@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣١
اين ترتيب هزارها سال در جريان بوده تا خردمنداني برخاسته و چنين گفتهاند: چرا يك تن بديگران فرمان راند؟!.. چرا مردم خودشان كارهاي كشور را اداره نكنند؟!.. اينها را گفته با دليل ثابت كردهاند كه يك پادشاه هر قدر هوشيار و خردمند باشد نخواهد توانست مصالح كشور را چنانكه شايسته است تشخيص دهد، نخواهد توانست كارها را از راهش بانجام رساند. در نتيجه اين مشروطه پيدا شده. باين معني اين حرفها در مردم تأثير كرده كه در همه جا بشورش برخاسته و دستگاه استبدادي پادشاهان را برانداخته خودشان رشته كارهاي كشور را بدست گرفته اند. پس در مشروطه افراد خودشان كارهاي كشور را اداره ميكنند. هر فردي از ايشان مسئوليتي بگردن دارد، هر فردي بايد بكشور و كارهاي آن علاقه مند باشد و هر زمان كه نياز افتاد از فداكاري با جان و مال باز نايستد. اين وظيفه اوست، اين باو واجب است. ولي در ايران كم كسي مشروطه را باين معني فهميده. كم كسي خود را در برابر كشور و توده مسئول ميداند. اگر حقيقت را بخواهيم كسانيكه در ايران پيشگام شدند و مشروطه را روان گردانيدند، آنها نيز مشروطه را باين معني نميدانستند. اينست نخواسته اند بمردم نيز بفهمانند. بهرحال در ايران امروز يكي از كارهاي بسيار مهم اينست كه كتابچه ها نوشته شود و سخنرانيها در راديو بعمل آيد و بمردم معني مشروطه فهمانيده شود. مشروطه والاترين شكل حكومت است. امروز بيشتري از تودههاي پيشرفته و بزرگ جهان ـ از كشورهاي متحده آمريكا و انگلستان و فرانسه و ديگران ـ با مشروطه اداره ميشوند. اينها بايد بمردم فهمانيده شود. فهميدن مردم معني مشروطه را و علاقه مندي آنها بكشور و كارهاي كشوري تأثير محسوس خواهد داشت و بسياري از دشواريهاي امروزي را آسان خواهد گردانيد. گاهي كساني ميگويند: »اين توده شايسته مشروطه نيست«. ميگويم: بايد كوشيد و آنها را شايسته گردانيد، نه اينكه از مشروطه چشم پوشيد. گاهي هم ميگويند: »مشروطه كهنه شده«. ميگويم: مشروطه كفش و كلاه نيست كه كهنه شود. تا يك چيز والاتر از مشروطه پيدا نشده مشروطه كهنه نخواهد شد. ٤( بانجمنهاي استاني و شهرستاني اهميت دادن و پشتيباني نمودن. درباره اين انجمنها سخن رانديم. چنانكه گفته شد برپا گردانيدن آنها در استانها و شهرستانها تغييراتي در روابط و رفتار آنها با مركز پديد خواهد آورد كه شايد دولت )يا بهتر گويم: كابينه هايي كه ميآيند و ميروند( خشنود نباشند و چنين خواهند كه موضوع را خوار گيرند و بانجمنها و درخواستهاشان بي پروايي نشان دهند. همچنان استانداران و فرمانداران كه باستانها و شهرستانها ميروند، آن را منافي شئونات خود شمارند و از در معارضه درآيند. اينست نيكخواهان بايد پشتيباني از انجمنها نمايند و از تغييرهايي كه پيش خواهد آمد و از دخالتهايي كه انجمنها در كارها خواهند كرد خشنودي نشان دهند. باز ميگويم: اين بسود دولت و كشور است كه تأسيساتي هم از خود استانها و شهرستانها در ميان باشد و آنها با نمايندگان دولت همكاري نمايند و بادارات ديده بان باشند.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٢
درباره خودمختاري استانها، انديشه من همانست كه در كتاب سرنوشت نوشتهام. هيچ نيكخواهي بآن خرسندي نخواهد نمود. اكنون كه اين سطرها را مينويسم ميبينم در روزنامه ها سخن از تأسيس »حزب طبرستان« در مازندران ميرود. در آنجا نيز كوشش هايي هست و ميخواهند به پيروي از دموكراتهاي آذربايجان برخيزند و در آنجا نيز دولتي برپا گردانند. در آنجا نيز بساط خودمختاري گسترند. من باز ميگويم: اينها كارهاييست كه پايانش انديشيده نشده. اگر از روي انديشه باشد بايد چه در تهران و چه در مازندران و چه در جاهاي ديگر بموضوع انجمنهاي استاني و شهرستاني اهميت داده شود و اين حق استانها و شهرستانها از روي شايستگي اجرا گردد، و اين منظوري را كه در ميانست تأمين كرده در همانحال از گسيختن شيرازه كشور نيز جلو خواهد گرفت. ٥( علاقه باصلاح قانونها و وزارتخانه ها. در اين كشور بچند رشته اصلاحات نياز سخت هست. يكرشته از آنها درباره قانونها و وزارتخانه هاست. ما اينهمه وزارتخانه ها داريم و ادارهها برپا ساختهايم و بودجه ها ميپردازيم و نتيجهاش درماندگي و بيچارگي است. براي مثل ميگويم: وزارتخانهاي با اداره هاي بسيار بنام دادگستري برپا گردانيدهايم. در تهران كاخي با آن بزرگي ساخته ايم. با آنحال اگر حقيقت را بخواهيم در ايران قضاوت نيست. امروز اگر شما دعوايي پيدا كرديد، درخواهيد ماند كه چه كنيد؟.. فرض كنيد بازرگاني هستيد و شريكتان سرمايه تان را ضبط كرده بشما دخالت نميدهد. آيا چه كار خواهيد كرد؟.. بديهي است كه بايد بدادگاه رجوع كنيد. نخست بايد پول بريزيد و وكيل بگيريد و دادخواست دهيد، دوم بايد چند سال برويد و بياييد و خوندل بخوريد. مسلما يك دعوي در كمتر از چهار سال بپايان نميرسد. بلكه گاهي تا هشت سال و ده سال ميكشد. پس از آن هم نتوان گفت كه نتيجهاي بدست بيايد. آيا اين قضاوت است؟!.. آيا اين معني دادگستري است؟!.. بيجهت نميگويم: در ايران قضاوت نيست. دستگاهي سترگ نمايانست. ولي درونش تهيست، تويش پوچست. از آنسو اين بدي و پوچي، بيش از همه، از قانونها برخاسته. قانونها پيچ در پيچ و نارساست. براي اصلاح بايد قانونهاي ديگري گزارده شود و يك عدليه ساده و حساسي برپا گردد. عدليهاي كه كسي اگر امروز نياز پيدا كرد و دادخواست داد، تا سر يكماه نتيجه قطعي در دستش باشد. از سوي ديگر در همه قصبه ها و دههاي بزرگ دادگاه بدوي، و در همه شهرستانها دادگاه پژوهش، و در همه استانها دادگاه فرجام برپا گردد كه نياز بآمدن به تهران نباشد. اين مثل را آوردم. وزارت فرهنگ نيز چنين است، وزارت دارايي نيز چنينست. همه وزارتخانه ها و قانونها نياز باصلاح دارد. سالهاست در ايران حسرت اصلاحات كشيده شده و نتيجهاي در دست نبوده. اكنون اگر جمعيت ايرانخواهي پا بميان گزارند، ميتوان اين طلسم را شكست و رنگ اصلاحات را باين مردم حسرتكش بدبخت نشان داد. ٦( دلسوزي بحال كارگران و رنجكشان و افزودن بحقوق آنها. همه ميدانيم كه گروه بزرگي از مردم اين كشور كار ميكنند و رنج ميكشند و زندگاني توده را براه مياندازند و در همانحال خودشان و خانواده هاشان بآتش نداري ميسوزند و زندگاني را با صد سختي بسر ميبرند.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٣
چرخ زندگاني ما را كيها ميگردانند؟.. كارگران كارخانه ها، شاگردان دكانها، هيزم شكنها، باربرها، خشت مالها، ناوه كشها،... اينهايند كه رنج ميكشند و براي ما كار ميكنند. هريكي از آنها روزي چقدر حقوق ميبرند؟.. اگر رويهم رفته را بگيريم گمان نميكنم بصد ريال برسد. آيا صد ريال خوراك و پوشاك ضروري يك خاندان را كفايت ميكند؟.. بديهي است كه نميكند. بديهي است كه اين خاندانها از وسايل زندگاني بي بهرهاند. بايد باينها دل سوزانيد. راهش هم اينست كه ما ببينيم امروز زندگاني متوسط يك خانواده )يك خانواده پنج نفري(، چه مبلغ خرج دارد و همانرا ميزان حقوق مزد كارگران و رنجكشان گردانيم. همين رفتار را با پاسبانها بايد كرد، با سپورها بايد كرد، با نظاميان بايد كرد، با كارمندان پايين رتبه ادارات بايد كرد. اين چه نامرديست كه كارگران رنج كشند و وسايل زندگي براي ما تهيه كنند و خودشان بي بهره باشند؟!.. اين چه نامردي است كه ما شب با فرزندان خود آسوده بخوابيم و اين نينديشيم كه پاسبانهاييكه در خيابانها، در سرما و گرما، ميگردند و در راه پاسداري بما بيداري ميكشند آنها نيز فرزنداني دارند، اين نينديشيم كه بايد بآنها چندان حقوق داد كه باري وسايل ضروري زندگاني خانواده هاشان آماده گردد؟!.. ميدانم خواهند گفت: اگر دولت بخواهد بپاسبانها و سپورها و كارمندان پايين رتبه خود باندازه نياز زندگانيشان حقوق پردازند بودجه اش چند برابر خواهد بود. اينست پاسخ داده ميگويم: اينهمه كارمنداني كه دولت در اداره هاي خود گرد آورده، به بيشتر از يك ثلث آنها نياز نيست و بازمانده فزوني است، اگر پاي اصلاحات در ميان بود دولت بايد ادارهها را كمتر و كوچكتر گرداند )يكي از اصلاحات لازم كاستن از شماره كارمندان اداره هاست( و بجاي آنها بپاسبانها و سپورها و سربازها كه نياز بسيار بداشتن آنها هست حقوق باندازه كفايتشان پردازد. ميدانم خواهند گفت: آنكسانيرا كه دولت از اداره بيرون كند بيكار خواهند ماند و گذشته از آنكه دچار بدبختي خواهند شد، دردسري براي دولت پديد خواهند آورد. اين ايراد بجاست و من پاسخ اينرا در جاي ديگر خواهم داد. ٧( دلسوزي بروستاييان و كوشش بنيكي حال آنها. همه ميدانيم در ايران روستاييان كه كشاورزان اين كشور و بسيجندگان خواربارند، بدترين حال را دارند. بدبختان از گندمي كه ميكارند جز سهم كمي نميبرند، از قند و شكر و پارچه بهرهاي ندارند، در كمتر ديهي است كه درختهاي ميوه هست، ماست و پنير در بيشتر دهات نايابست. جز هواي آزاد و آب پاكيزه از ديگر چيزها بهره براي آنها منظور نيست. از اين گذشته صد در صد آنها بيسوادند و از همه چيز ناآگاه ميباشند. در دهات گرمابه نيست، پزشك نيست، داروخانه نيست، دادگاه نيست. از برق و تلفن و راديو شايد نامش را هم نشنيدهاند. دو ثلث توده ما روستاييانند و اين حال آنها ميباشد. بديهي ست كه بايد چارهاي انديشيده شود. يك گام بزرگي در اصلاحات در اين زمينه بايد بود. نخست بايد يك ترتيب عادلانه ميانه آنها با ديه داران داده شود ـ ترتيبي كه حق و عدالت مقتضي آنست. دوم بايد به نيكي حال روستاها كوشيده شود.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٤
از ديده اصلاح طلبي اين يك موضوع مهمي است كه در آينده شهرهاي ايران كوچكتر و دهها بزرگتر شود. با اين ترتيب كه در دهات وسايل زندگاني آماده گردد: خانه ها با دستورهاي بهداشتي ساخته شود، برق بكار افتد، تلفن كشيده شود، دبستان بنياد يابد، پزشك باشد، داروخانه باشد، دادگاه بخش باشد. آنگاه از شهرها كساني كه كار مشروعي ندارند و با مفتخواري و يا با كارهاي بيهوده زندگاني ميكنند بآنجاها كوچانيده شوند كه با كشاورزي و يا هر كار مشروع ديگري كه ميتوانند زندگي آغازند. اگر چنين ترتيبي پيش آمد دسته هاي انبوهي از مردم خودشان داوطلبانه بآنديه ها خواهند رفت و در آنجا زندگي خواهند آغازيد. زندگي در ميان باغها و كشتزارها، با آب پاكيزه و هواي آزاد، با نگهداشتن گاوها و گوسفندهاي شيرده، با بهرهمندي از نغمه هاي مرغها، زندگاني بسيار لذيذي است. كسي را نتوان پنداشت كه داراي خرد باشد و مزيت چنين زندگي را درنيابد. آنچه امروز جلو مردم را گرفته، نبودن وسايل در روستاهاست. اينكه گفتم دولت بايد ادارهها را كوچك گردانيده بيش از اندازه نياز كارمندان نگاه ندارد، راه آن هم اينست كه كسانيكه خودشان آرزومند باشند و يا دولت صلاح داند باين دهها كوچاند كه نشيمن گيرند و با كشاورزي و يا كارهاي ديگر زندگي بسر برند. اگر سرمايه ندارند دولت بآنها سرمايه نيز پردازد. در اين زمينه سخن بسيار است و من چون مقصودم يادآوريست باين اندازه بس ميكنم. اين هفت موضوع كه شمردم چيزهاي بسيار مهميست كه همه نيكخواهان بايد باينها علاقه مند باشند و چنانكه گفتم امروز يكي از كارهاي لازم آنست كه جمعيتي پديد آيد و پا بميان گزارد و اين چند رشته را از مقاصد خود گرداند و در راه اجراي آنها بكوشش پردازد. ميدانم كساني خواهند گفت: »اينها گفتنش آسان است ولي بكار بستنش دشوار خواهد بود«. ميگويم: شما از راهش درآييد و دست بهم دهيد و مردانه و پاكدلانه بكوشش پردازيد، خواهيد ديد كه بكار بستنش نيز آسانست. پس آن جمعيتها كه پيدا شدهاند و كارهاي بزرگي را انجام دادهاند )مث ًلا حزب سوسيال دموكرات شوروي يا حزب كار انگليس( چه بوده؟.. آيا آنها را فرشتگان آسمان پديد آوردهاند؟.. آيا بدبختي بپيشاني ايرانيان نوشته شده كه هرچه بكنند به نتيجهاي نرسد؟.. آيا چنين گماني توان برد؟.. امروز در ايران يك مانع بزرگ خودخواهي است. اين بكساني بر ميخورد كه با ديگران همدست گردند و بيسر و بيصدا بكوشش هايي پردازند. هركسي ميخواهد جمعيتي بنام خودش برپا كند. ميخواهد روزنامهاي راه انداخته بهايه وي پردازد. بايد اينها را بكنار گزاشت. هر مرد غيرتمندي كه اين كتاب را ميخواند بايد آماده گردد كه چنانكه پيشنهاد شده در پديد آوردن يك جمعيت ايرانخواه همدستي نمايد. آري راه بهانه باز است. حرفهاي گوناگون توان زد: »نميشود اعتماد كرد، شايد اينهم دسيسه اي است«، »شايد اينرا هم انگليسها تحريك كردهاند«، »حالا ببينيم چه خواهد شد«، »بگزار ديگران جلو بيفتند، اگر كاري توانستند ما هم شركت ميكنيم«... از اينگونه بهانه ها بسيار توان آورد. ولي آيين طبيعت را تغيير نتوان داد. جلو مكافات را نتوان گرفت.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

۲۲ اردیبهشت ۱۳۳۳ رای دادگاه فرمایشی نظامی؛ چگونه پرونده بزرگترین محاکمه تاریخ ایران بسته شد!؟
دادگاه تجدید نظردرمقایسه با دادگاه بدوی جمع وجورترمی نمود و سریع ترکار می کرد. این دادگاه که نخستین جلسه خود را در ۱۹ فروردین ۱۳۳۳ تشکیل داد ودر ۲۲ اردیبهشت ۱۳۳۳ رای خود را اعلام کرد.
دادگاه تجدید نظر رای دادگاه بدوی را در مورد متهمان «مخدوش» می داند. مخدوش بودن آن رای در مورد دکتر مصدق ازدوجهت است: اول آن که ، دادگاه بدوی ابلاغیه دربار شاهنشاهی را تعبیر به گذشت اعلیحضرت همایون شاهنشاهی از حق خصوصی کرده، درصورتی که اصولآ مقام شامخ سلطنت اعلی واجل از این است که مدعی خصوصی واقع شوند. اما از جنبه عمومی عفو وبخشودگی پیش از قطعیت حکم معنی ندارد و تنها پس از قطعی شدن محکومیت است که می توان مجرم را عفوکرد. بنابراین استناد دادگاه بدوی به ابلاغیه صادره دراین مقام بی مورد بود‌.
دادگاه تجدید نظراما نمی گوید که اگر شاه درمقام مدعی خصوصی نبوده تا ازحق خود صرفنظرکند و اگر محکومیت مصدق هنوز قطعیت نداشته تا عفو وبخشودگی درمورد آن مصداق پیدا کند پس آن ابلاغیه دربار چه مفهومی داشت و شاه چرا به آن عمل خلاف قانون، یا دست کم لغو و نامعقول که هیچ اثر قضایی ومنطقی بر آن بار نمی شود، مبادرت ورزیده بود؟
دادگاه تجدید نظر با طرح این مقدمات حکم دادگاه بدوی را فسخ کرد، و آنگاه حکم داد که خود مصدق،به استناد ماده ۳۱۷ قانون دادرسی و کیفرارتش و رعایت ماده ۴۶ قانون کیفرعمومی از لحاظ تجاوز سن او از شصت سال محکوم است به سه سال حبس مجرد.
دادگاه اگرچه با نحوه انشای رای دادگاه بدوی مخالفت نموده درنهایت به همان مجازات سه سال حس مجرد که در رای دادگاه بدوی آمده بود رسیده است. درواقع درشرایط تاریخی آن روز از دادگاه نظامی انتظار آزادی عمل وانعطاف زیاد نمی رفت. اوضاع واحوال نشانگرآن بودکه نه تنها مقدارمجازات متهمین پیشاپیش معین شده بود احتمالآ بخشهای اصلی قرارها واحکام دادگاه هم ازخارج به وسیله کسانی که سابقه واطلاعات حقوقی بیشتری داشتند انشاء می گردید ودراختیار رئیس دادگاه گذاشت می شد. حتی اگر بتوان به گزارش های کرمیت روزولت درجزئیات آن اعتماد نمود اودرحکایت نخستین ملاقات خود با شاه، بعد ازبازگشت وی از رم، از قول شاه می نویسد:
اگر دادگاه نظر مرا به کار بندد مصدق به سه سال حبس در ده خود محکوم خواهد شد و پس از آن آزاد خواهد بود که درمحوطه ده ونه در خارج آن، رفت و آمد کند.
شاه این حرف ها را در نیمه شب اول شهریور ۱۳۳۲ می گوید و اگر حکایت روزولت حقیقت داشته باشد معلوم می شودکه ازهمان ساعت که با نقشه کودتا موافقت نموده وفرمان نخست وزیری زاهدی را امضاکرده بود راجع به سرنوشت مصدق واین که چه معامله ای با او باید کرد نیز اندیشیده بود. شاه ازمیان هواداران مصدق تنها به اعدام دکترحسین فاطمی نظرداشت و چنین بود که شیوخ دیوان عالی تمیز (دیوان عالی کشور) نیز که راه بحث و اعمال نظر را بر روی خویش بسته می دیدند، بازگشایی پرونده را به مصلحت خود نیافتند و رای دادگاه تجدید نظر را که مصدق از آن فرجام خواسته بود به اتفاق آرا ابرام کردند. شعبه ۹ دیوان عالی تمیز در ۱۲ اسفند سال ۱۳۳۴ رای داد که « با ملاحظه جمیع جهات، و نظر به اوضاع و احوال خصوص مورد، اعتراضات فرجامی موثر به نظر نرسید.» و با این جمله ابتر و بی نمک و بارد که زبونی و لاعلاجی یک قوه قضائیه کور و سترون در نظامی خودکامه را ندا می دهد، پرونده بزرگترین محاکمه تاریخ ایران بسته شد.
خواب آشفته نفت، از کودتای ۲۸ مرداد تا سقوط زاهدی- محمدعلی موحد- ص۲۶۶-۲۶۹



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

جلد سوم مجموعه‌ی #آثار_مهندس_بازرگان تحت عنوان «یادداشت های روزانه»

جلد سوم آثار بازرگان به عبارتی شاید یکی از بهترین جلدهای آن نیز باشد. مهندس بازرگان در این جلد یادداشت‌های روزانه خود را از دوران جوانی،‌سفرهای حج،‌صحبت‌هایی با خانواده از زندان و از همه جالب‌تر یادداشت‌های زندان را به رشته تحریر در آورده است.
از متن یکی از یادداشت‌ها: آقای دکتر مصدق یک قابلمه پنیر لذیذ برای رفقای زندانی به منزل فرستاده بودند که روز بعد سر ناهار همراه با نان و گردو صرف شد و مورد توجه و تشکر فراوان شد و برکتی داشت. (منبع: مهندس مهدی بازرگان، جلد سوم مجموعه آثار «یادداشت های روزانه»، بخش سوم «صحبتی با خانواده از زندان»، یادداشت به تاریخ 16 مهر 1342)
و یادداشتی دیگر از زندان: پنج‌شنبه‌ی گذشته تغییری در وضع و ترکیب‌مان پیش آمد. دکتر سنجابی و دکتر صدیقی را به قزل قلعه منتقل کردند. در عوض شب آقای طالقانی و یک نفر دیگر به نام آقای کنی را از زندانی های قزل قلعه به این جا آوردند. در صورتی که قبلا به آن ها گفته بودند، اسباب هایتان را جمع کنید، آزاد می‌شوید! بردن سنجابی و صدیقی به نظر من می‌آمد برای این است که به اتفاق صالح در آن جا بشود مذاکراتی از طرف دولت با آن ها بشود. آمدن آقای طالقانی باعث خوش‌حالی و گرمی مجلس ما شد. (منبع: مهندس مهدی بازرگان، جلد سوم مجموعه آثار «یادداشت های روزانه»، بخش سوم «صحبتی با خانواده از زندان»، یادداشت به تاریخ 29 اردی‌بهشت 1342)
در این جا قصد داریم به علت علاقه‌ای که مردم به آثار مهندس بازرگان نشان می‌دهند، مجموعه آثار وی را منتشر کنیم. از آن جا که بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان و شرکت سهامی انتشار نتوانستند مجوز نشر کتاب های ایشان را از جلد 16 به بعد بگیرند، تمامی این آثار را مجانی اعلام کردند و برای کپی کردن آن هیچ مشکلی نیست که استقبال نیز خواهند کرد.
اگر قصد مطالعه جلدهای قبلی را دارید، به #آثار_مهندس_بازرگان مراجعه فرمایید.
⬇️⬇️




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

دکتر مصدق به دنبال بازگرداندن بحرین به ایران پس از حل مسأله‌ی نفت
جمعیت بحرین، نزدیک به هشت‌صد هزار نفر است و اکثریت مردم آن ایرانی‌تبارند. بحرین در عصر هخامنشیان، با نام «نی‌دوک‌کی» و دیلمون به آسوری، جزیی از شاهنشاهی بزرگ هخامنشی بوده است. بحرین در دوران شاهنشاهی ساسانیان، با نام «ایالت میش‌هیگ» یا «اوال» یکی از ایالتهای ایرانی بود. پس از اسلام نیز بحرین همیشه به عنوان بخشی از استان فارس اداره می شد.
حمدالله مستوفی در قرن هشتم نوشته است: «جزیره‌ی بحرین از اقلیم دوّم...داخل فارس و از ملک ایران است».
امپراتوری استعماری بریتانیا که در عصر شاه‌عباس صفوی برای بیرون راندن پرتغالی‌ها از خلیج‌فارس به ایران کمک کرده بود، زیر پوشش بهانه‌هایی چون مبارزه با دزدان دریایی و تحریم برده‌فروشی، پایه‌های حضور مستقل خود را در آب‌های خلیج‌فارس محکم کرد. هنگامی‌که شیخ محمد بن خلیفه (حاکم محلی بحرین)، برای نجات از شرّ انگلیسی‌ها با والی فارس و پادشاه ایران به مکاتبه پرداخت و ضمن تمکین از حاکمیت ایران از دولت ایران تقاضای کمک کرد(سال ۱۲۶۴‌/ ۱۸۴۷)، انگلیسی‌ها با استفاده از قدرت نظامی خود بحرین را تصرف کردند و با برکناری شیخ‌محمد و برادرش شیخ‌علی، شیخ‌عیسی را به روی کار آوردند. شخص اخیر با نماینده انگلستان، دو معاهده امضا کرد که بدون اجازه‌ی انگلستان با دولت دیگری رابطه پیدا نکند وجز دولت انگلستان هیچ کشور دیگری در بحرین نماینده‌ سیاسی نداشته باشد. به این‌گونه رسماً بحرین، تحت‌الحمایه‌ی انگلستان شد.
هنگامی‌که دولت انگلستان در ۱۳۰۶‌ش قراردادی با عربستان سعودی راجع به بحرین - و قطر و امارات متصالحه - امضا کرد، دولت ایران نسبت به آن معاهده رسماً اعتراض کرد و از آن به‌عنوان تجاوز به تمامیّت ارضی ایران به جامعه‌ی ملل شکایت برد. مهدی‌قلی‌خان مخبرالسلطنه هدایت در مقام نخست‌وزیر، طی شکواییه‌ای که در ۲ آذر ۱۳۰۶ «برای حفظ حقوق مسلّم ایران نسبت به جزایر بحرین» رونوشت اعتراض‌نامه ایران به انگلستان را به جامعه‌ی ملل فرستاد. وزارت خارجه‌ی دولت انگلیس، مالکیت ایران را نسبت به بحرین انکار کرد، وزارت امور خارجه‌ ایران یادداشت بسیار مفصل و مطولی[برای انگلیسی ها]فرستاد و طی آن استدلال کرد که هیچ‌وقت دولت مستقلی به‌نام بحرین وجود نداشته است و ایران هم هیچ‌گاه از حقوق خود بر بحرین صرف‌نظر نکرده است و بنابراین قراردادهای دولت انگلیس با شیوخ محلی، نمی‌تواند مانع تداوم حاکمیت ایران بر بحرین شمرده شود.
در طول جنگ جهانی دوم بحرین عملاً یکی از مستعمرات انگلیس بود. شکایت ایران به‌علت ضعف جامعه‌ ملل و بعد شروع جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط متفقین در شهریور ۱۳۲۰ راه به‌جایی نبرد. در زمان نهضت ملی‌شدن صنعت نفت، لایحه‌ی ملی‌ کردن صنعت نفت مورخ اسفند ۱۳۲۹ شامل ملی ‌کردن «شرکت نفت بحرین» نیز می‌شد.
در پی بیرون راندن انگلیسی‌ها از ایران و خلع ید از شرکت غاصب نفت ایران و انگلیس، تومارهای بسیاری از بحرین به امضای طبقات مختلف مردم بحرین به تهران می‌رسید. دکتر مصدق قصد داشت پس از حل مسأله‌ی نفت نسبت به بازگرداندن بحرین به ایران نیز اقدام کند.
دولت ایران در آبان ۱۳۳۶ طیّ لایحه‌ای بحرین را رسماً استان چهاردهم کشورمان اعلام کرد.
پیش از تصمیم ناگهانی و بی‌سابقه‌ محمدرضاشاه در اواخر سال ۱۳۴۸ به انصراف از حقّ حاکمیت ایران، بحرین جزو لاینفک و بخش جدایی‌ناپذیر ایران قلمداد می‌شد.
فصل‌نامه فروزش شماره سوم - تابستان ۱۳۸۸
پروفسور حسن امین-استاد پیشین کرسی حقوق دانشگاه گلاسکو کالیدونیا




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

نوشته روزنامه های تهران در نخستین روزهای نخست وزیری دکتر مصدق؛ روزی که او به مجلس می رفت روزنامه ها نوشتند: «پدر ملت به خانه رفت.»
دکتر مصدق با آنکه دکتر حقوق است بیماری جامعه را بیش از یک پزشک تشخیص می‌دهد، بهمین جهت است که هر کس از هر جا مایوس می شود به خانه او پناه می برد.
روزی که او به مجلس می رفت روزنامه ها نوشتند: «پدر ملت به خانه رفت.» در خرج بیت المال طبعی منطقی دارد و در معاشرت عادی قلبی رئوف. از این دو حس دکتر مصدق داستانها نقل می کنند. از طبع رقیق و حساس دکتر مصدق این بس که هر فردی با شرح یک حادثه غم انگیز می تواند دکتر را در اشکباری با خود شریک سازد.
گاهی اوقات که پای عشق وطن و مصالح میهن توی کار باشد، دکتر جسارت عجیبی پیدا می کند. یک تنه به جنگ اشقیا می رود.
تاریخ نام سه عمل جسارت آمیز دکتر مصدق را فراموش نکرده است. یکی نطق وطن پرستانه و شدید دکتر در مجلس، روزی که می خواستند احمدشاه را خلع سلطنت کنند. دیگر طرح عجیب دکتر در ممنوعیت وزرا در مذاکره نفت با خارجی ها، در محیط وحشتناکی که درست کرده بودند. سوم یادداشت شدیدالحن در دوره پانزدهم زمانی که مجلس می خواست قرارداد(گس-گلشائیان) را امضا کند.
در جبهه ملی او را «پیشوا» یا «پدر ملت» صدا می زنند. این از آن پیشوایانی است که به همه حال، به افکار زیردست و رفقا اهمیت می دهد.
دشمنانش خیلی خواستند به او وصله ای بچسبانند که با خارجی ها هماهنگی سیاسی دارد، اما توفیقی نیافتند. در جبهه ملی اگر اختلافی بروز کند همه به رای دکتر تسلیمند، زیرا معتقدند که او خوب فکر می کند و با منطق حرف می زند.
با آنکه خودش در مجلس گفت: «من در خانواده اشرافی به دنیا آمده و بزرگ شده ام و چطور می شود که کمونیست شوم.» مع الوصف دکتر مصدق سمبل طرفداری از طبقه سوم شناخته شده، آن طبقه ای که هنوز کمونیست نشده و میل دارد آزاد فکر بکند و در دموکراسی سرمایه داری پرورش یابد.
این سومین بار است که مجلس برای زمامداری به او رای تمایل داده است(دکتر بارهای پیش نخست وزیری را نپذیرفته بود.)، آن هم در چنین موقعیت بحرانی که علا(نخست وزیر پیش از مصدق) معتقد است «فشار مسئولیت بسیار سنگین و باید فردی مورد تمایل قاطبه اهالی، زمامدار باشد.» زمامدار کشور ما شده است.
وکیل اول تهران محبوبیتی عجیبی در تهران دارد، امروز ممکن است غالب تهرانی ها نام وزیران یا نخست وزیران خود را ندانند، اما نود و نه درصد به نام دکتر مصدق آشنا هستند. بین محصلین، کارمندان، مردم بازار، روزنامه نویس ها معتقدین فراوانی دارد.
در خانه اش در خیابان کاخ باز است تا به خانه وارد شدید مستخدم چای جلوی شما می گذارد، شما هر که می خواهید باشید، دکتر محالست بالای دست شما بنشیند. این تواضع و فروتنی «پدر ملت» ضرب المثل است. هر چه شما صحبت کنید و هر چه بگویید، اگرچه مطول و بی معنی باشد ولی پدر با کمال دقت گوش می دهد. در جواب دائما می گوید “بله آقا" هیچوقت توی چشم سخنگو نگاه نمی کند، این هم از حجب و حیای «پدر ملت» است.
زندگینامه و مبارزات سیاسی دکتر مصدق، نصرالله شیفته، ص ۱۶-۱۹



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


گاهنامه مستقلِ سياسى،اجتماعى،فرهنگى
"چالش" کاری از دانشجویان دانشگاه شیراز
چاپ اول - سال اول
آنچه در اين شماره ميخوانيد: • آزادمرد ايرانى ؛ مصدق
⬇️⬇️



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#انتقادات_شاه_به_مصدق
قسمت هشتم

ادعای شاه: در تابستان سال 1332 تغییرات محسوسی در روحیه ملت ایران نسبت به اعمال مصدق آشکار گردید و بسیاری از یاران و پیروان او از اطرافش پراکنده شدند، زیرا متوجه شدند که سیاست ضدخارجی وی جنبه انتخاب یافته و منظور اصلی او آن است که انگلیسی‌ها را بیرون کند و کمونیست‌ها را به ایران بکشاند. جریان وقایع مردم را آگاه ساخت که کشورشان با سرعت تمام به سوی اضمحلال سیاسی و اقتصادی می‌رود. عمل مصدق در انحلال مجلس شورا نیز نتوانست افکار عمومی را که مخالف وی بود خفه کند. روزنامه‌نگاران از تهدیدات اوباش طرفدار مصدق و اعمال حزب توده نهراسیده سیاست وی را برای مردم تشریح و توجیه می‌کردند. بسیاری از روحانیون و دانشجویان و بازرگانان که قبلاً‌ در زمره حامیان مصدق بودند از او رو برگردانیده و علم مخالفت برداشتند، ولی با تمام این احوال واضح بود که برانداختن قطعی وی جز با اعمال قدرت راه دیگری نیست. سیاست آمریکا در طول دوره زمامداری حاکی از این بود که نگرانی آن از اوضاع ایران روزافزون و در اتخاذ طریق مؤثری برای ایجاد ثبات سیاسی و توسعه اقتصادی ایران دچار تردید است.
جواب مصدق‌: می‌فرمایند: «عمل مصدق در انحلال مجلس شورا نیز نتوانست افکار عمومی را که مخالف وی بود خفه کند» با قسمت دیگر این فرمایشات که می‌فرمایند «ولی با تمام احوال واضح بود که برانداختن وی جز با اعمال قدرت راه دیگری نیست» متناقض است. اگر افکار عمومی برخلاف من بود چه شد متجاوز از دو ملیون رأی آن هم فقط در شهرها بر له دولت دادند، چنانچه افکار عمومی با بقای مجلس موافق بود چه شد که بیش از صد هزار رأی برای ابقای مجلس داده نشد.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#امروز_چاره_چيست؟


#احمد_كسروى



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٥
بدانيد اي ايرانيان حوادث امروز به پيشواز شما آمده. شما بايستي بينديشيد و آينده را بديده گيريد و حوادث را پيش بيني كرده بجلوگيري پردازيد. نكردهايد و اينك حوادث بسروقت تان رسيده. اكنون شما در آخرين سنگريد. اگر باز سستي نماييد، باز بهانه آوريد، اين سنگر را هم از دست خواهيد داد و سيل حوادث شما را خواهد پيچانيد و خدا ميداند كه سرگذشت اين توده چه خواهد بود. بدانيد اي ايرانيان، آسمان براي شما نخواهد گريست، زمين براي شما بلرزه نخواهد افتاد. ٧ــ بايد درباره قانون اساسي گفتگوهايي رود: امروزها گاهي در روزنامه ها نامي هم از قانون اساسي و از تغيير آن ميرود. من هم در گفته هاي خود از آن يادي كردم. اينست ميخواهم در پايان كتاب گفتگويي هم از آن بميان آورم. اينها بحثهايي است كه من با خوانندگان بميان گزارده ميخواهم انديشه ها روشن گردد. در ميان سخنان خود تاريخچهاي از قانون اساسي ياد كردم. اين قانون بدو بخش است: يكي اصل قانون و ديگري متمم آن. اصل قانون در روزهاي نخست مشروطه در تهران نوشته شده و از مجلس گذشته و مظفرالدين شاه در بستر مرگ بآن دستينه نهاده. اين قانون تنها درباره مجلس شوري و حقوق و حدود آن ميباشد و من نميدانم كيها در تنظيم آن شركت كردهاند. اما متمم قانون سرگذشت درازي داشته. چنانكه گفتم تنظيم آنرا آزاديخواهان تبريز خواستار شدند و خودشان چند موضوع )از جمله موضوع انجمنهاي ايالتي و ولايتي( را پيشنهاد كردند. ولي چون قانون نوشته ميشد، از يكسو با دربار كشاكش سختي ميرفت و با دخالت آنها موضوع سنا در قانون گنجانيده شده، از سوي ديگر چون حاجي شيخ فضل االله بدست اويز همان قانون بيرق تكفير افراشته بود، موضوعهايي نيز براي اسكات او جا داده شده. اصلهاي يكم و دوم از انشاي خود حاجي شيخ فضل االله است. اين تاريخچه آن دو قانونست. آمديم بموضوع تغيير، در آن باره دو پرسش بميان ميآيد: ١( قانون اساسي را ميتوان تغيير داد؟.. ٢( آيا تغيير آن بصلاح ايران است؟.. پرسش نخست پاسخش روشن است. بديهي است كه هر قانوني در جهان قابل تغيير است. بالاخره قانون براي مردمست، مردم براي قانون نيستند. اين قانون بدانسان كه گفتم از روي فهم و اختيار تدوين نگرديده و فشارهايي در تنظيم آن دخالت داشته. برخي از مواد آن ـ از جمله موضوع مجلس سنا و دخالت علما در وضع قانونها بموجب اصل دوم متمم قانون ـ هيچگاه مورد عمل نبوده و نتوانستي بود. اما پرسش دوم، پاسخ آن پس از اينست كه بدانيم خواستاران تغيير قانون چه موضوعهايي را از آن نمي پسندند و چه قانون ديگري را ميخواهند بجاي آن گزارند. نيك و بد در اينجا نسبي است.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٦
در اين قانون اساسي )در اصل و در متمم آن( چند موضوع منظور گرديده كه مهمتر از همه دو چيز است: يكي مشروطه يا حكومت دموكراسي، ديگري حقوق افراد ايران )متساوي بودن كليه افراد در برابر قانون، مصون بودن جان و مال و مسكن و شرف آنها و اين قبيل(. من گمان نميكنم كسانيكه سخن از تغيير قانون ميرانند مورد نظرشان اين موضوعها باشد. پس بايد ديد چه ميخواهند و تغيير كدام موضوعها را ميخواهند. نكته بسيار مهم اينست كه تغيير قانون اساسي در يك كشور بسته به تغيير انديشه و فهم است . بايد انديشه ها و فهم ها بالاتر رود و جنبشي در توده پديد آيد تا زمينه براي تغيير قانون اساسي آماده گردد. تغييري كه بيزمينه باشد نتيجه درستي از آن بدست نخواهد آمد، بلكه اگر حقيقت را بخواهيم زيانها از آن پديدار خواهد گرديد. امروز توده انبوه خيره ماندهاند. حوادث بسراغ شان آمده و بتكان شان آورده، ولي نميدانند داستان چيست؟.. گفتگو بر سر چه ميباشد؟.. پس بايد نخست آنها را آگاه گردانيد. اگر تغيير قانون با اراده توده خواهد بود، بايد آنها را بينا گردانيد، بايد انديشه هاشان را روشن ساخت. من دور نميدانم در اين پيشآمدها و تكانها اوضاعي براي ايران پيش آيد كه اين قانون اساسي از ميان رود. اينست بهتر ميدانم كه گفتگوهايي بميان آيد و اگر چنان داستاني رخ داد، باري از روي فهم و بينش باشد. چنانكه در كتاب سرنوشت هم نوشته ام، امروز يكي از كارهاي سودمند و بايا، گفتگو كردن و كتاب نوشتن در زمينه هاي سياسي و اجتماعي ايرانست كه مردم آگاه گردند. دوباره تكرار ميكنم: آنچه ايرانيان را از اين گرفتاريها و كشاكشها آسوده بيرون تواند برد، احساسات و علاقهمندي هاي توده انبوه است، و احساسات و علاقهمندي هاي آنها بسته بفهميدن و دانستن اوضاع و حقايق ميباشد. بهرحال من بنوبت خود، عقيدهام را درباره قانون اساسي بميان ميگزارم و آنچه ميدانم بيپرده و بي پيرايه مينويسم: ايرانيان بايد بمشروطه يا حكومت دموكراسي وفادار مانند. باز ميگويم: مشروطه بهترين شكل حكومت است. اين در نهاد آدميست كه هر زمان پي چيز تازهاي رود. اين يكي از هوسهاي اوست. ولي در كارهاي اجتماعي پيروي از هوس نتوان كرد. در كارهاي اجتماعي بايد تنها در بند سود و زيان بود، و يك چيزيكه سودمند است هميشه نگه داشت. رژيم حكومت كفش و كلاه نيست كه زود زود عوض شود. گاهي ديدهام كساني گفتگو از جمهوريت ميكنند. آنرا چيز تازهاي ميشمارند و هواداري نشان ميدهند. ميگويم: مشروطه با جمهوريت چه جدايي دارد؟.. مشروطه با جمهوريت اين جدايي را دارد كه در آن پادشاهي هست ـ پادشاهي كه بگفته قانون اساسي ايران »وديعه سلطنت از طرف ملت باو مفوض شده«، پادشاهي كه در كارها جز دخالت بسيار محدودي ندارد، ولي در جمهوريت پادشاه نيست و بجاي آن كسي از ميان توده برگزيده ميشود. آيا اين چه تأثير در كارها دارد؟!..



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٧
شما كه هنوز توده را براي مشروطه آماده نگردانيدهايد و هر دو سال يكبار بهنگام انتخاب نمايندگان براي مجلس، آن رسواييها پديد ميآيد، چگونه ميخواهيد يك موضوع انتخاب رئيس جمهور هم در ميان باشد و رسواييهاي ديگري هم از آنراه پديد آيد؟!.. يك چيز كه در ايران اهميت نميدهند تربيت كردن توده انبوه و آماده گردانيدن آنهاست. يكدسته درسخواندگان با انديشه هاي بسيار تند جلو افتاده ميخواهند با تندروترين دسته هاي جهان همگام باشند، در حاليكه توده انبوه از پس ماندهترين توده نيز پس تر مانده است. اين اشتباه ديگريست كه ميپندارند يكدسته بايد چيره شوند و ديگرانرا راه برند. بارها ديدهام به اشتباه خود رخت فلسفه پوشانيده ميگويند: »در هر ملتي كار در دست چند نفر است. در ايران هم بايد چند نفري دست بهم داد و اين توده را مثل گله هاي گوسفند جلو انداخت و راه برد«. اينها نميدانند كه اساس پيشرفت يك كشور تربيت توده است، و در هر زمينه بايد توده را بتكان آورد و در گام هايي كه بسوي پيش برداشته ميشود، آنها را نيز همراه ساخت. در زمينه مشروطه نيز آنچه اهميت دارد آنست كه بكوشند و توده را شاينده اين رژيم زندگاني گردانند، و بهرحال بايد نسبت بآن وفادار مانند. همچنان ايرانيان بايد بروي تماميت ايران و اينكه همه استانها داراي يك حكومت باشد )چنانكه تاكنون بوده( پايداري نمايند. بايد باور كرد كه از خودمختاري استانها نتيجه درستي بدست نخواهد آمد. اين كوششها اگر ادامه يابد، شيرازه ايرانيت را از هم خواهد گسلانيد. اگر كساني تغيير قانون اساسي را براي اين موضوعها ميخواهند، بايد گفت ناانديشيده سخن ميرانند، بايد گفت: لجاجت جلو چشم آنها را گرفته است. جاي هيچ گفتگو نيست كه بايد حقوق استانها تأمين شود. جاي گفتگو نيست كه بايد اصول دموكراسي در اين كشور هرچه بيشتر تعميم يابد و استانها و شهرستانها نيز در برابر پايتخت داراي اختيار باشند و مالياتي كه ميدهند، يك قسمت از آن در راه مصالح خودشان صرف شود. جاي گفتگو اينست كه اين تأمين حقوق استانها و شهرستانها از راهي انجام گيرد كه رشته هاي ارتباط با مركز را نگسلاند، و اين راه همان موضوع برپا گردانيدن انجمنهاي استاني و شهرستاني است كه در قانون اساسي امروزي هست و اگر روزي قرار بود قانون ديگري نوشته شود، باز بايد اين قسمت با همان اهميتي كه دارد در آن قيد شود. آمديم به حقوق افراد كه بخش مهمي از متمم قانون اساسي است، بديهي است كه اين حقوق بايد محفوظ باشد. هركسي بايد داراي اختيار جان و مال و خانه خود باشد. در اين باره تنها نقصي كه در قانون ما نمايان است، موضوع آزادي عقيده و مذهب ميباشد كه منظور نگرديده و بديهي است كه بايد جبران گردد. بويژه با منشور اتلانتيك و منشور ملل متفق و مانند اينها كه ايران نيز پذيرفته و پيمانها امضا كرده است. يكچيزي كه گاهي ديدهام در اين زمينه ايراد ميگيرند، دخالت ندادن بزنها در كارهاي سياسي و اجتماعي است. در قانون اساسي، من در اين باره تصريحي بيادم نيست. ولي پيداست كه مبناي آن بچيست؟.. اين قانون اساسي هنگامي




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٨

تدوين گرديده كه دخترها برفتن دبستان آزاد نمي بودند. ملايان ايرادهايي كه بمشروطه ميگرفتند يكي اين بود كه ميگفتند: »اين لامذهب ها امروز ميگويند مشروطه شويد، فردا هم خواهند گفت روهاي زنهاتان باز كنيد«. با چنين حالي چگونه ميشد در آن قانون يا قانونهاي ديگر حق دخالت بزنها در كارهاي سياسي و اجتماعي داد؟!.. زنهاي ما نه تنها نميتوانند نماينده مجلس شوند يا بوزارت رسند، نميتوانند در انتخابات شركت كرده رأي دهند. از برگزيدن و برگزيده شدن هر دو ممنوعند. اينست كساني اين را ايراد ميگيرند، و يكي از گفتگوها كه در ميان يكدسته هست آنست كه زنها حقوق خود را بخواهند و راه براي وكيل شدن و وزير شدن آنها باز باشد. يكدسته از بانوان نيز در همان زمينه كوششها مينمايند. در نظر اينها يكي از نواقص قانون اساسي و ديگر قانونها اينست و اگر قانون اساسي ديگري تنظيم شود، بايد زنها با مردها از هر باره برابر باشند. در اينجا نيز همان داستان است كه گفتيم: گروه انبوهي از زنهاي ايران چندان پس ماندهاند كه هنوز نميدانند كشور چيست و توده چيست و نميخواهند بدانند و در همانحال يكدسته كم از بانوان درس خوانده ميخواهند تا بنمايندگي مجلس و وزارت پيش روند. در همين تهران كه پايتخت است در جنوب شهر زنها آزاد نيستند بي چادر بيرون آيند و در شمال آن بانواني در آرزوي نمايندگيند كه در مجلس همدوش مردان بنشينند و پاها را روي پا اندازند و از مسائل سياسي و اجتماعي سخن رانند. آنها هنوز از قرون وسطي بيرون نيامدهاند و اينها با تندروترين زنهاي جهان همگام شدهاند. در اين زمينه هم سخن بسيار است. اگر مقصود حقيقت است، زن و مرد در يك جايگاهند. نميتوان گفت: زنها پست تر از مردانند. نميتوان گفت: زنها بايد از فلان حق محروم باشند. چيزيكه هست اينهم نميتوان گفت: زن و مرد از هر باره يكي هستند، هر كاري كه مرد ميكند زن هم بايد كند و ميتواند كند. چيزيست بسيار روشن: خدا زنها را براي كارهايي آفريده و مردها را براي كارهايي. وظيفه ويژهاي كه آفريدگار براي زن منظور داشته خانه نگهداري و بچه پروري است. اين كاريست كه طبيعت ويژه او گردانيده. اكنون سخن در آنست كه آيا زن با اينحال نماينده مجلس يا وزير كشور تواند بود؟!.. زنيكه بي اختيار خود آبستن شده، نه ماه سنگين بار خواهد بود، و پس از آن هم بايد بچه اش را شير دهد و بپروراند، نمايندگي در مجلس يا عضويت در كابينه باو چه ميشايد؟!.. اين كارها با آن وظيفه اش چه ميسازد؟!.. آري زنها بايد درس خوانند و از معني كشور و توده و از جريانهاي سياسي جهان آگاه باشند. در انتخابات نيز در رأي شركت كنند. من هيچگونه تفاوت ميانه آنها با مردان نميتوانم گزاشت جز اينكه وظيفه خانه داري و مادري آنها را مانع از وزارت و وكالت ميشناسم و حقيقت اينست كه آن وظيفه را از حيث اهميت و احترام كمتر از وزارت و وكالت نميبينم. بهرحال جاي گفتگو نيست كه در اين زمينه بايد قانونهاي ايران تغيير پيدا كند. ولي اين تغيير بايد از روي انديشه و بينش باشد و هوسها و تندرويها در آن دخالت نكند.





@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٩
درباره تقسيم قوا بسه شعبه مقننه و قضاييه و اجراييه كه يكي از موضوع هاي اساسي در متمم قانون اساسي ميباشد من سخني ندارم. اگر ديگران دارند بايد بنويسند تا دانسته شود. درباره عدليه در قانون اساسي مواد بسياري ذكر شده كه بآنها نياز نيست. اينها بايد در قانون عدليه گنجانيده شود و برخي هم بايد تغيير يابد. مثل در اصل هفتاد و يكم گفته ميشود: »قضاوت در امور شرعيه با عدول مجتهدين جامع الشرايط است«. در چهل سال پيش تفكيكي ميانه امور شرعيه و عرفيه بوده و امروز نيست و نيازي باين اصل و مانندهاي آن نمانده. در اصل هفتاد و پنجم گفته ميشود: »در تمام مملكت فقط يك ديوانخانه تميز براي امور عرفيه داير خواهد شد آنهم در شهر پايتخت«. در آغاز مشروطه مردان اروپا رفته ما بيشترشان در فرانسه درس خوانده بودند و از اينرو بيشتر قانونهاي ما رنگ فرانسوي دارد. قانونهاي نخست عدليه يكسر يا از روي ترجمه هاي عربي از فرانسه ترجمه شده. بهرحال بنياد اين قانونها برآنست كه بهر دعوايي دوبار رسيدگي شود: يكي در دادگاه شهرستان و ديگري در دادگاه استان، و در بالا سر آنها تشكيلاتي بنام ديوان كشور )يا تميز( باشد كه باحكام آنها ديدهباني كند و هر حكم را كه از روي حق و قانون نديد، شكسته بازگرداند كه دوباره رسيدگي شده حكم داده شود. ولي اين ترتيب بسيار ناستوده است. قانونهاي عدليه چند عيب بزرگ دارد كه يكي همين است. ديوان كشور كه حق دارد حكم دادگاه پايين را بشكند و پرونده را بازگرداند، دستورش هم در آن دادگاه مجري نيست. اگر گوش نداد نداده. اينست ميبينيد يك پرونده چون بازگشت دادگاه پايين باز همان حكم را ميدهد كه بايد ديوان كشور دوباره بشكند، و يا ميبيني اينبار ايراد ديگري پيدا ميشود. از اينرو يك پرونده چند بار بديوان كشور ميرود و باز ميگردد و سالهاي دراز با اين رفتن و بازگشتن ميگذرد. اكنون كه اينرا مينويسم دعوايي در پيش چشمم مجسم است كه بيست و شش سال پيش از اين در رشت، در ميانه يك ارمني و يك مسلمان، آغاز شده. آنها هر دو مردهاند و رفتهاند و دعوي را بورثه خود بازگزاردهاند. پرونده از رشت بتهران آمده و چند بار بديوان كشور رفته و بازگشته و پس از بيست و شش سال تازه امروزها پايان پذيرفته كه بايد اجرا شود و خدا ميداند كه چند سال در اجرا معطلي خواهد داشت تا نتيجه بدست آيد. چنانكه گفتهام بايد در ايران يك عدليه ساده و حساسي بنياد نهاد و درباره رسيدگي هم ترتيب خردمندانه آنست كه در يك دعوي كه دو بار رسيدگي شده، اگر حكم دادگاه شهرستان با حكم دادگاه استان يكي بوده، آن بايد قطعي شناخته شده اجرا گردد، و اگر يكي نبوده و دو دادگاه هريكي حكم ديگري داده، در آنصورتست كه بايد دعوي بدادگاه فرجام )يا ديوان تميز( برود، و آن دادگاه رسيدگي كند و خود حكم دهد و پرونده را بپايان رساند. شكستن و پايين فرستادن بدانسان كه امروز است، ببازيچه شبيه تر است تا بداوري و فصل دعاوي. يك نكته مهمتر ديگر اينست كه بايد در هر استاني دادگاه فرجام )يا تميز( باشدكه دعويها در آنجا پايان پذيرد و نياز نباشد پروندهها بتهران بيايد و در اينجا رويهم چيده شود. اكنون كه گفتگو از حقوق استانها و شهرستانها در ميانست و ميخواهيم آسايش مردمان آنها را بديده گيريم، بايد يك گام در آنراه همين باشد. چنانكه پيش از اينهم گفتگو كرديم، اينكه قانون اساسي ديوان تميز را بتهران اختصاص داده يكي از نقص هاي آن قانونست.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٤٠
سخن را به نتيجه رسانيم: قانون اساسي در خور تغيير است و اگر جايش افتاد ميتوان آن را تغيير داد. ولي چنانكه گفتم تغيير قانون اساسي فرع تغييرهاييست كه در انديشه ها پديد آيد. فرع آنست كه مردم آنرا بخواهند. ما هم اگر خواستيم، بايد گفتگوها بميان آوريم و انديشه ها را روشن گردانيم تا زمينهاي آماده شود و يك قانون بهتري بجاي اين گزارده شود. ميخواهم بگويم بايد تغيير قانون از روي فهم و بينش باشد و تنها سود توده و كشور بديده گرفته شود. نه آنكه باز فشارها در ميان باشد و براي خاموش ساختن اين دسته و آن دسته موضوع هايي در قانون گنجانيده شود و دلخواه اين همسايه و آن همسايه منظور نظر گردد و بار ديگر يك قانون »شتر و گاو و پلنگي« ساخته شود. خردمندان گفته اند: »ميتوان از هر پيشآمدي سودي جست«. اكنون كه در ايران اين حوادث رخ داده و خواه و ناخواه تكاني پديد آمده، اگر يكدسته غيرتمندي پا بميان گزارند و دورانديشانه كوشش هايي كنند، خواهند توانست از اين پيشآمد سود جويند و نواقص ايران را يك بيك بديده گرفته چاره انديشي كنند. توانند براي قانونها نيز يك اساس خردمندانه استوارتري بگزارند. يك گفتگو كه بيگمان در ايران، دير يا زود، پيش خواهد آمد، اين خواهد بود كه ايرانيان از انديشه هاي سوسياليستي كه در اروپا رواج گرفته تا چه اندازه بهره جويند. در كتاب سرنوشت نيز نوشته ام، انديشه هاي سوسياليستي از مغزهاي نيكخواهان جهان تراويده. كسانيكه آسايش و آرامش خود را فدا ساخته بلكه جانهاي خود را بخطر انداخته اند، اين انديشه ها را بميان آوردهاند و مقصودشان اين بوده كه پستي و بلندي در زندگاني بشر كم گردد و از بدبختيها و رنجها كاسته شود. روزيكه آنها اين انديشه ها را بميان آوردهاند، رشته اختيار بيش از همه در دست پولداران و توانگران بوده و اينست مردان نيكخواه گزندها ديدهاند و رنجها كشيدهاند. ولي تخم هاييكه پاشيدهاند بروييدن پرداخته و اكنون هنگام بار دادن آنهاست. اكنون در اروپا و آمريكا و ديگر جاها، جنبشها در همان زمينه پديدار است. انگليسها كه از خونسردترين و دير جنبترين تودهها شمرده ميشوند، ما ميبينيم آنها نيز تكاني نشان دادهاند و اكنون حزبيكه كابينه تشكيل داده و امپراتوري بريتاني را راه ميبرد، داراي مسلك سوسياليست است و گفتگو از دولتي گردانيدن كارخانهها ميراند. ما در ايران يكسومان دولت شورويست كه سوسياليست تمام بلكه كمونيست است و يكسومان دولت انگليس است كه آنهم پا براه سوسياليستي نهاده. پس طبيعي است كه از آن جنبشها و تكانها متأثر شويم. آنگاه در جاييكه در جهان چنان انديشه هاي نيكخواهانه هست، ما چرا نپذيريم؟!.. چرا پيروي ننماييم؟!.. مگر ما دلمان به بي چيزان و سختي كشان نميسوزد؟!.. مگر نميخواهيم در توده ما نيز پستيها و بلنديها كمتر باشد؟!.. در اين زمينه اكنون هم گفتگوها در نهان و آشكار هست و اين كشاكشها كه امروز در ميانست، بيارتباط بآن موضوع نميباشد. بويژه اگر روزي سخن از تغيير قانون اساسي بميان آمد بيگمان يكي از موضوعهاي جدي كه در پيرامونش سخنها خواهد رفت، اين خواهد بود. اينست من در آن باره هم انديشه خود را ـ تا اندازه ايكه فرصت هست ـ برشته نوشتن ميكشم:



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٤١
آنچه من ميدانم انديشه هاي سوسياليستي همه نيكست، همه از روي منطق است. سرچشمه زيست بشر، آب و هوا و زمين و آفتاب تابانست. در هر كجا كه اينها هست آدميان ميتوانند زندگي بسر برند. ما همه لوازم زندگي را با كوششهاي خود، از اين سرچشمه هاي زيست بدست ميآوريم. از سوي ديگر، آب و هوا و زمين و آفتاب براي همه است، تنها براي يكدسته نيست. پس جهت ندارد كه يكدسته از خوراك و پوشاك و ديگر نعمتهاي جهان جز بهره بسيار كمي نيابند و گاهي از لوازم ضروري زندگي هم بي بهره باشند، و يكدسته ديگر در توي خوشيهاي زندگاني غرق باشند. اين با هيچ منطقي درست نيست. پس بايد باين چاره انديشيده شود. در اين زمينه ها آنچه ميگويند راستست. من تنها در دو موضوع با انديشه هاي سوسياليستي مخالفم و گمان ميكنم در آن زمينه، ديگران هم مخالف بودهاند: يكي از آن دو زمينه دولتي شدن همه كارها و پيشه ها و آزاد نبودن مردم در آن باره، ديگري دولتي شدن همه زمينها و از ميان رفتن مالكيت است. در موضوع اول من بهتر ميدانم كار و پيشه آزاد باشد و هركسي آنچه ميكوشد نتيجه اش بخودش رسد و ترتيب خريد و فروش يا معاوضه كالاها بدانسان كه امروز هست پايدار ماند و براي آنكه پستي و بلندي در ميان توده هرچه كمتر گردد )چون نميتوان آن را يكباره برداشت( از مفتخواري جلوگيري شده، مزدها و حقوقها از روي عدالت بوده، سرمايه ها نيز محدود گردد. در اين باره اگر بخواهم مقصود خود را بشرح كامل روشن سازم بسخن درازي نياز خواهد بود كه در اينجا فرصت نيست. اينست بمثلي توسل نموده مقصود خود را در ضمن آن روشن ميگردانم: همه ميدانيم در تهران كه نزديك بيك مليون مرد و زن و بزرگ و كوچك زندگي ميكنند، روزانه هزارها خروار نان و برنج و روغن و ديگر خوردنيها مصرف ميشود، هزارها متر پارچه بخانواده ها ميرسد، هزارها جفت كفش خريده ميشود ـ بهمين ترتيب ديگر كالاها كه همه ميدانيم و بشمردن و ياد كردن نياز نيست. اكنون ما اگر بخواهيم همه اين خواربار و پارچه و كفش و كلاه و ديگر كالاها را در يكجا گرد آوريم و از روي حساب بخانواده ها سهم دهيم، جاي گفتگو نيست كه بيك تشكيلات وسيعي كه دست كم دو هزار نفر در آن مشغول باشند نياز خواهيم داشت. بديهي است كه يكرشته نادرستيها هم در ميان خواهد بود و گله هاي بسيار خواهد برخاست. اداره كوپن نمونه كوچكي از آن تشكيلات بود و همه ميدانيم كه چه نادرستيها بميان آمد. چيزيكه هست من اينها را بحساب نميگزارم. زيرا اينها نتيجه پستي خويهاست كه متأسفانه ايرانيان بآن گرفتار شدهاند و ما اگر باصلاحات پردازيم، بايد باين پست خوييها نيز چاره انديشيم. اينهم بحساب نميگزارم كه بالاخره نادرستي در نهاد آدمي هست و بهر طور كه باشد از اين ترتيب گله منديها خواهد برخاست. اينهم بحساب نميگزارم كه همه چيز قابل تقسيم نيست و ناچار دشواريهايي در ميان خواهد بود.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷