فردوس سخن
1.47K subscribers
376 photos
162 videos
3.86K files
359 links
فردوس سخن

کانالی برای بیان نکات و مطالب درسی ؛ نمونه سوال امتحانی ؛ نکات درسی مقطع یک و دو دبیرستان و مطالب ادبی و اطلاعات عمومی

Admin :
@mollasadeghi

برو اولین پست‌
https://t.me/ferdosesokhan/3
Download Telegram
دایرهٔ واژگانیِ فعالِ کودکان

✅براساس پژوهش‌های گستردهٔ زبان‌شناسان و روان‌شناسانِ کودک، کودکان، به‌طور معمول، از دوازده‌ماهگی زبان باز می‌کنند و نخستین کلمات را بر زبان می‌آورند.

✅هجده‌ماهگی: ۴۰ تا ۸۰ کلمه: جیز، اَخ، آخ، اوی، وای، نه، آب، پیشی، هاپو.

✅دوسالگی: ۲۰۰ تا ۳۰۰ کلمه: بیا، برو، میام، بده، بخور، شیر، خوب، بد.

✅سه‌سالگی: ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ کلمه: خوردم، اومدم، خیلی، عالی، زشت. کودک دست‌کم پنج رنگ را می‌شناسد و از ۱ تا ۲۰ را می‌شمارد. جمله‌های ساده را به زبان می‌آورَد و می‌تواند یک قصهٔ کوتاه را تعریف کند.

✅چهارسالگی: ۱۲۰۰ تا ۲۵۰۰ کلمه. جمله‌های سادهٔ طولانی‌تر را بیان می‌کند. کودک در این سن، هنوز خطاهای زبانی دارد و فعل‌ها نمی‌تواند درست به‌کار ببرد. ۴۰۰۰ کلمه را می‌فهمد و می‌تواند داستان کوتاه بسازد.

✅پنج‌سالگی: ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلمه. جمله‌های نسبتاً پیچیده را به‌راحتی می‌سازد. اشتباهاتش به حداقل می‌رسد و تقریباً از همهٔ گفت‌وگوهای کارتونی سر درمی‌آورَد.

با سپاس از : حمیدحسنی

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@adabiate10_گزین گفته‌ها(1).pdf
199.9 KB
نمونه ضرب المثل ها و گزین گفته ها مورد استفاده در درس نگارش
#فارسی_دهم

@zarbolmaslhaefarsi
📲💻پیر چشمی و آرتروز گردن، شایع ترین عوارض ناشی از کار مداوم با تلفن های هوشمند.

◀️این روزها مدارس تعطیل است و تدریس به شکل مجازی با گوشی های هوشمند، تبلت، لب تاپ و... انجام می شود.
استفاده بیش از حد از این وسایل خطرات بسیاری برای دبیران در پی خواهد داشت، در این یادداشت به چند مورد از این عوارض اشاره مى کنيم:

1⃣فشار زیاد روی چشم

با وجود اینکه چشم دوختن به صفحه ی تلفن همراه یا تبلت الزاما نمی تواند منجر به آسیب های چشمی دائمی شود، اما چشم ها را خسته و حساس می کند. در واقع نگاه کردن طولانی مدت به صفحه ی موبایل می تواند باعث خشکی چشم ها و حتی تاری دید شود.

توصیه می کنیم قانون «20-20-20» همیشه در ذهن تان بماند، یعنی اگر مجبور هستید به مدت 20 دقیقه به صفحه ی تبلت، رایانه یا اسمارت فون چشم بدوزید، باید به مدت 20 ثانیه به چشم ها استراحت دهید و به چیز دیگری در فاصله ی 20 قدمی تان (فاصله ی شش متری) نگاه کنید.

همچنین لازم است که موبایل را با فاصله ی مناسبی از چشم ها و هم سطح آنها نگه دارید.

2⃣سندرم گردن پیامکی

نام این سندرم به تازگی بر سر زبان ها افتاده است. سندرم گردن پیامکی نتیجه ی فشار زیاد وارده به ستون فقرات است که به دلیل پایین انداختن سر برای خواندن آخرین پست ها و پیام ها ایجاد می شود.

در مقاله ای که اخیرا در "واشینگتن پست" به چاپ رسیده، آمده است که وزن سر ما زمانی که در وضعیت افقی قرار دارد حدود 5.5 کیلوگرم است، اما زمانی که گردن با زاویه ی 60 درجه خم می شود این میزان به بیش از 27 کیلوگرم می رسد.
در نتیجه گردن و ستون فقرات مجبور می شود وزن زیادی را تحمل کند، اما مشکل اینجاست که شما احتمالا چنان غرق دنیای مجازی می شوید که هیچ فشاری را احساس نمی کنید. متاسفانه به مرور زمان این وضعیت باعث تخریب مهره های گردن شده و حتی نیاز به عمل جراحی پیدا می کند.

😳اگر درک درستی از وزن 27 کیلوگرمی روی گردن و ستون فقرات تان ندارید، تصور کنید که تمام روز یک کودک هشت ساله را قلمدوش کرده و روی شانه هایتان به این سو و آن سو ببرید.

3⃣سندرم text claw

دبیران ناگزیر هستند برای پاسخ به دانش آموزان یا ارسال مطالب به وسیله گوشی یا لب تاپ متن هایی را تایپ کنند.
احتمالا با سندرم "کانال کارپال"، همان بیماری دردناک ناشی از فشرده شدن عصب به دلیل فشار زیاد به دست ها و انگشتان آشنا هستید.
علاوه بر این، مشکل خاص دیگری نیز وجود دارد که هنوز به طور پزشکی و علمی به اثبات نرسیده است.
این مشکل مربوط به استفاده ی زیاد از اسمارت فون ها است که به «text claw» معروف است، چون زمانی که متنی را تایپ می کنید انگشت شست وارد عمل می شوند. افراط در این کار باعث می شود که فشار زیادی به مشت و ساعد وارد شود و درد در مچ و انگشتان و ساعد ایجاد شود.

@tarighatoloumvafonoun
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@m2farsirazavi

آدرس کانال زبان و ادبیات فارسی متوسطه دوم👆در سامانه شاد

@makhzanesoalatedoroseadabi
دو درس اول مهر 99.pdf
309.7 KB
#فارسی_دهم
#آزمون
#درس_یکم
#درس_دوم
#چشمه
#از_آموختن_ننگ_مدار
(آزمون فصل اول ، فارسی دهم، مسلم ساسانی، دبیر ادبیات شهرستان گالیکش، مهر ۹۹)
@farsisasani
@ferdosesokhan
دروس 1و2 مهر 99.pdf
228.2 KB
#فارسی_یازدهم
#آزمون
#درس_یکم
#درس_دوم
#نیکی
#قاضی_بست
(آزمون فصل اول ، فارسی یازدهم، مسلم ساسانی، دبیر ادبیات شهرستان گالیکش، مهر ۹۹)
@farsisasani
@ferdosesokhan
دو درس اول مهر 99.pdf
282.7 KB
#فارسی_دوازدهم
#آزمون
#درس_یکم
#درس_دوم
#شکر_نعمت
#مست_و_هشیار
(آزمون فصل اول ، فارسی دوازدهم، مسلم ساسانی، دبیر ادبیات شهرستان گالیکش، مهر ۹۹)
@farsisasani
@ferdosesokhan
این سه فرسته بدون هیچ نام و نشانی از جناب ساسانی هست و می توانید استفاده کنید ؛ با تشکر از ایشان

@ferdosesokhan
4_5774004331657300043.pdf
6.6 MB
#فارسی_یازدهم
#درس_پنجم
آغازگری تنها
مدرس:خانم معصومه شایانمهر دبير ادبیات ناحیه چهار اهواز

@tarighatfarsi
@ferdosesokhan
4_5773829835725997871.ppsx
5.2 MB
#فارسی_یازدهم
#درس_پنجم
آغاز گری تنها
پرده نگار ( power point)
مدرس: خانم مینو اسلامی،
دبیر ادبیات ناحیه ۳ اهواز

@tarighatfarsi
@ferdosesokhan
پرسش و پاسخ:


پرسش:
صفت جانشین موصوف در بحث دستور زبان را با مثال پاسخ بدهید؟



پاسخ:

برخی از کلمات در اصل صفت هستند ولی در داخل جمله بدون اضافه شدن به موصوف، خودشان به تنهایی و به جای موصوف به کار می روند، مثلا:

آن پسر ورزشکار می‌آید....
آن ورزشکار می‌آید
در جمله اول کلمه "ورزشکار" صفت است که به موصوف خود یعنی "پسر" اضافه شده ولی در جمله دوم، همین کلمه " ورزشکار" به تنهایی جای موصوف را هم پرکرده است یعنی صفت "ورزشکار" جانشین موصوف شده است و چون جانشین اسم شده است بدیهی است که می‌تواند تمامی ویژگی‌های اسم را بپذیرد. مثلا در همین جمله فوق نقش نهادی پذیرفته و نیز سایر نقشهای اسمی مثل مفعول و متمم را نیز می‌تواند بپذیرد، همچنین نشانه‌های جمع و "ی" نکره را نیز می‌تواند به دنبال خود داشته باشد.
در زبان محاوره و روزمره نیز چنین کاربردهایی به وفور دیده می‌شود:
✔️زرنگ‌ها باید به تنبل‌های کلاس کمک کنند
✔️باهوش! به سوال من جواب بده

و نمونه‌های این نوع کاربرد در شعر و ادبیات :
✔️نازنینا! ما به ناز تو جوانی داده‌ایم
✔️خوبِ من! سنگ دلی، دل به تو دادن غلط است
✔️خوب‌رویان جهان مهر ندارد دلشان
✔️مرا چشمی است خون افشان ز دست آن کمان‌ابرو
✔️آن سوخته را جان شد و آواز نیامد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
تفاوت نوشته علمی با نوشته ادبی

۱. علائم سجاوندی( نقطه، کاما، نقطه کاما،…) در نوشته های داستانی در مقایسه با نوشته علمی به شکل ویژه تر مورد استفاده قرا می گیرد. اما در نوشته علمی این علائم برای گویایی و خوانایی مطلب مطابق استاندارد خودش (نه ویژه تر) استفاده می شود.

۲. در نوشته علمی شما با زاویه سوم شخص می نویسید. و زاویه دوم شخص ممنوع است. از اول شخص هم به صورت خیلی محدود استفاده می شود.

اما در قالب داستانی به راحتی از سه زاویه دید اول شخص(نمونه: می پرسی چطور شد مرد سیاسی شدم) دوم شخص( نمونه: بنویس، لطفا بنویس) و زاویه دید سوم شخص( نمونه: باد و باران شدیدی شهر را به هم ریخته بود) بسته به نوع روایت استفاده می شود.

۳. نوشته علمی یافته های پژوهشی از حقایق و واقعیت ها است. هر نوع دخل و تصرف از طریق به کارگیری احساسات و عواطف در آن ممنوع است. اما روایت داستانی واقعیت نیست، و شما براحتی می توانید آن را با احساسات گره بزنید.

توضیح این که اگر روایت داستان برگرفته از واقعیت بیرونی هم باشد، زمانی که وارد روایت داستانی می شود، می شود واقعیت داستانی.

۴. در نوشته علمی شما موظف هستید آنچه بیان می کنید، مستندهای آن را هم بیان کنید اما در روایت داستانی چنین الزامی وجود ندارد و ممکن است حتی محتوای داستان شما کاملا خیالی باشد.

۵. در نوشته داستانی از توصیف برای بیان جزئیات و فضا سازی،… استفاده می شود اما در نوشته علمی ما از توصیفی استفاده می کنیم که به آن توصیف علمی گفته می شود (این توصیف خودش هفت مدل است و خاص بیان علمی است)

۶. تقریبا ساختار بیشتر جمله های روایت داستان غیر مستقم است یعنی مطابق دستور زبان نیست ( دستور مند نیست) اما جمله های نوشته علمی مستقم است( دستورمند است)
توضیح این که استفاده بسیار کم جمله های غیر دستورمند در نوشته علمی هم حساب شده و با هدف بلاغی است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گام به گام.rar
140.2 MB
🔴گام به گام همه دروس پایه دهم
(فایل فشرده چندین فایل pdf)
@ferdosesokhan
قصه شیرین،خسرو و فرهاد در ادبیات

داستان خسرو و شیرین و نقش فرهاد در آن یکی از غمناک ترین داستانهای ادبی ماست. این داستان به صورت کاملا خلاصه در اینجا آورده می شود و در انتها به روایتی دیگر و به شکل مفصل تر خواهد آمد:

«شیرین» دختر پادشاه ارمنستان و «خسرو» شاهزاده ایرانی، از نوادگان «انوشیروان» بود. «شاپور» یکی از همرهان خسرو که در ضمن نقاش زبر دستی هم بوده و عجیب آنکه اگر شاپور نبود ماجرایی بنام شیرین و فرهاد یا خسرو بوجود نمی آمد!

شاپور در کنار چشمه ایی(!) شیرین رو می بینه و وصف زیبایی اونو به گوش خسرو می رسونه و شاید هم تصویری از شیرین برای خسرو نقاشی می کنه. خسرو علاقمند به دیدن شیرین میشه و شاپور رو به سراغ شیرین می فرسته.

روزی که شیرین همراه دختران و ندیمه هاش به شکارگاه اومده بود، شاپور عکسی از خسرو (که خیلی زیبا بوده) را به صورت تابلویی بزرگ نقاشی می کنه و بر درختی در مسیر شیرین آویزون می کنه. وقتی شیرین عکس خسرو را می بینه به شدت توجهش جلب میشه! دختران همراهش برای جلوگیری از پیشامدهای احتمالی، عکس خسرو رو پاره می کنند!

ولی شاپور فردا دوباره نقاشی دیگری از خسرو می کشه و دوباره بر روی درخت، در مسیر شیرین، آویزون می کنه ... و سه بار این کار رو انجام میده و هر بار عکس رو پاره می کنند! سومین بار، شاپور خودش رو به شیرین نزدیک می کنه و موضوع رو توضیح میده.

حالا شیرین ندیده! عاشق خسرو شده و سوار بر اسب تندرو «شبدیز» به سمت مدائن می تازه.جالب اینه که همون موقع خسرو هم به سمت ارمنستان میاد و این دو همدیگر رو در محلی ملاقات می کنند ولی چون شیرین برای آبتنی لباسهاشو در آورده بوده، خسرو دختری از دور می بینه ولی نزدیک نمیشه و شیرین هم صورتش رو با گیسوانش می پوشونه و این دو همدیگر رو از نزدیک نمی بینند و بنابراین همدیگر رو نمی شناسند!

البته آن دو بعدا باهم ملاقات می کنند و حتی سر موضوعی به اختلاف می رسند و خسرو با دختری بنام «مریم» ازدواج می کنه! هر چند مریم بعدا فوت می کنه!......... شیرین دوست داشته که خسرو پادشاه بشه تا بعد باهم ازدواج کنند! ولی وقتی خسرو به پادشاهی می رسه، از بد روزگار پدر شیرین هم می میره و ناچارا شیرین هم شاه ارمنستان میشه و باز نمی تونند آنها با همدیگه ازدواج کنند!

و اما نقش فرهاد:
شیرین دوست داشت که بین شکارگاه و قصرش جاده درست کنه که مسیرش کاملا کوهستانی و سنگلاخ بوده ... به «فرهاد» می سپارند (که سنگ تراش ماهری بوده) ... ولی اون وقتی شیرین رو می بینه عاشقش میشه و بی آنکه بدونه چه کار می کنه از عشق شیرین شروع به کندن کوه ها و جاده سازی می کنه!! خبر به گوش خسرو می رسه. خسرو، فرهاد رو احضار می کنه و اونو از عشق شیرین برحذر می داره! ولی فرهاد گوشش بدهکار نیست. یک روز که شیرین برای دیدن کار فرهاد به پیشش اومده بوده اسبش سرنگون میشه و شیرین به زمین می افته. فرهاد شیرین رو روی کولش می ذاره و تا قصر میبره! و از اون موقع عشقش صد برابر میشه.

وقتی خسرو می بینه که عشق فرهاد به شیرین هر روز بیشتر میشه حیله ایی می کنه و بهش قولی میده! که اگر در مسیر بین قصر خسرو و قصر شیرین دره ایی عمیق ایجاد کنه که خسرو نتونه به قصر شیرین بره اونوقت دست از شیرین بر خواهد داشت! البته هدف خسرو از اینکار از بین بردن فرهاد بوده... ولی فرهاد با جدیت شروع می کنه به کندن کوه و هر روز با جدیت بیشتر...!! خسرو وقتی این جدیت فرهاد رو می بینه ناچارا دست به حیله ایی دیگر میزنه و به دروغ به فرهاد خبر می آورند که شیرین مرده! و افسوس که فرهاد با شنیدن خبر، همون دم با تیشه بر سر می کوبه و می میره!

«بیستون را عشق کند و شهرتش فرهاد برد!»

خسرو پسری داره از مریم ... اون هم عاشق شیرین میشه! و کمر به قتل پدر می بنده و بالاخره خسرو رو می کشه! و به شیرین درخواست ازدواج میده! شیرین بهش میگه بعد از دفن پدر...! وقتی پدر رو داخل معبد دفن می کنند، شیرین همه رو بیرون می کنه تا با جنازه خسرو خلوت کنه! پس از مدتی می بینن که خبری نیست وقتی در معبد رو باز می کنند می بیند که شیرین پهلوی خودش رو با خنجر شکافته و خسرو رو در آغوش گرفته و همان طور جان به جان آفرین تسلیم کرده! و به قولی آن دو بالاخره بهم رسیدند ولی بعد از مرگ!

- مجله علمی-ادبی "نگار"

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
متولیان تربیت مجازی نسل نوجوان و جوان ما

دانش‌آموزان و نوجوانان و جوانان الگوی خود را از داستان‌ها و قهرمانان و اساطیر شاهنامه نمی‌گیرند. دانش‌آموزان و نوجوانان و جوانان الگوی خود را از بزرگان شعر و ادبیات و تاریخ این سرزمین نمی‌گیرند ( و چه بسا اصلا نامشان را هم نمی‌دانند.) دانش آموزان، نوجوانان و جوانان الگوی خود را از قهرمانانی مانند پوریای ولی و تختی نمی‌گیرند. دانش آموزان و نوجوانان الگوی تربیتی خود را از معلمان و پدر و مادر هم نمی‌گیرند.‌

کافیست سری به اینستاگرام بزنیم تا به منادیان تربیت امروز نوجوانان جامعه پی ببریم:

۱- بدن‌نماها و عیاش‌ها:
خانم‌ها و آقایانی که تنها هنر زندگیشان نمایان کردن برجستگی‌های بدن و انجام جراحی صورت و سینه و... یا تتوهای عجیب و غریب یا وول خوردن در بدنام‌ترین مکان‌ها و شهرهای دنیاست. این افراد اغلب فالوئر میلیونی دارند و به اسم چالش و مسابقه یک روز از مخاطبان خود می‌خواهند که عکس سکسی از خود بفرستند و روز دیگر می‌خواهند که در حال مسخره کردن پدر و مادر یا فرستادن پیامک‌های جنسی و خیانت و امثال این‌ها، از خانواده و دوست و همسر خود فیلم گرفته و برای آنها ارسال نمایند.

۲- استندآپ کمدین‌ها:
این شکل وراجی، متاع روز است. عده ای میکروفون به دست گرفته و در حال تعریف و مسخره کردن همه کس و همه چیز است از اتاق خواب پدر و مادر گرفته تا خاطراتش با بازیگران پورن و نحوه رفع حاجت در توالت، تا به هر طریقی شده خنده‌ای بر صورت مخاطب خود بیاورد و بدین طریق به شهرت و ثروت و ارگاسم درونی دست یابد.
این افراد از صداوسیما گرفته تا اینستاگرام و فرهنگسراها و تالار وحدت و... حضور پررنگی دارند و بخشی از مسئولیت تربیتی جامعه را عهده‌دار شده‌اند.

۳- الوات:
از صفحات پربازدید و پرمخاطب شبکه‌های اجتماعی، صفحات الوات و گولاخ‌ها و به اصطلاح "خوبای" شهرهای مختلف است که هر کدام سعی می‌کند با درست کردن هیکل و ظاهر عجیب و غریب یا کُری خوانی و فحاشی مخاطبان بیشتری را جذب نماید. کافی است سری به مدارس بزنیم تا متوجه شویم که اغلب دانش‌آموزان به خوبی "وحید مرادی" و "هانی کُرده" و... را می‌شناسند و در مکتب آنها رشد و تربیت می‌یابند.

۴- خواننده‌های پاپ، بازیگران سینما و فوتبالیست‌های معروف:
از دیگر افراد تأثیرگذار در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، چهره‌های معروف ورزشی و موسیقی و سینمایی هستند که حرف و سخن و نحوهٔ زندگی آنها تأثیر تربیتی مهمی بر جامعه دارد و گفتار و رفتار و پوشش آنها به عنوان الگو مورد تقلید قرار می‌گیرد.

۵- مداحان، سیاسیون و سخنرانانِ لایک‌دوست:
بخش دیگری از جامعه هم که به اصطلاح علاقهٔ چندانی به کتاب خواندن و اندیشیدن و تفکر ندارد، به شدت به سخنرانی‌های احساسی که اغلب فاقد مبنای تحلیلی و عقلانی هستند، و همراه با تئوری‌های توطئه و فریادها و نعره‌هایی از سر احساسات بیان می‌شوند، علاقه داشته و جهان‌بینی تربیتی خود را در آنها جستجو می‌کند.

- مجله علمی-ادبی " نگار "

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
کاربرد «را» در زبان فارسی

این چکیده از خانم ناهید اشرفی، دبیر فارسی دبیرستان‌های سنندج در باب «را» هم ساده است و هم کارگشا:

چکیده:

۱. در تحلیل قلمرو زبانی متون کلاسیک خواسته یا ناخواسته باید کارکرد تاریخی بعضی واژه‌ها و مفاهیم را پیش چشم داشته باشیم.

۲. گاهی در یک بیت یا عبارت «را» می‌تواند دو کاربرد دستوری متفاوت داشته باشد.

۳. تکواژ «را» در کتیبه‌های فرس قدیم در مفهوم «به‌خاطر» و «به سبب» به کار رفته است.

۴. تلفظ و کاربرد کهن «رای» در برخی لهجه‌های زبان کردی با کاربرد و معنای تاریخی این واژه، امروزه فعال است.

۵. تکواژِ «را» طی ادوار با تحول آوایی و معنایی روبه‌رو بوده است.

۶. در فارسی امروز، «را» در بیان سبب و علت تنها در ترکیبات این کلمه با حرف‌های اضافه دیگر باقی مانده است.

۷. مهم‌ترین کاربردهای «را» در متون فارسی علاوه بر نشان مفعول عبارت‌اند از: رای نهادی، رای حرف اضافه، رای مالکیت، رای زائد.

۸. «را» در جایگاه حرف اضافه و نشان متمم در بردارنده معانی مختلف است و گاه تشخیص آن برای مخاطب امروزی پیچیده می‌شود.

۹. به نظر می‌رسد دستورنویسان کارکرد «را»ی مالکیت را با «را» در معنای تخصیص و تملیک یکی دانسته‌اند که این نکته باعث اختلاف‌نظرهایی در تشخیص نقش‌های دستوری می‌شود.

۱۰. «را» در فارسی امروز با نقش دستوری مفعول پیوند خورده است.

۱۱. در کتاب‌های درسی برای مطرح کردن مباحث دستوری، ضرورت دارد که نگاهی فراگیر به چالش‌ها و کاربردهای آن‌ها داشته باشیم.

 - انواع "را "در کتاب فارسی ۳

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
@m2_konkur.pdf
75.6 MB
📒آرایه های ادبی (نشر الگو)

@makhzanesoalatedoroseadabi
@m2_konkur.pdf
1.5 MB
📖 آرایه های ادبی سوم انسانی👆

⁉ شاید باور کردنش برای شما سخت باشد بهترین کتابی که در حال حاضر در مورد آموزش #آرایه_های_ادبی برای دانش آموزان نوشته شده است کتاب درسی آرایه های ادبی سوم انسانی نظام قدیم است.

✋دانش آموزان و داوطلبانی که در یادگیری آرایه ها مشکل دارند حتما از درس نامه های ارزشمند این کتاب استفاده کنند.
سروش سوشیان

@makhzanesoalatedoroseadabi
نقش های مختلف فعل « شدن »

فعل ربطی

پرکاربردترین نقشی که فعل « شدن » در زبان فارسی بر عهده دارد، نقش فعل ربطی است. در این طرح این نقش را در جملات اسنادی کامل و جملات اسنادی ناقص مورد بررسی قرار می دهیم.

فعل ربطی در جملات اسنادی کامل

بیش ترین کاربرد فعل های ربطی را در زبان فارسی می توان در جملات اسنادی کامل مشاهده کرد.

منظور از جملات اسنادی کامل جملاتی هستند که دارای هر سه جزء فاعل، مسند و فعل ربطی هستند.

اکنون به مثال های زیر دقت کنید:

علی خوشحال شد.
بچه ها آزاد شدند.
ما سرباز شدیم.

به جملات بالا جمله های اسنادی کامل می گویند.

فعل « شدن » در جایگاه فعل ربطی معمولاً دارای دو ویژگی است:

ویژگی نخست آن این است که در اکثر موارد می توان به جای آن از فعل ربطی« بودن » نیز استفاده کرد. این ویژگی مهم ترین معیار برای شناسایی ربطی بودن فعل « شدن » از دیگر نقش های آن است.

در این معنا افعال « شدن » در جملات زیر فعل ربطی هستند زیرا تمام آن ها را می توان به « بودن » تبدیل کرد:

علی خوشحال شد : علی خوشحال است.

بچه ها آزاد شدند : بچه ها آزاد هستند.
ما سرباز شدیم : ما سرباز هستیم.

دومین ویژگی مهم افعال ربطی این است که وقتی مسند صفت باشد غالباً می توان آن را سببی کرد. یعنی چون جمله ی اسنادی همواره غیر سببی است، می توان آن را تبدیل به یک جمله ی سببی کرد:

جملات اسنادی ( غیر سببی )مانند :

الف) علی خوشحال است / علی خوشحال شد.

جمله ی سببی مانند :

او علی را خوشحال کرد.

ب) علی آزاد است/ علی آزاد شد.
او علی را آزاد کرد.

گاهی فقط یکی از دو معیار فوق قابل اعمال است که همان هم برای این که نشان دهیم « شدن » فعل ربطی است کفایت می کند.

فعل ربطی در جملات اسنادی ناقص

در زبان فارسی جمله های اسنادی خاصی وجود دارد که یا فاعل یا مسند آن ها حذف شده است.

فاعل یا مسند این جمله ها که آن ها را جملات اسنادی ناقص می نامیم، بر اثر کثرت استعمال یا بدیهی بودن حذف می شوند و برای تعیین آن ها چاره ای جز رجوع به بافت کلام نداریم:

آفتاب شد در اصل بوده : آفتاب پیدا شد. ( حذف مسند)

آفتاب شد  در اصل بوده : آسمان آفتاب شد. ( حذف فاعل)
ابر شد در اصل بوده : ابر ظاهر شد. ( حذف مسند )
جنگ شد   در اصل بوده : جنگ برقرار شد. ( حذف مسند)
سرد شد  در اصل بوده : هوا سرد شد. ( حذف فاعل)

چنین است  در اصل بوده ) وضعیت چنین است. ( حذف فاعل )

فعل ربطی « شدن » در این جمله ها نیز مانند جمله های اسنادی کامل قابل تبدیل به فعل ربطی « بودن » است :

آفتاب شد : آفتاب است.
ابر شد : ابر است.
جنگ شد : جنگ است.
دعوا شد : دعوا است.
سرد شد : سرد است.
چنین شد : چنین است.

و این جملات را نیز – مخصوصاً وقتی فاعل آن ها حذف شده باشد- می توان به جملات سببی تبدیل کرد:

هوا سرد شد : باران هوا را سرد کرد.
هوا گرم شد : تابش آفتاب هوا را گرم کرد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
جابه جایی ضمیر پیوسته

ضمیرهای پیوسته در شعر فارسی به راحتی جا به جا می شوند ،یعنی شاعر برای رعایت وزن یا به دلایل دیگر ضمیر پیوسته را از جای اصلی اش بلند می کند و در انتهای واژه ای می آورد که در واقع هیچ ارتباطی با آن ندارد به این پدیده جا به جایی ضمیر یا پرش ضمیر یا رقص ضمیر گویند
پیدا کردن جای ضمیر کار ساده ای است .اگر احساس می کنید جای آن درست است یا نه آن را در پایان سایر واژه های همان جمله یک به یک جا گذاری کنید و ببینید کدام حالت از همه مناسب تر است
مثال:
۱_همتم بدرقه ی راه کن ای طایر قدس/ که دراز است ره مقصد و من نوسفرم
۲_ اگر چه مستی عشقم خراب کرد ولی/ اساس هستی من زان خراب آباد است
۳_ به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی/ دعای اهل دلت باد مونس دل پاک
۴_بگذشت و باز آتشم در خرمن سکون زد / دریای آتشینم در دیده موج خون زد
خب!
حالا با هم یکی از موارد بالا را بررسی می کنیم.
بیت شماره ی ۲ را بررسی می کنیم
بایکی دو جابه جایی و مقایسه ی آن ها متوجه می شویم که جای اصلی « ت» بعد از « مونس دل پاک» است . دقت داشته باشیم که ضمیر پیوسته نمی تواند بین دو کلمه که با کسره به هم چسبیده اند بیاید ، مثلا در این ییت « ت» هیچ وقت نمی تواند بعد از «مونس» یا « دل» بیاید .
پس آزما یش این حالت ها بی فایده است.
بسیار خب!
موارد زیر را شما تشخیص دهید؟

۱_باغبانان ز خزان بی خبرت می بینم/ آه از آن روز که بادت گل رعنا ببرد
۲_ چشم بداندیش که بر کنده باد/ عیب نماید هنرش در نظر
۳_ چو بیند کسی زهر در کام خلق/ کی اش بگذرد آب نوشین به حلق

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan