✳️ "نق زدن " یا " نقد کردن "!
❇️ وظیفه روشنفکر، “ نقد نهادهای قدرت ” است.
یک اصل مهم که در طول تاریخ و در عرض جغرافیا به اثبات رسیده ، این است که قدرت بدون نقد فساد می آورد.
اخلاقی ترین آدم ها هم وقتی در بالای پلکان قدرت بنشینند، اگر به طور جدی با نظارت و نقد کنترل نشوند، دچار “خودشیفتگی” می شوند و پس از این به باتلاق “ ایدئوکراسی” فرو می غلتند ( یعنی “مذهب حافظ قدرت” ) و پس از آن هرچه بر دیگران مکروه و حرام است، بر “سلطان” مباح می گردد! به همین دلیل در جامعه، روشنفکر نقد می کند و نقد می کند تا نهادهای قدرت “سالم” بمانند.
◀️ یکی از ویژگی هایی که روشنفکر را از “ روشنفکرنما ” یا همان “روشنفکر مآب” جدا می کند این است که روشنفکر مآب “نقد” نمی کند، بلکه “نق می زند”.
◀️ نقد کردن کار آسانی نیست.نقد کردن تخصص و مهارت و صرف وقت و انرژی می خواهد. اما شما می توانید راجع به هر چیزی نق بزنید بدون این که کمترین وقتی صرف مطالعه و پژوهش آن کرده باشید!
◀️ “نق زدن” یک فرایند “هیجان مدار” است. یعنی ما با نق زدن آرام تر می شویم، خشم و غم مان را با دیگران در میان می گذریم و “درد دل” می کنیم، اما “نقد کردن” یک فرایند “مسأله مدار” است، ما هنگام نقد ، خودمان را سبک نمی کنیم، بلکه مساله را “حلّاجی” و زیر و رو می کنیم.
“نق زدن” مخاطب تعریف شده ای ندارد، کافی است گوش مفت بیابی، آن وقت می توانی شروع به نق زدن کنی، ولی نقد کردن، مخاطب تعریف شده ای دارد. مخاطبِ روشنفکر پیش از همه، خود نهادهای قدرت اند و سپس کارشناسان، گروه های ذی نفع، رسانه ها و سایر نقدکنندگان.
◀️ نقد کردن علاوه بر نیاز به دانش و مهارت و صرف وقت و انرژی، نیاز به شهامت و "شجاعت" دارد، شجاعت پرداخت هزینه ! شما می توانید در هر مهمانی که می نشینید و هر تاکسی که سوار می شوید نق بزنید، کسی کاری به کار شما ندارد!
ولی اگر نقد خود را برای نهادهای قدرت و رسانه ها ارسال کنید، باید آمادگی پرداخت هزینه را هم داشته باشید؛ بنابرین یکی دیگر از ویژگی های روشنفکران که آن ها را از روشنفکرمآبان جدا می کند ،“ شجاعت ” است.
✔️ البته اینجا لازم است راجع به گروهی از روشنفکران توضیح دهم که کار سخت تری در پیش می گیرند و آن آگاه سازی توده های مردم است.
کسی که قرار است توده های مردم را آگاه نماید، از یک سو باید دارای دانش و مهارت نقد باشد و از سویی باید بتواند با زبان غیر تخصصی سخن بگوید.
این کار شبیه “بند بازی” است. اگر کمی تخصصی تر سخن بگوید، مخاطبانش سخنش را نمی فهمند و اگر کمی عوامانه تر سخن بگوید، به سرعت دچار “پوپولیسم” - عوام زدگی –می شود!
بسیاری از روشنفکران که به این قلمرو پا گذاشتند یا از این طرف یا از آن طرف فرو افتادند. با این حال این قلمرو پر خطر را نباید خالی گذاشت؛ چرا که با خالی گذاشتن این قلمرو، جا را برای “پوپولیست های واقعی” باز می کنیم، کسانی که به جای نوشتن کلمه “مار” ،شکل “مار” را طراحی می کنند.
◀️ ویژگی مهم روشنفکران این است که تشکّل و شبکه سازی می کنند، روشنفکر اهل انزوا و در خود فرورفتن نیست.
او از جامعه قهر نمی کند و ناامید نیز نمی شود؛ چرا که از ابتدا هم توقع تغییرات دراماتیک نداشته است. روشنفکرمآب ها ناامید و سرخورده اند.
شاید برخی از آن ها روشنفکرهایی بوده اند که توقع زیادی از مردم و جامعه داشته اند، آن ها به دنبال “اتوپیا” - مدینه فاضل – بوده اند و ناکام مانده اند.
◀️ روشنفکر به حرکت دائمی و پله پله اجتماع امیدوار است؛ بنابراین تماسش را با جامعه حفظ می کند و تیم و تشکّل می سازد. منظور از تشکل، محفل نیست، بلکه نهادهای مدنی است، نهادهای مدنی شناسنامه دار که به طور دائمی رشد می کنند و با جامعه ی بیرون از خود ارتباط برقرار می کنند، اثر می گذارند و اثر می پذیرند.
📚 منبع: کتاب #روشنفکر کیست؟ روشنفکری چیست؟
نویسنده: "ادوارد سعید "
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ وظیفه روشنفکر، “ نقد نهادهای قدرت ” است.
یک اصل مهم که در طول تاریخ و در عرض جغرافیا به اثبات رسیده ، این است که قدرت بدون نقد فساد می آورد.
اخلاقی ترین آدم ها هم وقتی در بالای پلکان قدرت بنشینند، اگر به طور جدی با نظارت و نقد کنترل نشوند، دچار “خودشیفتگی” می شوند و پس از این به باتلاق “ ایدئوکراسی” فرو می غلتند ( یعنی “مذهب حافظ قدرت” ) و پس از آن هرچه بر دیگران مکروه و حرام است، بر “سلطان” مباح می گردد! به همین دلیل در جامعه، روشنفکر نقد می کند و نقد می کند تا نهادهای قدرت “سالم” بمانند.
◀️ یکی از ویژگی هایی که روشنفکر را از “ روشنفکرنما ” یا همان “روشنفکر مآب” جدا می کند این است که روشنفکر مآب “نقد” نمی کند، بلکه “نق می زند”.
◀️ نقد کردن کار آسانی نیست.نقد کردن تخصص و مهارت و صرف وقت و انرژی می خواهد. اما شما می توانید راجع به هر چیزی نق بزنید بدون این که کمترین وقتی صرف مطالعه و پژوهش آن کرده باشید!
◀️ “نق زدن” یک فرایند “هیجان مدار” است. یعنی ما با نق زدن آرام تر می شویم، خشم و غم مان را با دیگران در میان می گذریم و “درد دل” می کنیم، اما “نقد کردن” یک فرایند “مسأله مدار” است، ما هنگام نقد ، خودمان را سبک نمی کنیم، بلکه مساله را “حلّاجی” و زیر و رو می کنیم.
“نق زدن” مخاطب تعریف شده ای ندارد، کافی است گوش مفت بیابی، آن وقت می توانی شروع به نق زدن کنی، ولی نقد کردن، مخاطب تعریف شده ای دارد. مخاطبِ روشنفکر پیش از همه، خود نهادهای قدرت اند و سپس کارشناسان، گروه های ذی نفع، رسانه ها و سایر نقدکنندگان.
◀️ نقد کردن علاوه بر نیاز به دانش و مهارت و صرف وقت و انرژی، نیاز به شهامت و "شجاعت" دارد، شجاعت پرداخت هزینه ! شما می توانید در هر مهمانی که می نشینید و هر تاکسی که سوار می شوید نق بزنید، کسی کاری به کار شما ندارد!
ولی اگر نقد خود را برای نهادهای قدرت و رسانه ها ارسال کنید، باید آمادگی پرداخت هزینه را هم داشته باشید؛ بنابرین یکی دیگر از ویژگی های روشنفکران که آن ها را از روشنفکرمآبان جدا می کند ،“ شجاعت ” است.
✔️ البته اینجا لازم است راجع به گروهی از روشنفکران توضیح دهم که کار سخت تری در پیش می گیرند و آن آگاه سازی توده های مردم است.
کسی که قرار است توده های مردم را آگاه نماید، از یک سو باید دارای دانش و مهارت نقد باشد و از سویی باید بتواند با زبان غیر تخصصی سخن بگوید.
این کار شبیه “بند بازی” است. اگر کمی تخصصی تر سخن بگوید، مخاطبانش سخنش را نمی فهمند و اگر کمی عوامانه تر سخن بگوید، به سرعت دچار “پوپولیسم” - عوام زدگی –می شود!
بسیاری از روشنفکران که به این قلمرو پا گذاشتند یا از این طرف یا از آن طرف فرو افتادند. با این حال این قلمرو پر خطر را نباید خالی گذاشت؛ چرا که با خالی گذاشتن این قلمرو، جا را برای “پوپولیست های واقعی” باز می کنیم، کسانی که به جای نوشتن کلمه “مار” ،شکل “مار” را طراحی می کنند.
◀️ ویژگی مهم روشنفکران این است که تشکّل و شبکه سازی می کنند، روشنفکر اهل انزوا و در خود فرورفتن نیست.
او از جامعه قهر نمی کند و ناامید نیز نمی شود؛ چرا که از ابتدا هم توقع تغییرات دراماتیک نداشته است. روشنفکرمآب ها ناامید و سرخورده اند.
شاید برخی از آن ها روشنفکرهایی بوده اند که توقع زیادی از مردم و جامعه داشته اند، آن ها به دنبال “اتوپیا” - مدینه فاضل – بوده اند و ناکام مانده اند.
◀️ روشنفکر به حرکت دائمی و پله پله اجتماع امیدوار است؛ بنابراین تماسش را با جامعه حفظ می کند و تیم و تشکّل می سازد. منظور از تشکل، محفل نیست، بلکه نهادهای مدنی است، نهادهای مدنی شناسنامه دار که به طور دائمی رشد می کنند و با جامعه ی بیرون از خود ارتباط برقرار می کنند، اثر می گذارند و اثر می پذیرند.
📚 منبع: کتاب #روشنفکر کیست؟ روشنفکری چیست؟
نویسنده: "ادوارد سعید "
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ *اسرارِ سوختن نی*
❇️ نی، گیاهی است خودرو و در کنار برکه یا رودخانه یا تالاب و زهکشهای مزارع می‌روید.
در برخی مناطقِ ایران، در یک روز خاص، بعد از اذان مغرب آتش را در انبوه نیزار رها می‌کنند تابسوزانند و این سوختن تا سحر ادامه دارد.
در دل شب، به هنگام سوختن نیزارها، صداهایی عجیب و پُر از اسرار بگوش می‌رسد و تا سحر غوغایی برپاست...!
دمادم صبح و قبل از طلوع آفتاب،به نیزارسوخته میروند؛ بعضی از نی‌ها نسوخته‌اند، ولی در آتش سرخ شده، یا به قولی پخته شده‌اند.
نی‌های سرخ شده را جمع آوری می‌کنند و از بین آن‌ها، جدا سازی آغاز می‌شود.
برخی از نی‌ها که دارای هفت بند و کمتر از یک متر هستند، برای *سازِ نی اصیل* مناسب اند.برخی برا فلوت، نی‌لبک و دوسازه یا قُمشیه [قوشمه، قُشمه، جفتی، دوسازه؛ از سازهای بادی خراسان شمالی] و.... غیره به کار می روند.
◀️ اما موضوع اینجاست! 👇🏿
آن دسته از نی‌ها که ساز می‌شوند، باید زمانی که نواخته می‌شوند، اسرار سوختن را بیان کنند.
مولانا در اولین بیت از دفتر اول، در مثنوی خود از "نی" می‌گوید:
بشنو از نی، چون حکایت می‌کند،
از جــدایی‌هــــــا شـکایت می‌کند.
اما در عرفان، یکی از معانی *نِی*، *نه* است، یعنی؛ نیی، نیستی، هيچی...
در حقیقت، *نِی*، نماد انسان فارغ از خود است، دلباخته‌ی معشوق واقعی و بریده از تمام مادیات و مسائل دنیوی.!
و پایین‌تر از همه خود را می‌انگارد، ولی در مقابل، به درکِ اشرف مخلوقات رسیده و می‌داند که معشوق از او، تعهد گرفته و او مَنیَت خود را نابود ساخته و از من و تویی، دوگانگی و چندگانگی گذشته، وحدت ساخته و جز "او" را نمی‌بیند.
نی حدیث راهِ، پـر خون می‌کند،
قصه‌های عشقِ مجنون می‌کند.
یک‌شب آتش در نیــستانی فتــــــــاد،
سوخت، چون اشکی که بر جانی فتاد.
شعله تا سرگرم کار خویش شد،
هر نی‌ای شمع مزار خویش شد.
نی به آتش گفت:کاین آشوب چیست؟
مر تو را زین سوختن،مطلوب چیست؟
گفت آتش: بی‌سبب نفروختم
دعوی بی‌معنی‌ات را سوختم
زانکه می‌گفتی نی‌ام، با صد نمود،
همچنان در بند خود بودی، که بود.
مرد را دردی اگر باشد،خوش است،
درد بی دردی، علاجش آتـش است.
با چنین دعوی، چرا ای کم عیــار،
برگ خود می‌ساختی هر نو بهار؟
◀️ در میان نی‌های سرخ شده، تعدادی نی سرخ شده و پخته کوتاه نیز می‌ماند،که توان فریادِ "ساز" را ندارند،آن‌ها نیز عاقبتی عجیب دارند!؛
آن نی‌ها، قلم می‌شوند، می نویسند،می خروشند،می‌گویند، می نالند و شِکوه می‌کنند، آگاه می‌کنند و گاهی هم عاقلانه بی‌صدا و خاموش می مانند.....!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ نی، گیاهی است خودرو و در کنار برکه یا رودخانه یا تالاب و زهکشهای مزارع می‌روید.
در برخی مناطقِ ایران، در یک روز خاص، بعد از اذان مغرب آتش را در انبوه نیزار رها می‌کنند تابسوزانند و این سوختن تا سحر ادامه دارد.
در دل شب، به هنگام سوختن نیزارها، صداهایی عجیب و پُر از اسرار بگوش می‌رسد و تا سحر غوغایی برپاست...!
دمادم صبح و قبل از طلوع آفتاب،به نیزارسوخته میروند؛ بعضی از نی‌ها نسوخته‌اند، ولی در آتش سرخ شده، یا به قولی پخته شده‌اند.
نی‌های سرخ شده را جمع آوری می‌کنند و از بین آن‌ها، جدا سازی آغاز می‌شود.
برخی از نی‌ها که دارای هفت بند و کمتر از یک متر هستند، برای *سازِ نی اصیل* مناسب اند.برخی برا فلوت، نی‌لبک و دوسازه یا قُمشیه [قوشمه، قُشمه، جفتی، دوسازه؛ از سازهای بادی خراسان شمالی] و.... غیره به کار می روند.
◀️ اما موضوع اینجاست! 👇🏿
آن دسته از نی‌ها که ساز می‌شوند، باید زمانی که نواخته می‌شوند، اسرار سوختن را بیان کنند.
مولانا در اولین بیت از دفتر اول، در مثنوی خود از "نی" می‌گوید:
بشنو از نی، چون حکایت می‌کند،
از جــدایی‌هــــــا شـکایت می‌کند.
اما در عرفان، یکی از معانی *نِی*، *نه* است، یعنی؛ نیی، نیستی، هيچی...
در حقیقت، *نِی*، نماد انسان فارغ از خود است، دلباخته‌ی معشوق واقعی و بریده از تمام مادیات و مسائل دنیوی.!
و پایین‌تر از همه خود را می‌انگارد، ولی در مقابل، به درکِ اشرف مخلوقات رسیده و می‌داند که معشوق از او، تعهد گرفته و او مَنیَت خود را نابود ساخته و از من و تویی، دوگانگی و چندگانگی گذشته، وحدت ساخته و جز "او" را نمی‌بیند.
نی حدیث راهِ، پـر خون می‌کند،
قصه‌های عشقِ مجنون می‌کند.
یک‌شب آتش در نیــستانی فتــــــــاد،
سوخت، چون اشکی که بر جانی فتاد.
شعله تا سرگرم کار خویش شد،
هر نی‌ای شمع مزار خویش شد.
نی به آتش گفت:کاین آشوب چیست؟
مر تو را زین سوختن،مطلوب چیست؟
گفت آتش: بی‌سبب نفروختم
دعوی بی‌معنی‌ات را سوختم
زانکه می‌گفتی نی‌ام، با صد نمود،
همچنان در بند خود بودی، که بود.
مرد را دردی اگر باشد،خوش است،
درد بی دردی، علاجش آتـش است.
با چنین دعوی، چرا ای کم عیــار،
برگ خود می‌ساختی هر نو بهار؟
◀️ در میان نی‌های سرخ شده، تعدادی نی سرخ شده و پخته کوتاه نیز می‌ماند،که توان فریادِ "ساز" را ندارند،آن‌ها نیز عاقبتی عجیب دارند!؛
آن نی‌ها، قلم می‌شوند، می نویسند،می خروشند،می‌گویند، می نالند و شِکوه می‌کنند، آگاه می‌کنند و گاهی هم عاقلانه بی‌صدا و خاموش می مانند.....!
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ دربابِ اخلاقِ پژوهش در فضای مجازی
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران
❇️ رسم و قاعده بر این است که در نوشتنِ مقاله‌های علمی و پژوهشی نویسنده نخست پیشینه‌ای از تحقیق را بربشمارد و به منابع کارش استناد‌کند. بماند که برخی به لطائف‌الحیلی سعی‌می‌کنند هم پیشینه‌ی کار را نشان‌بدهند و هم زیرکانه یا گربزانه آن‌چه را از آن بهره‌می‌برند، پنهان‌کنند. داستانش بسیار پیچیده است.
این سال‌ها با گسترشِ جلساتِ مجازی و اتاق‌های گفتگو، برخی افراد، حتی گاه آن‌ها که اسمی و رسمی دارند، به منبع و سرچشمه‌ی سخنِ خود اشاره‌ای نمی‌کنند. اگر از آنان بپرسید چرا در سخنتان فلان مطلب را که نخستین‌بار در بهمان کتاب یا مقاله از فلان استاد آمده، ارجاع‌نداده‌اید، احتمالاً آن را به ماهیتِ شفاهیِ بحث و گفتگو و سخن‌رانی نسبت‌می‌دهند؛ و توجیحشان چنین است: در سخن‌رانی و گفتگو که نمی‌توان به تمامیِ مآخذی که از آن بهره‌می‌گیری ارجاع‌بدهی! از حوصله‌ی بحث و سوادِ مخاطب خارج است!
در پاسخ باید گفت: آری، شاید در نقلِ آن‌چه درشمارِ دانش‌ِ عمومی درآمده (مثلاِ نسبیتِ انشتین، جاذبه‌ی زمین)، چندان ضرورتی به ارجاع نباشد اما وقتی نکته‌ای و دقیقه‌ای را آن‌هم به‌گونه‌ای نقل‌می‌کنیم که گویا از اکتشافاتِ شخصِ شخیصِ خودمان است (مثلا با تعابیری نظیرِ: جالب است بدانید که/ نکته‌ای را باید عرض‌کنم ...) مساله کاملاً متفاوت‌می‌شود.
ساعتی پیش دوستی پوشه‌ی دیداریِ جلسه‌ای را که بحث درباره‌ی غزلی از حافظ است برایم ارسال‌کرد. یکی از گفتگوکننده‌ها به این بیت که می‌رسد:
ساقیا در گردش ساغر تعلل تا‌به‌چند؟
دَور چون با عاشقان افتد تسلسل باشد!
درباره‌ی معنای ضمنیِ واژه‌ی "تعلّل" (دوباره‌نوشاندن و گرداندنِ جام شراب یا دومین جرعه) و معنای ایهامی آن در بیتِ حافظ، ارشمیدس‌وار چنان دادِ سخن‌می‌داد که گویی از یافته‌های خودش است. حال‌آن‌که نویسنده‌ی این یادداشت، حدود ده سال پیش آن نکته را در‌کنارِ چند ایهامِ نویافته ضمنِ مقاله‌ای در مجله‌ی ادب‌پژوهیِ دانشگاه گیلان منتشرکرده.
جالب آن‌که همین پژوهشگر، جایی دیگر از سخنش، ساختِ "لااُبالی" را در زبان عربی درنیافته و این فعل عربیِ صفت‌شده در فارسی را چهار جزیی (لا+اِبا+ل+ی: اِبایی‌ندارم) دانسته!
دُمِ خروس را می‌بینید! آخر چطور ممکن است چنین فردی بداند که معنای مصدرِ کم‌کاربردِ "تعلّل" در عربی چیست؟! بماند آن‌که اساساً در عربی این مصدر به معنای پیش‌گفته نیامده و حافظی که دهانش پراز عربی بوده، آن را به‌گونه‌ای تبادری به‌کاربرده و چنان معنایی فقط به ذهن تداعی‌می‌شود!
❇️ برگرفته از : کانال « ازگذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران
❇️ رسم و قاعده بر این است که در نوشتنِ مقاله‌های علمی و پژوهشی نویسنده نخست پیشینه‌ای از تحقیق را بربشمارد و به منابع کارش استناد‌کند. بماند که برخی به لطائف‌الحیلی سعی‌می‌کنند هم پیشینه‌ی کار را نشان‌بدهند و هم زیرکانه یا گربزانه آن‌چه را از آن بهره‌می‌برند، پنهان‌کنند. داستانش بسیار پیچیده است.
این سال‌ها با گسترشِ جلساتِ مجازی و اتاق‌های گفتگو، برخی افراد، حتی گاه آن‌ها که اسمی و رسمی دارند، به منبع و سرچشمه‌ی سخنِ خود اشاره‌ای نمی‌کنند. اگر از آنان بپرسید چرا در سخنتان فلان مطلب را که نخستین‌بار در بهمان کتاب یا مقاله از فلان استاد آمده، ارجاع‌نداده‌اید، احتمالاً آن را به ماهیتِ شفاهیِ بحث و گفتگو و سخن‌رانی نسبت‌می‌دهند؛ و توجیحشان چنین است: در سخن‌رانی و گفتگو که نمی‌توان به تمامیِ مآخذی که از آن بهره‌می‌گیری ارجاع‌بدهی! از حوصله‌ی بحث و سوادِ مخاطب خارج است!
در پاسخ باید گفت: آری، شاید در نقلِ آن‌چه درشمارِ دانش‌ِ عمومی درآمده (مثلاِ نسبیتِ انشتین، جاذبه‌ی زمین)، چندان ضرورتی به ارجاع نباشد اما وقتی نکته‌ای و دقیقه‌ای را آن‌هم به‌گونه‌ای نقل‌می‌کنیم که گویا از اکتشافاتِ شخصِ شخیصِ خودمان است (مثلا با تعابیری نظیرِ: جالب است بدانید که/ نکته‌ای را باید عرض‌کنم ...) مساله کاملاً متفاوت‌می‌شود.
ساعتی پیش دوستی پوشه‌ی دیداریِ جلسه‌ای را که بحث درباره‌ی غزلی از حافظ است برایم ارسال‌کرد. یکی از گفتگوکننده‌ها به این بیت که می‌رسد:
ساقیا در گردش ساغر تعلل تا‌به‌چند؟
دَور چون با عاشقان افتد تسلسل باشد!
درباره‌ی معنای ضمنیِ واژه‌ی "تعلّل" (دوباره‌نوشاندن و گرداندنِ جام شراب یا دومین جرعه) و معنای ایهامی آن در بیتِ حافظ، ارشمیدس‌وار چنان دادِ سخن‌می‌داد که گویی از یافته‌های خودش است. حال‌آن‌که نویسنده‌ی این یادداشت، حدود ده سال پیش آن نکته را در‌کنارِ چند ایهامِ نویافته ضمنِ مقاله‌ای در مجله‌ی ادب‌پژوهیِ دانشگاه گیلان منتشرکرده.
جالب آن‌که همین پژوهشگر، جایی دیگر از سخنش، ساختِ "لااُبالی" را در زبان عربی درنیافته و این فعل عربیِ صفت‌شده در فارسی را چهار جزیی (لا+اِبا+ل+ی: اِبایی‌ندارم) دانسته!
دُمِ خروس را می‌بینید! آخر چطور ممکن است چنین فردی بداند که معنای مصدرِ کم‌کاربردِ "تعلّل" در عربی چیست؟! بماند آن‌که اساساً در عربی این مصدر به معنای پیش‌گفته نیامده و حافظی که دهانش پراز عربی بوده، آن را به‌گونه‌ای تبادری به‌کاربرده و چنان معنایی فقط به ذهن تداعی‌می‌شود!
❇️ برگرفته از : کانال « ازگذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ چرا به رستم لقب رستم دستان ( دستان لقب زال است ) داده اند ؟
❇️ دلیل دستان نامیدن زال :
❇️ شاه منوچهر برای پی‌بردن به میزان خرد و دانش زال و اینکه زابلستان رو بسپاره به زال اونو دعوت میکنه و در و اطرافیانش از زال سوالات(چیستان‌هايي) می پرسند.
◀️ يکي از موبدان پرسيد : «دوازده درخت شاداب ديدم که هريک سي شاخه داشت. راز آن چيست؟»
◀️ موبد ديگر گفت : «دو اسب تيز تک ديدم، يکي چون برف سپيد و ديگري چون قير سياه. هريک از پي ديگري مي تاخت اما هيچيک بديگري نمي رسيد. راز آن چيست؟»
◀️ ديگري گفت : «مرغزاري سر سبز و خرّم ديدم که مردي با داسي تيز در آن مي آمد و تر و خشکش را با هم درو مي کرد و زاري و لابه در او کارگر نمي افتاد. راز آن چيست؟»
◀️ موبد ديگر گفت : «دو سرو بلند ديدم که از دريا سر کشيده بودند و برآنها مرغي آشيانه داشت. روز بر يکي مي نشست و شام بر ديگري. چون بر سروي مي نشست آن سرو شگفته مي شد و چون برمي خاست آن سرو پژمرده مي شد و خشک و بي برگ مي ماند.»
◀️ ديگري گفت : «شهرستاني آباد و آراسته ديدم که در کنارش خارستاني بود. مردمان از آن شهرستان ياد نمي کردند و در خارستان منزل مي گزيدند. ناگاه فريادي برمي خاست و مردمان نيازمند آن شهرستان مي شدند. اکنون ما را بگوي تا راز اين سخنان چيست؟»
❇️ زال زماني در انديشه فرو رفت و سپس سربرآورد و چنين گفت:
✅ « آن دوازده درخت که هريک سي شاخ دارد دوازده ماه است که هريک سي روز دارد و گردش زمان برآنهاست.
✅ آن دو اسب تيزپاي سياه و سپيد شب و روزاند که در پي هم مي تازند و هرگز بهم نمي رسند.
✅ دو سرو شاداب که مرغي برآنها آشيان دارد نشاني از خورشيد و دو نيمه سال است. در نيمي از سال، يعني در بهار و تابستان، جهان خرّمي و سرسبزي دارد. در اين نيمه مرغ خورشيد شش مرحله از راه خود را مي پيمايد. در نيمه ديگر جهان رو به سردي و خشکي دارد و پائيز و زمستان است و مرغ خورشيد شش مرحله ديگر راه را مي پيمايد.
✅ مردي که به مرغزار در مي آيد و با داس تر و خشک را بي تفاوت درو مي کند دست اجل است که لابه و زاري ما را در وي اثر نيست وچون زمان کسي برسد بر وي نمي بخشايد و پير و جوان و توانگر و دريوش را از اين جهان بر مي کند.
✅ و اما آن شهرستان آراسته و آباد سراي جاويد است و آن خارستان جهان گذرنده ماست. تا در اين جهانيم از سراي ديگر ياد نمي آريم و به خار و خس دنيا دلخوشيم، اما چون هنگامه مرگ برخيزد و داس اجل به گردش درآيد ما را ياد جهان ديگر در سر مي آيد و دريغ مي خوريم که چرا از نخست در انديشه سراي جاويد نبوده ايم.»
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ دلیل دستان نامیدن زال :
❇️ شاه منوچهر برای پی‌بردن به میزان خرد و دانش زال و اینکه زابلستان رو بسپاره به زال اونو دعوت میکنه و در و اطرافیانش از زال سوالات(چیستان‌هايي) می پرسند.
◀️ يکي از موبدان پرسيد : «دوازده درخت شاداب ديدم که هريک سي شاخه داشت. راز آن چيست؟»
◀️ موبد ديگر گفت : «دو اسب تيز تک ديدم، يکي چون برف سپيد و ديگري چون قير سياه. هريک از پي ديگري مي تاخت اما هيچيک بديگري نمي رسيد. راز آن چيست؟»
◀️ ديگري گفت : «مرغزاري سر سبز و خرّم ديدم که مردي با داسي تيز در آن مي آمد و تر و خشکش را با هم درو مي کرد و زاري و لابه در او کارگر نمي افتاد. راز آن چيست؟»
◀️ موبد ديگر گفت : «دو سرو بلند ديدم که از دريا سر کشيده بودند و برآنها مرغي آشيانه داشت. روز بر يکي مي نشست و شام بر ديگري. چون بر سروي مي نشست آن سرو شگفته مي شد و چون برمي خاست آن سرو پژمرده مي شد و خشک و بي برگ مي ماند.»
◀️ ديگري گفت : «شهرستاني آباد و آراسته ديدم که در کنارش خارستاني بود. مردمان از آن شهرستان ياد نمي کردند و در خارستان منزل مي گزيدند. ناگاه فريادي برمي خاست و مردمان نيازمند آن شهرستان مي شدند. اکنون ما را بگوي تا راز اين سخنان چيست؟»
❇️ زال زماني در انديشه فرو رفت و سپس سربرآورد و چنين گفت:
✅ « آن دوازده درخت که هريک سي شاخ دارد دوازده ماه است که هريک سي روز دارد و گردش زمان برآنهاست.
✅ آن دو اسب تيزپاي سياه و سپيد شب و روزاند که در پي هم مي تازند و هرگز بهم نمي رسند.
✅ دو سرو شاداب که مرغي برآنها آشيان دارد نشاني از خورشيد و دو نيمه سال است. در نيمي از سال، يعني در بهار و تابستان، جهان خرّمي و سرسبزي دارد. در اين نيمه مرغ خورشيد شش مرحله از راه خود را مي پيمايد. در نيمه ديگر جهان رو به سردي و خشکي دارد و پائيز و زمستان است و مرغ خورشيد شش مرحله ديگر راه را مي پيمايد.
✅ مردي که به مرغزار در مي آيد و با داس تر و خشک را بي تفاوت درو مي کند دست اجل است که لابه و زاري ما را در وي اثر نيست وچون زمان کسي برسد بر وي نمي بخشايد و پير و جوان و توانگر و دريوش را از اين جهان بر مي کند.
✅ و اما آن شهرستان آراسته و آباد سراي جاويد است و آن خارستان جهان گذرنده ماست. تا در اين جهانيم از سراي ديگر ياد نمي آريم و به خار و خس دنيا دلخوشيم، اما چون هنگامه مرگ برخيزد و داس اجل به گردش درآيد ما را ياد جهان ديگر در سر مي آيد و دريغ مي خوريم که چرا از نخست در انديشه سراي جاويد نبوده ايم.»
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ بیایید فعل دعایی را در زبان پارسی دری پویا کنیم..
❇️ فعل دعايی پارسي از ساختهای زيبا و گوشنواز زبان ماست. حافظۀ زبانی ما فعل دعايي را بيشتر با ساخت سوم مفرد می‌شناسد؛ شايد به اين دليل كه دعاها غالباً به سوي يك مخاطبِ مفردِ غائبِ متعال روان شده است.
ساخت فعل دعايي فارسی چنين است:
[ب/م + بن مضارع + ا + شناسه]
مثبت: بشنود >> بشنواد
منفي: مشنود >> مشنواد
اما حكيم خاقاني، ساخت دعايي متكلم وحده (بينام، مشنوام) را هم براي ما به يادگار گذاشته است:
حق در حقش دعای من از صدق بشنواد
من نامرادیِ دلش از دهر مشنوام *
ساخت دعايی دوم شخص مخاطب را رشيد الدين ميبدي (صاحب تفسیر كشف الاسرار) براي ما نگاه داشته است:
«وَاسْمَعْ غَیْرَ مُسْمَعٍ این چنان است که گویند: إسمع لاسمعت، بشنو که مَشنَوایا».
بر اساس اين شواهد متنی، سه ساخت دعايي مفرد فعل شنيدن چنين است:
من مشنوام (نشنوم)
تو مشنوای (نشنوي)
او مشنواد (نشنود)
در زبان ما امروزيان نشانی از اين سه ساخت نيست و به جای ساخت زیبا و اصیلِ فعل دعايي از مضارع التزامي استفاده می‌كنيم.
🌼 يادگارهایی زیبا در ادب پارسی
🌼 مَروياد، مَپوياد، مَشوياد
بی‌ته یارب به بستان گل مرویاد (نرُويَد)
وگر روید کسش هرگز مبویاد (نبُويَد)
بی‌ته هر گل به خنده لب گشاید
رخش از خون دل هرگز مشویاد (شسته نشود)
(دوبيتي از بابا طاهر)
🌼 مَــرَواد (رفتن)
ساقيا آمدن عيد مبارک بادت
وان مواعيد که کردي مرواد از يادت
(ديوان حافظ)
🌼 مَنویساد
بس که نوشتي و نويساد از آنچ
نيز چنين کس منويساد سود
(ديوان ناصر خسرو)
🌼 مَخوراد (خوردن)
تن که تو را خوار کرد چون که نگوييش
«خوش مخوراد آن عدو که کرد مرا خوار»؟
(ديوان ناصر خسرو)
🌼 مگیراد: (گرفتن)
آزار تو راه ما مگیراد
ما را به گناه ما مگیراد
(لیلی و مجنون نظامی)
🌼 مداراد و میاراد
و لا یجرمنکم و شما را بر آن مداراد و به آن میاراد.
(تفسیر كشف الاسرار)
🌼 بگذاراد و میاراد
بگذاراد و به روی تو میاراد هَگرز
زلتی را که نکردی تو بدان استغفا
(دیوان فرخی سیستانی)
🌼 مریزاد (ریختن)
ز رعنایی چنار او به شمشاد
اگر سیلی زند دستش مریزاد
(سلیم تهرانی)
و چه زيباست آهنگ گوشنواز و آشنایی‌زدایِ فعلهای دعایی در قافيه‌های ترجیع‌بند هنرمندانۀ سعدي:
پس از مرگ جوانان گل مماناد
پس از گل در چمن بلبل مخواناد
کس اندر زندگانی قیمت دوست
نداند کس چنین قیمت مداناد
به حسرت در زمین رفت آن گل نو
صبا بر استخوانش گل دَماناد
به تلخی رفت از دنیای شیرین
زلال کام در حلقش چکاناد
سرآمد روزگار سعد بوبکر
خداوندش به رحمت در رساناد
جزای تشنه مردن در غریبی
شراب از دست پیغمبر ستاناد
در آن عالم خدای از عالم غیب
نثار رحمتش بر سر فشاناد
هر آن کش دل نمی‌سوزد بدین درد
خدایش هم به این آتش نشاناد
درین گیتی مظفر شاه عادل
محمد نامبردارش بماناد
سعادت پرتو نیکان دهادش
به خوی صالحانش پروراناد
روان سعد را با جان بوبکر
به اوج روح و راحت گستراناد
به کام دوستان و بخت فیروز
بسی دوران دیگر بگذراناد
◀️ و حقا که شیخ اجل در سخن پارسی، دلاوری و زبان‌آوری کرده است.
دريغ كه ما گويشوران زبان پارسی سال به سال، امكانات زبان پارسی را بيشتر به فراموشی می‌سپاريم، تنگدستی زبان پارسی به آنجا مَرَساد كه گُنجای انديشه‌های نوین نباشد.
مبيناد هرگز جهان‌بين من
گرفته کسي راه و آيين من
(فردوسي)
#کاروندپارسی
#دکترمحمودفتوحی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ فعل دعايی پارسي از ساختهای زيبا و گوشنواز زبان ماست. حافظۀ زبانی ما فعل دعايي را بيشتر با ساخت سوم مفرد می‌شناسد؛ شايد به اين دليل كه دعاها غالباً به سوي يك مخاطبِ مفردِ غائبِ متعال روان شده است.
ساخت فعل دعايي فارسی چنين است:
[ب/م + بن مضارع + ا + شناسه]
مثبت: بشنود >> بشنواد
منفي: مشنود >> مشنواد
اما حكيم خاقاني، ساخت دعايي متكلم وحده (بينام، مشنوام) را هم براي ما به يادگار گذاشته است:
حق در حقش دعای من از صدق بشنواد
من نامرادیِ دلش از دهر مشنوام *
ساخت دعايی دوم شخص مخاطب را رشيد الدين ميبدي (صاحب تفسیر كشف الاسرار) براي ما نگاه داشته است:
«وَاسْمَعْ غَیْرَ مُسْمَعٍ این چنان است که گویند: إسمع لاسمعت، بشنو که مَشنَوایا».
بر اساس اين شواهد متنی، سه ساخت دعايي مفرد فعل شنيدن چنين است:
من مشنوام (نشنوم)
تو مشنوای (نشنوي)
او مشنواد (نشنود)
در زبان ما امروزيان نشانی از اين سه ساخت نيست و به جای ساخت زیبا و اصیلِ فعل دعايي از مضارع التزامي استفاده می‌كنيم.
🌼 يادگارهایی زیبا در ادب پارسی
🌼 مَروياد، مَپوياد، مَشوياد
بی‌ته یارب به بستان گل مرویاد (نرُويَد)
وگر روید کسش هرگز مبویاد (نبُويَد)
بی‌ته هر گل به خنده لب گشاید
رخش از خون دل هرگز مشویاد (شسته نشود)
(دوبيتي از بابا طاهر)
🌼 مَــرَواد (رفتن)
ساقيا آمدن عيد مبارک بادت
وان مواعيد که کردي مرواد از يادت
(ديوان حافظ)
🌼 مَنویساد
بس که نوشتي و نويساد از آنچ
نيز چنين کس منويساد سود
(ديوان ناصر خسرو)
🌼 مَخوراد (خوردن)
تن که تو را خوار کرد چون که نگوييش
«خوش مخوراد آن عدو که کرد مرا خوار»؟
(ديوان ناصر خسرو)
🌼 مگیراد: (گرفتن)
آزار تو راه ما مگیراد
ما را به گناه ما مگیراد
(لیلی و مجنون نظامی)
🌼 مداراد و میاراد
و لا یجرمنکم و شما را بر آن مداراد و به آن میاراد.
(تفسیر كشف الاسرار)
🌼 بگذاراد و میاراد
بگذاراد و به روی تو میاراد هَگرز
زلتی را که نکردی تو بدان استغفا
(دیوان فرخی سیستانی)
🌼 مریزاد (ریختن)
ز رعنایی چنار او به شمشاد
اگر سیلی زند دستش مریزاد
(سلیم تهرانی)
و چه زيباست آهنگ گوشنواز و آشنایی‌زدایِ فعلهای دعایی در قافيه‌های ترجیع‌بند هنرمندانۀ سعدي:
پس از مرگ جوانان گل مماناد
پس از گل در چمن بلبل مخواناد
کس اندر زندگانی قیمت دوست
نداند کس چنین قیمت مداناد
به حسرت در زمین رفت آن گل نو
صبا بر استخوانش گل دَماناد
به تلخی رفت از دنیای شیرین
زلال کام در حلقش چکاناد
سرآمد روزگار سعد بوبکر
خداوندش به رحمت در رساناد
جزای تشنه مردن در غریبی
شراب از دست پیغمبر ستاناد
در آن عالم خدای از عالم غیب
نثار رحمتش بر سر فشاناد
هر آن کش دل نمی‌سوزد بدین درد
خدایش هم به این آتش نشاناد
درین گیتی مظفر شاه عادل
محمد نامبردارش بماناد
سعادت پرتو نیکان دهادش
به خوی صالحانش پروراناد
روان سعد را با جان بوبکر
به اوج روح و راحت گستراناد
به کام دوستان و بخت فیروز
بسی دوران دیگر بگذراناد
◀️ و حقا که شیخ اجل در سخن پارسی، دلاوری و زبان‌آوری کرده است.
دريغ كه ما گويشوران زبان پارسی سال به سال، امكانات زبان پارسی را بيشتر به فراموشی می‌سپاريم، تنگدستی زبان پارسی به آنجا مَرَساد كه گُنجای انديشه‌های نوین نباشد.
مبيناد هرگز جهان‌بين من
گرفته کسي راه و آيين من
(فردوسي)
#کاروندپارسی
#دکترمحمودفتوحی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ «کُرسی/ کُرسی»
❇️ پیش‌تر می‌پنداشتم میانِ «کُرسی» (ابزارِ گرمایش) و «کرسی» (صندلی) پیوندی معنایی برقرار است؛ می‌پنداشتم کرسی را بدان‌سبب کرسی نامیدند که چهارپایه‌‌ای صندلی‌مانند را روی منقل یا چالهٔ آتش قرارمی‌دهند تا موجب شعله‌ورشدنِ پوشش روی کرسی نشود. و این تصوّرِ اشتباه چندان هم غریب نبود، چراکه شنیده‌ام در افغانستان نیز «کرسی» را «صندلی» می‌نامند! گمان‌می‌کنم کسانِ دیگری نیز اینگونه بیندیشند، حال‌آن‌که میانِ این دو واژه تنها اشتراکی لفظی برقرار است. کرسی در معنای صندلی، واژه‌ای عربی (معرّب از آرامی) است. پژوهشگران کاربردِ کرسی (:«صندلی» که واژه‌ای قرآنی و اصالتاً آرامی است) در زبان‌های اکدی، عبری و سریانی نیز یافته‌اند (واژه‌های دخیلِ قرآنی، آرتور جفری، ترجمهٔ فریدونِ بدره‌ای، انتشاراتِ توس، صص ۷_۳۴۶). اما کرسی، در معنای وسیلهٔ گرمایشی که در سال‌های اخیر تقریباً از زندگیِ ما حذف شده و کم‌و‌بیش به خاطره‌ها پیوسته، واژه‌ای چینی_ژاپنی است («فرهنگِ معین»: kutatsu؛ و نیز «فرهنگِ بزرگِ سخن»).
◀️ ازآن‌جاکه این وسیله در زندگیِ نسل‌های متأخّر بسیار پرکاربرد بوده، برخی پیشینهٔ حضورِ آن را در فرهنگِ ایرانی بسیار دیرینه‌تر ازآن‌چه به‌واقع بوده، پنداشته‌اند. ازهمین‌رو چندماهِ پیش که ژاپنی‌ها کرسی را به‌عنوانِ میراثِ فرهنگی و بومی خویش ثبت‌کردند فریادِ واأسفاهای برخی از هم‌وطنان بلندشد که: چرا نهادهای مسوول دربرابرِ این راهزنیِ فرهنگی سکوت‌پیشه‌کرده‌اند. یا عباراتی طنزآمیز همچون «کرسیِ ژاپنی هم رسید!» در خبرگزاری‌ها مخابره‌شد.
◀️ اما تاآن‌جاکه کم‌و‌بیش جستجوکرده‌ام ظاهراً در متونِ کهن (قرونِ ۸_۴) از کرسی در این معنا نامی به‌میان‌نیامده و از کارکردِ وسیله‌ای مشابهِ آن نیز یادی‌نشده‌است. دستِ‌کم در آثارِ برجستهٔ زبانِ فارسی نشانه‌ای از کرسی نمی‌توان‌جُست. ازهمین‌رو در مضامینِ ادبی و ضرب‌المثل‌های فارسی نیز کرسی حضورِ چشم‌گیری ندارد.
◀️ اما نخستین‌بار در آثارِ بسیاری از سفرنامه‌نویسانِ فرنگی که در عهدِ صفوی به ایران آمده‌اند، این ابزار توصیف‌‌شده. دلاواله آن را به‌صورتِ چهارپایه و میزِ کوچک توصیف‌کرده که روی آن را با پارچه‌ای ضخیم و مملو از پنبه می‌پوشانند (ترجمه‌ی شجاع‌الدین شفا، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۶۷). تاورنیه نیز توصیفی مشابه آورده (ترجمه‌ی ارباب‌شیرانی، انتشارات نیلوفر، ص ۲۹۸). اما گویا دقیق‌ترین توضیح و توصیف را باید در سفرنامه‌‌های شاردن و اولئاریوس یافت. شاردن می‌نویسد: "کف اتاق‌های زمستانی گودالی به عمق ۱۵ یا ۲۰ شست یا ۶ یا ۷ پا حفرمی‌کنند و در آن آتشِ کاملاً افروخته می‌گذارند و برای دوامِ بیش‌ترِ آتش، رویش قشری خاکستر می‌پوشانند و دورِ میز که پوششی دارد می‌نشینند و پوشش را تا روی سینه می‌کشند. این حرارت بسیار ملایم و مطبوع است و چنان آرام‌بخش است که خواب به دیدگان می‌آورَد" (سفرنامه‌ی شاردن، ترجمه‌ی اقبال یغمایی، نشر توس، ۱۳۷۲، ص ۸۷۶).
نمونه‌هایی نادر از حضورِ این واژه در منابع و شعرِ سبکِ هندی نیز پیشینه‌دارد. به گمان‌ام پراکندگیِ جغرافیاییِ کاربردش در متونِ این دوره نیز ریشهٔ چینی_ژاپنیِ آن را تأییدمی‌کند. در بهارِ عجمِ لاله‌تیک‌چند بهار ذیل "حوضِ کرسی" آمده: "مکانی که در آن زغال افروزند و بالای آن کرسی فرش‌کرده در ایام زمستان بنشینند:
آبِ عشرت آبِ جو دارد که در فصلِ* چنین
تابه‌گردن می‌شود در حوضِ کرسی غوطه‌خوار
(محمدسعید اشرف)
(تصحیح دکتر کاظم دزفولیان، انتشارات طلایه، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۷۴۸).
◀️ با آن‌که شاعرانِ سبکِ هندی به توصیفِ ابزار جدید (عینک، قبله‌نما و ...) بسیار حریص بوده‌اند، اما به کرسی کمتر پرداخته‌اند. یکی از شاعرانی که چندین‌بار از کرسی در شعرش یادکرده و از آن مضمون‌آفریده غنیِ کشمیری است. او جایی در توصیفِ سوز و سرما سروده:
کی شود از مشعلِ خورشید ساقِ عرش گرم
زین هوا هرچند کرسی کرد برپا آسمان؟
(دیوان، به‌کوشش احمدِ کرمی، نشریاتِ ما، ص۸۰)
او در قصیده‌ای دیگر نیز در وصفِ زمستان سروده:
چو کرسی جای گرمی هرکه در خلوت‌سرا دارد
نمی‌جنبد ز جا هرچند آتش زیرِ پا دارد
(همان، ص۸۰).
* شاید دراصل "فصلی" باشد.
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ پیش‌تر می‌پنداشتم میانِ «کُرسی» (ابزارِ گرمایش) و «کرسی» (صندلی) پیوندی معنایی برقرار است؛ می‌پنداشتم کرسی را بدان‌سبب کرسی نامیدند که چهارپایه‌‌ای صندلی‌مانند را روی منقل یا چالهٔ آتش قرارمی‌دهند تا موجب شعله‌ورشدنِ پوشش روی کرسی نشود. و این تصوّرِ اشتباه چندان هم غریب نبود، چراکه شنیده‌ام در افغانستان نیز «کرسی» را «صندلی» می‌نامند! گمان‌می‌کنم کسانِ دیگری نیز اینگونه بیندیشند، حال‌آن‌که میانِ این دو واژه تنها اشتراکی لفظی برقرار است. کرسی در معنای صندلی، واژه‌ای عربی (معرّب از آرامی) است. پژوهشگران کاربردِ کرسی (:«صندلی» که واژه‌ای قرآنی و اصالتاً آرامی است) در زبان‌های اکدی، عبری و سریانی نیز یافته‌اند (واژه‌های دخیلِ قرآنی، آرتور جفری، ترجمهٔ فریدونِ بدره‌ای، انتشاراتِ توس، صص ۷_۳۴۶). اما کرسی، در معنای وسیلهٔ گرمایشی که در سال‌های اخیر تقریباً از زندگیِ ما حذف شده و کم‌و‌بیش به خاطره‌ها پیوسته، واژه‌ای چینی_ژاپنی است («فرهنگِ معین»: kutatsu؛ و نیز «فرهنگِ بزرگِ سخن»).
◀️ ازآن‌جاکه این وسیله در زندگیِ نسل‌های متأخّر بسیار پرکاربرد بوده، برخی پیشینهٔ حضورِ آن را در فرهنگِ ایرانی بسیار دیرینه‌تر ازآن‌چه به‌واقع بوده، پنداشته‌اند. ازهمین‌رو چندماهِ پیش که ژاپنی‌ها کرسی را به‌عنوانِ میراثِ فرهنگی و بومی خویش ثبت‌کردند فریادِ واأسفاهای برخی از هم‌وطنان بلندشد که: چرا نهادهای مسوول دربرابرِ این راهزنیِ فرهنگی سکوت‌پیشه‌کرده‌اند. یا عباراتی طنزآمیز همچون «کرسیِ ژاپنی هم رسید!» در خبرگزاری‌ها مخابره‌شد.
◀️ اما تاآن‌جاکه کم‌و‌بیش جستجوکرده‌ام ظاهراً در متونِ کهن (قرونِ ۸_۴) از کرسی در این معنا نامی به‌میان‌نیامده و از کارکردِ وسیله‌ای مشابهِ آن نیز یادی‌نشده‌است. دستِ‌کم در آثارِ برجستهٔ زبانِ فارسی نشانه‌ای از کرسی نمی‌توان‌جُست. ازهمین‌رو در مضامینِ ادبی و ضرب‌المثل‌های فارسی نیز کرسی حضورِ چشم‌گیری ندارد.
◀️ اما نخستین‌بار در آثارِ بسیاری از سفرنامه‌نویسانِ فرنگی که در عهدِ صفوی به ایران آمده‌اند، این ابزار توصیف‌‌شده. دلاواله آن را به‌صورتِ چهارپایه و میزِ کوچک توصیف‌کرده که روی آن را با پارچه‌ای ضخیم و مملو از پنبه می‌پوشانند (ترجمه‌ی شجاع‌الدین شفا، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص ۶۷). تاورنیه نیز توصیفی مشابه آورده (ترجمه‌ی ارباب‌شیرانی، انتشارات نیلوفر، ص ۲۹۸). اما گویا دقیق‌ترین توضیح و توصیف را باید در سفرنامه‌‌های شاردن و اولئاریوس یافت. شاردن می‌نویسد: "کف اتاق‌های زمستانی گودالی به عمق ۱۵ یا ۲۰ شست یا ۶ یا ۷ پا حفرمی‌کنند و در آن آتشِ کاملاً افروخته می‌گذارند و برای دوامِ بیش‌ترِ آتش، رویش قشری خاکستر می‌پوشانند و دورِ میز که پوششی دارد می‌نشینند و پوشش را تا روی سینه می‌کشند. این حرارت بسیار ملایم و مطبوع است و چنان آرام‌بخش است که خواب به دیدگان می‌آورَد" (سفرنامه‌ی شاردن، ترجمه‌ی اقبال یغمایی، نشر توس، ۱۳۷۲، ص ۸۷۶).
نمونه‌هایی نادر از حضورِ این واژه در منابع و شعرِ سبکِ هندی نیز پیشینه‌دارد. به گمان‌ام پراکندگیِ جغرافیاییِ کاربردش در متونِ این دوره نیز ریشهٔ چینی_ژاپنیِ آن را تأییدمی‌کند. در بهارِ عجمِ لاله‌تیک‌چند بهار ذیل "حوضِ کرسی" آمده: "مکانی که در آن زغال افروزند و بالای آن کرسی فرش‌کرده در ایام زمستان بنشینند:
آبِ عشرت آبِ جو دارد که در فصلِ* چنین
تابه‌گردن می‌شود در حوضِ کرسی غوطه‌خوار
(محمدسعید اشرف)
(تصحیح دکتر کاظم دزفولیان، انتشارات طلایه، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۷۴۸).
◀️ با آن‌که شاعرانِ سبکِ هندی به توصیفِ ابزار جدید (عینک، قبله‌نما و ...) بسیار حریص بوده‌اند، اما به کرسی کمتر پرداخته‌اند. یکی از شاعرانی که چندین‌بار از کرسی در شعرش یادکرده و از آن مضمون‌آفریده غنیِ کشمیری است. او جایی در توصیفِ سوز و سرما سروده:
کی شود از مشعلِ خورشید ساقِ عرش گرم
زین هوا هرچند کرسی کرد برپا آسمان؟
(دیوان، به‌کوشش احمدِ کرمی، نشریاتِ ما، ص۸۰)
او در قصیده‌ای دیگر نیز در وصفِ زمستان سروده:
چو کرسی جای گرمی هرکه در خلوت‌سرا دارد
نمی‌جنبد ز جا هرچند آتش زیرِ پا دارد
(همان، ص۸۰).
* شاید دراصل "فصلی" باشد.
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔔📃 چه تفکرات اشتباهی باعث می شود حال ما خراب شود؟
1️⃣ ذهن‌خوانی mind reading
فکر می کنید، بدون شواهد کافی می دانید که دیگران به چه چیزی فکر می کنند. مثل : ”جواب سلامم را نداد، پس حتما از دست من ناراحت است.
2️⃣ پیش‌گویی furtune telling
پیش بینی می کنید که حوادث آینده، بد از آب در می آیند یا این که خطرات زیادی شما را تهدید می کند. مثل : ”در امتحان شکست می خورم” یا ”کاری گیر من نخواهد آمد”.
3️⃣ فاجعه‌سازی catastrophizing
معتقدید هر چه اتفاق افتاده یا خواهد افتاد به شدت افتضاح، ناخوشایند و غیر قابل تحمل است. مثل : ”افتضاح می شود اگر در دانشگاه قبول نشوم”.
4️⃣ برچسب زدن labling
به خودتان یا دیگران، صفات کلی و منفی نسبت می دهید. مثل : ”من آدم بدبختی هستم” یا من آدم بی ارزشی هستم”.
5️⃣ نادیده گرفتن جنبه‌های مثبت discounting positives
مدعی هستید که کار های مثبت خودتان یا دیگران پیش پا افتاده و ناچیز هستند. مثل: ”این کار از عهده همه بر می آید” یا ”قبول شدن در کنکور که کار مهمی نیست”.
6️⃣ فیلتر منفی negative filter
تقریبا همیشه جنبه های منفی را می بینید و به جنبه های مثبت توجه نمی کنید. مثل: ”هیچ کس مرا دوست ندارد”.
7️⃣ تعمیم افراطی overgeneralizing
بر پایه یک حادثه، الگو های کلی منفی را استنباط می کنید. مثل: ”این اتفاق همیشه برای من اتفاق می افتد” یا ”در همه کار ها شکست می خورم”.
8️⃣ تفکر دوقطبی dichotomus thinking
به وقایع پیرامون و انسان های اطراف با دید همه یا هیچ نگاه می کنید. مثل : ”همه مرا طرد می کنند” یا همه وقتم تلف شد“.
9️⃣ باید اندیشی should
به جای این که حوادث را بر پایه چیزی که هستند ارزیابی کنید. بیشتر آن ها بر اساس چیزی که باید باشند، تفسیر می کنید. مثل : ”باید کارم را خوب انجام بدهم” یا ”باید در کنکور قبول شوم”.
🔟 شخصی‌سازی personalizing
علت بروز حوادث منفی را به خودتان نسبت می دهید و سهم دیگران را در بروز مشکل نادیده می گیرید. مثل : ”ازدواجم بهم خورد، چون من مقصر بودم”.
1️⃣1️⃣ سرزنش‌گری blaming
دیگران را علت مشکلات و احساسات منفی خود می دانید و از طرفی مسئولیت تغییر رفتارتان را نیز فراموش می کنید. مثل : ”دیگران باعث عصبانیت من می شوند” یا ”والدینم باعث و بانی همه مشکلات من هستند”.
2⃣1⃣ مقایسه‌های نا عادلانه unfair comparisons
حوادث را طبق معیار های ناعادلانه تفسیر می کنید. خودتان را با کسانی مقایسه می کنید که از شما برترند و به این نتیجه می رسید که آدم حقیری هستید. مثل : ”او خیلی موفق تر از من است” یا ”شاگرد اول کلاس در امتحان خیلی بهتر از من عمل کرد”.
3⃣1⃣ تاسف‌گرایی regret orientation (کشکول ای کاش)
به جای این که در حال حاضر به کاری فکر کنید که از دستتان بر می آید، بیشتر به این مسئله می اندیشید که ای کاش در گذشته بهتر عمل می کردید. مثل : ”اگر تلاش کرده بودم ، شغل بهتری پیدا می کردم” یا ”ای کاش این حرف را نمی زدم”.
4⃣1⃣ چی می‌شد اگر what if
دائم از خودتان سوال می کنید چی می شود اگر چنین اتفاقی بیفتد و با هیچ جوابی راضی نمی شوید . مثل : ”حرف شما درست است، اما چی می شود اگر مضطرب شوم؟” یا ”چی می شود اگر نفسم در سینه حبس شود؟”
5⃣1⃣ استدلال هیجانی emotional reasoning
از احساسات خود برای تفسیر واقعیت استفاده می کنید. مثل : ”چون دلم شور میزند، پس اتفاق ناگواری می افتدo
منبع اطلاعات روان‌شناسی
[عمومی و آکادمیک]
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
1️⃣ ذهن‌خوانی mind reading
فکر می کنید، بدون شواهد کافی می دانید که دیگران به چه چیزی فکر می کنند. مثل : ”جواب سلامم را نداد، پس حتما از دست من ناراحت است.
2️⃣ پیش‌گویی furtune telling
پیش بینی می کنید که حوادث آینده، بد از آب در می آیند یا این که خطرات زیادی شما را تهدید می کند. مثل : ”در امتحان شکست می خورم” یا ”کاری گیر من نخواهد آمد”.
3️⃣ فاجعه‌سازی catastrophizing
معتقدید هر چه اتفاق افتاده یا خواهد افتاد به شدت افتضاح، ناخوشایند و غیر قابل تحمل است. مثل : ”افتضاح می شود اگر در دانشگاه قبول نشوم”.
4️⃣ برچسب زدن labling
به خودتان یا دیگران، صفات کلی و منفی نسبت می دهید. مثل : ”من آدم بدبختی هستم” یا من آدم بی ارزشی هستم”.
5️⃣ نادیده گرفتن جنبه‌های مثبت discounting positives
مدعی هستید که کار های مثبت خودتان یا دیگران پیش پا افتاده و ناچیز هستند. مثل: ”این کار از عهده همه بر می آید” یا ”قبول شدن در کنکور که کار مهمی نیست”.
6️⃣ فیلتر منفی negative filter
تقریبا همیشه جنبه های منفی را می بینید و به جنبه های مثبت توجه نمی کنید. مثل: ”هیچ کس مرا دوست ندارد”.
7️⃣ تعمیم افراطی overgeneralizing
بر پایه یک حادثه، الگو های کلی منفی را استنباط می کنید. مثل: ”این اتفاق همیشه برای من اتفاق می افتد” یا ”در همه کار ها شکست می خورم”.
8️⃣ تفکر دوقطبی dichotomus thinking
به وقایع پیرامون و انسان های اطراف با دید همه یا هیچ نگاه می کنید. مثل : ”همه مرا طرد می کنند” یا همه وقتم تلف شد“.
9️⃣ باید اندیشی should
به جای این که حوادث را بر پایه چیزی که هستند ارزیابی کنید. بیشتر آن ها بر اساس چیزی که باید باشند، تفسیر می کنید. مثل : ”باید کارم را خوب انجام بدهم” یا ”باید در کنکور قبول شوم”.
🔟 شخصی‌سازی personalizing
علت بروز حوادث منفی را به خودتان نسبت می دهید و سهم دیگران را در بروز مشکل نادیده می گیرید. مثل : ”ازدواجم بهم خورد، چون من مقصر بودم”.
1️⃣1️⃣ سرزنش‌گری blaming
دیگران را علت مشکلات و احساسات منفی خود می دانید و از طرفی مسئولیت تغییر رفتارتان را نیز فراموش می کنید. مثل : ”دیگران باعث عصبانیت من می شوند” یا ”والدینم باعث و بانی همه مشکلات من هستند”.
2⃣1⃣ مقایسه‌های نا عادلانه unfair comparisons
حوادث را طبق معیار های ناعادلانه تفسیر می کنید. خودتان را با کسانی مقایسه می کنید که از شما برترند و به این نتیجه می رسید که آدم حقیری هستید. مثل : ”او خیلی موفق تر از من است” یا ”شاگرد اول کلاس در امتحان خیلی بهتر از من عمل کرد”.
3⃣1⃣ تاسف‌گرایی regret orientation (کشکول ای کاش)
به جای این که در حال حاضر به کاری فکر کنید که از دستتان بر می آید، بیشتر به این مسئله می اندیشید که ای کاش در گذشته بهتر عمل می کردید. مثل : ”اگر تلاش کرده بودم ، شغل بهتری پیدا می کردم” یا ”ای کاش این حرف را نمی زدم”.
4⃣1⃣ چی می‌شد اگر what if
دائم از خودتان سوال می کنید چی می شود اگر چنین اتفاقی بیفتد و با هیچ جوابی راضی نمی شوید . مثل : ”حرف شما درست است، اما چی می شود اگر مضطرب شوم؟” یا ”چی می شود اگر نفسم در سینه حبس شود؟”
5⃣1⃣ استدلال هیجانی emotional reasoning
از احساسات خود برای تفسیر واقعیت استفاده می کنید. مثل : ”چون دلم شور میزند، پس اتفاق ناگواری می افتدo
منبع اطلاعات روان‌شناسی
[عمومی و آکادمیک]
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✳️ مراسم سنتی پیرشالیار مشهور به"عروسی پیرشالیار"
❇️ پیرشالیار کیست؟
در فرهنگ مزدیسنا
❇️ پیرشالیار(پیرشهریار) بعنوان یکی از موبدان زردشتی اواخر عصر ساسانی که کتابش را به کسی نشان نمی داده و سخنانش در نزد مردم «ضرب المثل» بوده است، برخی مربوط به دوره اشکانی و گروهی نیز متعلق به 1500سال پیش از میلاد مسیح دانسته‌اند. ولی باتوجه به اظهارات مردم محلی به نظر می‌رسد که با دو پیرشالیار مواجه هستیم.
◀️ شخصیت اول که در لابلای کتب تاریخی وجود دارد و مستند است، مشهور به(پیرشالیاره سیاوه) است، پسر جاماسب(۱۵۰)ق.م است.
پیر روحانی از مغان زرتشت به نام پیر شالیار نزد مردم اورامان بسیار محترم است. جشن بزرگ مردم اورامان در بهمن‌ماه كه سال روز ازدواج اوست برگزار می‌شود. این مراسم هر سال در بهمن‌ماه، در آغاز چله كوچک، در سه مرحله و طی سه هفته انجام می‌شود.
◀️ پیرشالیار یکی از مراسمی باستانی است که مردم اورامان برگزار می‌کنند. اورامان یا به زبان هورامی، هورامان، به معنی جایگاه خورشید است. بنا به اظهارات فریدون جنیدی، استاد زبان پهلوی، زبان محلی این منطقه با زبان پهلوی ساسانی تطابق آشکاری دارد. شروع مراسم پیرشالیار روز چهارشنبه است. این مراسم سه روز به طول می انجامد. مقبره پیر شالیار که از موبدان زرتشتی در منطقه بوده است در شهر اورامان تخت واقع شده است. این مراسم شامل قربانی، دف‌زنی، نوعی رقص مذهبی، خوردن آش مخصوص، شب‌نشینی و خواندن شعر است که در آخر هم با دعا به پایان می‌یابد.
◀️ شاهین سپنتا هم باتوجه به وجود شواهد بیشماری این جشن را مزدایی می‌نامد و می‌گوید: به گواهی آثار بجا مانده در این منطقه همچون آتشگاه پاوه و یا کوه «دالانی »، مردم این منطقه پیش از ورود اسلام، یکتاپرست و پیرو آیین مزدیسنا بوده‌اند و به گواهی پژوهش‌های مردم‌شناسی، پیش از آن، آیین مهر نفوذ گسترده‌ای در میان مردم این منطقه داشته و در سده‌های بعد حتی با گسترش آیین زرتشت و سپس دین اسلام، هنوز تاثیرات ژرف آیین مهر را در همه جنبه‌های زندگی این مردم می توان یافت.
از این روی، به نظر می‌رسد مکانی که با نام مقبره پیرشالیار از آن نام برده می‌شود، در اصل یکی از نیایشگاه‌های آیین مهر بوده و دوران‌های بعد که آیین زرتشت در منطقه گسترده شده به صورت مزار یکی از بزرگان زرتشتی منطقه با عنوان مزار پیر شالیار یا شهریار نام گرفته است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ پیرشالیار کیست؟
در فرهنگ مزدیسنا
❇️ پیرشالیار(پیرشهریار) بعنوان یکی از موبدان زردشتی اواخر عصر ساسانی که کتابش را به کسی نشان نمی داده و سخنانش در نزد مردم «ضرب المثل» بوده است، برخی مربوط به دوره اشکانی و گروهی نیز متعلق به 1500سال پیش از میلاد مسیح دانسته‌اند. ولی باتوجه به اظهارات مردم محلی به نظر می‌رسد که با دو پیرشالیار مواجه هستیم.
◀️ شخصیت اول که در لابلای کتب تاریخی وجود دارد و مستند است، مشهور به(پیرشالیاره سیاوه) است، پسر جاماسب(۱۵۰)ق.م است.
پیر روحانی از مغان زرتشت به نام پیر شالیار نزد مردم اورامان بسیار محترم است. جشن بزرگ مردم اورامان در بهمن‌ماه كه سال روز ازدواج اوست برگزار می‌شود. این مراسم هر سال در بهمن‌ماه، در آغاز چله كوچک، در سه مرحله و طی سه هفته انجام می‌شود.
◀️ پیرشالیار یکی از مراسمی باستانی است که مردم اورامان برگزار می‌کنند. اورامان یا به زبان هورامی، هورامان، به معنی جایگاه خورشید است. بنا به اظهارات فریدون جنیدی، استاد زبان پهلوی، زبان محلی این منطقه با زبان پهلوی ساسانی تطابق آشکاری دارد. شروع مراسم پیرشالیار روز چهارشنبه است. این مراسم سه روز به طول می انجامد. مقبره پیر شالیار که از موبدان زرتشتی در منطقه بوده است در شهر اورامان تخت واقع شده است. این مراسم شامل قربانی، دف‌زنی، نوعی رقص مذهبی، خوردن آش مخصوص، شب‌نشینی و خواندن شعر است که در آخر هم با دعا به پایان می‌یابد.
◀️ شاهین سپنتا هم باتوجه به وجود شواهد بیشماری این جشن را مزدایی می‌نامد و می‌گوید: به گواهی آثار بجا مانده در این منطقه همچون آتشگاه پاوه و یا کوه «دالانی »، مردم این منطقه پیش از ورود اسلام، یکتاپرست و پیرو آیین مزدیسنا بوده‌اند و به گواهی پژوهش‌های مردم‌شناسی، پیش از آن، آیین مهر نفوذ گسترده‌ای در میان مردم این منطقه داشته و در سده‌های بعد حتی با گسترش آیین زرتشت و سپس دین اسلام، هنوز تاثیرات ژرف آیین مهر را در همه جنبه‌های زندگی این مردم می توان یافت.
از این روی، به نظر می‌رسد مکانی که با نام مقبره پیرشالیار از آن نام برده می‌شود، در اصل یکی از نیایشگاه‌های آیین مهر بوده و دوران‌های بعد که آیین زرتشت در منطقه گسترده شده به صورت مزار یکی از بزرگان زرتشتی منطقه با عنوان مزار پیر شالیار یا شهریار نام گرفته است.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 تصاویری جدید از مراسم پیرشالیار هورامان که دیروز با حضور هزاران نفر برگزار شد
🔹آئین سنتی عروسی پیرشالیار یکی از جشن‌های رایج در هورامان است که امسال نیز از روز سه‌شنبه 10 بهمن‌ماه با حضور گسترده گردشگران داخلی و خارجی در این شهر آغاز و تا امروز پنجشنبه 12 بهمن ماه ادامه دارد
🔹آئین سنتی عروسی پیرشالیار یکی از جشن‌های رایج در هورامان است که امسال نیز از روز سه‌شنبه 10 بهمن‌ماه با حضور گسترده گردشگران داخلی و خارجی در این شهر آغاز و تا امروز پنجشنبه 12 بهمن ماه ادامه دارد
Iranian’s flags درفش ایرانیان
Foroud’s Storyداستان فرود
در داستان فرود پسر سیاوش در شاهنامه،وقتی فرود از آمدن ایرانیان به نزدیکی دژش آگاهی یافت با تُخوار که ایرانیان را می‌شناخت به بالای بلندی‌ای رفت و از درفش‌های ایرانیان پرسید و تُخوار درفش‌ها و صاحبان آن را برای فرود اینگونه شرح می‌دهد:
طوس:درفش پیل‌پیکر
فریبرز: درفشخورشیدپیکر
گُستَهمِ گَژدَهَم:درفش ماه‌پیکر
زنگه شاوران:درفش گورپیکر
بیژن:درفش پرستارپیکر
شیدوش:درفش ببرپیکر
فرهاد:درفش گاومیش‌پیکر
گرازه:درفش گرازپیکر
گیو:درفش گُرگ‌پیکر
During his story,once Foroud heard of Iranian army’s arrival, he took Tokhar and went up a hill on the mountain.Then he asked Tokhar to describe the different flags for him, and name the owner of each flag. He described the flags as follows:
Tus:the sign of an elephant
Fariborz: the sign of the sun
Gostaham: the sign of a moon
Zange:the sign of a zebra
Bizhan: the sign of a lady
Shidoush: the sign of a tiger
Farhad: the sign of a buffalo
Goraze: the sign of a boar
Giv: the sign of a wolf
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Foroud’s Storyداستان فرود
در داستان فرود پسر سیاوش در شاهنامه،وقتی فرود از آمدن ایرانیان به نزدیکی دژش آگاهی یافت با تُخوار که ایرانیان را می‌شناخت به بالای بلندی‌ای رفت و از درفش‌های ایرانیان پرسید و تُخوار درفش‌ها و صاحبان آن را برای فرود اینگونه شرح می‌دهد:
طوس:درفش پیل‌پیکر
فریبرز: درفشخورشیدپیکر
گُستَهمِ گَژدَهَم:درفش ماه‌پیکر
زنگه شاوران:درفش گورپیکر
بیژن:درفش پرستارپیکر
شیدوش:درفش ببرپیکر
فرهاد:درفش گاومیش‌پیکر
گرازه:درفش گرازپیکر
گیو:درفش گُرگ‌پیکر
During his story,once Foroud heard of Iranian army’s arrival, he took Tokhar and went up a hill on the mountain.Then he asked Tokhar to describe the different flags for him, and name the owner of each flag. He described the flags as follows:
Tus:the sign of an elephant
Fariborz: the sign of the sun
Gostaham: the sign of a moon
Zange:the sign of a zebra
Bizhan: the sign of a lady
Shidoush: the sign of a tiger
Farhad: the sign of a buffalo
Goraze: the sign of a boar
Giv: the sign of a wolf
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan