درس‌ها به‌شدت بالاست. هر درسی که بتوان آن را به مجموعه‌ای حفظیات یا مجموعه‌ای از فرمول‌ها فروکاست، احتمالا در آینده‌ی نزدیک به‌طور کامل به هومص واگذار شود. اما درس‌هایی که نیاز به تخیل و تفکر انتقادی و خلاقانه دارند، بیشتر احتمال دارد که معلمان انسانی خود را نگاه دارند. البته در اینجا هم هومص بخش زیادی از وظیفه‌های آموزشی معلم را خودکار خواهد کرد، و تدریس آینده در این درس‌ها نیز دست‌کم ترکیبی خواهد بود (انسانی-مصنوعی).
4⃣اگر مدرسه صرفا مکانی برای «کتاب‌چِپانی» به کله‌ی بچه‌ها باشد، همان بهتر که نابود شود؛ زیرا فناوری خیلی بهتر و کارآمدتر می‌تواند کتاب‌ها را بچِپاند. اگر بناست ۱۲ سال، روح بچه‌های مردم را در کلاس‌های طولانی و ملال‌آور له کرد که بخش زیادی از محتوای کتاب‌های به‌شدت غیرجذابش، هیچ کمکی به زندگی‌شان نمی‌کند و ربطی به دنیای واقعی ندارد؛ چرا نباید کار را به هومص سپرد؟
5⃣ به‌جای «اداره‌ی کتاب‌چپانی و نمره‌دهی»، باید مدرسه را پیش‌از هر چیز مکانی برای طی فرایند اجتماعی شدن بچه‌ها دید. جایی که بچه‌ها با هم‌سالان خود جمع می‌شوند تا بیاموزند که چگونه باید زندگی خود را شکل دهند. معلم نیز یک راهنمای انسانی‌ست تا به‌مدد تجربه، این فرایند رشد را تسهیل کند. درواقع معلم در عصر هوش مصنوعی، دیگر نه منبع اصلی آموزش؛ بلکه یک تسهیل‌گر و مربی خواهد بود. این نقش پرورشی، به ارتباط و عاطفهٔ اصیل انسانی نیاز دارد، و به همین دلیل باید وارون روندی حرکت کرد که معلمان را از آن قالب اثرگذار و زنده‌ای که در مکتب‌خانه‌های قدیم داشتند، بیرون آورده و کارمند کرده است. اگر استمرار مدرسه می‌خواهد در این عصر فناوری، همچنان توجیه داشته باشد، به‌گمانم باید به این سمت‌وسو حرکت کند:
الف) محتواهای زائدی که به زندگی واقعی کمک نمی‌کند حذف شود.
ب) معلمان طوری تربیت شوند که بتوانند نقش اثرگذار در زندگی بچه‌ها داشته باشند و به‌اصطلاح انگلیسی‌زبان‌ها، قلبشان را لمس کنند.
پ) شمار دانش‌آموزانی که به هر معلم واگذار می‌شوند باید محدود باشد تا او بتواند مسئولیتی بیش‌از «کلاس‌داری» بر عهده بگیرد.
ت) سیر درس‌ها نباید برای همه یکسان باشند؛ بلکه مانند مکتب‌خانه‌های قدیم و برخی مدرسه‌های پیشرفته در دنیای مدرن، بسته به نیاز دانش‌آموزان شخصی‌سازی شوند.
ث) تربیت بچه‌ها با اسارت آنها در کلاس‌های طولانی شدنی نیست؛ بلکه سایر فعالیت‌های جذاب دسته‌جمعی باید بخشی اصلی از برنامه‌های مدرسه باشد (نه بخشی حاشیه‌ای، صرفا برای آنکه به بچه‌ها وقتی برای سرگرمی داده شده باشد).
با این شرط‌ها و احتمالا بسی شرط‌های بیشتر که در این یادداشت نیامده؛ مدرسه چیزی خواهد داشت که شاید با آن بتواند خانواده‌ها و دانش‌آموزان را قانع کند که هنوز هم کارآمد است. مدرسه‌هایی که امروز عمیقا با تفکرات منسوخ چهل-پنجاه‌ساله، غرق نمره‌محوری هستند؛ شاید زمانی از خواب بیدار شوند که دیگر دیر شده و تحولات فناوری آنها را ببلعد.
اگر به آنچه «تنها انسان می‌تواند به انسان بیاموزد» برنگردیم، قطعا در رقابت با هوش مصنوعی شکست خواهیم خورد. فناوری ما را حذف خواهد کرد و خود بچه‌ها، به‌حق سربازان خط مقدم آن خواهند شد تا حذف‌مان کنند. آن‌وقت دیگر هیچ دستور و بخشنامه و مانور امنیتی و سخنرانی و وعظی نخواهد توانست جلوی این کار را بگیرد.
✍🏼معین مشکات
@fanusname
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ " شعر و ایرانیان "
❇️ شعر فارسی، مهم‌ترین منبع برای شناسایی قوم ایرانی و سیر فکر و ادراك او در دوران بعد از اسلام است.
خلاصه و چکیدهٔ آنچه او در طی هزار و اندی سال، اندیشیده و کرده، در کلام موزون جای گرفته.
کتاب‌های بی‌شماری، به نثر، در زمینهٔ علم و تاریخ و اخلاق و فلسفه و تفسیر و فقه و غیره از گذشتهٔ خود در دست داریم.
از معماری و نقاشی و موسیقی و سایر مظاهر تمدّن و فرهنگی نیز آثار برجسته‌ای بر جای مانده؛ ليکن هيچ‌يك به اندازه شعر مبیّن روح ایرانی نیست.
همهٔ استعداد و هنر و جوهر و نبوغ این قوم در شعر به کار افتاده. حتی کسانی که در دانش‌های ریاضی و نجوم و طب کار می‌کرده، یا به فلسفه و فقه می‌پرداخته‌اند، از جاذبهٔ شعر بر کنار نمانده‌اند. برای نمونه می‌توان از ابوعلی سینا و خیام و باباافضل و شیخ بهایی نام برد.
کمتر زبانی است که در آن شعر تا این حد در جميعِ شئون زندگی و تلاش‌های فکری مردم مداخله کرده باشد. حتّی چنان‌که می‌دانیم، در مواردی، دستور زبان و طب و تاریخ و تفسیر نیز به نظم کشيد شده... .
شاعران از یک‌سو سخن‌گوی مردم و ترجمان احساس و ادراک آنان بوده‌اند، و از سوی دیگر، در خدمت قدرت‌مندان. به همین سبب، نظرهای متناقضی دربارهٔ شعر و شاعری بیان گردیده.
گاهی شاعران را در ردیف اولیا قرارداده‌اند و گاهی دروغ‌گوترین دروغ‌گویانشان خوانده‌اند. هر دو نظر، به جای خود درست است.
شاعران این سرزمین، به‌عنوان قافله‌سالار فکر کشور خود، تفکّر مردم را در دو جهت خوب و بد به جلو رانده‌اند.
در برابر هجوم‌ها و ترک‌تازی‌ها و مظالم حکّامِ بیگانه و خودی، جهل عوام و دکان روحانیان متعصّب یا مغرض، شعر پناه‌گاه و گریزگاهی بوده.
مردم در جلو تیرهای حادثه‌ای که از هر طرف به جانب آنها افکنده می‌شده، خود را در زیر سپر شعر کشیده‌اند.
همین رواج بی‌حدّ و حساب شعر، آن را به صورت درخت تناوری درآورده که سایه گسترده و نگذارده که نهال‌های دیگر فکری و ذوقی، چنان‌که باید رشد کنند.
برای این امر، علل گوناگونی می‌توان جُست که ذکر آنها مستلزم مطالعهٔ دقیق و مفصّلی است. در اینجا به اشاره از دو علت اصلی یاد می‌کنیم :
یکی گرایش ذاتی قوم ایرانی به خیال‌پروری و نیازمندی به وزن و آهنگی که خود ریشه‌هایش را باید در وضع طبیعی و اقلیمی و خصوصیات نژادی او جستجو کرد.
چون موسیقی و نقاشی از نظر دین ، ناروا شناخته شده بوده ؛ این نیاز، سراپا در شعر بر آورده شده.
دوم، وضع خاص اجتماعی و حکومتی ایران، که موجب گردیده تا بیان ضمير، نه از طریق نثر که سرد و صريح و مستقیم است، بلکه از طریق شعر که لحنی کنایه‌ای و پوشیده دارد، صورت گیرد.
مردم البته جرأت نمی‌کرده‌اند که آنچه در دل داشته‌اند را بی‌پرده بگویند.
وقتی قومی تا این حد به کنایه و مجاز و غُلُوّ و خیال‌پروری رو بُرد؛ نشانهٔ آن است که استقرار و امنیت و پیوستگیِ فکری خود را از دست داده؛ در تلاش و تکاپوست. در جستجوی تکیه‌گاهی است که سر خود را بر آن بیارماند.
این همان وضعی است که قوم ایرانی در طی تاریخ خود دستخوش آن بوده... .
بدین‌گونه، شعر فارسی، در هر دوران، مبیّن نحوهٔ فکر و انعکاس وضع اجتماعی آن دوران گشت .
❇️ مقدمهٔ کتابِ " جام جهان‌بین "
دکتر محمدعلی اسلامی نُدوشن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ شعر فارسی، مهم‌ترین منبع برای شناسایی قوم ایرانی و سیر فکر و ادراك او در دوران بعد از اسلام است.
خلاصه و چکیدهٔ آنچه او در طی هزار و اندی سال، اندیشیده و کرده، در کلام موزون جای گرفته.
کتاب‌های بی‌شماری، به نثر، در زمینهٔ علم و تاریخ و اخلاق و فلسفه و تفسیر و فقه و غیره از گذشتهٔ خود در دست داریم.
از معماری و نقاشی و موسیقی و سایر مظاهر تمدّن و فرهنگی نیز آثار برجسته‌ای بر جای مانده؛ ليکن هيچ‌يك به اندازه شعر مبیّن روح ایرانی نیست.
همهٔ استعداد و هنر و جوهر و نبوغ این قوم در شعر به کار افتاده. حتی کسانی که در دانش‌های ریاضی و نجوم و طب کار می‌کرده، یا به فلسفه و فقه می‌پرداخته‌اند، از جاذبهٔ شعر بر کنار نمانده‌اند. برای نمونه می‌توان از ابوعلی سینا و خیام و باباافضل و شیخ بهایی نام برد.
کمتر زبانی است که در آن شعر تا این حد در جميعِ شئون زندگی و تلاش‌های فکری مردم مداخله کرده باشد. حتّی چنان‌که می‌دانیم، در مواردی، دستور زبان و طب و تاریخ و تفسیر نیز به نظم کشيد شده... .
شاعران از یک‌سو سخن‌گوی مردم و ترجمان احساس و ادراک آنان بوده‌اند، و از سوی دیگر، در خدمت قدرت‌مندان. به همین سبب، نظرهای متناقضی دربارهٔ شعر و شاعری بیان گردیده.
گاهی شاعران را در ردیف اولیا قرارداده‌اند و گاهی دروغ‌گوترین دروغ‌گویانشان خوانده‌اند. هر دو نظر، به جای خود درست است.
شاعران این سرزمین، به‌عنوان قافله‌سالار فکر کشور خود، تفکّر مردم را در دو جهت خوب و بد به جلو رانده‌اند.
در برابر هجوم‌ها و ترک‌تازی‌ها و مظالم حکّامِ بیگانه و خودی، جهل عوام و دکان روحانیان متعصّب یا مغرض، شعر پناه‌گاه و گریزگاهی بوده.
مردم در جلو تیرهای حادثه‌ای که از هر طرف به جانب آنها افکنده می‌شده، خود را در زیر سپر شعر کشیده‌اند.
همین رواج بی‌حدّ و حساب شعر، آن را به صورت درخت تناوری درآورده که سایه گسترده و نگذارده که نهال‌های دیگر فکری و ذوقی، چنان‌که باید رشد کنند.
برای این امر، علل گوناگونی می‌توان جُست که ذکر آنها مستلزم مطالعهٔ دقیق و مفصّلی است. در اینجا به اشاره از دو علت اصلی یاد می‌کنیم :
یکی گرایش ذاتی قوم ایرانی به خیال‌پروری و نیازمندی به وزن و آهنگی که خود ریشه‌هایش را باید در وضع طبیعی و اقلیمی و خصوصیات نژادی او جستجو کرد.
چون موسیقی و نقاشی از نظر دین ، ناروا شناخته شده بوده ؛ این نیاز، سراپا در شعر بر آورده شده.
دوم، وضع خاص اجتماعی و حکومتی ایران، که موجب گردیده تا بیان ضمير، نه از طریق نثر که سرد و صريح و مستقیم است، بلکه از طریق شعر که لحنی کنایه‌ای و پوشیده دارد، صورت گیرد.
مردم البته جرأت نمی‌کرده‌اند که آنچه در دل داشته‌اند را بی‌پرده بگویند.
وقتی قومی تا این حد به کنایه و مجاز و غُلُوّ و خیال‌پروری رو بُرد؛ نشانهٔ آن است که استقرار و امنیت و پیوستگیِ فکری خود را از دست داده؛ در تلاش و تکاپوست. در جستجوی تکیه‌گاهی است که سر خود را بر آن بیارماند.
این همان وضعی است که قوم ایرانی در طی تاریخ خود دستخوش آن بوده... .
بدین‌گونه، شعر فارسی، در هر دوران، مبیّن نحوهٔ فکر و انعکاس وضع اجتماعی آن دوران گشت .
❇️ مقدمهٔ کتابِ " جام جهان‌بین "
دکتر محمدعلی اسلامی نُدوشن
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کلیپ های تدریس همایش مهم درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
184_72254283810610.mp4
17.2 MB
بخش اول همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
186_72254287152136.mp4
90.4 MB
بخش دوم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
182_72254289239639.mp4
50.3 MB
بخش سوم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
197_72254288083921.mp4
29.1 MB
بخش چهارم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
192_72254290615045.mp4
30.8 MB
بخش پنجم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
229_72255287526301.mp4
33.5 MB
بخش ششم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
219_72255290177404.mp4
41.3 MB
بخش هفتم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
213_72255288100921.mp4
21.8 MB
بخش هشتم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
231_72255284899702.mp4
78.7 MB
بخش نهم همایش جمع بندی درس علوم و فنون ادبی پایه دوازدهم (ادبیات تخصصی)
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
ویژه امتحان نهایی خردادماه ١۴٠۴
رشته های علوم انسانی و معارف اسلامی
🔸مدرس: آقای علی شجاع، دبیر ادبیات کنکور مدارس تیزهوشان و نمونه و طراح آزمون های آزمایشی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan