فردوس سخن
1.48K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
آیا می دانید معنای امضاء پشت چک چیست ؟

ما در چک سه نوع امضا داریم که مهم هستند یک امضاء روی چک و دو امضاء در پشت چک یا به اصطلاح حقوقی در ظهر چک .

امضاء روی چک توسط صادر کننده چک صورت می گیرد و به آن معناست که به منظور پرداخت وجه ، چک امضاء و تحویل دارنده چک می شود .

اما امضای ظهرچک یا امضای ظهرنویسی است یا امضای ضمانت که به تعریف مختصر آن ها می پردازیم :

الف ) امضاء به عنوان ظهر نویسی : اگر دارنده چک اعم از این که چک در وجه تنظیم شده باشد یا چک حامل باشد بخواهد چک را به فرد دیگری منتقل کند پشت چک را امضاء و آن را تحویل فرد ثالث می دهد این عمل را ظهر نویسی یا انتقال حقوق و منافع چک می نامند .

ب ) امضاء به عنوان ضمانت : اگر شخصی پشت چک را بابت ضمانت پرداخت توسط صادر کنننده امضاء نماید بدین مفهوم است که من ضمانت می کنم که چک در تاریخ مقرر در برگه چک وصول شود و اگر نشد می توانید وجه آن را از من مطالبه کنید . این امضاء امضای ضمانت از چک نامیده می شود .

اگر پشت یک فقره چک امضاء شده باشد و عبارت به عنوان ضمانت و به عنوان ظهرنویسی در آن قید نشده باشد آن امضاء در حکم ضمانت است نه ظهرنویسی.
@ferdosesokhan
ابدع البدایع.PDF
6.7 MB
ابداع البدایع
جامع ترین کتاب درعلم بدیع فارسی
حاج محمد حسین شمس العلمای گرگانی
به اهتمام :حسین جعفری
با مقدمه دکتر جلیل تجلیل
@ferdosesokhan
چهارده_روایت،_مجموعه_مقالات_دریاره.pdf
3.9 MB
مقاله ی قرائت های هفتگانه با چارده روایت
@ferdosesokhan
آيين های چهارشنبه سوری

🔥افروختن آتش :

عنصر بنیادین آیین جشن چهارشنبه سوری، عنصر آتش است. در مناطق گوناگون ایران در در شب چهارشنبه سوری گاه سه کپه آتش (به نشانه سه پند بزرگ ایرانیان باستان: اندیشه نیک و کردار نیک و گفتار نیک ) و یا هفت کپه آتش ( به نشانه هفت امشاسپندان) فراهم می‌کنند

قاشق‌زنی 🥄 :

در این رسم دختران و پسران جوان، چادری بر سر و روی خود می‌کشند تا شناخته نشوند و به در خانهٔ دوستان و همسایگان خود می‌روند. صاحبخانه از صدای قاشق‌هایی که به کاسه‌ها می‌خورد به در خانه آمده و به کاسه‌های آنان آجیل چهارشنبه‌سوری، شیرینی، شکلات، نقل و پول می‌ریزد. آیین قاشق‌زنی احتمالاً نشات گرفته از این عقیده است که ارواح نیک درگذشتگان در رستاخیز آخر سال به میان زندگان بازگشته و به شکل افرادی که رویشان پوشیده است به خانه بازماندگان سر می‌زنند و زندگان برای یادبود و برکت به آنان هدیه‌ای می‌دهند.در زند اوستا آمده است که پنج روز آخر سال تا روز پنجم فروردین اورمزد دوزخ را خالی می‌کند و ارواح رها می‌شوند. قاشق زنی استفادهٔ ارواح از زبان بدنی به جای زبان گفتاری است.

💣حاجت خواهی از توپ مروارید :

توپ مروارید، یک توپ نظامی بزرگی واقع در میدان ارگ تهران قدیم، روبروی نقاره‌خانه قدیم. وجه تسمیه این توپ معلوم نیست اما برخي علت نامگذاری را چند رشته مروارید ذکر کرده‌اند که به دهانه توپ آویزان بوده‌است. نوشته حک شده روی توپ نام سازنده آنرا اسماعیل اصفهانی و سال ساخت آنرا ۱۲۳۳ (به امر فتحعلی شاه قاجار (حکومت: ۱۲۱۲–۱۲۵۰)) ذکر کرده‌است. این توپ هم اکنون جلوی ساختمان شماره هفت وزارت امور خارجه (باشگاه افسران پیشین) قرار دارد.
این توپ در فرهنگ عامه حائز اهمیت بوده‌است به نحوی که در دوران قاجار خرافات بسیاری پیرامون آن شکل گرفت و مردم برای گرفتن حاجت‌های خود به آن توسل می‌جستند. رواج خرافاتی از این قبیل، باعث شده بود عده‌ای از زنان و دختران، به نیت حاجت روایی و بخت گشایی به دورش جمع شوند و به آن دخیل ببندند، بخصوص در شبهای بیست و هفتم ماه رمضان و شبهای قدر. درشب چهارشنبه سوری نیز زنان و دختران پول و شیرینی و کله قند به نگهبانان توپ می‌دادند تا در اجرای مراسمشان آزاد باشند.صادق هدایت کتاب توپ مرواری را در انتقاد از خرافات رایج میان مردم دربارهٔ این توپ با توجه به اوضاع سیاسی و اجتماعی آن دوره نوشت.


🗣فال‌گوشی و گره‌گشایی :

یکی از رسم‌های چهارشنبه‌سوری است که در آن دختران جوان نیت می‌کنند، پشت دیواری می‌ایستند و به سخن رهگذران گوش فرا می‌دهند و سپس با تفسیر این سخنان پاسخ نیت خود را می‌گیرند.

🍬آجیل مشکل‌گشا :

در گذشته پس از پایان آتش‌افروزی، اهل خانه و خویشاوندان گرد هم می‌آمدند و آخرین دانه‌های نباتی مانند: تخم هندوانه، تخم کدو، پسته، فندق، بادام، نخود، تخم خربزه، گندم و شاهدانه را که از ذخیره زمستان باقی‌مانده بود، روی آتش مقدس بو داده و با نمک تبرک می‌کردند و می‌خوردند. آنان بر این باور بودند که هر کس از این معجون بخورد، نسبت به افراد دیگر مهربان‌تر می‌گردد و کینه و رشک از وی دور می‌گردد. امروزه اصطلاح نمک‌گیر شدن و نان و نمک کسی را خوردن و در حق وی خیانت نورزیدن، از همین باور سرچشمه گرفته‌است.

مطلب برگرفته از: کانال زبان شناس برتر
@ferdosesokhan
اندیشه ی سیاسی در اشعار سهراب سپهری:

بخش اول

سهراب از جمله شاعرانی است که جریان بودن را معنایی دیگر بخشیده و با اشعارش بسیاری از اندیشه ها و احساسات را تحت سیطره ی خود در آورده است. کلام بی پروای او تجلی گاه معنا و زیبایی است.
وی در جست و جوی قلمرو تازه در سخن، خالق ترکیب از عشق و عرفان و خوبی هاست؛ در نظام فکری او تمامی پدیده های هستی، زیبا، روشن و زلال است و در نیایش پروردگار خویش است؛ باد سر گلدسته ی سرو، اذان می گوید و علف در تکبیره الاحرام است و موج، تمام قد، غرق در قد قامت خویش است.
اگرچه شاملوی بزرگ مشهورترین، شناخته شده ترین و بزرگترین شاعر معاصر چه در داخل و چه خارج ایران است. اما به گفته ی دکتر شمیسا، سهراب و فروغ محبوب ترین شاعران معاصر هستند.
بعد از دیوان حافظ " هشت کتاب " سپهری پر فروش ترین و پر تیراژ ترین کتاب شعر زبان فارسی است و شعرش به بسیاری از زبان های زنده ی دنیا ترجمه شده است.شعر " صدای پای آب " و " مسافر" از زیباترین شعرهای زبان فارسی و حتی جهان هستند.
علاقه ام به شعر سهراب از اواخر دهه ی شصت از دوره ی کارشناسی در دانشگاه شروع شد. به همین خاطر با وجود مقالات مختلف در حوزه ی ادب فارسی از جمله حافظ، شاهنامه ، فروغ، قیصر امین پور، سعدی، نیما ، جلال آل احمد، شاعران عرب و ... بیشترین حوزه ی پروهش من در بیست سال در باره ی اشعار سپهری است . آثار ی از جمله کتاب " گردش سایه ها" در باره ی تحلیل شعر سهراب با دکتر صغری اسلامی اصل و مقالات متعدد مانند : موسیقی بیرونی( عروض) در اشعار سهراب، موسیقی کناری در هشت کتاب، نگاه سهراب به زندگی، بررسی اشعار هشت کتاب بر اساس نظریه ی دیلتای ، نوستالژی در اشعار سپهری و ده ها مقالات گوناگون در مورد سهراب و به ویژه "فرهنگ نمادها در اشعار سپهری" که مفصل ترین فرهنگ نماد ها در این باره است و امیدوارم با برطرف مشکلات اقتصادی نشر، منتشر شود.
" از میان بزرگانی چون چون اخوان، شاملو، استاد شفیعی کدکنی، دکتر براهنی و غیره که همه به نحوی به انتقاد از سپهری پرداخته اند. تنها فروغ فرخزاد بود که به ستایش از سپهری پرداخت."(شمیسا، راهنمای ادبیات معاصر، ص۳۷۹)
همان طور که گفته شد شعرهای سهراب چه در زمان حیات و چه پس از مرگ او بسیار معروف شد و به زبان های مختلف مانند انگلیسی، فرانسه ، اسپانیایی و ... ترجمه شد. و این خیلی شگفت است. استاد شمیسا یکی از عوامل مهم این شهرت به حق سهراب را " علاوه بر علو شعر او( نوع آوری و در عین حال پیوستگی با ادب و فرهنگ ایران) شخصیت و نحوه ی زندگی شاعر می داند که فردی آزاده ، نجیب ، شرمگین؛ شهرت گریز بود."( همان: ۳۷۲)
جلال خسرو شاهی نویسنده و مترجم معاصر در این باره می نویسد:" هرگز ندیدم که سهراب در مجلسی یا جایی برای کسی شعرش را بخواند و یا در باره ی شعر خود حرف بزند و یا در باره ی شعر دیگران اظهار عقیده کند. همیشه در میان جمع یکی از دوستانش اشعار او را می خواند و در تمام مدتی که شعر خوانده می شد او سرش را پایین می انداخت و کوچکترین حرکتی نمی کرد."( ادای دین به سهراب:۱۶)
سهراب مورد انتقاد برخی از شاعران مانند شاملو و اخوان بود که محتوای شعرش را نمی پسندیدند و او را شاعر سیاسی نمی دانستند. او در دوران حساس از تاریخ معاصر ایران زندگی می کرد. دوره ی رضاشاه، پهلوی دوم ، ملی شدن صنعت نفت، کودتای ۲۸ مرداد، قیام ۱۵ خرداد ۴۲ ، فعالیت های چریکی در دهه ی چهل و پنجاه و... با فعالیت های هنری و شعری سپهری همراه بود. او در این سال ها پس از سقوط حکومت ملی دکتر مصدق و گوشه نشینی ملی گرایان از چنین سرخوردگی هایی که توده ی مردم به ویژه نویسندگان و شاعران داشتند برکنار بوده است. ( نکته ای که در اینجا قابل ذکر است این که سهراب و فروغ شاعر سیاسی نبودند اما به مسائل اجتماعی هم بی توجه نبودند)
البته آغازین دفت شعری او" مرگ رنگ" هاله ای از مضامین اندوهبار و حزن انگیز همراه با ترسیم فضای سنگین و سیاه به چشم می خورد که در آن ها به گونه ای ضمنی از فضا و روزگار گله کرده و با نمادهایی به تباهی جامعه اشاره نموده است:
نفس آدم ها
سر به سر افسرده است
روزگاری است در این گوشه ی پژمرده هوا
هر نشاطی مرده است( هشت کتاب:۱۸)
و یا:
بر تن دیوارها طرح شکست
کس دیگر رنگی در این سامان ندید( همان:۲۱)
این اوضاع اجتماعی سبب شد سهراب به درون گرایی آمیخته با عرفان گرایش پیدا کند زیرا بوی بهبود از این اوضاع نمی شنید. او از طریق عرفان خود نوعی دیدن را تجربه می کرد به گونه ای که در " صدای پای آب" به صراحت، سیاست را به قطاری خالی تشبیه کرده و از آن کناره گرفته است:
من قطاری دیدم که سیاست می برد( و چه خالی می رفت) ( همان: ۲۸۵)

ادامه دارد

مطلب برگرفته از : کانال دکتر نادر ابراهیمیان
@ferdosesokhan
اندیشه ی سیاسی در اشعار سهراب سپهری:

بخش دوم

عصر سهراب یکی از دوگانه ترین نسل ها در تاریخ معاصر است .دوره ی جوانی سهراب ،تضاد میان تجدد و سنت و در پی آن درگیری و تضاد میان دو عنصر، جامعه ی ایران را سرشار از تنش های سیاسیو گروهی می سازد و این درگیری به آن جا می رسد که عده ای از روشنفکران به زندان می افتند و گروه" پنجاه و سه نفر" به وجود می آید.( رک به کتاب پنجاه و سه نفر بزرگ علوی)
با توجه به این اوضاع دو بازتاب در ادبیات مشاهده می کنیم: عده ای هنر را ابزاری اجتماعی می پندارند و دسته ی دیگر نسبت به آن بی تفاوت هستند(از مصاحبت آفتاب کامیار عبدی:۹۵)
سپهری نمی توانست نسبت به حوادث جامعه ی بی تفاوت باشد و انتشار" مرگ رنگ" ناشی از همین حساسیت او نسبت به اجتماع است.اما پس از مدتی از مسائل سیاسی کنارگیری می کند.
سهراب بر خلاف سایر دفترهای شعرش از تاریکی، افسرده، پژمردگی ، شب، غم و ترس سخن می گوید و شعر او را در این دفتر رمز آلود و نمادین می سازد. البته فضای سیاسی دهه ۲۰ و ۳۰ در تیرگی ذهن شاعر تاثیر دارد:
خیره نگاه او
بر چارچوب پنجره ی من
سر تا به پای پرسش، اما
اندیشناک مانده و خاموش:
شاید
از هیچ سو جواب نیاید.( هشت کتاب: ۵۴- ۵۹)

ادامه دارد

مطلب برگرفته از : کانال دکتر نادر ابراهیمیان
@ferdosesokhan
هفت کچلون لوطی های معروف تهران در زمان پهلوی


هفت کچلون یا برادران هفت کچلون، در تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران معاصر و فرهنگ فولکلوریک قرن اخیر، به برادران #حاج_عباسی اشاره دارد که از جاهلها و لوطیها و به اصطلاح از گنده لاتهای جنوب شهر تهران (محلهٔ #باغ_فردوس، خیابان #مولوی) به شمار می‌آمدند.
آنها گرچه هشت نفر بودند و گرچه هیچ‌یک از آنها کچل نبود، امّا خود نیز خود را به همین نام می‌خواندند و ابایی از اطلاق عنوان هفت کچلون به خود نداشتند.

نام هفت کچلون بدلایل مختلف در بسیاری از وقایع تاریخ معاصر ایران ذکر شده‌است. از دعوای خونین و معروف دو گنده لات و جاهل معروف تهران: #طیّب_خان (طیب حاج رضایی) و #حسین_رمضون_یخی (حسین اسمعیلی پور) که هفت کچلون در آن به نفع حسین رمضون یخی وارد میدان شدند،گرفته تا به هم ریختن راهپیمایی‌ها و گردهم آیی‌های خیابانی حزب توده و جبهه ملی و سایر گروه‌های چپگرا... به دست لاتها و چاقوکش‌های جنوب شهر تهران؛ و از به هم ریختن کاباره‌ها و کافه‌های تهران که در نمونه‌ای شاخص از آن هفت کچلون به منظور دلبری از #مهوش خوانندهٔ معروف موقع اجرای برنامهٔ او در کافه جمشید تهران، با دسته‌هایی دیگر از جاهل‌ها و داش مشدی‌های تهران درگیر شدند و دعوایی بزرگ و خونین و به یاد ماندنی به راه انداختند گرفته تا حضور فعال و چشمگیر در هیئت‌ها و دسته‌های عزاداری جنوب شهر تهران و... همه و همه بهانه‌هایی برای یاد کردن از هفت کچلون در تاریخ سیاسی و اجتماعی دوران معاصر و نقل داستانهای آنها در فرهنگ فولکلور به شمار می‌آید.
در مصاحبه‌های متعددی که #سینا_میرزائی در کتاب طیب در گذر لوطی‌ها، نقل کرده‌است، چند بار به نام هفت کچلون و ماهیت روابط آنها با طیب حاج رضایی برمی خوریم. در این کتاب ضمن مصاحبه با برخی مطلعین و از جمله شماری از اهالی جنوب شهر تهران، و همین‌طور عده‌ای از لوطیها و داش مشدی‌های این محلات به گوشه‌هایی از فعالیتهای ماجراجویانه هفت کچلون اشاره شده‌است.
#مجید_ملک_محمد نیز در پژوهش گستردهٔ خود دربارهٔ لوطی‌ها و جاهل‌های تهران قدیم دربارهٔ هفت کچلون نوشته‌است: «پدر آنها مهدی حاج عباسی بود که نخست مهدی حاج عباس یا مهدی پسر حاج عباس خوانده می‌شد و به همین اعتبار خانواده و پسران او فامیلی حاج عباسی گرفتند. حاج مهدی، در تهران قدیم (اواخر عصر قاجار) آسیاب داشت (آسیاب مهدی داد اله) و به حرفهٔ آسیابانی مشغول بود. وی بعدها به حرفهٔ خبازی روی آورد و شاطر نانوا شد... وی دو مغازهٔ نانوایی داشت و در محلهٔ باغ فردوس تهران می‌نشست. همسر وی که مادر هفت کچلون باشد، ملا بود و تا اوایل عصر پهلوی به تدریس قرآن برای زنان و دختران مشغول بود.

پسر بزرگتر 1-عباس حاج عباسی بود که حاج مهدی برای احیاء نام پدرش (حاج عبّاس) به وی این نام را داده بود. وی نانوا بود و کار پدرش را ادامه داد.
2-برادر دوم حاج محمد حاج عباسی معمار بود و با عنوان حاج ممد معمار شهرت داشت.
3-برادر سوم حاج غلامعلی حاج عباسی معروف به حاجی غلام بود که او هم شغل معماری داشت و حاج غلام معمار خوانده می‌شد.
4-چهارمین برادر حاج صفر حاج عباسی بود که هیئت معروف ابوالفضل در جنوب تهران که به هیئت حاج صفر معروف است و از دیرباز تا دوران حاضر مراسم مفصلی برگزار می‌کرد که شام و خرجی و پذیرایی سه شنبه شبهای آن بسیار مشهور بود.

5-6حاج شعبان حاج عباسی برادر پنجم و حاج احمد که برادر ششم بود نانوایی داشت و به احمد شاطر معروف بود. در عین حال که فردی مردمدار و با مرام بود بزن بهادرترین آنها هم محسوب می‌شد.

8-7محمود حاج عباسی و امیر حاج عباسی هم دو برادر آخری بودند که در دعواها و بزن و بکوبهای هفت کچلون نقش فعال داشتند و اوایل که سن کمتری داشتند در چهرهٔ نوچه برادرهای بزرگتر ظاهر می‌شدند اما رفته رفته چهره‌ای مستقل پیدا کردند.

رستوران چلوکبابی معروف حاج عباسی که نزد عوام چلوکبابی هفت کچلون نیز خوانده می‌شود، و هنوز هم شعبه‌هایی از آن دایر است متعلق به محمود حاج عباسی است.

مطلب برگرفته از: گروه تاریخ ایران و جهان مخصوص دبیرستان
@ferdosesokhan
عاشقانه های ادب فارسی

در ادبیات غنی سرزمینمان ایران داستانهای عاشقانه فراوانی وجود دارد که شعرا و نویسندگان این مرز و بوم در آثارشان هر کدام بگونه ای بدان پرداخته اند
این آثار زیبا عبارتند از..

1-لیلی و مجنون (نوشته شده توسط نظامی گنجوی، ضمیری اصفهانی، قاسمی گنابادی، محمدقاسم موجی، سعدالدین رهایی خوافی، جامی، مکتبی شیرازیو با نام مجنون و لیلی توسط عبدی بیگ شیرازی)

2-خسرو و شیرین (نوشته شده توسط نظامی گنجوی، قاسمی گنابادیوامیر خسرو دهلوی)

3-فرهاد و شیرین (اثر وحشی بافقی)

4-ویس و رامین (اثر فخر الدین اسعد گرگانی)

همای و همایون (اثر خواجوی کرمانی)

5-وامق و عذرا (نوشته شده توسط ضمیری اصفهانی و عنصری و قتیلی بخارایی)

6-سلامان و ابسال (اثر جامی)

7-یوسف و زلیخا (نوشته شده توسط نظامی گنجوی،
محمدقاسم موجی، جامی، آذر بیگدلی)

8-ناظر و منظور (اثر وحشی بافقی)

9-رابعه و بکتاش

10-زال و رودابه (عشاق شاهنامه فردوسی)

11-زهره و منوچهر (اثر ایرج میرزا)

12-بیژن و منیژه(عشاق شاهنامه فردوسی)

13-بهرام و گل اندام
امیر ارسلان و فرخ لقا(کتاب امیر ارسلان نامدار)

14-سیاه‌موی و جلالی دو دلدادهٔ هراتی

15-ملامحمدجان و عایشه دو دلدادهٔ هراتی

16-عزیز و نگار دو دلدادهٔ اردکانی

17-سیاوش و سودابه (عشق یک طرفه سودابه نقل شده در شاهنامه فردوسی)

این 17 اثر زیبا در ادبیات هیچ سرزمینی وجود ندارد و به این گستردگی نیست
در ادبیات عرب و آذری و عبری تنها دو الی سه اثر عاشقانه وجود دارد همینطور درآثار اروپا بجز چند اثر انگشت شمار از ایرلند و انگلستان و اسکاتلند اثر خاصی ندیدم

و این موضوع مایه مباهات ادبیات ماست.

مطلب برگرفته از: کانال ادبیات متوسطه
@ferdosesokhan
4_414371220583088647.pdf
2.6 MB
یوسف و زلیخا
پرویز ناتل خانلری و ذبیح الله صفا
@ferdosesokhan
‍ جشن سمنک‌پزی (سمنوپزان)

جشن سمنک‌پزی در تاجیکستان و افغانستان جشنی زنانه در آستانه نوروز است که در آن زنان و دختران جوان یک شب تا صبح را در کنار دیگ سمنو به دست‌افشانی و ترانه‌خوانی می‌پردازند و در حالی که سمنو را هم می‌زنند، آرزوها و نیازهای خود را از خدا می‌خواهند.
سمنو که از جوانه‌های گندم درست می‌شود، پس از پخته‌شدن، بر خوان نوروزی جای می‌گیرد و نماد زن و زمین و زندگی و زایش و نشانی از امشاسپندبانو «سپنتا آرمیتی» فروزه آفریگار یکتاست.
در جشن سمنک‌پزی در افغانستان، زنان و دختران همراه با دف یا دامبک در پای دیگ، ترانه سمنک‌پزی را می‌خوانند. خواندن این ترانه در شب جشن سمنک‌پزی با تفاوت‌هایی در نقاط مختلف متداول است.
در ایران به این جشن «سمنوپزان» می‌گویند و در حدود یک هفته مانده به نوروز برگزار می‌شود. متن ترانه سمنک‌پزی را در ادامه بخوانید :

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب ما دفچه زنیم

سمنک نذر بهار است
میله شب‌زنده‌دار است
این خوشی سالی یک بار است،
سال دیگر یانصیب.

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب، ما دفچه زنیم

آرزو امشب خروشد
سمنک درخود بجوشد
دلخوشی جامه بپوشد،
سال دیگر یانصیب.

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب، ما دفچه زنیم

بی‌شکر شیرینی دارد
خود به خود رنگینی دارد
طعم خوش چون فرینی دارد،
سال دیگر یانصیب.

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب، ما دفچه زنیم

خوش نمايد رو به جوشش
ديدنى باشد خروشش
ساجقك دارد به دوشش
سال ديگر يا نصيب

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب، ما دفچه زنیم

پی نوشت: سمنک=سمنو/ میله=جشن/ کفچه زدن=دست زدن/ دفچه=دف کوچک/ یا نصیب= خدا نصیب کند، انشاالله/ فرینی=فرنی/ ساجقک= اشاره به چسبندگی سمنو همچون آدامس یا ساجق در گویش اهل افغانستان.

- شاهین سپنتا

@JASHNHA2
@ferdosesokhan
پیشینه هزاران ساله ماهی قرمز در ایران

چند سال است که در آستانه نوروز برخی از افراد در ستیز با آیین‌های شاد نوروزی، خواستار برپانشدن جشن چهارشنبه سوری، و برچیدن سفره هفت‌سین و حذف سبزه و ماهی قرمز سفره هفت‌سین و خرافه خواندن «سیزده‌به‌در» هستند و برای دست‌یابی به این خواسته‌ها از انتشار هرگونه خبر جعلی یا گزارش نادرست نیز فروگذار نمی‌کنند. اینان در ستیز با ماهی قرمز، یک سال احتمال بیماریزا بودن ماهی قرمز و سال دیگر جوان بودن این سنت و سال بعد وارداتی بودن آن از چین را مطرح کردند که همه این موارد از سوی پژوهشگران و صاحب‌نظران کاملا رد شده است. چنان که گفته شد یکی از این اظهارنظرهای اشتباه، عدم سابقه تاریخی آشنایی ایرانیان با ماهی قرمز و ورود این گونه جانوری در صد سال پیش از چین به ایران است. اما بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که ایرانیان بیش از 2500 سال پیش با ماهی قرمز آشنایی داشته‌اند.  ماهی قرمز (/ زرماهی، طلا‌ماهی، ماهی سرخ، ماهی طلایی، ماهی گلی، ماهی حوض) یاGold fish  گونه‌ای ماهی از سردهٔ  کپورچه‌هاست. گرچه این کپورچه‌های زیبا را در زبان فارسی «ماهی قرمز» و در زبان انگلیسی «گلدفیش» یا «‌طلاماهی» می‌نامند، اما به رنگ‌های گوناگونی همچون طلایی، قرمز نارنجی، نقره‌ای، خاکستری، قهوه‌ای و سفید و سیاه در فرم‌ها و اندازه‌‌های متنوع پرورش داده شده‌اند که بیشتر جنبه تزئینی دارند.

در فلات تشنه ایران، هنرمندان آرزوی آب و تقدس آب را با نماد ماهی بر کوزه‌ها نقش بستند، نقشی که یادآور برکت و روزی است. افزون بر این، نزد ایرانیان،‌ آب، باد، خاک، و آتش چهار عنصر مقدس هستند و ماهی در نقش نماد آب با ایزد بانوی آب‌ها «آناهیتا» همراه می‌شود و به عنوان مظهری از برکت و باروری نقشی مقدس می‌یابد و در جایی دیگر، دو ماهی کَر (kara) یا اَرَز (araz)نقش نگاهبان ریشه‌های درخت زندگی را که در درون آب ریشه دوانده است، بازی می‌کنند. به این‌سان نقوش ماهی علاوه بر نقش تزیینی، سرور آفریدگان آبزی و نمادی از ژرف نگری و تیزبینی بوده و در جای جای ایران زمین و در دوره‌های مختلف بر اشیای گوناگون نقش می‌شوند.

آثار تاریخی به دست آمده در مرزهای پهناور ایران فرهنگی که امروز در موزه‌های بزرگ جهان نگهداری می‌شوند، نشان می‌دهند که مردمان ساکن در فلات ایران هزاران سال است که با گونه‌های مختلف ماهی به ویژه ماهی قرمز آشنایی داشته‌اند و بر خلاف تصور رایج، به احتمال زیاد این ماهیان از ایران به چین رفته‌اند و در آنجا مورد بازپروری و به‌گزینی قرار گرفته‌اند. از میان صدها اثر تاریخی به دست آمده، در این یادداشت برخی از مهمترین نمونه های یافت شده معرفی می‌شوند.

تندیسک ماهی قرمز در دوره هخامنشی:

یکی از این نمونه‌ها، تندیسک ماهی قرمز مربوط به دوران هخامنشی است. این تندیسک طلایی یکی از اشیاء «گنجینه آمودریا» است که از محوطه باستانی «تخت قباد» به دست آمده است. گنجینه آمودریا (Oxus Treasure) شامل بیش از 170 مورد از اشیاء ارزشمند متعلق به دوران هخامنشیان است که در حال حاضر در «موزه بریتانیا» و همچنین «موزه ویکتوریا و آلبرت» نگهداری می‌شود. اشیاء این گنجینه بیشتر طلا و نقره هستند و به سده‌های پنجم تا چهارم پیش از میلاد مربوط می‌شوند. اشیا و سکه‌های طلا و نقره گنجینه آمودریا (/ رود جیحون) مهم‌ترین دفینه آثار فلزی کشف شده از دوران هخامنشیان است که حدود سال های 1877 و 1880 میلادی نزدیک محل تخت کواد (قباد) به دست آمده است. «تخت کواد» با ویرانه‌هایی در حدود یک کیلومتر مربع، در واقع یکی از دو قلعه نظامی مهم در ساحل شمالی آمودریا (رود بزرگی که از کوه‌های پامیر سرچشمه گرفته و به دریای آرال می‌ریزد) بوده که در آن زمان بخشی از شاهنشاهی پهناور هخامنشی به شمار می‌رفته است. به نظر می‌رسد که این دفینه در میانه سده چهارم پیش از میلاد دفن شده است.

گنجینه آمودریا، توسط سه تاجر اهل بخارا، از اهالی روستایی در محل خریداری شده و پس از رهایی از دست راهزنان، در «راولپندی» فروخته شد. ولی ژنرال «سر الکساندر کانینگهام» مدیر کل هیات احیاء آثار باستانی هندوستان، قسمتی از آنها را از دست سوداگران خارج نمود و به «سر اوگاستس ولاستون فرانکس» فروخت، او در سال 1897 میلادی و هنگام مرگ آنها را به موزه ملی بریتانیا اهدا کرد.

مطلب برگرفته از: انجمن شاهنامه پژوهی سیمرغ
@ferdosesokhan
روابط بینامتنی میان داستان مسخ اثر فرانتس کافکا و رمان بوف کور اثر صادق هدایت

مسخ[2] نام رمانی کوتاه از فرانتس کافکا[3] (۱۸۸۳-۱۹۲۴)، نویسنده آلمانی زبان اهل چکسلواکی است که در پاییز 1912 نوشته شده و در اکتبر 1915 در لایپزیگ به چاپ رسیده است. ولادیمیر ناباکوف [4] در مورد این داستان گفته است: «اگر کسی مسخ کافکا را چیزی بیش از یک خیال پردازی حشره‌شناسانه بداند به او تبریک می‌گویم چون به صف خوانندگان خوب و بزرگ پیوسته است.»

کافکا را صادق هدایت (1281-1330) به خوانندگان فارسی‎زبان معرفی کرده است، خود هدایت تاثیر بسیار از کافکا و آثارش گرفته بود.

جالب این است زمانی که هدایت رمان کوتاه «مسخ» را از روی ترجمه فرانسوی آن که توسط الکساندر ویالات[5] در سال 1928 انتشار یافته بود به سال (1322/1943) به فارسی برگرداند و در نخستین دوره مجله «سخن» منتشر کرد، کافکا هنوز نویسنده گمنامی به شمار می‏رفت و هنوز شهرت جهانگیر فعلی را به‎دست نیاورده بود

هدایت علاوه بر ترجمه مسخ، رساله‎ای نیز به نام «پیام کافکا» نوشت که به همراه داستان‎هایی کوتاه از کافکا به ترجمه حسن قائمیان در کتابی با عنوان «گروه محکومین و پیام کافکا» به سال 1327 منتشر شد.

هدایت در سال ۱۳۱۵ به هند رفت در طی اقامت خود در بمبئی اثر معروف خود «بوف کور» را که در پاریس نوشته بود پس از اندکی تغییرات با دست بر روی کاغذ استنیسل نوشته، به صورت پلی‌کپی در پنجاه نسخه انتشار داد

اصطلاح بینامتنیت را برای اولین بار یولیا کریستوا[7] در سال 1966 در مقاله ای با عنوان «کلمه، گفتگو، رمان»[8] مورد استفاده قرار داد.

از نظر کریستوا و بینامتنیت کریستوایی٬ متن ها هیچ گاه نمی توانند یکباره خلق شوند و همواره در خلق متن جدید٬ متن های دیگری شراکت دارند. در این معنا هر متن بر روی متن‌های پیشین شکل میگیرد و میتوان حضور متن‌های پیشین را در آن مشاهده کرد.

میان داستان مسخ اثر فرانتس کافکا و رمان بوف کور اثر صادق هدایت راوابط میان متنی وجود دارد که دلالت بر این موضوع دارد که هدایت در خلق شاهکار خود به اثر کافکا به عنوان یک پیش متن توجه داشته است.

متاسفانه هنوز عده ای از منتقدان استفاده از این نوع روابط بینامتنی را به منزله سرقت و انتحال ادبی تلقی می‌کنند.

به طور مثال جناب آقای محمدرضا سرشار در مقاله ای تحت عنوان «منابع و مآخذ ادبی بوف کور» بعد از بررسی چند اثری که به زعم ایشان هدایت در خلق بوف کور از آنها استفاده نموده چنین نتیجه گیری می نمایند: «... برای هیچ منتقد آگاه و منصفی، جای کمترین تردیدی نباید باقی مانده باشد که بوف کور، بیش از آنکه یک اثر «خلاقه» باشد، در بخش اعظمش نوشته‏ ای «تألیفی» است ...»

و در بدنه مقاله شان ارزش ادبی را به اثری اصیل و حاصل از ذهن خلاقه نویسنده اش نسبت میدهند و بوف کور را تا سطح یک کار بدلی (باسمه‌ای) و اقتباسی، تنزل می‏‌دهند.

حال آنکه با توجه به نظریه بینامتنیت هیچ متنی یک اثر صرفا خلاقه تمی تواند باشد و به طور حتم از یک یا چند پیش متن تشکیل یافته است.

این منتقدین هدایت را متهم می‌کنند به اینکه در خلق بوف کور به آثاری از ریلکه٬ ویرجینیا وولف٬ ژرار دونروال٬ موپوسان٬ ادگار آلن پو٬ نوالیس٬ چندین فیلم از کارگردانان سینمای صامت و اکسپرسیونیست و ... توجه داشته است و شاید تندترین این انتقادات مربوط باشد به شخصی به نام عنایت الله دستغیبی، با نام مستعار سعید، که در روزنامه اطلاعات مورخ 3/10/73 عنوان مطلب خود را اینگونه نوشت: بوف کور را صادق هدایت نوشته یا واشینگتن آیروینگ؟

اما جالب اینجاست که بوف کور که چندین و چند اثر بی نظیر ادبی و هنری را به عنوان پیش متن در پشت سر خود دارد میتواند چه لذت فروانی را از طریق خوانش بینامتنی که رولان بارت[16] و میکائیل ریفاتر[17] اینگونه خوانش را معرفی می‌کنند به مخاطب خود بچشاند.

میلاد حسن نیا
سایت انسان و فرهنگ
@ferdosesokhan‌
تریلر در ادبیات داستانی چیست؟

از قدیم الایام، داستان سرایان برای جذب مخاطب، در قصه­ های خود، از چاشنی تعلیق و هیجان فایده می­ بردند. برای مثال، هومر در حماسه ­نگاشت معروف خود به نام اودیسه از هیولاها، طوفان ­ها، موجودات فراطبیعی و موقعیت­ های سخت و پیچیده­ ای می­ نویسد که قهرمان داستانش به نام اولیس باید با آنها دست و پنجه نرم می­­ کرد. هر چند که اودیسه یکی از قدیمی­ ترین داستان­ های غرب محسوب می­ شود اما با سبک تریلر واقع در رمان­ های امروزی ارتباط مستقیمی دارد.

با ظهور رسانه­ های چاپی، رمان ­نویسان قرن بیستم ژانرهای مختلفی را برای داستان­ های خویش خلق کردند که از میان انواع آن می توان به ژانر تریلر اشاره کرد. امروزه این گونه­ داستانی بسیار طرفدار یافته است و نویسندگانی چون جیمز پترسون، لی چایلدو دن براون با تکیه بر این ژانر، همیشه بعد از چاپ کتاب جدید خود، در صدر فهرست پر فروش­ ترین رمان­ های جهان قرار می ­گیرند. لازم به ذکر است که بسیاری از فیلم­ های پرهزینه و پربیننده هالیوود نیز با همین ژانر ساخته می­ شوند. برای آشنایی بیشتر با این گونه­ داستانی بهتر است ابتدا به توضیح آن بپردازیم.
مفهوم تریلر:

در فرهنگ لغت آکسفورد، تریلر به داستان یا سناریویی اطلاق می­ شود که ماجرایی هیجان انگیز داشته باشد و معمولا با ژانر جنایی یا جاسوسی ترکیب بشود.

تریلر به داستان پلات محور جذابی اطلاق می ­شود که با شرایطی خاص، قهرمانان خود را در موقعیت­ های خطرناکی قرار می ­دهد، به نحوی که خلاصی آنها به راحتی میسر نیست. همیشه در این داستان­ ها، تبه­کاران مقابل قهرمانان قرار می­ گیرند و نبردی بین خیر و شر جریان دارد. بخشی از جذابیت این ژانر علاوه بر زیبایی خود داستان، به نوع نقل داستان از زبان راوی بستگی دارد. نویسنده باید با ایجاد شرایط بحرانی، حوادث مکرر و تعلیق­ های فراوان آن چنان طوفانی در ذهن خواننده ایجاد کند که توان از دست نهادن کتاب از او سلب شود.

در یک جمله، تریلر باید در خواننده ایجاد هیجان کند.
پیشینه ژانر تریلر:

سابقه این سبک ادبی به ژانر هاردبویلد مربوط می­ شود. هاردبویلد به معنای سخت یا زیرک به نوعی داستان کارآگاهی اطلاق می ­شد که در ایالات متحده آمریکا رواج پیدا کرده بود. کارآگاه خصوصی این گونه ی پلیسی برای اولین بار در نقش نیک کارتر و به وسیله نویسنده ­ای با نام جان کوریل در سال ۱۸۸۰ ظاهر شد اما قهرمان ­بازی کارآگاه دیگری با اسم ریس ویلیامز در سری آثار جان دیلی باعث شد تا این سبک جان بگیرد و ثبات پیدا کند. رئیس ویلیامز کارآگاه تنومند، خشک و خشنی بود که به عنوان نماد ژانر هاردبویلد پذیرفته شد و به تبعیت از او فیلیپ مارلو و مایک هامر این گونه ی پلیسی را توسط خالقان خود در سراسر دنیا معرفی کردند. هر چند در این میان نمی­ توان از تلاش ­های دشیل همت در ارتقاء این ژانر ادبی نامی نبرد.

تکنیک اجرایی این سبک در آثار ادبی بر مبنای کنش­ های سینمایی تعبیه شده بود، صحنه­ های پرشتاب و دیالوگ ­های کوتاه. قهرمان داستان فقط زمانی از همه توان عقل خود بهره می­ برد که با دشمنش روبرو شده باشد. آنها مبارزانی خشن ­بودند که از برخورد مستقیم با تبهکاران نمی­ هراسیدند، ضرب و جرح برایشان عادی بود و از هیچ خشونتی ابا نداشتند. معمولا زنان زیبا نقشی اساسی را در این داستان­ ها بازی می­ کردند اما عشقی در میان نبود و جایی در دل قهرمان نداشتند. جنایت­ های سازمان یافته و گانگسترها یکی از ارکان اصلی داستان را تشکیل می­ دادند. نقش اول رمان­ های هاردبویلد را کارآگاهانی خصوصی به عهده می­ گرفتند که برای رسیدن به اهداف خود هیچ قانون یا خط قرمزی را رعایت نمی­ کردند. بنابراین می­ توان این سبک از داستان را زیرمجموعه رمان­ های پلیسی دانست.

مطلب برگرفته از: کانال رقص قلم هفت آسمان
@ferdosesokhan
فردوس سخن
Video
دست هایی که کمک می کنند بهتر از زبانهایی هستند که دعا می کنند
فردوس سخن pinned «دست هایی که کمک می کنند بهتر از زبانهایی هستند که دعا می کنند»
۲۳ اسفندماه: سمنوپزان
سمنوپزان؛ جشنی زنانه به پیشواز نوروز

✳️ سَمَنو، خوراکی شیرین است که از‌ جوانه‌های تازه نیش زده گندم و آرد، معمولا یک هفته پیش از نوروز ( ۲۳ اسفندماه) در جشن زنانه سمنوپزان به دست زنان و دختران پخته می‌شود و به نشانه امشاسپندبانو سپندارمذ یا اسفند، نماد زن، زایش و زندگی بر سفره هفت سین (نماد زمین) گذاشته می‌شود.

🏮توی سومنک در تاجیکستان:
سمنو را تاجیک‌ها، سُمَنَک/ سومنک گویند و در برخی مناطق تاجیکستان به جشن سمنوپزان «توی سُمَنک» گویند. در تاجیکستان حضور مردان در هنگام پختن سمنک جایز نیست و باور دارند با بودن مردان سمنک خراب می شود. در تاجیکستان در شب پختن سمنک در تمام شب جشنی واقعی برپاست و رقص و سرود و موسیقی در فضای باز طنین می‌افکند؛ زنان داستان می گویند، دایره می‌نوازند، می‌رقصند، ترانه می‌خوانند که تا صبح بیدار بمانند و پیش از سپیده دم آتش زیر دیگ را خاموش می‌کنند.

🏮 میله سمنک در افغانستان:
در افغانستان سمنو را سَمَنَک گویند و تاجیک‌های آن کشور به جشن سمنوپزان، «میله سمنک» گویند که پرشکوه، گسترده و همگانی برپا می‌شود. به باور عامه، پختن سمنک نه تنها نذر برآمدن مرادهاست بلکه با خود خیر و برکت به ارمغان می‌آورد. ساز، سرود، رقص، ترانه، شوخی، خنده و شادی در تمام طول جشن ادامه دارد و زنان و دختران ترانه معروف میله سمنک را همراه با دف یا تنبک می‌خوانند:
سمنک در جوش، ما کفچه زنیم
دیگران در خواب، ما دفچه زنیم
سمنک نذر بهار است
میله (جشن) شب‌زنده‌دار است
این خوشی سالی یک بار است،
سال دیگر یا نصیب...

🏮 حلوای اصفهان در جمهوری آذربایجان:
در اران یا جمهوری آذربایجان مردم به سبزه، سمنو می‌گويند که در زبان آن ها به معنای جوانه گندم است. مردم جمهوری آذربایجان به خوراکی که از سمنو یا جوانه تازه نیش کشیده درست می‌شود «اصفهان حلواسی» يا «حلوای اصفهان» و یا «حلوای سمنی» یا «حلوای سوهان» گویند و نام «حلوای اصفهان» نشان می‌دهد که به احتمال زیاد شیوه پخت سمنو را با واسطه‌ای از اصفهانی‌ها آموخته‌اند.
مردم جمهوری آذربایجان نیز سمنو یا به گفته خودشان «حلوای اصفهان» را پیش از نوروز پخته و آن را به نشانه‌ی برکت و باروری بر سفره نوروزی می‌گذارند. در بین مردم آذربایجان سمنو نشانه تداوم نسل است و آن را بین زنانی که دارای فرزند نمی‌شوند، می‌گردانند.

🏮جشن سمنو در ترکمستان و ازبکستان:
اصلی ترین غذای نوروز ترکمنستان، سمنی یا سومِلِک است و با شیرینی سوملک، شیرینی را در سال نو به خانه می‌آورند. پختن سمنو در بین ازبک‌ها هم مرسوم است و به آن «سُمَلَک» می‌گویند. در این جشن در سراسر ازبکستان زنان و دختران به تهیه سملک می‌پردازند.

🏮جشن سمنو در قرقیزستان:
در قرقیزستان نیز به سمنو، سومولوق یا سومولوک می‌گویند. استفاده از این سین در هنگام سال نو در قرقیزستان نشانه.ی تحمل سختی‌های پیش‌رو تلقی می‌شود و مردم این کشور آن را تمرینی برای مقابله با مشکلات می‌دانند زیرا تهیه «سومولوق» زحمت و صبر زیادی را می‌طلبد./.

این جستار به طور گزیده برای نخستین بار در ماهنامه گردشگری سپاهان (کوله) شماره اسفندماه ۹۷ منتشر شده است.

- دکتر شاهین سپنتا
@ferdosesokhan
4_5848151710752572646.pdf
385.5 KB
بارم بندی کتاب های ادبیات

بارم بندی تفکیک شده ی کتاب های فارسی، نگارش و علوم و فنون بر پایه آخرین بارم بندی رسمی دفتر تالیف-آذر۹۷
@ferdosesokhan
dastur-ezaban-efarsi-x@bamun1.pdf
2.6 MB
دستور زبان فارسی
عبدالرسول خیام‌پور
@ferdosesokhan
دستور زبان فارسی پنج استاد.pdf
3.4 MB
دستور پنج استاد
فروزان‌فر ،همایی، یاسمی، بهار عبدالعظیم قریب
@ferdosesokhan