فردوس سخن
1.48K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
‍ ✳️ اصطلاحات و ضرب المثلها

🔸سر و کیسه کردن!

این ضرب المثل که در زبان عوام "سرکیسه کردن" گفته می شود، در معنی استعاره ای کنایه از این است که همه ی موجودی و دارایی کسی را از او گرفته اند.

امروز در بیش تر خانه ها حمام وجود دارد و مردم در خانه نظافت می کنند و دست کم ماهی یک بار به آرایشگاه می روند و موهای خود را نیز اصلاح می کنند. اما در روزگار گذشته که وسایل نظافت و آرایش تا این اندازه وجود نداشت، کیسه کشی و سر تراشی در حمام های عمومی انجام می شد. یعنی دلاک حمام نخست سر حمام کننده را کامل می تراشید، او را کیسه می کشید و سپس صابون می زد تا همه ی موهای اضافی و چرک های بدن او به کلی زدوده شود و شستشوی کامل انجام بگیرد.
از این رو سر و کیسه کردن (یعنی اصلاح کردن موی سر و کیسه کشیدن بدن) نزد مردم شستشوی کامل به شمار می رفت و هر کس این دو کار را با هم انجام می داد، آن چنان پاک می شد که به گمان خودش تا یک هفته نیاز به نظافت دوباره نداشت.
امروزه اگر چه عمل "سر و کیسه کردن" دیگر مورد استعمال ندارد، ولی معنی استعاره ای آن باقی مانده است و در مورد کسی به کار می رود که دیگری چیزی پیش او باقی نگذاشته اند.
@ferdosesokhan
شیوه نامه اصلاح شده دبیرخانه.pdf
378.3 KB
شیوه نامه ی تصحیح املا
نسخه ی ویرایش شده ی دبیرخانه ی کشوری
@ferdosesokhan
d971009.1.pdf
391.1 KB
سوال امتحان فارسی نهایی دوازدهم
از کل کتاب
دواطلبان آزاد
9 دی 97
@ferdosesokhan
تکنیک ساندویچ چیست؟

تا به حال برای شما پیش آمده است که بخواهید خبر ناخوشایند یا مطلب ناراحت کننده ای را به کسی بگویید و یا نکته‌ای منفی را به دوستی متذکر شوید ولی ندانید چگونه موضوع را عنوان کنید که کمتر ناراحت یا دلخور شود؟

متخصصان علوم رفتاری در این زمان تکنیک ساندویچ را پیشنهاد می دهند.
به این طریق که برای کم کردن اثر ناخوشایند یک پیام یا خبر منفی، آن را در میان دو عبارت یا خبر مثبت قرار داده و به مخاطب عرضه کنید.

به این صورت:
«جمله مثبت، جمله منفی، جمله مثبت»

به عنوان مثال:
احمد تو دانش آموز سخت‌کوشی هستی، اگرچه نمره ریاضیت کمتر از سطح انتظاره، ولی در دروس فارسی و علوم نمرات عالی کسب کردی.
سارا جان، شما آشپز بی نظیری هستی، اگرچه خورشت کمی شور شده، ولی سوپت واقعا خوشمزه است. و...

قرار دادن جمله منفی در بین دو جمله مثبت از شدت اثر تخریبی آن کم کرده و با اشاره به نکات مثبت، فرد احساس می کند فقط نکات منفی دیده نشده، رعایت انصاف شده و به همین دلیل انگیزه بیشتری برای تغییر و بهبود شرایط خواهد داشت.
این نکته مهم را به خاطر بسپارید که برای بیان نکات مثبت لازم نیست اغراق کنید یا به دروغ ویژگی مثبتی را به کسی نسبت دهید، این کار اثر معکوس خواهد گذاشت. هر کسی ویژگی های مثبت فراوانی دارد که با کمی دقت متوجه آن ها خواهید شد.

در مورد دانش آموزان و بهبود وضعیت درسی و آموزشی و حتی اخلاقی بسیار موثر است .
@ferdosesokhan
pdffile1.pdf
1.1 MB
شرح پاره ای از اصطلاحات عرفانی
@ferdosesokhan
داستان و تفاوت آن با قصه

آنچه امروز کودکان و نوجوانان به عنوان داستان مطالعه می کنند از قواعد داستان نویسی امروز تبعیت می کند؛ لذا ابتدا لازم است به تعریف داستان بپردازیم: " داستان یک سلسله وقایع حقیقی یا غیر حقیقی است که به طور زنده و آمیخته با جزئیات بیان شده باشد به نحوی که متخیله خواننده یا مستمع بتواند آن ها را آناً مجسم کند" (سی بروکس، 1353، ص 121). از این تعریف چنان بر می آید که، داستان ساخته و پرداخته ی ذهن خلاق فردی به نام نویسنده است. گرچه از واقعیت های بیرونی برداشت هایی شده است، ولی همه ی این واقعیت ها از صافی ذهن، عواطف و احساسات و پیش دانسته ها نویسنده گذشته و از پایگاه و موقعیت اجتماعی او نشأت گرفته است و با کمک ذهن خلاق خواننده و مشارکت اوست که کامل می شود. داستان های کودکان و نوجوانان نیز قائل این تعریف هستند، خواه داستان های کاملاً تخیلی و فانتزی گونه باشد یا واقعی.

در اینجا لازم است تفاوت داستان و قصه را ذکر کنیم تا مشخص شود نمی توان آنچه را امروز برای کودکان خلق می شود با ضوابط قصه های کهن سنجید. همان طور که از قصه های کهن نمی توان انتظار داشت که منطبق بر چهارچوب های داستان نویسی امروز باشد.

قصه محصول ذهنیت جمع است و خالق مشخصی ندارد و با نقل پی در پی، جمع بر روی آن اثر گذاشته اند، حال آنکه داستان محصول ذهنیت فرد است وحتی می توان از روی سبک و روش آن نویسنده اش را بازشناخت.

قصه و داستان هر دو آثار روایی هستند و به نقل رویداد ها می پردازند، ولی آنچه داستان را از قصه جدا می کند روابط علی است که بین رویدادهای مختلف آن برقرار است. حال آنکه قصه بر اساس حوادث پشت سر هم که ممکن است رابطه علت و معلولی هم بر آن ها حاکم نباشد شکل می گیرد.

شاه مرد و سپس ملکه هم مرد قصه است. شاه مرد و سپس ملکه از فرط انده مرد طرح است. ترتیب زبانی حفظ شده است، اما مفهوم علیت بر آن سایه گسترده است.....مرگ ملکه را در نظر بگیرید. در یک قصه وقتی بشنویم ملکه مرد می گوییم بعد چه پیش آمد؟ در یک طرح وقتی بشنویم ملکه مرد می پرسیم چه شد؟ این است فرق اساسی این دو جنبه ی رمان (ایرانی، 1364، ص 164).

تفاوت دیگر در قهرمان وشخصیت است. قصه های کهن معمولاً قهرمانانی دارند که از الگوهای مشخصی پیروی می کنند و صف بین خوبی و بدی مشخص است، حال آنکه شخصیت ها در داستان دارای نوعی فردیت هستند و در اثر تحولاتی که حادث می شود تغییر می کنند، یعنی سفید سفید یا سیاه سیاه نیستند و سایه روشن و خاکستری هستند.

تفاوت دیگر در ساختمان ادبی آن هاست. ساختمان ادبی قصه معمولاً ساده بوده و تنها در آن چهارچوب ها بیان می شده و جزئیات در آن راهی نداشته و توسط گوینده به آن اضافه می شده است. حال آنکه داستان اثری مکتوب است و دست نویسنده باز است تا آن گونه که می خواهد به جزئیات بپردازد.

زبان قصه شفاهی بوده و ماهیت گفتاری دارد حال آنکه داستان به زبان ادبی نوشته می شود و تمام ملاحظات زیبایی شناسی زبان در آن به کار گرفته می شود.

یکی دیگر از تفاوت ها در زمان و مکان است. قصه های سنتی تعلق زمانی و مکانی آشکار ندارند. یکی بود یکی نبود غیر از خدا هیچکس نبود، جنگلی بود، قصری بود، خانه ای بودو...حال آنکه در داستان های امروزی حتی از نوع فراواقعی و فانتزی می توان نشانه های بسیاری دال بر حضور زمان و مکان را در آن مشاهده کرد.

- بانو زارع
@ferdosesokhan
فردوس سخن
d971009.1.pdf
💢نگاهی گذرا به آزمون فارسی ۳

📝📝📝📝📝

پس از ماهها انتظار اولین آزمون نهایی از کتاب فارسی ۳ نظام جدید برگزار شد .
این آزمون هرچند می تواند الگویی برای راه تدریس دبیران باشد واز نقاط مثبتی برخوردار است اما نقاط ضعفی نیز دارد.

نقاط مثبت :
سوالات قابل فهم است و در آن ها به جز یکی دو مورد ابهام دیگری دیده نمی شود .

🔷🔷🔷🔷🔷
چند نکته:

✴️از بخش روان خوانی ها در قسمت معنی لغت ،عبارت کنایی وقسمت مفهوم سوال داده شده است:⬇️⬇️

✅سوال ۳ گزینه ب " مباهات" آغاز بند سوم ص ۷۹ از درس روان خوانی ۹ بوی جوی مولیان


✅سوال۱۴ الف برگرفته از بند سوم یا سطر ۱۸ از ص ۱۵۷ درس روان خوانی "آخرین درس"

✅س ۳۵ سطر ۲۱ در ص ۱۴۵ روان خوانی "ارمیا"

⭕️گنج حکمت هایی که در سوالات آمده است:⏬⏬⏬

گنج حکمت ها:
سوال ۱ ج "احداث" ص ۳۱
سوال۲ اعانت ص ۱۲۸
سوال۳ ج" سرحد"ص۱۵۴
سوال ۶ ب"خستگان"ص۷۱

🌼نتیجه:دروس کامل کار شود .


✅در قسمت شعر حفظی از دو نوبت اول و دوم سوال داده شده است که دبیر این موضوع را باید به دانش آموزان حتما گوشزد نماید .(۰/۷۵ازنوبت اول و ۱/۲۵ازنوبت دوم) ونیز فقط به عنوان حفظی از این بخش سوال داده شده است پس تحلیل آن در سه قلمرو برای نهایی لزومی ندارد ولی برای کنکور حتما سوال داده خواهد شد .

🌸۵۰ درصد سوالات از نوبت اول و ۵۰ درصد دیگر از نوبت دوم است پس ضروری است دبیرو دانش آموز به هر دو بخش کتاب توجه ویژه داشته باشند .

🔰🔰🔰🔰🔰


✅ تاریخ ادبیات سوال داده نشده است .

✅ سوالی از جهش ضمیر که از چالش های بزرگ همکاران شده بود داده نشده است .

❌نقطه ی ضعف:

در سوال ۷ قسمت"ب" و نیز سوال ۸ از دانش آموزان "گروه اسمی متممی " و "گروه اسمی مفعولی" سوال شده است که با تورقی به سه کتاب فارسی دهم و یازدهم و دوازدهم می بینیم اصلا نامی از "گروه"برده نشده است اگر دبیری بر اساس دانسته های خود این مبحث را برای دانش آموزان نگفته باشد این سوال مبهم خواهد بود چون دانش آموزان با واژه (گروه ) متممی در "کتاب" برخورد نکرده اند .

🔷در قسمت قلمرو فکری سوالی به شکل تستی یا صحیح غلط و.... از قرابت معنایی داده می شد بهتر بود .

🔷سوالات براساس تیپ سوالات استانداردی که انواع سوالات کوتاه پاسخ ،چهار گزینه ای، وصل کردنی،نقطه چین و ...را باید باشد ؛نوشته نشده است و می توانستند سوالات بهتر و به اشکال مختلف طرح نمایند .
🌿🌿🌿🌿🌿🌿
با احترام
۹۷/۱۰/۹
فرحناز حسینی
@ferdosesokhan
Audio
این فایل ضربآهنگ ارکان عروضی است که توسط استاد بزرگوارخانم صبوحی بیان شده است
@ferdosesokhan
دانش آموزان سال ۱۲ می توانند در نشانی اينترنتى زیر نمونه سوالات نهایی تمام درس ها را ببینند،
و با نمونه سوالا ت امتحانات نهایی آشنا شوند.
Www.aee.medu.ir

@ferdosesokhan
🔸شلخته‌نویسی

دفتر دبیرستان

مهشید با قیافه‌ای نگران وارد دفتر دبیرستان می‌شود و یک راست به طرف خانم دبیر ادبیات که پشت میزی نشسته است می‌رود.

مهشید: خانم دبیر, من اصلا فکر نمی‌کردم ادبیات تک بگیرم. ما خانوادتاً عاشق ادبیاتیم؛ مادرم شعر "بی تو مهتاب شبی" نیما‌ یوشیج را حفظه. پدرم الان داره مجموعه شعر "صد سال تنهایی" هوگو را می‌خونه. اشتباه شده خانم. ما عمراً ادبیات تک بگیریم .

دبیر: {با لبخندی صمیمی} ببین گلم. اعتراض کردی، من هم ورقه‌ات را دوباره تصحیح کردم اما چیزی عوض نشد؛ اولاً که پر از غلط‌های املاییه.

مهشید: نه خانم. غلط املایی چیه؟ اشتباه شده.

دبیر: این جا را نگاه کن "اصلاً" را نوشتی "اصن"؛ "چه وضعی را نوشتی "چه وضی"؛ "احسن" را با عین نوشتی؛ "لطفاً" را به جای "طا" با "ت" نوشتی.

مهشید: { با تعجب } واه خانم دبیر درسته. الان تو شبکه‌های اجتماعی همه همین طور می‌نویسن؛ حتماً درسته که می‌نویسن. وعض نگارش عوض شده. تحول شده.

دبیر: تحول شده یا متحول شده؟ این تحول نیست دخترم، یک نوع شلخته نویسیه. من دبیر ادبیاتم، نسبت به درست‌نویسی احساس مسئولیت می‌کنم. هر روز سبک نگارش، بیشتر رو به قهقرا میره. متن‌ها پر از غلط املاییه. این جا را نگاه کن به جای"فکر می‌کنم" نوشتی "فک می‌کنم".

مهشید: خانم. همه‌ی خواننده‌ها تو ترانه‌هاشون میگن "فک می‌کنم". اجازه بدید یکیش را بخونم. "فک می‌کنی کی هستی. فک می‌کنی چی هستی". تا آخرش رو از حفظم. بخونم؟

دبیر: کافیه نمی‌خواد بخونی.

مهشید: خانم حتماً " فک" درسته که به ترانه‌ش مجوز دادن. فکر دیگه قدیمی شده. دنیا داره میره به سمت خلاصه گویی و راحت نوشتن. تلفظ فکر سخته. حرف "ر" رو اعصابه. الان هر کی هر جور راحته میگه یا می‌نویسه. آزادی بیانه خانم. بگیر و ببندها را برداشتن.

دبیر: آزادی بیان یعنی این‌که مثلاً آیا را با عین بنویسیم؟

مهشید: چه اشکالی داره خانم؟ الان تو تلگرام، واتس‌آپ، لاین، همه جا همین طوری می‌نویسن. وعض نگارش عوض شده. تازه مهم اینه که مفهومو برسونه. مثلاً شما فکر می‌کنید اگه صابون را به سین بنویسیم، کف نمی کنه. یا قیمه را اگه با غین بنویسیم از دهن می‌افته؟

دبیر: این جا را نگاه کن. سوال دادم برای کلمه‌ی "داشت" هم قافیه بنویسید. نوشتی "نداشت".

مهشید: درسته دیگه. یکی از شاعرهای مطرح کشور هم دیروز تو تلگرام یه شعر از خودش گذاشته بود که داشت با نداشت، هم قافیه کرده بود. اجازه بدید بیارمش. آهان ایناهاش: "مدرسمون یادم میاد / دیوارای بلندی "داشت"/ اما منو حتی یه بار/ توی خودش نگه "نداشت".

دبیر: غلطه عزیزم غلطه. پرسیدم شاعر مصرع " تو کز محنت دیگران بی‌غمی" کیست؛ نوشتی حسین پناهی.

مهشید: همه جا نوشتن از حسین پناهیه خانم.

دبیر: این مصرع از سعدیه. یا این جا سوال دادم کتاب "مدیر مدرسه" از کیست. نوشتی از پرفسور سمیعی.

مهشید: بله خانم از پرفسوره. میگید نه اجازه بدید تو تلگرام به گروهمون ادتون کنم تا خودتون ببینید. ادمینمون وحشتناک عاشق ادبیاته. خوشحال میشه.

دبیر: لازم نکرده. کتاب مدیر مدرسه از جلال آل احمده.

مهشید: جلال آل احمد کتاب "باغ آلبالو" رو نوشته.

دبیر: کتاب باغ آلبالو اثر آنتوان چخوفه دخترم. سوال دادم؛ "رودکی" را در دو سطر معرفی کنید و به سروده‌ای از او اشاره کنید. نوشتی استاد دانشکده‌ی زبان و ادبیات تهرانه و شعر " گون از نسیم پرسید" را سروده.

مهشید: درسته دیگه خانم.

دبیر: رودکی شاعر قرن سومه در ضمن اون شعر هم استاد شفیعی کدکنی سروده نه رودکی. شعر معروف رودکی، بوی جوی مولیانه.

مهشید: "بوی جوی مولیان" پروین اعتصامیه. من خودم تو واتس‌آپ خوندم.

دبیر: ببین دخترم، دختر گلم، ازت خواهش می‌کنم کتاب هم بخون. خیلی خوبه ما وقتی را هم به کتاب خوانی اختصاص بدهیم. نباید بگذاریم زبان و ادبیات ما، این گنجینه‌ی ملی ما اینطور راحت دستخوش شلخته نویسی و درهم برهمی بشه.

کانال خبرنامه ی گروه آموزش زبان و ادبیّات فارسی
@ferdosesokhan
جعلیاتی به نام شاعر فقید « سیمین بهبهانی»

اشعار جعلی بسیار زیادی به سیمین بهبهانی نسبت داده شده‌است. از جملهٔ آن‌ها شعری ست با عنوان «به تو چه» که این گونه آغاز می‌شود:

من اگر کافر و بی‌دین و خرابم؛ به تو چه؟

من اگر مست می و شرب و شرابم؛ به توچه؟

شاعر این شعر، آبتین پوریا نام دارد در حالی که به‌طور گسترده در اینترنت به بهبهانی نسبت داده شده‌است.

شعر معروف دیگری با عنوان هرگز نخواب کورش نیز به نام سیمین بهبهانی منتشر شده بود که با تکذیب رو به رو شد و بعدها مشخص گردید که شاعر واقعی آن سورنا آرام نام دارد. این شعر در مستند جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شبکه من و تو به بهبهانی نسبت داده شده بود که صفحهٔ فیس بوک این شاعر، آن را «دروغ شاخدار» و «باعث تاسف» دانست.

همچنین برخی از اشعار هادی خرسندی مانند شعر معروف قلم چرخید و فرمان را گرفتند به اشتباه به نام سیمین بهبهانی دست به دست می‌شد که اعتراض این شاعر را برانگیخت.

سیمین بهبهانی با انتشار دستخطی ضمن ابراز نگرانی از انتشار اشعار نادرست به نام خود، خواهش کرد که با نشر چنین اشتباهاتی «بر گناه وی نیفزایند.»

وی همچنین گفت که اغلب اشعارش بدون امضا قابل تشخیص‌اند.

صفحهٔ فیس بوک سیمین بهبهانی نیز در سال ۲۰۱۳ از انتشار اشعار اشتباه و نادرست به نام وی انتقاد کرد و خبر داد که ایشان از انتشار این اشعار به نام خود «عمیقاً ناراحتند.»

از جملهٔ دیگر اشعاری که «به اشتباه» به نام بهبهانی منتشر شده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. زنی را می‌شناسم من که از فریبا شش بلوکی است.

۲. «قصه این جاست که شب بود و هوا ریخت به هم». این شعر از سیمین بهبهانی «نیست».

۳. «خنده باید زد به ریش روزگار…» که شاعر واقعی آن محمود مسعودی نام دارد.

۴. شعری با عنوان «من از عقرب نمی‌ترسم ولی از نیش می‌ترسم». شاعر این شعر ژولیده نیشابوری است که به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شود.

۵. همچنین می‌توان به شعر مشابهی اشاره کرد با سرآغاز «من از شب‌های تاریک بدون ماه می‌ترسم» که از مرتضی کیوان هاشمی ست و در مراسم ترحیم سیمین بهبهانی به اشتباه توسط خطیب مسجد جامع شهرک غرب به نام او خوانده شد.

۶. بعضی کاربران مجازی در تلاشند اشعاری که به نقد دین می‌پردازند را به نام سیمین بهبهانی گسترش دهند. از آن جمله می‌توان به شعری با آغاز ما امت بیچاره و دربند نمازیم اشاره کرد. این شعر از بهبهانی نیست!

۷. بعضی اشعار و نوشته‌های شادی صندوقی و نسرین بهجتی در فضای مجازی به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شوند. از آن جمله شعرهایی با مطلع دل من حوصله کن دادزدن ممنوع است یا ضربه خوردیم و شکستیم و نگفتیم چرا که این دو شعر از شادی صندوقی هستند.

۸. شعری با عنوان (شدم گمراه و سرگردان، میان این همه ادیان…). این شعر از دکتر سید محمدرضا اسلامی است که به اشتباه به سیمین بهبهانی منسوب شده‌است.

۹. شعری با مطلع (شرابی خوردم از دست عزیز رفته از دستی…)

به ساز من که می‌رقصی قیامت می‌کنی، به به

بنازم دلبری‌هایت، قلم، الحق که تردستی!

این شعر از محمدرضا نظری (لادون پرند) است که به نام سیمین بهبهانی جعل شده‌است.

۱۰. شعر چه رفتن‌ها که می‌ارزد به بودن‌های پوشالی

شاعر این شعر محمد لالوی است و به اشتباه به سیمین بهبهانی نسبت داده می‌شود
@ferdosesokhan
#نکته_های_ی_در_باره_ی_ضرب_المثل_ها
#به_هزار_و_یک_دلیل
 
کاربرد ضرب المثل:
به افرادی گفته می‌شود که از فاجعه کار مطلع نیستند اما اصرار به گفتن آن دارند.
 
داستان:
در روزگار قدیم ساعت و رادیو و تلویزیون نبود که مردم هر وقت دلشان خواست بفهمند ساعت چند است. ماه رمضان که می شد، نبودن ساعت و رادیو و تلویزیون بیشتر معلوم می شد. به همین دلیل، ماه رمضان که می شد، توپ در می کردند. یعنی وقتی که اذان می رسید ، صدای توپ بلند می شد.
 
معمولاً روی یکی از تپه های دور و بر هر شهر یک توپ جنگی می گذاشتند و دو سه تا سرباز را مامور می کردند که وقت افطار و سحر، گلوله ای توی توپ بگذارند و شلیک کنند. گلوله ها فقط باروت داشتند و به جایی و کسی آسیب نمی رساندند. اما صدای انفجار آن ها آن قدر بلند بود که مردم می توانستند صدای توپ سحر و توپ افطار را بشنوند.
 
معروف است که در دوره ناصرالدین شاه قاجار شبی از شب‌های ماه رمضان توپچی از شلیک توپ سحر خودداری کرد.مردم پای سفره های سحر نشسته بودند و سحری می خوردند همه منتظر بودند توپ سحر شلیک شود تا دست از خوردن و آشامیدن بکشند. اما انگار آن شب کسی نبود که توپ سحر را در کند.
 
مردم همان طور که مشغول خوردن سحر بودند، یک باره متوجه شدند تاریکی هوا از بین رفت و صبح روشن فرا رسید.
سر و صدای مردم بلند شد:
- این چه وضعی است؟ چرا توپ در نکرده اند؟
جمعیت زیادی جلو فرمانداری جمع شده بودند. 
امیر توپخانه توپچی خطاکار را در برابر مردم احضار کرد و با خشم از او پرسید: چرا توپ در نکردی؟
توپچی با خونسردی پاسخ داد: قربان به هزار و یک دلیل! اول این که باروت نداشتیم.
امیر توپخانه فوری حرفش را قطع کرد و گفت: همین یک دلیل کافی است و هزارتای دیگر برای خودت باشد.

مطلب برگرفته از: کانال ضرب المثل( داستان ها و ریشه ها )
@ferdosesokhan
بیان.pdf
2.9 MB
بیان (صور خیال)
سیروس شمیسا
@ferdosesokhan
سفرنامه

” سفرنامه ،نوعی گزارش است که نویسنده در قالب آن مشاهدات خود را ازاوضاع شهرها یا سرزمین هایی که بدان مسافرت کرده است شرح می دهد و اطلاعاتی ازبناهای تاریخی، مساجد، کتابخانه ها، بازارها، بزرگان ، آداب و رسوم ملی و مذهبی مردم، موقعیت جغرافیایی ، جمعیت ، آب و هوا، زبان ا هالی، مناطقی که بازدید نموده است در اختیار خواننده می گذارد .

انواع سفرنامه :
سفرنامه ها رامی توان از جهات مختلف تقسیم بندی کرد:

الف ) سفرنامه واقعی:
این سفرها ،شرح مسافرت هایی است که به راستی انجام شده است . ونویسنده شرح دیده ها و شنیده ها و خاطره های و رخدادهایی  را که در جریان سفر با آنها مواجه شده ،به رشته تحریر در آورده است.نظیر سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی و سفرنامه ابن بطوطه(۷۰۳-۷۷۰-ه) سیاح معروف مراکشی و سفرنامه مارکو پولو جهانگرد ایتالیایی .

ب ) سفرنامه خیالی :
در این سفرها ، نویسنده سفری واقعی انجام نمی دهد بلکه نظر و دیدگاه خود را در قالب سفرنامه می آورد و نویسنده واقعیت های و نابسامانی ها جامعه رامورد نقد و بررسی قرار می دهد چنانچه اگر کسی بخواهد سفری واقعی در آن مکان داشته باشد با همان موارد برخورد می کند و با چشم خود می بیند مانند «سیاحتنامه ی ابراهیم بیگ » نوشته ی زین العابدین مراغه ای که در اواخر دوره قاجار نوشته شده است .

ج) سفرنامه های تمثیلی :
سفرهایی است غیر واقعی که نویسنده در حالتی رؤیایی به جهانی دیگر سفرمی کند . در این سفرها نویسنده پیام خود را در قالب قصه و تمثیل بیان می کند پس درحقیقت گزارشی است از تفکر و تخیل نویسنده در باره امری باطنی و اعتقادی که نویسنده با استفاده از قوه وهم و خیال و با الهام از مشاهدات قلبی خویش به نگارش می پردازداز قدیمی ترین سفرنامه های تمثیلی ایرانی «ارداویراف نامه »است که موضوع آن سفرمعنوی یا معراجی است که برای ارداویراف، یکی از مؤبدان زردشتی معاصر اردشیر بابکان(۲۲۴-۲۴۱ق.م) پیش می آید و او ضمن این سیاحت روحانی ، از جهنم و بهشت دیدار می کندو مشاهدات خود را بر اساس اعتقادات دین زردشتی می نویسد. همچنین سفرنامه « مصباح الارواح » اثر محمد برد سیری کرمانی (قرن ششم ) ، سفرنامه ی تمثیلی منظومی است که شاعر در عالم رؤیا همراه پیری به زیارت خانه خدا ، سپس به شهرهای دیگر سفر کرده و نویسنده در این سفرنامه مراحل کمال انسان را ذکر کرده است . سفرنامه تمثیلی و عرفانی دیگر ازشاعر نامی عطار نیشابوری است که موضوع آن ،گفتگوی پرندگان برای رفتن و رسیدن به پرنده ای افسانه ای به نام سیمرغ است . در این داستان منظوم ، پرندگان نماد سالکان راه حق و سیمرغ نماد خداوند و هدهد راهنما ، نمادی از پیر و مرشد است . نیز می توان به اثر معروف «کمدی الهی» ، دانته ادیب نامور ایتالیایی (۱۲۶۵-۱۳۲۰م) که سفرنامه تمثیلی اخلاقی ،مذهبی و درباره دوزخ و برزخ و بهشت ، اشاره کرد .
@ferdosesokhan
⭕️ زبان عجیب اداری
این زبان عجیب از کجا آمده است؟!

✍️دکتر اسماعیل امین

🔹وقتی می‌خواهید از دستگاه‌های عابر بانک، پول بگیرید، روی صفحه می‌نویسد:
"دستگاه در حال شمارش وجه می‌باشد."
این یعنی: دستگاه دارد پول می‌شمارد.

🔸روی برخی پل‌های عابر پیاده نوشته شده:
"تکدی گری، چهره شهر را زشت می‌کند."
این یعنی: گدایی چهرۀ شهر را زشت می ‌کند.

🔹راستی این زبانِ عجیب از کجا آمده است؟
در میان هفتاد میلیون مردم ایران، آیا حتی یک نفر هم هست که به "پول" بگوید: "وجه"؟ یا به پول گرفتن، بگوید: دریافتِ وجه؟

🔸آیا یک نفر ایرانی پیدا می‌شود که به "گدایی" بگوید: " تکدی گری"؟

🔹کسانی که این زبان را به زبان طبیعی مردم ترجیح می‌دهند، اسم آن را گذاشته‌اند "زبان اداری" و خیال می‌کنند که اگر به زبان رایج مردم بنویسند، نوشته‌شان رسمی و اداری نخواهد بود.

🔸پیش از ادامۀ سخن چند جملۀ اداری را با هم بخوانیم:
"اسقاط کافۀ خیارات متصوره از طرفین متعاملین، به عمل آمد، علی‌الخصوص خیار غبن، اگر چه فاحش باشد."

🔹این جملات را در اسناد معاملات می‌نویسند و خیال می‌کنند که به این ترتیب از اصطلاحات تخصصی اداری و حقوقی استفاده کرده‌اند. بی آن که فکر کنند کسی به این زبان حرف نمی‌زند و کمتر کسی است که معنای این جملات عجیب و غریب را دریابد.

🔸"زبان اداری" بازماندۀ نثر منشیانۀ قدیم و یکی از مظاهر سلطه جویی و استبداد دیوانی است. وسیله‌ای برای حفظ اقتدار نظام اداری و فاصله گذاری میان مردم و کارگزارانِ اداری و قرار گرفتنِ مباشرانِ بورکراسی در موضع برتری، به گونه‌ای که مراجعان به دستگاه اداری، تصور کنند که آن کسی که پشتِ میز نشسته است از آنان برتر است
و حق در همه حال با اوست، چون پشت میز نشسته است و زبان اداری بلد است.

🔹تعابیرِ برساخته‌ای مانند: "به پیوست ایفاد می‌گردد"، "ابتیاع فرمایید"، "اطلاع حاصل شد"، "امر به ابلاغ فرمایید" و ده‌ها اصطلاح من درآوردی دیگر، نه فقط به قصد درازنویسی و تکلف زبانی است، بلکه مقصود اصلی از کاربرد این زبانِ دروغین و بی هویت، اعلام برتریِ نظام اداری و کارگزاران اداری است بر دیگران.

🔸حاصل این برتری جویی ، تحقیر و از میدان به در کردنِ مردم، آن است که مراجعه کننده، که به زبان بوروکراسی، می‌شود: "ارباب رجوع!" نه در موضع " ارباب" و صاحب حق، که در موضع برده و بندۀ مطیعِ نظام اداری قرار می‌گیرد.

🔹جملات آمرانه‌ای از این قبیل: "از تمام صفحات شناسنامه‌ات چهار سری کپی بگیر!" "کپی تمام صفحات سند منزل را بیاور!" "این نامه را ببر طبقۀ هفتم برای امضاء بعد ببر طبقۀ زیر زمین برای ثبت دبیرخانه، بعد بیاور همین جا!"

🔸این جملات آمرانه، و بسیاری از فرمان‌های غیر معقول و غیر منطقی، که به عنوانِ "روال اداری" شناخته شده‌اند، در واقع برای مرعوب کردنِ مردم و راندن آنان به موضع انفعال و تسلیم در برابر سلطۀ دیوانی است.

🔹در یکی از دانشگاه‌ها، دو اتاق مجاور هم بود که دانشجویان، باید به ترتیب پرونده‌شان را به آن دو اتاق می‌بردند.
درِ یکی از اتاق‌ها بسته بود. (درِ اتاق در زبان اداری می‌شود: دربِ اتاق!) روی درِ بسته نوشته بود: مراجعه از حیاط دانشگاه.
دانشجویان باید مسیری طولانی را زیر آفتاب می‌رفتند و بعد زیر پنجرۀ آن اتاق، در آفتابِ گرم تابستان، می‌ایستادند تا نوبت‌شان شود.

🔸از مسئولِ آن اتاق پرسیدم: چرا همین درِ داخلِ ساختمان را باز نمی‌کنید که دانشجوها راحت باشند و زیر آفتاب نمانند؟
فرمود: دانشجو اگر راحت باشد، پررو و پرتوقع می‌شود.

🔹طراحی زبانِ اداری و روال اداری، بر اساس همین منطق است که، مردم پررو و پرتوقع نشوند.

🔸زمانی قرار شد کارت ملی، جایگزین شناسنامه شود، تا سند هویت افراد همیشه همراه‌شان باشد، و یک شمارۀ اختصاصی (کد ملی) نشانگر هویت شخص باشد.

🔹همین کارت ملی که در ظاهر برای سهولتِ کار اداری و راحتی مردم طراحی شده بود، دستاویزِ جدیدِ سلطه جویانِ اداری شده است. حالا کپی تمام صفحات شناسنامه و کپی پشت و روی کارت ملی و اصل شناسنامه و اصل کارت ملی و نیز کد پستی منزل و محل کار برای هر نوع کار اداری، ضروری است!

🔸مردم ، صاحبان اصلیِ دستگاه اداری‌اند و تمام ساختمان‌ها و اتاق‌ها و میزها و پست‌های اداری، با پول مردم ساخته شده
و باید در خدمت مردم باشد، اما کسی که پشتِ میز نشسته و "زبانِ اداری" بلد است و از مقررات اداری سر درمی‌آورد، خود را در موضع برتری می‌بیند و برای حفظ این برتری، و جلوگیری از پررو شدن و پرتوقع شدنِ مردم، هر روز ترفندِ تازه‌ای به کار می‌بندد.

محمد خلیلی

مطلب برگرفته از: کانال ترنج ایرانی
@ferdosesokhan
درازنویسی

🔸زنده‌یاد ابوالحسن نجفی در کتاب غلط ننویسیم مدخلی نوشته با عنوان «درازنویسی». ذیل این مدخل آورده‌ است:

«در دوران اخیر، بسیار کسان هنگامی‌که قلم به دست می‌گیرند می‌کوشند تا آنچه به روی کاغذ می‌آورند هرچه بیشتر از زبان گفتار و شیوۀ عادی سخن به دور باشد. ازاین‌رو غالباً فعل‌های بسیط را به فعل‌های مرکب و عبارت‌های کوتاه را به عبارت‌های بلند تبدیل می‌کنند و مثلاً به‌جای اینکه بگویند: ’یک جفت کفش خریدم‘، می‌گویند: ’یک جفت کفش خریداری کردم‘. این عمل را دکتر خانلری ’درازنویسی‘ نامیده است (دستور زبان فارسی، ص ۳۵۶)».

🔸اصل حرف ایشان قابل توجه و تأمل است. نزدیک‌کردن زبان نوشتار به گفتار دغدغۀ بسیاری از نویسندگان و مترجمان و ویراستارانِ کارکشتۀ ماست. اما آن هنگام که کلی‌گویی را کنار می‌گذاریم و وارد مصادیق و جزئیات می‌شویم، ماجرا کمی متفاوت می‌شود. نجفی در ادامۀ همین مدخل برای اینکه موضوع را کمی جزئی‌تر کند لیستی می‌آورد از رایج‌ترینِ این‌گونه ترکیب‌ها و عبارت‌های طولانی.

🔸این فهرست وقتی به دست یک ویراستار تازه‌کار می‌افتد، گمان می‌برد باید هر کجا با چنین تعابیری مواجه شد، آن را تغییر دهد، غافل از اینکه این مصادیق عمومیت ندارند و اساسِ حرفِ این مدخل چیزِ دیگری است. برای نمونه، اگر بخواهیم «به رشتۀ تحریر کشیدن» را حذف کنیم و از «نوشتن» استفاده کنیم، در سبک نویسنده دست برده‌ایم. و وقتی خودمان را همه‌جا ملزم به تغییرش کنیم، با این کار عملاً یک تعبیر از تعابیر «نوشتن» را از زبان فارسی کم کرده‌ایم. نویسنده مخیر است که تمام این تعابیر را در خزینۀ واژگانش داشته باشد و به‌تناسب از هر کدام که خواست بهره ببرد. پس یک قسم از این درازنویسی‌ها مربوط به سبک نوشته است.

🔸قسم دیگر ممکن است تفاوت معنایی ایجاد کند. مثلاً «به فراموشی سپرده شدن» با «فراموش شدن» شاید در معنا تفاوت چندانی نداشته باشد، ولی درون تعبیرِ اول کمی تدریج نهفته است. یا «حضور به هم رساندن» با «حاضر شدن» تفاوت معنایی و کاربردی دارد. و می‌شود همین‌طور مثال‌های دیگرِ این مدخل را بررسی کرد و تفاوت‌ها را در نظر آورد.

🔸از میان این مثال‌ها، یکی هست که کاربرد و استفادۀ بیشتری دارد و بیشتر مورد دستکاریِ ویراستارها قرار می‌گیرد: «مورد استعمال قرار دادن> استعمال کردن»، «مورد استفاده قرار دادن> استفاده کردن»، «مورد ستایش قرار دادن> ستودن» و ترکیباتی از این دست. برخی ویراستارها در تغییردادنِ این نوع ترکیبات به قدری افراط می‌کنند که «مورد» را در متن سرچ می‌کنند و هر کجا بیابندش بی‌بروبرگرد جمله را تغییر می‌دهند.

🔸به‌تازگی کتابی به دستم رسید که از قضا موضوعش در حوزۀ ویرایش است. در همان صفحات ابتداییِ کتاب، یادداشت کوتاهی از جناب احمد سمیعی گیلانی آورده‌ شده، دربارۀ همین کتاب و به دستخط خودِ ایشان. جملۀ پایانی‌‌‌اش توجهم را جلب کرد: «این اثر فواید نظری و عملی دربردارد و می‌تواند مورد استفادۀ ویراستاران قرار گیرد». چقدر احتمال داشت اگر همین جمله را در متنی می‌دیدیم و نویسندۀ آن را نمی‌شناختیم، تغییرش دهیم، یا لااقل کمی نامناسب به نظرمان برسد؟

🔸جالب‌تر است که خودِ مرحوم نجفی در مقدمۀ کتاب غلط ننویسیم از همین نوع ترکیب استفاده کرده‌ است: «علاوه‌براین‌ها، دشواری‌هایی که در خود زبان وجود دارد و غالب اوقات نویسندگان را هنگام نوشتن گرفتار تردید و تزلزل می‌کند (تا جایی که حکم به ناتوانی زبان فارسی می‌کنند) مورد توجه قرار گرفت».

مطلب برگرفته از: کانال زبان شناسیک
@ferdosesokhan
📱واژهٔ برتر سال ۲۰۱۸
🔹Nomophobia
◾️بی‌گوشی‌هراسی

دیکشنری کمبریج واژهٔ «Nomophobia» را به عنوان واژه برتر سال ۲۰۱۸ با نظر و رای مردم انتخاب کرد. این موسسه چهار واژه پرکاربرد جدید در سال ۲۰۱۸ را در مردم به رای گذاشت که ناگهان واژه «Nomophobia» انتخاب شد. Nomophobia به استرس، احساس و ترس حاصل از عدم امکان استفاده از تلفن همراه به خاطر گم کردن‌اش، خراب شدن، آنتن ندادن و موارد دیگر اشاره می‌کند. مثلا، اگر باتری گوشی تمام شود یا اینکه در جلسه و کلاس درسی نتوانید از گوشی موبایل خود استفاده کنید؛ به ترس و احساس متعاقب آن Nomophobia گفته می‌شود.

مانند بسیاری از واژه‌های جدیدی که ساخته شده و به فرهنگ لغت کشورها افزوده می‌شود؛ واژه Nomophobia هم یک کلمه ترکیبی از چند واژه ساده و اولیه است. Nomophobia از سرکلمه‌های عبارت «no mobile phone phobia» ساخته شده است.

گزارش‌های منتشر شده توسط روان‌شناسان نشان می‌دهد امروزه ۵۸ درصد مردان و ۴۷ درصد زنان به Nomophobia دچار هستند. این تحقیقات می‌گویند ۶۵ درصد مردم با تلفن همراه خود وارد رخت‌خواب می‌شوند و باید آن را کنار خود داشته باشند تا به خواب بروند. بیش از نیمی از مردم هرگز تلفن همراه خود را خاموش نمی‌کنند و یک پنچم آن‌ها اعتقاد دارند بدون گوشی نمی‌توانند یک هفته زندگی کنند.

دیگر واژه‌های کاندیدای سال ۲۰۱۸ عبارت‌اند از gender gap (تفاوت‌های رفتاری میان زنان و مردان)، ecocide ( تخریب یک محیط طبیعی) و no-platforming (نداشتن فرصت صحبت کردن و به اشتراک‌گذاری دیدگاه‌ها و نظرات شخصی).

مطلب برگرفته از: کانال ترجمانک
@ferdosesokhan
غلط ننویسیم.pdf
23.7 MB
غلط ننویسیم
(فرهنگ دشواری های زبان فارسی)
استاد ابوالحسن نجفی
@ferdosesokhan